Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС, ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "Р" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2017 ж. бастап кезең ішінде салық міндеттемесін және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді орындау мәселесі бойынша "Р" компаниясына кешенді салық тексеруін жүргізді. 31.12.2019 ж.бойынша, оның нәтижелері бойынша мұнай секторы (КТС) ұйымдарынан түсетін 10 792,4 мың теңге сомасындағы түсімдерді және 1 696,4 мың теңге өсімпұл, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) 821,1 мың теңге сомасында және 156,2 мың теңге өсімпұл түсімдерін қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы хабарлама шығарылды.
"Р" компаниясы КТС және ҚҚС есептеу бөлігінде салық органының тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрап, апелляциялық шағыммен жүгінді.
Шағымда 2017-2019 жылдарға 53 819,2 мың теңге сомасындағы шығындар және ҚҚС 2 511,2 мың теңге "Р" компаниясы өндірістік базада орналасқан және өндірістік қызметте пайдаланылатын жылжымайтын мүлік объектілерін, соның ішінде автогараж ғимаратын, техникалық станцияны, шикізат қоймасын, май салқындатқышты (компрессорлық цех), майсыздандырылған өнім цехын, механикалық шеберхананы, қазандықтан және жуу бөлмесінен балқытылған ірімшік цехын, қосалқы қосалқы станцияны, ыдыс қоймасын, өту орны бар кеңселер.
Аталған объектілерді Ағымдағы жөндеуді "Р" компаниясы негізінен мердігерлерді тартпай, өз күшімен ұйымдастырады және жүргізеді. Жөндеуді жүзеге асыру кезінде жұмсалған ТМҚ шығыстарына есептен шығаруды "Р" компаниясы 3-6-нысан бойынша қорларды есептен шығару актілерін және "Р"компаниясы әзірлеген нысан бойынша ТМҚ есептен шығару актілерін комиссиялық жасай отырып жүргізеді. Барлық көрсетілген есептен шығару актілері тексеруді жүзеге асырған салық органының қызметкеріне бастапқы бухгалтерлік құжаттардың құрамында ұсынылды.
Тауарларды қайтару бойынша ҚҚС түзетуге қатысты "Р" компаниясы шағымда көтерме сатып алушылардың тауарлардың бір бөлігін қайтаруы ол белгілеген негіздер бойынша жасалған шарттардың талаптарына сәйкес жүзеге асырылатынын көрсетеді. Бұл ретте "Р" компаниясы салықтық тексеру үшін ұсынған құжаттардың құрамында тауарды қайтару оның "бүлінуіне"байланысты жүргізілетінін белгілейтін бірде-бір құжат жоқ.
Сондай-ақ, "Р" компаниясы шағымда бұрын есепке жатқызылған ҚҚС түзету сомасын есептеу актіде дайын өнімді өткізу бағасына сүйене отырып жүргізілгенін келтіреді (мысалы, 2019 жылғы IV тоқсан бойынша: сатып алушылар тауарды 207,2 мың теңге сомасына қайтарды, ҚҚС 12% = 24,9 мың теңге, бұл ретте "Р" компаниясы сауда компаниясы емес, қайта өңдеуші болып табылады.
Салықтық тексеру актісінен "Р" компаниясы "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының 10.12.2008 жылғы Кодексінің (Салық кодексі) 122-бабын және "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының 25.12.2017 жылғы №120-VI Кодексінің 242 және 272-баптарын бұза отырып, 2017 жылғы бастапқы құжаттарсыз I топтың тіркелген активтерін ағымдағы жөндеу бойынша шығыстарды шегерімге жатқызғаны келіп шығады. 2018 жылға 26 510,0 мың теңге сомасында және 2019 жылға 3005,4 мың теңге сомасында.
Сондай-ақ салықтық тексеру нәтижелері бойынша І топтың тіркелген активтерін ағымдағы жөндеуге есептен шығарылған тауарлар бойынша ҚҚС сомасына түзету жүргізілді, олардың жүргізілуі бастапқы құжаттармен расталмады, 2017 жылғы 4 тоқсанда 466,2 мың теңге сомасында, 2018 жылғы 1-4 тоқсанда 1 882,9 мың теңге сомасында және 2019 жылғы 1-4 тоқсанда 148,5 мың теңге сомасында.
Бұдан басқа, 2017 жылғы 4 тоқсанда сатып алушылар қайтарған тауарлар бойынша 73,1 мың теңге (243,8*30%) сомаға ҚҚС түзету жүргізілді, 13,9 мың теңге мөлшерінде, 2018 жылғы 1 - 4 тоқсанда 102,3 мың теңге мөлшерінде және 2019 жылғы 1 - 4 тоқсанда 127,6 мың теңге мөлшерінде барлығы 243,8 мың теңге. Негіз ретінде сүт өнімі жарамдылық мерзімінің өтуіне байланысты одан әрі қайта өңдеуге және қайта сатуға жатпайтын тез бұзылатын тауар болып табылады.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
1.Ағымдағы жөндеу бойынша шығыстарды шегерімдерден алып тастауға және ҚҚС-ты есепке алуға қатысты.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 122-бабының 1-тармағына сәйкес осы баптың 2-тармағында көрсетілген активтерді пайдалану, жөндеу, реконструкциялау, жаңғырту, күтіп-ұстау және жою кезінде шеккен, оның ішінде жер қойнауын пайдаланушылардың тарату қорының қаражаты есебінен жүргізілген шығыстарын қоспағанда, салық төлеушінің резервтік қорлары есебінен жүргізілген, аударымдары 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 107-бабына сәйкес шегерімге жататын нақты шығыстар келесі шығыстар деп танылады.
Бұл ретте, 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 100-бабының 3-тармағында шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді деп айқындалған.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, осы шығыстар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 256-бабының 1-тармағына сәйкес бюджетке жарнаға жататын салық сомасын айқындау кезінде тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы негізгі құралдарды, материалдық емес және Биологиялық активтерді, жылжымайтын мүлікке инвестицияларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді қоса алғанда, егер олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылатын болса, осы тармақтың 1) -5) тармақшаларының талаптары орындалса, алынған тауарлар үшін төленуге жататын ҚҚС сомаларын есепке жатқызуға құқылы.
Бұл ретте, 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 258-бабы 1-тармағының 1) тармақшасымен бұрын есепке жатқызылған қосылған құн салығы, салық салынбайтын айналым мақсатында пайдаланылғандарды қоспағанда, салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылмаған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша есепке жатқызудан алып тасталуға жатады, оның болуына байланысты салық төлеуші 2008 ж. 10.12. Салық Кодексінің 260 және 261-баптарына сәйкес бара-бар әдіс қолданған.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 56-бабының 2-тармағына сәйкес, егер осы баптың 2-1-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өту қажет. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 56-бабының 6-тармағында есептік құжаттама мыналарды қамтиды: бухгалтерлік құжаттама, салықтық нысандар, салықтық есепке алу саясаты, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.
Осыған ұқсас нормалар 25.12.2017 ж. Салық кодексінің 190, 242, 272, 400 және 404-баптарында қарастырылған.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды, бұл ретте бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттардың негізінде жүргізіледі.
Осылайша, тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстарды шегерімге жатқызу осы шығыстар кіріс алуға бағытталған жағдайда, операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркейтін бастапқы растайтын құжаттар болған кезде, сондай-ақ егер олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылған немесе пайдаланылатын болса, осындай шығыстар бойынша есепке жатқызуға ҚҚС болған кезде жүргізіледі. Бұл ретте бұрын есепке жатқызылған қосылған құн салығы салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылмаған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша есепке жатқызудан алып тастауға жатады.
"Негізгі құралдарды есепке алу" №16 ҚЕХС сәйкес - ағымдағы жөндеу Кәсіпорынның негізгі құралдарын күнделікті жарамды және жұмысқа қабілетті күйде ұстауға арналған, онда тозған бөлшектердің аз санын ауыстыру және жабдықтың, ғимараттың тетіктерін кезекті жөндеуге дейін оның қалыпты пайдаланылуын қамтамасыз ету мақсатында реттеу жүргізіледі.
Сондай-ақ, ҚР ҚНжЕ 1.01-32-2005 "құрылыс терминологиясы" ғимаратты ағымдағы жөндеу - бұл оның конструкциялары мен инженерлік Жабдық жүйелерінің ақаусыздығын (жұмысқа қабілеттілігін) қалпына келтіру, сондай-ақ пайдалану көрсеткіштерін қолдау мақсатында ғимаратты жөндеу деп айқындалған.
Бұл ретте, ҚР ҚН 1.04-26-2011 "тұрғын үй және қоғамдық ғимараттарды қайта жаңарту, күрделі және ағымдағы жөндеу" ғимаратты, объектіні ағымдағы жөндеу алдын алу іс-шараларын жүргізу және ұсақ зақымданулар мен ақаулықтарды жою жолымен ғимараттар мен инженерлік жабдықтардың бөліктерін мерзімінен бұрын тозудан жүйелі және уақтылы қорғауға бағытталған техникалық іс-шаралар кешені болып анықталды.
Бұдан басқа, ғимаратты, объектіні ағымдағы жөндеу ғимарат конструкцияларының және инженерлік Жабдық жүйелерінің жарамдылығын (жұмыс қабілеттілігін) қалпына келтіру, сондай-ақ барлық пайдалану көрсеткіштерін қолдау мақсатында жүргізіледі.
ҚР ҚН сәйкес 1.04-26-2011 заңды тұлғалар мен мемлекеттік ұйымдар үшін техникалық байқау актілерінің негізінде ағымдағы жөндеу жүргізу барысында жойылуға тиіс ақаулар мен ақауларды қоса алғанда, жөндеу жұмыстарының, сондай-ақ тұрғын үй инспекциясының немесе басқа да мемлекеттік қадағалау органдарының ұйғарымы бойынша орындау үшін ұсынылған ағымдағы жөндеу жөніндегі жұмыстардың тізімдемелері жасалады.