1.Даудың түрі: салықтық даулар
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді, ҚР аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС), бюджетке төлеуге жатпайтын залалды азайту туралы заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "К" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "К" компаниясына 13.04.2015 ж.бастап 31.12.2018 ж. аралығындағы кезеңде салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді, зейнетақы қорына түсетін түсімдерді, әлеуметтік аударымдарды есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселелері бойынша кешенді тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 09.07.2019 ж. бастап 30 970,0 мың теңге сомасында КТС және 2 334,1 мың теңге өсімпұл, 9 823,6 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу туралы хабарлама 47 254,7 мың теңге сомасында Бюджетке төлеуге жатпайтын шығынды азайту туралы.
"К" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және бұл ретте 2016-2018 жылдарға КТС есептеу бөлігінде мынадай дәлелдер келтіреді және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
Сервистік қызметтер бойынша шығыстарды шегерімдерден алып тастауға қатысты 31 152,2 мың теңге сомасында
Шағымда "К" компаниясы мен "Р" Қазақстандық филиалы (бұдан әрі - "Р" филиалы) арасында кеңсе үй-жайын жалға алуға 28.07.2015 ж.шарт жасалғаны көрсетілген, ол бойынша клиент ай сайынғы жалдау ақысына қосымша кеңсені ұстау бойынша қосымша қызметтерді (сервистік қызметтерді) ай сайын төлейді. Қызметтің бұл түрі жалдау шарты шеңберінде қосалқы сипатта болады және табыстың жеке түрі ретінде қарастырылмайды. Кеңсені күтіп ұстау бойынша қосымша қызметтердің құны тек коммерциялық мақсаттарда ғана бөлек бөлінген. "К" компаниясы жалға алу шартын жасау кезінде кеңсеге қызмет көрсету үшін қосалқы мердігерлерді жалдауды қоса алғанда, барлық шығыстардың өтелуін ескере отырып, шарттың құнын жиынтықта қарастырды. Осыған байланысты, "К" компаниясы жалдау шарты бойынша шығыстар сомасына шегерімдерді 31 152,2 мың теңге сомасында азайту заңсыз деп санайды.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, "К" компаниясы 10.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің 115-бабының 1-тармағын (10.12.2008 ж. Салық кодексі), 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің 264-бабының 1-тармағын (25.12.2017 ж. Салық кодексі) бұза отырып, шегерімге сервистік қызметтер (тазалау және тазалау) бойынша жалға алушы қайтармайтын Үй-жайлар ("р"филиалы).
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 100-бабының 1-тармағына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары 10.12.2008 жылғы Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Бұл ретте 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 115-бабында шегерімге жатпайтын шығындардың толық тізбесі айқындалған.
Осыған ұқсас нормалар 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 242, 264-баптарында қарастырылған.
Қаралып отырған жағдайда "Р" филиалы (Жалға алушы) мен "К" компаниясы (жалға беруші) арасында кеңсе ғимаратын жалдау және қызметтер көрсету шарты (28.07.2015 ж.шарт) жасалды, ол бойынша Жалға беруші ("К" компаниясы) жалға алушыға ("Р" филиалы) өзіне іргелес жер учаскесі бар кеңсе (әкімшілік) ғимаратын және жалпы ауданы 3 200 шаршы метр болатын қосалқы үй-жайларды жалға беруге тиіс. іргелес аумағы және қосалқы үй-жайлары бар жалға берілген кеңсе ғимараты 3 785,74 шаршы метрді құрады. Сондай-ақ, аталған келісім-шарт бойынша жалға беруші ғимаратты жалға алуға қатысты қызметтерді, соның ішінде тазалау қызметтерін көрсетуді ұйымдастыруы керек.
Бұл ретте қызметтерді көрсеткені үшін (жалға алу және қызметтер) мынадай бағалар қолданылады, оның ішінде (28.07.2015 ж. шарттан қосымшаның 1-кестесі):
- бір шаршы метр үшін ай сайынғы жалдау ақысы-26 АҚШ доллары (белгіленген айлық баға);
- ай сайынғы қызмет көрсету бағасы шаршы метр үшін-3 АҚШ доллары.
- коммуналдық қызметтерді (сумен жабдықтау, кәріз, электр энергиясы және жылыту) коммуналдық ұйымдардың тарифіне сәйкес нақты көрсеткіштерге сүйене отырып жеткізу;
- бір орынға саябақ орындары-ай сайынғы жалдау ақысына енгізілген.
Сонымен қатар, "К" компаниясы (Тапсырыс беруші) "S" филиалымен (Орындаушымен) қызметтер көрсету бойынша (Клинингтік қызметтер, клинингтік қызмет көрсетуді жүргізу үшін қажетті барлық жабдықтармен және шығыс материалдарымен қамтамасыз ету) 01.04.2016 ж.шарт (бұдан әрі - 01.04.2016 ж. шарт) жасалды. Тапсырыс беруші мына мекенжай бойынша орналасқан жалпы ауданы 4 656 шаршы метр мүліктің меншік иесі болып табылады: қ.т. қызметтердің жалпы ай сайынғы құны ҚҚС-сыз 4 950,0 мың теңгені құрайды. Қызмет көрсету орны болып табылады: Ж. Т.
Жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып, 28.07.2015 ж.шарт бойынша "К" компаниясы жалдау бойынша қызметтерді ұсынудан да, жалпы алаңы 3 785,74 шаршы метр жалға берілген ғимараттың үй-жайларын жинау бойынша қызметтерден де, сондай-ақ жалдау үшін және жинау бойынша қызметтер үшін АҚШ долларымен белгіленген ай сайынғы бағалармен басқа да қызметтерден жалпы жиынтық кіріс алады. Ал 01.04.2016 ж. шарт бойынша "К" компаниясына қызметтің белгіленген ай сайынғы құнымен жалпы ауданы 4 656 шаршы метр "К" компаниясының мүлкіне қызмет көрсету бойынша Клинингтік қызметтер көрсетілді.
ҚР Азаматтық кодексінің (бұдан әрі - ҚР АК) 380-бабының 1-тармағына сәйкес азаматтар мен заңды тұлғалар шарт жасасуға ерікті.
Бұл ретте ҚР АК 382-бабының 1-тармағына сәйкес шарттың талаптары, тиісті шарттың мазмұны заңнамада ұйғарылған жағдайларды қоспағанда, Тараптардың қалауы бойынша айқындалады.
Шарттың талабы заңнамаға сәйкес қолданылатын нормада көзделген жағдайларда, егер тараптардың келісімінде өзгеше (диспозитивті норма) белгіленбесе, Тараптар өз келісімімен оны қолдануды алып тастай алады не онда көзделгеннен өзгеше шартты белгілей алады. Мұндай келісім болмаған кезде Шарттың талабы диспозитивті нормамен айқындалады.
Осылайша, салықтық тексеру нәтижелері бойынша жалға алушы ("Р" филиалы) қайтарымсыз деп таныған және тиісінше табыс алуға байланысты емес 31 152,2 мың теңге сомасындағы сервистік қызметтер бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау негізсіз болып табылады.
Аванстық төлемдер бойынша бағамдық айырма сомасына қатысты
Шағымда "К" компаниясы мен "Р" филиалы арасында кеңсе үй-жайын жалға алуға 28.07.2015 ж.шарт жасалғаны көрсетілген, ол бойынша клиент 2015 жылы Клиентке жалға беруге жоспарланған ғимаратты реконструкциялауға және күрделі жөндеуге 1 500 000 АҚШ доллары мөлшерінде аванс төлеген. Жалдау шартына сәйкес, аванстық төлем ғимарат пайдалануға берілген күннен бастап 30 ай ішінде ай сайын 50 000 АҚШ доллары мөлшерінде тең бөліктермен жалға алу есебіне жатқызылуы тиіс.
21 "валюта бағамдары өзгерістерінің әсері" халықаралық қаржылық есептілік стандартына (бұдан әрі - ХҚЕС 21) сәйкес алынған аванс монетарлық емес бап болып табылады және алынған күнгі Тарихи бағам бойынша функционалдық валютада тіркелген. Осыған байланысты, алынған аванс пен танылған табыс бағамдарының айырмашылығына байланысты бағамдық айырмашылық пайда болды.
"К" компаниясы теріс бағамдық айырма сомасының 2016-2018 жылдардағы КТС бойынша декларацияда шегерімге жатқызылғанын, ал бұл бағамдық айырма 21 ХҚЕС-ке сәйкес өткізуден түсетін кірістің азаюын білдіреді. Осыған байланысты, "К" компаниясы осы бағамдық айырманы басқа шегерімдер сомасынан алып тастау және табыстарды сатудан тану ауыстырылған залалдарды ескере отырып, салық салынатын кіріс сомасына және тиісінше КТС сомасына әсер етпейді деп есептейді.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, 10.12.2008 ж.Салық кодексінің 57, 113-баптарына, 25.12.2017 ж. Салық кодексінің 262-бабына, ҚЕХС 21 8, 16, 23-тармақтарына сәйкес шегерімдер енгізілген аванстық төлемдер бойынша теріс бағамдық айырманың асып кету сомасына азайтылды, өйткені монетарлық емес баптар (аванстық төлемдер) бойынша бағамдық айырмалар туындамайды.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
10.12.2008 ж.Салық кодексінің 85-бабы 1-тармағының 19) тармақшасына сәйкес МКД-ға салық төлеуші кірістерінің барлық түрлері, оның ішінде оң бағамдық айырма сомасының теріс бағамдық айырма сомасынан асып кетуі енгізіледі. Бағамдық айырма сомасы ХҚЕС-ке және ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалады.
10.12.2008 ж.салық кодегінің 113-бабына сәйкес, егер теріс бағамдық айырма сомасы оң бағамдық айырма сомасынан асып кетсе, асып кету шамасы шегерімге жатады. Бағамдық айырма сомасы ХҚЕС-ке және ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалады.
Бұл ретте 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 57-бабының 4-тармағында егер 10.12.2008 жылғы Салық кодексінде өзгеше көзделмесе, салық салу мақсатында бағамдық айырманы есепке алу ХҚЕС-ке және ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес валюта айырбастаудың нарықтық бағамын қолдана отырып жүзеге асырылатыны белгіленген.
Осыған ұқсас нормалар 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 226, 262, 192-баптарында қарастырылған.
Айта кету керек, операциялар мен шетел валютасындағы операциялар бойынша қалдықтардың бухгалтерлік есебі ХҚЕС 21 ережелерімен реттеледі.
1.Даудың түрі: салықтық даулар
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді, ҚР аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС), бюджетке төлеуге жатпайтын залалды азайту туралы заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "К" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "К" компаниясына 13.04.2015 ж.бастап 31.12.2018 ж. аралығындағы кезеңде салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді, зейнетақы қорына түсетін түсімдерді, әлеуметтік аударымдарды есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселелері бойынша кешенді тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 09.07.2019 ж. бастап 30 970,0 мың теңге сомасында КТС және 2 334,1 мың теңге өсімпұл, 9 823,6 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу туралы хабарлама 47 254,7 мың теңге сомасында Бюджетке төлеуге жатпайтын шығынды азайту туралы.
"К" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және бұл ретте 2016-2018 жылдарға КТС есептеу бөлігінде мынадай дәлелдер келтіреді және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
Сервистік қызметтер бойынша шығыстарды шегерімдерден алып тастауға қатысты 31 152,2 мың теңге сомасында
Шағымда "К" компаниясы мен "Р" Қазақстандық филиалы (бұдан әрі - "Р" филиалы) арасында кеңсе үй-жайын жалға алуға 28.07.2015 ж.шарт жасалғаны көрсетілген, ол бойынша клиент ай сайынғы жалдау ақысына қосымша кеңсені ұстау бойынша қосымша қызметтерді (сервистік қызметтерді) ай сайын төлейді. Қызметтің бұл түрі жалдау шарты шеңберінде қосалқы сипатта болады және табыстың жеке түрі ретінде қарастырылмайды. Кеңсені күтіп ұстау бойынша қосымша қызметтердің құны тек коммерциялық мақсаттарда ғана бөлек бөлінген. "К" компаниясы жалға алу шартын жасау кезінде кеңсеге қызмет көрсету үшін қосалқы мердігерлерді жалдауды қоса алғанда, барлық шығыстардың өтелуін ескере отырып, шарттың құнын жиынтықта қарастырды. Осыған байланысты, "К" компаниясы жалдау шарты бойынша шығыстар сомасына шегерімдерді 31 152,2 мың теңге сомасында азайту заңсыз деп санайды.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, "К" компаниясы 10.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің 115-бабының 1-тармағын (10.12.2008 ж. Салық кодексі), 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің 264-бабының 1-тармағын (25.12.2017 ж. Салық кодексі) бұза отырып, шегерімге сервистік қызметтер (тазалау және тазалау) бойынша жалға алушы қайтармайтын Үй-жайлар ("р"филиалы).
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 100-бабының 1-тармағына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары 10.12.2008 жылғы Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Бұл ретте 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 115-бабында шегерімге жатпайтын шығындардың толық тізбесі айқындалған.
Осыған ұқсас нормалар 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 242, 264-баптарында қарастырылған.
Қаралып отырған жағдайда "Р" филиалы (Жалға алушы) мен "К" компаниясы (жалға беруші) арасында кеңсе ғимаратын жалдау және қызметтер көрсету шарты (28.07.2015 ж.шарт) жасалды, ол бойынша Жалға беруші ("К" компаниясы) жалға алушыға ("Р" филиалы) өзіне іргелес жер учаскесі бар кеңсе (әкімшілік) ғимаратын және жалпы ауданы 3 200 шаршы метр болатын қосалқы үй-жайларды жалға беруге тиіс. іргелес аумағы және қосалқы үй-жайлары бар жалға берілген кеңсе ғимараты 3 785,74 шаршы метрді құрады. Сондай-ақ, аталған келісім-шарт бойынша жалға беруші ғимаратты жалға алуға қатысты қызметтерді, соның ішінде тазалау қызметтерін көрсетуді ұйымдастыруы керек.
Бұл ретте қызметтерді көрсеткені үшін (жалға алу және қызметтер) мынадай бағалар қолданылады, оның ішінде (28.07.2015 ж. шарттан қосымшаның 1-кестесі):
- бір шаршы метр үшін ай сайынғы жалдау ақысы-26 АҚШ доллары (белгіленген айлық баға);
- ай сайынғы қызмет көрсету бағасы шаршы метр үшін-3 АҚШ доллары.
- коммуналдық қызметтерді (сумен жабдықтау, кәріз, электр энергиясы және жылыту) коммуналдық ұйымдардың тарифіне сәйкес нақты көрсеткіштерге сүйене отырып жеткізу;
- бір орынға саябақ орындары-ай сайынғы жалдау ақысына енгізілген.
Сонымен қатар, "К" компаниясы (Тапсырыс беруші) "S" филиалымен (Орындаушымен) қызметтер көрсету бойынша (Клинингтік қызметтер, клинингтік қызмет көрсетуді жүргізу үшін қажетті барлық жабдықтармен және шығыс материалдарымен қамтамасыз ету) 01.04.2016 ж.шарт (бұдан әрі - 01.04.2016 ж. шарт) жасалды. Тапсырыс беруші мына мекенжай бойынша орналасқан жалпы ауданы 4 656 шаршы метр мүліктің меншік иесі болып табылады: қ.т. қызметтердің жалпы ай сайынғы құны ҚҚС-сыз 4 950,0 мың теңгені құрайды. Қызмет көрсету орны болып табылады: Ж. Т.
Жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып, 28.07.2015 ж.шарт бойынша "К" компаниясы жалдау бойынша қызметтерді ұсынудан да, жалпы алаңы 3 785,74 шаршы метр жалға берілген ғимараттың үй-жайларын жинау бойынша қызметтерден де, сондай-ақ жалдау үшін және жинау бойынша қызметтер үшін АҚШ долларымен белгіленген ай сайынғы бағалармен басқа да қызметтерден жалпы жиынтық кіріс алады. Ал 01.04.2016 ж. шарт бойынша "К" компаниясына қызметтің белгіленген ай сайынғы құнымен жалпы ауданы 4 656 шаршы метр "К" компаниясының мүлкіне қызмет көрсету бойынша Клинингтік қызметтер көрсетілді.
ҚР Азаматтық кодексінің (бұдан әрі - ҚР АК) 380-бабының 1-тармағына сәйкес азаматтар мен заңды тұлғалар шарт жасасуға ерікті.
Бұл ретте ҚР АК 382-бабының 1-тармағына сәйкес шарттың талаптары, тиісті шарттың мазмұны заңнамада ұйғарылған жағдайларды қоспағанда, Тараптардың қалауы бойынша айқындалады.
Шарттың талабы заңнамаға сәйкес қолданылатын нормада көзделген жағдайларда, егер тараптардың келісімінде өзгеше (диспозитивті норма) белгіленбесе, Тараптар өз келісімімен оны қолдануды алып тастай алады не онда көзделгеннен өзгеше шартты белгілей алады. Мұндай келісім болмаған кезде Шарттың талабы диспозитивті нормамен айқындалады.
Осылайша, салықтық тексеру нәтижелері бойынша жалға алушы ("Р" филиалы) қайтарымсыз деп таныған және тиісінше табыс алуға байланысты емес 31 152,2 мың теңге сомасындағы сервистік қызметтер бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау негізсіз болып табылады.
Аванстық төлемдер бойынша бағамдық айырма сомасына қатысты
Шағымда "К" компаниясы мен "Р" филиалы арасында кеңсе үй-жайын жалға алуға 28.07.2015 ж.шарт жасалғаны көрсетілген, ол бойынша клиент 2015 жылы Клиентке жалға беруге жоспарланған ғимаратты реконструкциялауға және күрделі жөндеуге 1 500 000 АҚШ доллары мөлшерінде аванс төлеген. Жалдау шартына сәйкес, аванстық төлем ғимарат пайдалануға берілген күннен бастап 30 ай ішінде ай сайын 50 000 АҚШ доллары мөлшерінде тең бөліктермен жалға алу есебіне жатқызылуы тиіс.
21 "валюта бағамдары өзгерістерінің әсері" халықаралық қаржылық есептілік стандартына (бұдан әрі - ХҚЕС 21) сәйкес алынған аванс монетарлық емес бап болып табылады және алынған күнгі Тарихи бағам бойынша функционалдық валютада тіркелген. Осыған байланысты, алынған аванс пен танылған табыс бағамдарының айырмашылығына байланысты бағамдық айырмашылық пайда болды.
"К" компаниясы теріс бағамдық айырма сомасының 2016-2018 жылдардағы КТС бойынша декларацияда шегерімге жатқызылғанын, ал бұл бағамдық айырма 21 ХҚЕС-ке сәйкес өткізуден түсетін кірістің азаюын білдіреді. Осыған байланысты, "К" компаниясы осы бағамдық айырманы басқа шегерімдер сомасынан алып тастау және табыстарды сатудан тану ауыстырылған залалдарды ескере отырып, салық салынатын кіріс сомасына және тиісінше КТС сомасына әсер етпейді деп есептейді.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, 10.12.2008 ж.Салық кодексінің 57, 113-баптарына, 25.12.2017 ж. Салық кодексінің 262-бабына, ҚЕХС 21 8, 16, 23-тармақтарына сәйкес шегерімдер енгізілген аванстық төлемдер бойынша теріс бағамдық айырманың асып кету сомасына азайтылды, өйткені монетарлық емес баптар (аванстық төлемдер) бойынша бағамдық айырмалар туындамайды.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
10.12.2008 ж.Салық кодексінің 85-бабы 1-тармағының 19) тармақшасына сәйкес МКД-ға салық төлеуші кірістерінің барлық түрлері, оның ішінде оң бағамдық айырма сомасының теріс бағамдық айырма сомасынан асып кетуі енгізіледі. Бағамдық айырма сомасы ХҚЕС-ке және ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалады.
10.12.2008 ж.салық кодегінің 113-бабына сәйкес, егер теріс бағамдық айырма сомасы оң бағамдық айырма сомасынан асып кетсе, асып кету шамасы шегерімге жатады. Бағамдық айырма сомасы ХҚЕС-ке және ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалады.
Бұл ретте 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 57-бабының 4-тармағында егер 10.12.2008 жылғы Салық кодексінде өзгеше көзделмесе, салық салу мақсатында бағамдық айырманы есепке алу ХҚЕС-ке және ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес валюта айырбастаудың нарықтық бағамын қолдана отырып жүзеге асырылатыны белгіленген.
Осыған ұқсас нормалар 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 226, 262, 192-баптарында қарастырылған.
Айта кету керек, операциялар мен шетел валютасындағы операциялар бойынша қалдықтардың бухгалтерлік есебі ХҚЕС 21 ережелерімен реттеледі.