1.Даудың түрі: салықтық даулар
2. Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "М" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.10.2013 ж.бастап 31.12.2013 ж. аралығындағы кезеңде салықтың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемесін орындау мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша БСК есептеу туралы хабарлама шығарылды: 105101 Қазақстан Республикасфының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге 543 000,0 мың теңге сомасында қосылған құн салығы және 369 179,6 мың теңге өсімпұл.
"М" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Шағымдалатын салық сомасын және тиісті өсімпұл сомасын есептеу үшін "М" компаниясына басқа екі заңды тұлғаның қосылуы нәтижесінде алынған жалпы сомасы 543 000,0 мың теңге оң сальдо (ҚҚС бойынша артық төлем) негіз болды.
"М" компаниясы салық органының осы тұжырымымен келіспейді, өйткені құқықтық мирасқор қайта ұйымдастырудан кейін қосылу жолымен өзінің құқық қорғаушысына тиесілі қандай да бір құқықтар мен міндеттерді (активтер мен міндеттемелерді) жоғалтпайды, оларды қайта ұйымдастырудан кейін иеленуі және іске асыруы мүмкін және алдағы төлемдер есебіне жалпы сомасы 543 000,0 мың теңге оң сальдоны (ҚҚС бойынша артық төлем) пайдалана алады.
"М" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 272 - бабының 1) тармақшасына сәйкес есепке жатқызылатын қосылған құн салығы сомасының осы Кодекстің 273 және 274-баптарында белгіленген тәртіппен декларация бойынша есепті салық кезеңінің соңында өсу қорытындысымен қалыптасқан есептелген салық сомасынан асып кетуі (бұдан әрі-қосылған құн салығының асып кетуі).
Салық кодексінің 273-бабы 1, 2-тармақтарына сәйкес қосылған құн салығының асып кетуін қайтару салық төлеушіге жүзеге асырылады:
1) Егер осы Кодекстің 274-бабында өзгеше белгіленбесе, осы бапта белгіленген тәртіппен және мерзімдерде;
2) салық кезеңі үшін қосылған құн салығы жөніндегі декларацияда көрсетілген қайтару туралы оның талабы негізінде жүргізіледі.
Егер қосылған құн салығын төлеуші салық кезеңі үшін қосылған құн салығы жөніндегі декларацияда қосылған құн салығының асып кетуін қайтару туралы талапты көрсетпесе, онда бұл асып кету қосылған құн салығы бойынша алдағы төлемдердің есебіне есептеледі немесе қайтаруға ұсынылуы мүмкін.
Бұл ретте қосылған құн салығын төлеушінің осы Кодекстің 46-бабында белгіленген талап қою мерзімі ішінде 2009 жылғы 1 қаңтардан кейін пайда болған қосылған құн салығының асып кетуін қайтаруға құқығы бар.
Салық кодексінің 39-бабының 1-4-тармағына сәйкес егер қайта ұйымдастырылатын заңды тұлғада салықтың, бюджетке төленетін төлемақылар мен өсімпұлдардың артық төленген сомалары болса, көрсетілген сомалар осы Кодекстің 599-бабында белгіленген тәртіппен қайта ұйымдастырылатын заңды тұлғаның салық берешегін өтеу есебіне есепке жатқызылуға жатады.
Егер қайта ұйымдастырылатын заңды тұлғада салықтардың, бюджетке төленетін төлемдер мен өсімпұлдардың қате төленген сомалары болса, онда көрсетілген сомалар осы Кодекстің 601-бабында белгіленген тәртіппен есепке жатқызылуға жатады.
Қайта ұйымдастырылатын заңды тұлғада салық берешегі болмаған кезде:
1) салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің қате төленген сомалары осы Кодекстің 601-бабында белгіленген тәртіппен оның құқық мирасқорына (құқық мирасқорларына) қайта ұйымдастыру кезінде өзі (өздері) алған мүліктегі үлесіне барабар қайтарылуға жатады;
2) салықтардың, төлемақылар мен өсімпұлдардың бюджетке артық төленген сомалары осы Кодекстің 602-бабында белгіленген тәртіппен оның құқық мирасқорына (құқық мирасқорларына) қайта ұйымдастыру кезінде өзі (өздері) алған мүліктегі үлесіне барабар қайтарылуға жатады;
3) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің төленген сомалары осы Кодекстің 606-бабында белгіленген тәртіппен оның құқық мирасқорына (құқық мирасқорларына) қайта ұйымдастыру кезінде өзі (өздері) алған мүліктегі үлесіне барабар қайтарылуға жатады.
Бөліну немесе қайта құру жолымен қайта ұйымдастырылатын заңды тұлғаны қоспағанда, қайта ұйымдастырылатын заңды тұлға көрсетілген тұлғаны уәкілетті мемлекеттік орган заңды тұлғалардың мемлекеттік тіркелімінен шығарған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде бір мезгілде орналасқан жері бойынша салық органына табыс етеді:
уәкілетті мемлекеттік органның заңды тұлғаны қайта ұйымдастыру туралы бұйрығының көшірмесі;
қосылған құн салығы бойынша тіркеу есебіне қою туралы куәлік немесе ол жоғалған немесе бүлінген кезде қағаз жеткізгіштегі түсіндірме (Егер қосылған құн салығын төлеуші болып табылған жағдайда).
Салық органы заңды тұлға осы баптың 5-тармағында көрсетілген құжаттарды алған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде:
қосылу-жаңадан пайда болған заңды тұлғаның құрамына кірген заңды тұлғалардың жеке шоттары бойынша сальдоны жаңадан пайда болған заңды тұлғаның орналасқан жері бойынша салық органына беру актісі негізінде береді;
қосылу-қосылған заңды тұлғаның жеке шоты бойынша сальдоны көрсетілген заңды тұлға қосылған заңды тұлғаның орналасқан жері бойынша салық органына беру актісі негізінде береді;
бөлу-бөлінген заңды тұлғалардың жеке шоттары бойынша сальдоны бөлу балансы негізінде жаңадан пайда болған заңды тұлғалардың орналасқан жері бойынша салық органына береді;
бөлу-бөлінген заңды тұлғаның жеке шоты бойынша сальдоны бөлу балансы негізінде жаңадан пайда болған заңды тұлғаның орналасқан жері бойынша салық органына береді.
Қайта ұйымдастырылатын заңды тұлғаның жеке шоты бойынша сальдоны беру тәртібі осы Кодекстің 595-бабында белгіленеді.
Қаралып отырған жағдайда, "М" компаниясы 2013 жылғы 12 қарашада "К" компаниясымен қосылу арқылы қайта ұйымдастырылды, қосылу кезіндегі дебеттік сальдо сомасы 300 000,0 мың теңгені және 2013 жылғы 24 Желтоқсанда "S" компаниясымен, қосылу кезіндегі ҚҚС бойынша дебеттік сальдо сомасы 243 000,0 мың теңгені құрады.
Интеграцияланған салықтық ақпараттық жүйенің (БСАЖ) тіркеу деректеріне сәйкес, бұрын 2013 жылғы 30 шілдеде (яғни, қосылуға дейін 4 ай бұрын) "К" заңды тұлғасы "KF" компаниясынан бөлу жолымен құрылғандығы анықталды, оған сәйкес бөлу балансы бойынша "К"компаниясының жарғылық капиталына жарна ретінде 300 000,0 мың теңге мөлшерінде (ҚҚС бойынша дебеттік сальдо) басқа да қысқа мерзімді активтер берілді.
Өз кезегінде, "KF" компаниясы Өзбекстан Республикасына үздіксіз құйылған болат шаршы дайындаманы экспорттаушы болып табылады.
Осыған ұқсас, 2013 жылғы 29 қазанда (яғни қосылудан 2 ай бұрын) "SF" компаниясынан бөлу жолымен "S" заңды тұлға құрылды, оған сәйкес бөлу балансы бойынша "SI"компаниясының жарғылық капиталына жарна ретінде 243 000,0 мың теңге мөлшерінде (ҚҚС бойынша дебеттік сальдо) Өзге қысқа мерзімді активтер берілді.
Өз кезегінде, "SF" компаниясы Біріккен Араб Әмірліктеріне үздіксіз құйылған шаршы қималы Болат дайындаманың экспорттаушысы болып табылады.
"КF" және "SF" компанияларының ҚҚС сомасының асып кетуі тауар экспорты, сондай-ақ нөлдік ставка бойынша салық салынатын айналымдарға байланысты ҚҚС асып кету сомасын қайтармау нәтижесінде пайда болды, бұл салықтық тексеру актілерімен расталады.
Осылайша, жаңадан құрылған заңды тұлғалар-"КF" компаниясынан бөлініп шыққан "К" компаниясы және "SF" компаниясынан бөлініп шыққан "S" компаниясы "М"компаниясына қосылғанға дейін Қаржы-шаруашылық қызметпен айналыспады. Тиісінше, сатып алынған тауарлардың, жұмыстардың, қызметтердің болмауына байланысты "К" және "S" компаниялары бойынша есептелген ҚҚС-тан асып кетуі мүмкін емес.
Жоғарыда баяндалғанды негізге ала отырып, "М" компаниясына "К" және "S" компанияларынан тауар-материалдық қорлардың қалдықтарын (ТМҚ) бермей, ҚҚС бойынша дебеттік сальдо өтті.
Салық кодексінің нормаларынан ҚҚС бойынша асып түсу-бұл есепті салық кезеңінің соңында өспелі қорытындымен декларация бойынша қалыптасқан есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы.
Салық кодексінің 256-бабының 1-тармағында бюджетке жарнаға жататын салық сомасын айқындау кезінде салық кодексінің 228-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес ҚҚС төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының, егер олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылатын болса, негізгі құралдарды, материалдық емес және Биологиялық активтерді, жылжымайтын мүлікке инвестицияларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді қоса алғанда, алынған тауарлар үшін төленуге жататын ҚҚС сомаларын есепке жатқызуға құқығы бар екені көзделген.
Осылайша, ҚҚС бойынша асып кету тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу нәтижесінде, яғни Қаржы-шаруашылық қызметтен пайда болады және тиісінше бұдан әрі салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) беру болмаған жағдайда, қайта ұйымдастырылатын тұлғаның құқық мирасқорына берілмейді.
Бұдан басқа, Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 22 сәуірдегі №220-I Заңының 23-бабының 3-тармағына сәйкес