1.Даудың түрі: салықтық даулар
2. Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) мұнай секторы (КТС) ұйымдарынан түсетін түсімдерді және Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) және т. б. қоспағанда, заңды тұлғалардан алынатын корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "Е" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2014 ж.бастап 31.12.2018 ж. аралығындағы кезеңде салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 2 496,4 мың теңге сомасында КТС және 363,6 мың теңге өсімпұл, 370,4 мың теңге сомасында резидент емес үшін қосылған құн салығын (резидент емес үшін ҚҚС) және 189,2 мың теңге өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
"Е" компаниясы 2016 жылғы 9 137,4 мың теңге сомаға амортизациялық аударымдар бойынша шығыстарды шегерімдер құрамынан алып тастауға және 1 827,5 мың теңге сомасында КТС қосымша есептеуге келіспейді және мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымнан 2016 жылғы амортизациялық аударымдар бойынша шегерімдер 10 024,4 мың теңге сомасында 2 топ амортизациясының шекті нормасын, яғни салық кодексінің 120-бабы 2 және 2-1-тармақтарына сәйкес құн балансына 25% қолдану жолымен 40 097,7 мың теңге сомасына 5 дана көлемінде 08.12.2016 ж.сатып алынған жүк вагондарына есептелді. Бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес бұл вагондар бухгалтерлік есепте негізгі құрал ретінде көрсетілген.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, "Е" компаниясы "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының 10.12.2008 ж.Кодексінің (Салық кодексі) 120-бабын бұза отырып, 2016 жылға негізгі құралдар бойынша амортизациялық аударымдар сомасы шегерімге заңсыз жатқызылған.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 100-бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, осы шығыстар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады.
Салық кодексінің 120-бабының 1-тармағына сәйкес тіркелген активтердің құны Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және шарттарда амортизациялық аударымдарды есептеу арқылы шегерімге жатқызылады.
Бұл ретте, Салық кодексінің осы бабының 2-тармағына сәйкес, егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, әрбір кіші топ, топ бойынша амортизациялық аударымдар салық кезеңінің соңында кіші топтың, топтың құндық балансына осы тармақта белгіленген шекті нормалардан аспауға тиіс, салықтық есепке алу саясатында көрсетілген амортизация нормаларын қолдану арқылы айқындалады.
Салық кодексінің 148-бабының 1-тармағына сәйкес корпоративтік табыс салығы үшін салық кезеңі 1 қаңтардан 31 желтоқсанға дейінгі күнтізбелік жыл болып табылады.
Қаралып отырған жағдайда 06.12.2016 ж.шағымға ұсынылған келісімшартқа, 08.12.2016 ж. шот-фактураға, қабылдау – тапсыру актісіне және өзара есеп айырысуларды салыстыру актісіне сәйкес "А" компаниясы 40 097,7 мың теңге сомасына 5 (бес) жүк вагонын "Е" компаниясына береді, оған сәйкес "Е" компаниясы бухгалтерлік есепке сәйкес 2016 жылғы 2410 шот карточкасы бойынша бухгалтерлік есепте негізгі құралдардың келіп түсуі ретінде көрсетеді. 18.12.2016 Ж. бұл ретте, "Е" компаниясы 10 024,4 мың теңге сомасында амортизациялық аударымдарды есептеді және шегерімдерде көрсетілген.
Тексеруші маманның ақпаратынан "Е" компаниясы амортизациялық аударымдардың сомасын дұрыс анықтамағаны, тіркелген активтер бойынша шегерімдердің жылдық сомасы 10 024,4 мың теңгені құрағаны, сол кезде тексеруші маманның есебі бойынша ол 835,4 мың теңге (40 097,7*25%) мөлшеріндегі соманы құрауы, яғни 1 айға есептелгені, өйткені серіктестік негізгі құралды 2016 жылғы желтоқсанда сатып алған және тиісінше кәсіпкерлік қызметте тек 18.12.2016 ж.
Қаралып отырған жағдайда жоғарыда аталған жүк вагондары бухгалтерлік есепте 16 "Негізгі құралдар" Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына (IAS) сәйкес негізгі құралдар ретінде танылады және серіктестіктің кәсіпкерлік қызметінде пайдаланылады.
Бұл жағдайда жүк вагондары екінші топқа жатқызылды, онда амортизацияның шекті нормасы 25%, түскен тіркелген активтердің құны 40 097,8 мың теңгені құрайды, тиісінше тіркелген активтер бойынша амортизациялық аударымдар 10 024,4 мың теңгені (40 097,8*25%) құрайды.
Сонымен бірге, ҚЕХС (ІАЅ) 16 "Негізгі құралдар" 55-тармағында активтің амортизациясы ол пайдалану үшін қолжетімді болған кезде, яғни активтің орналасқан жері мен жай-күйі ұйым басшылығының ниеттеріне сәйкес оны пайдалануды қамтамасыз еткен кезде басталады деп айқындалған. Актив мүлдем пайдаланылмаса немесе егер ол толығымен амортизацияланбаған болса, оны белсенді пайдалану тоқтатылса, Амортизация тоқтатылмайды.
Бұл ретте, негізгі құралдардың амортизациясы - активтің құнын оның пайдалы пайдалану мерзімі ішінде жүйелі бөлу немесе бұл әрбір есепті кезеңде есептелетін және шығыстарға жатқызылатын негізгі құралдар тозуының құндық көрінісі, топтың (кіші топтың) құндық балансы.
Салық кодексінің 116-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес тіркелген активтерге, оның ішінде халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес салық төлеушінің бухгалтерлік есебіне түскен кезде есепке алынған және кіріс алуға бағытталған қызметте пайдалануға арналған негізгі құралдар, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, материалдық емес және биологиялық активтер жатады.
Бұдан басқа, шағымды қарау барысында алынған тексеруші маманның ақпаратынан бухгалтерлік есеп деректері бойынша келіп түскен тіркелген активтердің құны әрбір сатып алынған актив бөлінісінде көрсетілген. Бұл ретте бухгалтерлік есепте көрсетілген түскен тіркелген активтердің сомасы салықтық есепте көрсетілген тіркелген активтердің құнына сәйкес келеді.
Демек, "Е" компаниясы бухгалтерлік есеп деректері бойынша көрсетілген тіркелген активтерді негізгі құрал ретінде таныды және салық заңнамасының талаптарына сәйкес салықтық есепте көрсетілді.
КТС үшін салық кезеңі күнтізбелік жыл болып табылатынын атап өткен жөн, тиісінше әрбір кіші топ, топ бойынша Салық кодексінің 120-бабына сәйкес амортизациялық аударымдар салық кезеңі үшін салықтық есепке алу саясатында көрсетілген амортизация нормаларын қолдану жолымен айқындалады.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, сондай-ақ бухгалтерлік есептің деректері бойынша сатып алынған тіркелген активтер 2016 жылы негізгі құралдар ретінде танылғанын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша тіркелген активтер бойынша амортизациялық аударымдар сомасының шегерімдерінен 2016 жылға 9 137,4 мың теңге сомасындағы алып тастау заңсыз болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша 2016 жылы 9 137,4 мың теңге мөлшерінде амортизациялық аударымдар бойынша шығыстар сомасын шегерімдерден алып тастау бөлігінде салық органының іс-әрекетін заңсыз деп тану туралы шешім қабылданды.