1.Даудың түрі: салықтық даулар
2. Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: қоршаған ортаға эмиссия үшін төлем
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "К" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) ҚР аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығы бойынша өсімақыны және қоршаған ортаға эмиссия үшін төлемақыны есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына (ҚҚС бойынша өсімақы) апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "К" компаниясына салық заңнамасы нормаларының сақталуы, 01.01.2013 ж. бастап зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдардың толық және уақтылы аударылуы мәселелері бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді. 31.12.2017 ж.бойынша, оның нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) 59 610,7 мың теңге сомасында, 9 137,5 мың теңге өсімпұл, төлем көзінен салық салынатын табыстардан жеке табыс салығын 5 139,3 мың теңге өсімпұл 174,2 мың теңге, қоршаған ортаға эмиссиялар үшін төлемақы 1 730,0 мың теңге сомасында 866,8 мың теңге өсімпұл есептеу туралы хабарлама теңге.
"К" компаниясы салық органының қоршаған ортаға эмиссиялар үшін төлемақыны есептеу бөлігіндегі тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда көрсетілген бөлікте салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
"К" компаниясы шағымда Қазақстан Республикасының 10.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (10.12.2008 ж. Салық кодексі) 492, 493-баптарының нормаларын, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Экологиялық Кодексінің 43, 69, 283, 288-баптарының нормаларын келтіреді және "К" компаниясы қызметін жалпы табиғат пайдалану процесінде, атап айтқанда, табиғи ресурстарды пайдалануға беруді талап етпейтін тұру және кеңсе қызметі бойынша қызметтер көрсетуді жүзеге асыратынын
"К" компаниясы коммуналдық қызмет көрсететін кәсіпорынмен қоқысты шығару және орналастыру шарты болған кезде өндіріс және тұтыну қалдықтарын (қатты тұрмыстық қалдықтар) орналастыру бөлігінде табиғат пайдалануға рұқсат алу міндетті болып табылмайды деп есептейді.
Осылайша, "К" компаниясы "Б" компаниясымен қоқыс шығару бойынша қызмет көрсетуге шарт жасады, тиісінше ҚТҚ шығару және кәдеге жарату ҚР заңнамасында көзделген тәртіппен жүргізілді. Бұл ретте, "К" компаниясы шағымға экология департаментінің 30.07.2019 ж.хатын қоса береді, оған сәйкес қоршаған ортаға эмиссияға арнайы рұқсат және бұл жағдайда төлемдерді жүзеге асыру талап етілмейді.
Салықтық тексеру актісінен "К" компаниясы 10.12.2008 ж.Салық кодексінің 494, 495, 496-бабын бұзған кезде 2014 - 2016ж. ж.қоршаған ортаға эмиссия үшін өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастыру түріндегі төлемақыны (бұдан әрі-төлемақы) төмендеткен.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің 138-бабының 1-тармағына сәйкес (Салық кодексі) салық органы жүзеге асыратын, қоршаған ортаға эмиссиялар үшін төлемақы бойынша салық міндеттемесін орындауды қоспағанда, орындалуын бақылау салық органдарына жүктелген Қазақстан Республикасы Салық заңнамасы, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасы нормаларының орындалуын тексеру салықтық тексеру болып табылады (жылжымалы көздерден ластаушы заттардың шығарындылары үшін қоршаған ортаға эмиссиялар үшін төлемақы бойынша салық міндеттемесінен басқа).
Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 9 қаңтардағы № 212-III ҚРЗ Экологиялық кодексінің (бұдан әрі –экологиялық кодекс) 1 - бабының 1) тармақшасына сәйкес атмосфераға ластаушы заттар шығарындыларының жылжымалы көзі-әр түрлі отынмен жұмыс істейтін, іштен жану қозғалтқыштарымен жарақтандырылған көлік құралдары, техника және өзге де жылжымалы құралдар мен қондырғылар.
Демек, Салық кодексінің жоғарыда көрсетілген ережесіне сәйкес салық органы 01.01.2018 ж.бастап төлемақы бойынша салық міндеттемесін орындау бойынша тексеру жылжымалы көздерден ластаушы заттардың шығарындылары бөлігінде ғана жүргізіледі, бұл ретте жылжымалы көздер ұғымы ҚР Экологиялық кодексінің 1-бабының 1) тармақшасында айқындалған.
Қаралып отырған жағдайда "К" компаниясының кешенді салықтық тексеруі 2018 жылғы 1 жартыжылдыққа іріктемелі тексерулер тізіміне сәйкес тағайындалды және 17.04.2018 жылғы Нұсқама негізінде жүргізілді.
Бұл ретте 28.06.2019 ж.салықтық тексеру актісіне сәйкес 2014-2016ж. Ж.үшін төлемді есептеу "К" компаниясы коммуналдық қалдықтар түріндегі өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастырудан, атап айтқанда қатты тұрмыстық қалдықтарды орналастырудан қоршаған ортаға эмиссиялардың нақты көлемін төмендету нәтижесінде жүргізілді.
Алайда, салық кодексінің 138-бабының 1-тармағына сәйкес мемлекеттік кірістер органдары 01.01.2018 ж.бастап жылжымалы көздерден ластаушы заттардың шығарындылары бөлігінде ғана қоршаған ортаға эмиссиялар үшін бюджетке төлемақы төлеу бойынша салық міндеттемесінің орындалуына салықтық тексерулер жүргізуге құқылы екенін есте ұстаған жөн.
Демек, коммуналдық қалдықтар түрінде өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастырудан қоршаған ортаға эмиссия үшін төлемақы төлеу бойынша салықтық тексеру жүргізу мемлекеттік кірістер органдарының құзыретінен тыс болады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша салық органының іс-әрекетін қоршаған ортаға эмиссия үшін төлемді есептеу бөлігінде заңсыз деп тану туралы шешім қабылданды.