Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС, ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) қоспағанда, резидент заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "А" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2017 ж.бастап 31.12.2019 ж. дейін салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша "A" компаниясына кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 9 176,0 мың теңге сомасында КТС және 129,0 мың теңге сомасында өсімпұл, 202,8 мың теңге сомасында ҚҚС, 46,3 мың теңге сомасында өсімпұл, 1 537 мың теңге сомасында залалды азайту, " 898,4 мың теңге.
Компания салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда басқару және жалпы әкімшілік шығыстарды шегерімдерден алып тастау бөлігінде салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Шағымнан келіп шығатыны, "AA" компаниясының құрылымдық бөлімшесі бола отырып, "A" компаниясы Қазақстан Республикасында бас кеңсенің тұрақты мекемесі ретінде тіркелген, осыған байланысты бас кеңсенің басқару және жалпы әкімшілік шығыстарын алып тастауға келіспейді.
Шағымда "A" компаниясы 2017 жылғы КТС бойынша декларацияда бас компания шеккен басқарушылық және жалпы әкімшілік шығыстардың сомасын салық шегерімдеріне жатқызғаны атап өтілді. Бұл ретте осындай шегерілетін шығыстардың мөлшерін "салық және басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының Кодексінің (Салық кодексі) 10.12.2008 ж. талаптары мен нормаларын сақтай отырып, шығыстарды бөлудің бара-бар әдісі негізінде "а" компаниясы айқындады.:
1) 2017ж.мақсаттары үшін компанияның салықтық резиденттігі мәртебесін растайтын құжат алынды.;
2) басқарушылық және жалпы әкімшілік шығыстардың заңмен талап етілетін толық жазылуы бар 2017 жылғы жеке қаржылық есептіліктің және 2017 жылғы АҚ қаржылық есептілігінің көшірмелері ұсынылды;
3) 2017 жылғы қаржылық есептілік аудитінің нәтижелері бойынша тәуелсіз аудитордың аудиторлық есебінің көшірмелері ұсынылды.;
4) бас кеңсенің шегерімге жатқызылатын басқару және жалпы әкімшілік шығыстарының мөлшері пропорционалды әдіспен, мынадай есептік көрсеткішті пайдалана отырып есептелді: "A" компаниясының 2017 жылғы жиынтық жылдық табысы сомасының кәсіпорынның жалпы 2017 жылғы жиынтық жылдық табысының жалпы сомасына арақатынасы.
"A" компаниясының пікірінше, бұл іс-әрекеттер 2017 жылғы КТС бойынша декларацияда 1 438 982,6 мың теңге мөлшерінде АҚ Бас офисінің қаралатын басқарушылық және жалпы әкімшілік шығыстарын шегерімге жатқызудың заңдылығын көрсетеді және дәлелдейді.
"А" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 198-бабының 1-тармағына сәйкес, егер осы бапта және 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 200-бабында өзгеше белгіленбесе, салық салынатын кірісті айқындау, резидент емес заңды тұлғаның Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме арқылы қызметін жүзеге асырудан түсетін табысынан корпоративтік табыс салығын есептеу және төлеу 198-баптың және 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 83-149-баптарының ережелеріне сәйкес жүргізіледі.
10.12.2008 ж.Салық кодексінің 198-бабының 5-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезидент заңды тұлғаның шегерімдеріне, Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, Қазақстан Республикасында немесе одан тыс жерлерде жұмсалғанына қарамастан, Қазақстан Республикасындағы қызметтен табыс алуға тікелей байланысты шығыстар жатады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 100-бабының 3-тармағына сәйкес шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, осы шығыстар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады.
Болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.
Демек, резидент емес заңды тұлғаның тұрақты мекемесінің табыс алуға бағытталған Қазақстан Республикасындағы қызметіне байланысты құжатпен расталған шығыстары 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 100-149-баптарының ережелеріне сәйкес шегерімге жатқызылуға жатады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Түркия Республикасының Үкіметі арасындағы Табысқа салынатын салықтарға қатысты қосарланған салық салуды болдырмау туралы Келісімнің 7-бабының 3-тармағында тұрақты мекеменің пайдасын айқындау кезінде тұрақты мекеме орналасқан осы Мемлекетте не басқа жерде басқарушылық және жалпы әкімшілік сияқты шығыстарды қоса алғанда, тұрақты мекеменің мақсаттарына арналған шығыстарды шегеруге жол берілетіні айқындалғанын атап өткен жөн.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 208-бабының 1-тармағына сәйкес, егер бейрезидент заңды тұлғаның тұрақты мекеме арқылы Қазақстан Республикасындағы қызметінен салық салынатын кірісін айқындау кезінде халықаралық шарттың ережелерімен бейрезидент заңды тұлғаның басқару және жалпы әкімшілік шығыстарын (бұдан әрі - бейрезидент заңды тұлғаның бөлінетін шығыстары) шегеруге жол берілетін болса, онда мұндай шығыстардың сомасы мынадай әдістердің бірі бойынша айқындалады::
1) шығыстарды пропорционалды бөлу әдісі;
2) шығыстарды шегерімге тікелей (тура) жатқызу әдісі негізінде жүзеге асырылады.
Осы баптың және 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 209 - 211-баптарының мақсаттары үшін бейрезидент заңды тұлғаның Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме арқылы қызметті жүзеге асыруға байланысты, Қазақстан Республикасында да, одан тыс жерлерде де іс жүзінде шеккен басқарушылық және жалпы әкімшілік шығыстары бейрезидент заңды тұлғаның бөлінетін шығыстары деп танылады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 208-бабының 4-тармағына сәйкес резидент емес заңды тұлғаның бөлінетін шығыстарын халықаралық шарттың талаптары сақталған және онда мынадай растайтын құжаттар болған кезде ғана Қазақстан Республикасындағы тұрақты мекеме шегерімге жатқызады:
1) бейрезидент заңды тұлғаның резиденттігін растайтын, осы Кодекстің 219-бабы 4 және 5-тармақтарының талаптарына сәйкес келетін құжаттың; ;
2) Қазақстан Республикасындағы тұрақты мекеменің қаржылық есептілігінің көшірмелері;
3) осындай заңды тұлға құрылған және (немесе) резиденті болып табылатын мемлекет заңнамасының талаптарына сәйкес жасалған, бейрезидент заңды тұлғаның атауы қамтылған мөрімен (ол болған кезде), сондай-ақ басшының қолымен расталған бейрезидент заңды тұлғаның қаржылық есептілігінің көшірмелері қоса беріледі.
Бұл ретте осы тармақшада көрсетілген қаржылық есептілікте резидент емес заңды тұлғаның басқару және жалпы әкімшілік шығыстарының жалпы сомасы жеке жолмен бөлінуге тиіс;
4) Осы тармақтың 3) тармақшасында көзделген қаржылық есептілікте көрсетілген басқару және жалпы әкімшілік шығыстар сомасын бөліп көрсете отырып, таратып жазу:
резидент емес заңды тұлғаның шығыстар түрлері бойынша бөлінетін шығыстары;
Қазақстан Республикасындағы тұрақты мекеменің басқару және жалпы әкімшілік шығыстары;
5) бейрезидент заңды тұлғаның қаржылық есептілігінің аудиті бойынша аудиторлық есебінің көшірмелері (осындай тұлғаның қаржылық есептілігінің аудитін жүзеге асыру кезінде).
Осы тармақтың бірінші бөлігінің 2) және 3) тармақшаларында көрсетілген қаржылық есептіліктерде есептік көрсеткішті айқындаудың таңдап алынған тәсіліне қарай мынадай деректер ашылуға тиіс:
1) жалпы жылдық жиынтық табыстың жалпы сомасы;
2) жалпы персоналдың еңбегіне ақы төлеу бойынша шығыстардың жалпы сомасы;
3) жалпы негізгі құралдардың бастапқы (ағымдағы) және баланстық құны.
Егер осы тармақта көрсетілген құжаттар шет тілінде жасалған жағдайда, мұндай құжаттардың Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен нотариус куәландырған қазақ немесе орыс тіліндегі аудармасының болуы міндетті.
Бұл ретте, 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 208-бабының 6-тармағына сәйкес, осы бапта белгіленген талаптарды орындамаған жағдайда, резидент емес заңды тұлғаның бөлінетін шығыстарын Қазақстан Республикасындағы тұрақты мекеме шегерімге қабылдамайды.
Қаралып отырған жағдайда, 2017 жылғы КТС бойынша декларацияға (100.00-Н.) "резидент еместің басқарушылық және жалпы әкімшілік шығыстары" 100.03-қосымшасынан. (бұдан әрі – 100.03 - қосымша) шығыстарды шегерімге жатқызудың қолданылатын әдісі-барабар бөлу әдісі, компания бойынша жылдық жиынтық кіріс барлығы 57 454 718,7 мың теңге, оның ішінде Қазақстан Республикасындағы тұрақты мекеме арқылы қызметтен 10 091 789,2 мың теңге сомасында, басқарушылық және жалпы әкімшілік шығыстар 8 194 662,0 мың теңге сомасында, оның ішінде тұрақты мекеме арқылы 1 438 982,6 мың теңге сомасында.