Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) М.жеке кәсіпкердің аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) төлем көзінен салық салынбайтын табыстардан жеке табыс салығын (бұдан әрі – ЖТС) есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы жеке кәсіпкер М. - ға салық заңнамасы нормаларының сақталуы, 01.01.2014 ж. бастап 14.12.2018 ж. аралығындағы кезең үшін зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдардың толық және уақтылы аударылуы мәселесі бойынша кешенді салық тексеруін жүргізді, оның нәтижелері бойынша 836,6 мың теңге сомасында мүлік салығын, 37,6 мың теңге өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
Жеке кәсіпкер М.салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Мәселен, жеке кәсіпкер М., салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2017 жылғы залал келесі кезеңге ауыстырылуы тиіс 2 882,6 мың теңгені құрады деп есептейді.
Алайда, тексеруші тұлға 2018 жылғы ЖТС бойынша салық міндеттемесін анықтаған кезде "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының 12.10.2008 ж. Кодексінің (Салық кодексі) 136, 137-баптарын бұза отырып жоғарыда көрсетілген залал ескерілмеген және ЖТС негізсіз есептелген.
Салықтық тексеру актісінен келіп шығатыны, жеке кәсіпкер М.салық заңнамасының нормаларын бұза отырып, 272,8 мың теңге мөлшеріндегі залал заңсыз ауыстырылған.
Салық төлеушінің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 183 - бабының 1-тармағына сәйкес дара кәсіпкердің салық салынатын табысы салық кодексінің 83-133, 136, 137 және 224-баптарына сәйкес корпоративтік табыс салығын салу объектісін айқындау үшін белгіленген тәртіппен, сондай-ақ Салық кодексінің 156-бабында көзделген түзетулер ескеріле отырып және Салық кодексінің 166-бабы 5 және 6-тармақтарының ережелері ескеріле отырып, Салық кодексінің 166-бабының 1-тармағында белгіленген салық шегерімдері ескеріле отырып айқындалады.
Салық Кодексінің 83-бабына сәйкес салық салынатын табыс салық кодексінің 99-бабында көзделген түзетулер ескеріле отырып, жылдық жиынтық табыс пен салық кодексінің 4-бөлімінде көзделген шегерімдер арасындағы айырма айқындалады.
Салық кодексінің 136-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес Салық кодексінің 99-бабында көзделген түзетулер ескеріле отырып, шегерімдердің жылдық жиынтық табыстан асып кетуі кәсіпкерлік қызметтен болған залал деп танылады.
Салық кодексінің 137-бабының 1-тармағына сәйкес кәсіпкерлік қызметтен болған залалдар, сондай-ақ I топтың тіркелген активтерін шығарудан болған залалдар осы салық кезеңдерінің салық салынатын кірісі есебінен өтеу үшін қоса алғанда келесі он жылға көшіріледі.
Осыған ұқсас нормалар Қазақстан Республикасының 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (25.12.2017 ж. Салық кодексі) 224, 299, 366-баптарында қарастырылған.
Баяндалғанды негізге ала отырып, дара кәсіпкердің салық салынатын кірісі Салық кодексінің жоғарыда көрсетілген баптарында айқындалған тәртіппен алдыңғы салық кезеңінен көшірілетін залал сомасына азайтылады.
Жеке кәсіпкер М.01.01.2015 ж. бастап салық салудың жалпыға бірдей белгіленген тәртібін қолданғанын атап өткен жөн. Бұл ретте кешенді салықтық тексеру қызметінің тоқтатылуына байланысты салықтық тексеру жүргізу туралы 14.12.2018 жылғы өтініш негізінде жүргізілді.
Қаралатын жағдайда, тексеру нәтижелері бойынша 2017 жылғы жылдық жиынтық кіріс (АМЖ) 4 198,6 мың теңгені құрады, шегерімдер 7 086,2 мың теңге, тиісінше, тексерумен расталған шығын (түзетуді және көшірілген залалдарды ескере отырып) 2 882,6 мың теңгені құрады. 4 198,6-7 081,2).
2018 жылы ӘГҚ тексеру деректері бойынша 10 940,0 мың теңгені құрады, шегерімдер 2 957,4 мың теңге, салық салынатын кіріс 7 982,5 мың теңгені құрады (10 940,0-2 957,4), бұл ретте тексеруші салық міндеттемесін есептеу кезінде 2017 жылы қалыптасқан шығынды ескермеген.
Сонымен қатар, жоғарыда көрсетілгеніндей, осы салық кезеңдерінің салық салынатын кірісі есебінен өтеу үшін кәсіпкерлік қызметтен болған залалдар келесі он жылға қоса ауыстыруға жатады, тиісінше алдыңғы салық кезеңдерінен 2 882,6 мың теңге сомасында көшірілетін залалдарды есепке алмағанда 2018 жылғы салық салынатын табысты айқындау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша 288,2 мың теңге сомасында ЖТС есептеу негізсіз болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша 288,2 мың теңге сомасында ЖТС есептеу бөлігінде тексеру нәтижелері туралы шағымданған хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.