Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) бұзушылықтарын жою туралы хабарламаға "а" компаниясының шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауарлардың кедендік құны мәлімдемесінің дұрыстығы мәселесі бойынша камералдық кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 17 847,0 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
"А" компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Мәселен, "А" компаниясы 01.01.2013 ж.бастап 07.02.2017 ж. дейінгі тексерілетін кезеңде Өзбекстаннан "Н" БК компаниясымен (Өзбекстан Республикасы) жасалған жалпы болжамды сомасы-140 млн, АҚШ долларына "ішкі тұтыну үшін шығару" (ИМ - 40) кедендік рәсімімен орналастыра отырып, 3 келісімшарт (бұдан әрі - келісімшарттар) шеңберінде тауарлар әкелді.
Тауарды кедендік тазарту кезінде "А" компаниясының кедендік құны әкелінетін тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша мәлімделген (1-әдіс).
"А" компаниясы 1-әдісті делдалдық шарттар бойынша, атап айтқанда тауарлар Кеден одағының кедендік аумағына әкету үшін сатылатын бағаны қамтымайтын консигнация шарттары бойынша қолдануға болмайды деп пайымдайды. Осылайша, 1-әдісті қолдану мүмкін еместігінің міндетті шарты-бұл делдалдық шарттың түрі ғана емес (консигнация), атап айтқанда тауарлар сатылатын бағаның болмауы.
Бұл ретте келісімшарттар ол сатылатын тауардың бағасын қамтиды: 2.1-тармақтардың шарттарымен. Келісім-шарттар "тауарлардың бағасы АҚШ долларымен белгіленеді, жеткізілім кезінде Тараптармен келісіледі және техникалық сипаттамаларда көрсетіледі"деп анықталған. "А" компаниясы ерекшеліктерде Тараптар баға туралы шарттарды ғана емес, олардың атауы, саны, түр-түрі, жеткізу шарттары, жеткізу мерзімдері және онсыз шарт жасалған болып саналмайтын өзге де елеулі шарттар туралы шарттарды да келісетініне назар аударады. Осылайша, тараптардың келісімі бойынша барлық елеулі шарттар тауар жеткізу жүзеге асырылған келісімшарттардың ажырамас бөлігі болып табылатын ерекшеліктерде көрсетілген. Демек, келісімшарттарда тауарлар сатылатын баға бар.
2.2-тармақтардың шарттарына сәйкес. Келісімшарттардың барлық төлемдерінің жалпы сомасы, яғни келісімшарттардың түпкілікті сомасы келісімшарттардың қолданылу мерзімі ішінде тауардың барлық партияларының құнынан қалыптастырылатын болады. Тексерілетін кезеңде келісімшарттар бойынша Тауарлар үшін барлық есеп айырысуды "А" компаниясы жүзеге асырды, сондықтан ол тауарларды нақты сатып алушы болды.
Осылайша, келісім - шарттар бойынша тауарлар сатылған бағаның болуын ескере отырып, Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 20.12.2012 ж. № 283 шешімімен бекітілген әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша тауарлардың кедендік құнын айқындау әдісін (1-әдіс) қолдану қағидаларының (бұдан әрі-қағидалар) 6-тармағында белгіленген тыйым салу қаралатын жағдайда қолданылмайды.
"А" компаниясы тауарлар қайта сатылуы мүмкін өңірді шектейтін "а" компаниясы үшін келісімшарттарда да, өзге құжаттарда да ешқандай географиялық шектеулер көзделмегенін, ал кеден органы өзге де дәлелдемелер ұсынбағанын және тиісінше бұл қорытынды негізделмегенін атап көрсетеді.
Сатушы мен сатып алушы арасындағы байланыс бағаға әсер етеді, егер өзара байланысты тұлға осы қарым-қатынастың арқасында мұндай байланысы жоқ адамға артықшылық алса. "А" компаниясының еншілес кәсіпорын ретінде (жарғылық капиталдың 100%-ы "н" БК компаниясына тиесілі, Өзбекстан Республикасы) өзара байланысына байланысты Ресей импорттаушысының алдында артықшылыққа ие болғаны туралы тексеру қорытындысы дәрменсіз, өйткені кедендік декларацияларға сәйкес "А" компаниясы сияқты жеткізу шарттарында тауарларды сатып алған тұлға "Н - С" компаниясы болып табылады, мұнда "Н" БК (Өзбекстан Республикасы) компаниясының компанияның жарғылық капиталындағы 75% үлесі бар. Екі компания да, "А" компаниясы да, "н-С" компаниясы да өзара байланысты тұлғалар. Демек, егер екі компания үшін бағаның айырмашылығы бар деп есептесек те, онда бағаға екеуінде де бар "Н" БК (Өзбекстан Республикасы) компаниясымен өзара байланыс емес, басқа да факторлар әсер етті.
Сонымен бірге, "А" компаниясы ұқсас тауарға екі еншілес компания үшін тауар бағасындағы айырмашылық мүлдем жоқ деп мәлімдейді.
Бұдан басқа, "А" компаниясы консигнация шарттары болып табылатын келісімшарттар тауарлар Кеден одағының кедендік аумағына әкету үшін сатылатын бағаны қамтиды, яғни делдалдық шарттар үшін 1-әдісті қолдану мүмкін еместігінің саралау белгісі жоқ деп есептейді.
Мәміле құны бойынша тауарлардың кедендік құнын анықтау үшін барлық шарттар сақталды, атап айтқанда:
- сатып алушының тауарларды пайдалану және оларға билік ету құқықтарына қатысты шектеулер жоқ;
- тауарлардың сатылуы немесе олардың бағасы қандай да бір шарттарға немесе міндеттемелерге тәуелді емес, олардың тауарлардың бағасына әсерін сан жағынан айқындау мүмкін емес (қаралатын жағдайда қандай да бір шарттар мен міндеттемелер мүлдем жоқ);
- кейіннен сатудан, өзге тәсілмен билік етуден немесе сатып алушының тауарларды пайдалануынан түскен кірістің немесе түсімнің ешқандай бөлігі сатушыға тікелей немесе жанама тиесілі болмайды (5.4-тармақтың шарттары бойынша. барлық сыйақылар компанияның иелігінде қалады);
- сатып алушы мен сатушы әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны кеден мақсаттары үшін қолайлы болатындай (Өзбекстан Республикасы, "Н" БК компаниясымен өзара байланыс) және "А" компаниясына қандай да бір артықшылық бермейтіндей өзара байланысты тұлғалар болып табылады.
Бұдан басқа, тексеру актісінде кеден органы пайдаланған деректер көзіне ешқандай нұсқау жоқ, сондай - ақ олар қолданған нақты тармақтарға немесе 25.01.2008 ж.Кеден одағының кедендік шекарасы арқылы өткізілетін тауарлардың кедендік құнын айқындау туралы келісімнің (бұдан әрі-Келісім) немесе өзге де нормативтік-құқықтық актінің ережелеріне сілтемелер жоқ.
Тексеру актісіне келтірілетін есеп "А" компаниясы мен "Н - С" компаниясының әртүрлі жеткізу кезеңдері мен әртүрлі тауарлар бойынша Кедендік декларацияларын тиісінше және қисынсыз салыстыруды білдіреді, бұл тиісінше тауарлар құнының айырмашылығын түсіндіреді.
Әр жылдардағы тауардың бағасын салыстыра отырып, айырмашылықты жасанды түрде анықтауға болады, өйткені мыс кабелінің негізгі шикізаты болып табылатын мыс бағасы әлемдік нарықтардағы бағаның ауытқуынан өзгереді.
Бұл ретте, бірдей және біртекті тауарлардың жоқ екендігі туралы мәлімдей отырып (2 және 3-әдістерді қолданудың мүмкін еместігінің негіздемесі ретінде), кеден органы Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының кедендік декларацияларында өздерінің сипаттамалары бойынша түбегейлі ерекшеленетін тауарларды өзара салыстырады. Бұл тауар түрлерін біріктіретін жалғыз нәрсе-СЭҚ ТН коды. Алайда СЭҚ ТН жіктеуіші бөлімдерге, топтарға, тауар позицияларына, субпозицияларға және ішкі субпозицияларға бөлінген. Әр жылдары салыстырылатын кабельдік өнімдер қолдану саласына, мыс, басқа металдар мен материалдардың құрамына, өндіріс технологиясына, сандық өлшем бірліктеріне (кг және км) байланысты өзгереді. Әрине, өнімнің бағасы да осыдан ерекшеленеді.
Салыстыру үшін бірдей тауарлардың болмауы іс жүзінде дұрыс емес. Егер кеден органы Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының кедендік декларацияларын жылдар бойынша дұрыс салыстырса, онда ұқсас тауарлардың жеткізілуін анықтаудан басқа, оларға "А" компаниясы үшін де, "Н - С"компаниясы үшін де тауарлар бағасының толық сәйкес келуі белгіленетін еді.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, "А" компаниясы кедендік тексеру актісінің негізінде шығарылған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
"Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы" Қазақстан Республикасының 396 - бабында (бұдан әрі-Кодекс) кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына Кедендік бақылау жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындау мен мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны көзделген.
Қаралатын жағдайда "А" компаниясы "Н" БК (Өзбекстан Республикасы) компаниясымен жасалған келісімшарттар негізінде тауарлар – ассортименттегі Кабельдік-өткізгіш өнімдерді (абоненттік қол жеткізу желілері мен кабельдік жүйелер үшін жоғары жиілікті, оқшаулануы бар телефондық, далалық байланыс үшін, жарықтандыру сымдары мен баулары, оқшаулануы бар бақылау сымдары, отқа төзімді Күштік және т.б.) әкелуді жүзеге асырды.
Осы келісімшарттардың талаптарына сәйкес "Н" БК (Өзбекстан Республикасы) компаниясы Консигнант ретінде, ал "А" компаниясы Консигнатор ретінде әрекет етеді.
Консигнатор белгілі бір уақыт ішінде (консигнация мерзімі) сыйақы үшін өз атынан, бірақ Консигнант есебінен келісімшартқа бұдан әрі "тауар" деп аталатын қосымшаларға (спецификацияларға) сәйкес мөлшерде, ассортиментте және бағада өнімді сату міндетін өзіне алады.
Тауар Консигнанттың меншігі болып табылады. Консигнант кез келген уақытта Консигнатор тауарына қол жеткізуге құқылы.
Тауардың бағасы АҚШ долларымен белгіленген, жөнелту сәтінде тараптармен келісілген және ерекшелікте көрсетілген.
Осы келісім-шарт бойынша жеткізілген, Консигнатор үшінші тұлғаларға өткізген Тауар үшін төлем Консигнант еліндегі тауар кедендік ресімделген күннен бастап 180 күн ішінде жүргізілетін болады.
Консигнатордың сыйақысы тауарды нақты өткізу бағасы мен оның әрбір жеке қосымшада (ерекшелікте) көрсетілген бағасы арасындағы айырма болып табылады.