Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС қайтару
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомасының асып кетуін растамау бойынша аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "А" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2019 ж. бастап қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша "А" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді. нәтижесі бойынша Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы 162 733,7 мың теңге сомасында, есепке жатқызылатын ҚҚС-ның қайтаруға расталмаған, бюджетке төленуге жатпайтын есептелген салық сомасынан 187 351,1 мың теңге мөлшерінде асып кету сомасы туралы, бюджеттен қайтарылған және 70 мың теңге мөлшерінде қайтаруға расталмаған ҚҚС-тың асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылған 31.03.2020 ж.904,5 мың теңге және өсімпұл 3 588,9 мың теңге сомасында.
"А" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда бюджеттен қайтарылған және 70 904,5 мың теңге мөлшерінде қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кету сомасын айқындау бөлігінде салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда "А" компаниясына көрсетілген кезең үшін ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген талап негізінде 1 642 608,1 мың теңге сомасында (2020 жылғы 1 тоқсан үшін ҚҚС артуынан 70%) оңайлатылған тәртіппен ҚҚС артуын қайтару жүргізілгені көрсетілген.
Бұдан әрі, шағымда тексеру нәтижелері бойынша 2020 жылдың 1 тоқсанында салық заңнамасының анықталған бұзушылықтарына байланысты "А" компаниялары бұрын қайтарылған ҚҚС асып кеткен сомасынан ҚҚС бюджетке қайтарылып, 3 588,9 мың теңге сомасында өсімпұл есептеле отырып, 70 904,5 мың теңге сомасында қайтарылғаны атап өтілді.
"А" компаниясы осы бөліктегі тексеру нәтижелері заңды емес деп есептейді, себебі:
- Салық кодексінің 431-бабының 5-тармағында ҚҚС қайтару талабы сондай-ақ ҚҚС-ты оңайлатылған тәртіппен қайтару талабын қамтитыны көзделмеген;
- Салық кодексінің 431-бабының 5-тармағында егер ҚҚС-ның асып кетуін қайтару салық кезеңі үшін оңайлатылған тәртіппен ғана жүргізілетін болса, онда ҚҚС-ның расталмаған сомалары қайтаруға оңайлатылған тәртіппен қайтарылатын асып кету бөлігіне ғана қатысты болады деп көзделмеген;
- салық заңнамасында Салық кодексінің 434-бабы бойынша оңайлатылған тәртіппен қайтарылатын ҚҚС асып кетуін және Салық кодексінің 431-бабының тәртібімен қайтарылатын ҚҚС асып кету қалдығына жататын ҚҚС бойынша айналымдарды алу мақсаттары үшін ҚҚС бойынша айналымдарды бөлек есепке алуды жүргізу бойынша нормалар жоқ;
- салық заңнамасында ҚҚС артуының расталмаған сомасы нақ ҚҚС артуын оңайлатылған тәртіппен қайтаруға жатады деп бекіту үшін ҚҚС артуының қалдығына жататын айналымдардан бөлек ҚҚС артуын оңайлатылған қайтаруға қатысты ҚҚС бойынша айналымдарға ғана салықтық тексеру жүргізу жөніндегі ережелер жоқ.
"А" компаниясы шағымда салықтық тексеру нәтижелері бойынша Салық Кодексінің 429-бабы 5-тармағы бойынша қайтаруға жататын 2020 жылғы 1-тоқсандағы ҚҚС артуының расталған сомасы 2 331 752 мың теңге соманы құрағанын, бұл ҚҚС расталмаған сомасын ескере отырып, 1 642 608,1 мың теңге мөлшерінде оңайлатылған тәртіппен қайтарылған ҚҚС арту сомасынан артық екенін, тиісінше кәсіпорында бюджеттен қайтарылған ҚҚС арту сомасы жоқ және қайтаруға расталмағанын көрсетеді.
Осылайша, "А" компаниясы салықтық тексеру барысында Салық кодексінің 431-бабы 5-тармағының ережелерін заңсыз қолдану деп есептейді.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салықтық тексеру "А" компаниясының 01.01.2019 ж. бастап 31.03.2020 ж. аралығындағы кезеңде 2020 жылғы 1-тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС артығын қайтару туралы талабы негізінде 4 543 443,2 мың теңге сомасында жүргізілді, оның ішінде::
- 2019 жылдың 1 тоқсанына 529 634,9 мың теңге сомасында;
- 2019 жылдың 2 тоқсанына 750 842,1 мың теңге сомасында;
- 2019 жылдың 3 тоқсанына 728 730,3 мың теңге сомасында;
- 2019 жылдың 4 тоқсанына 891 627,7 мың теңге сомасында;
- 2020 жылдың 1 тоқсанына 1 642 608,1 мың теңге сомасында.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 14.12.2018 ж. №1082 бұйрығына сәйкес "А" компаниясы салықтық мониторингке жататын ірі салық төлеушілер тізіміне енгізілді.
Салық Кодексінің 429-бабының 5-тармағына сәйкес осы баптың 1-тармағында көрсетілген, қосылған құн салығын қайтарудың оңайлатылған тәртібіне құқығы бар қосылған құн салығын төлеушіде қалыптасқан қосылған құн салығының асып кетуі қайтарылуға жатады.
Осы тармақта белгіленген қосылған құн салығының асып кетуі Салық кодексінің 431 немесе 434-бабында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде салық төлеушінің таңдауы бойынша қайтарылады.
Бұл ретте Салық кодексінің 434-бабына сәйкес оңайлатылған тәртіппен қосылған құн салығының асып кетуін қайтару кезінде қосылған құн салығының асып кетуінің қалған бөлігі Салық кодексінің 431-бабында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде қайтарылады.
Бұл ретте, Салық кодексінің 434-бабының 1 және 2-тармақтарында қосылған құн салығының асып кетуін қайтарудың оңайлатылған тәртібі салықтық тексеру жүргізбестен қосылған құн салығының асып кетуін қайтаруды жүзеге асыруды білдіреді.
Қосылған құн салығының асып кетуін қайтарудың оңайлатылған тәртібін қолдануға қосылған құн салығының асып кету сомасын қайтару туралы талапты көрсете отырып, қосылған құн салығы бойынша декларацияны табыс еткен, салық мониторингінде қатарынан кемінде он екі ай тұрған және қосылған құн салығы бойынша декларацияны табыс ету күніне салық есептілігін табыс ету бойынша орындалмаған салық міндеттемесі жоқ қосылған құн салығын төлеушілердің құқығы бар.
Бұл ретте қосылған құн салығының асып кетуі оңайлатылған тәртіппен қайтаруға жатады:
ірі салық төлеушілер мониторингіне жататын салық төлеушілер үшін-есепті салық кезеңінде қалыптасқан қосылған құн салығының асып кету сомасының 70 пайызынан аспайтын мөлшерде белгіленеді.
Салық кодексінің 431-бабы 5-тармағына сәйкес, салық төлеуші декларацияда бюджеттен қайтарылған, бірақ кейіннен салықтық бақылау нәтижелері бойынша расталмаған қосылған құн салығының асып кету сомасын қайтару туралы талапты көрсеткен қосылған құн салығының асып кету сомасы, камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама негізінде осы Кодекстің 96-бабы 2-тармағы екінші бөлігінің 1) тармақшасына сәйкес салық төлеуші келіскен жағдайда, бюджетке төленуге жатады., немесе тексеру нәтижелері туралы хабарламалар.
Қаралып отырған жағдайда, ҚҚС бойынша декларацияға сәйкес 2020 жылғы 1 тоқсан үшін есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС сомасының асып кетуі 2 346 583,0 мың теңгені құрады, оның ішінде "А" компаниясы Салық кодексінің 434-бабында көзделген оңайлатылған тәртіпті қолдануға байланысты 1 642 608,1 мың теңге (70%) сомасын қайтаруды талап етті.
Аталған сома 29.06.2019 ж. "а" компаниясына қайтарылды.
Салықтық тексеру актісінен 2020 жылдың 1 тоқсанында келесі бұзушылықтар анықталды:
-Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттерден импорт бойынша есепке жатқызылған ҚҚС-ты 67 101,5 мың теңге сомасында көтеру;
- тікелей жеткізушілер бойынша "Пирамида" аналитикалық есебі барысында анықталған 3 803,0 мың теңге сомасында.
Осылайша, "А" компаниясының тексеру нәтижелері бойынша бюджеттен бұрын қайтарылған және 70 904,5 мың теңге сомасында қайтаруға расталмаған ҚҚС артуын қайтару ұйғарылды (67 101,5+3 803,0).
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 19 наурыздағы № 391 бұйрығымен бекітілген" қосылған құн салығының асып кетуін қайтару қағидаларының " (бұдан әрі-қағида) 44-тармағына сәйкес – №391 қағида) Салық кодексінің 434-бабы 2-тармағының жетінші бөлігіне және 433-бабына сәйкес көрсетілетін қызметті алушыға ҚҚС артығын қайтарған жағдайда не осы Қағидалардың 39-тармағына сәйкес ҚҚС қайтарудың оңайлатылған тәртібін қолданудан бас тартқан кезде, декларация бойынша есепті салық кезеңінің соңында өсу қорытындысымен қалыптасқан ҚҚС арту сомасы қайтаруға ұсынылған, оның ішінде оңайлатылған тәртіппен қайтарылған, бірақ ҚҚС сомасынан аспайтын ҚҚС арту сомаларының дұрыстығын растау жөніндегі тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша, Салық кодексінің 434-бабына сәйкес ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талапта көрсетілген не Салық кодексінің 433 және (немесе) 434-бабына сәйкес ҚҚС асып кеткен сомасын және Салық Кодексінің 429-бабының 5-тармағына сәйкес ҚҚС асып кеткен қалған сомасын қайтару туралы талапта бір мезгілде көрсетілген кезде қалыптасқан ҚҚС асып кеткен сомасынан аспайтын ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талапта көрсетілген.
Осындай тексерудің нәтижелері бойынша қайтаруға жататын ҚҚС асып кету сомасы декларация бойынша есепті салық кезеңінің соңында өспелі қорытындымен қалыптасқан асып кету сомасы, Салық кодексінің 433 және (немесе) 434-бабына сәйкес қайтарылған ҚҚС сомасы мен тексеру нәтижелері бойынша расталмаған ҚҚС сомасы арасындағы, бірақ ҚҚС қайтару туралы талапта көрсетілген ҚҚС сомасынан аспайтын айырма ретінде айқындалады.