Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) корпоративтік табыс салығын және қосылған құн салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "с" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2015 ж.бастап 31.12.2018 ж. аралығындағы кезеңде салықтың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемесін орындау мәселелері бойынша "С" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін 5 491,0 мың теңге сомасындағы түсімдерді және 1 719,0 мың теңге сомасындағы өсімпұлды қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы хабарлама
"С" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатып алу бойынша шығыстарды шегерімдерден, қызметкерлердің есептелген кірістерінен, әлеуметтік аударымдар мен салықтарға төленген шығыстарды алып тастау бөлігінде салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Шағымнан келіп шығатыны, салықтық тексеру нәтижелері бойынша салықтар мен өсімпұлдарды есептеу жергілікті атқарушы органдардың лауазымды адамдарына қатысты қозғалған қылмыстық іс шеңберінде құқық қорғау органдары алып қойған бастапқы бухгалтерлік құжаттардың болмауы себебінен жүргізілді.
Шағымда "С" компаниясының сотпен толық ақталғаны және қазіргі уақытта шығыстары шегерімге және ҚҚС бойынша есепке жатқызылған бұрын алынған барлық бастапқы құжаттарды ұсынуға дайын екендігі көрсетілген.
Салықтық тексеру актісінен келіп шығатыны, "с" компаниясы 10.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Салық кодексі) 100, 114 және 256-баптарын бұза отырып, тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатып алу, қызметкерлердің есептелген табыстары, әлеуметтік аударымдар мен салықтар бойынша шығыстарды шегерімге негізсіз жатқызған.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 100-бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, осы шығыстар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады.
Салық кодексінің 56-бабы 2-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өту қажет. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Салық кодексінің 56-бабының 6-тармағында есептік құжаттама: бухгалтерлік құжаттаманы, салықтық нысандарды, салықтық есепке алу саясатын, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттарды қамтиды деп айқындалған.
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында, сондай-ақ есеп саясатында регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың ретке келтірілген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар тікелей аяқталғаннан кейін жасалуға тиіс.
Бұдан басқа, бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда басқаларымен қатар операцияның жасалуына (оқиғаны растауға) және оның дұрыс ресімделуіне жауапты адамдар лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолтаңбасын көрсету көзделген міндетті деректемелер болуға тиіс.
Осылайша, тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстарды шегерімге жатқызу осы шығыстар кіріс алуға бағытталған жағдайда, операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркейтін бастапқы растайтын құжаттар болған кезде жүргізіледі. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның, оның ішінде операцияның не оқиғаның жасалу фактісін тіркеу жөніндегі талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.
1) сатып алынған тауар-материалдық қорлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша шығыстарды 2017ж. шегерімдерден алып тастауға қатысты
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша келесі негіздер бойынша 7 082,7 мың теңге сомасында 2017 жылғы шегерімдерден сатылған тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстар алып тасталды:
-жалпы сомасы 67,1 мың теңгеге "В" компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша бастапқы құжаттардың болмауы;
- 50,7 мың теңге сомасына бухгалтерлік тіркелімдер мен салық есептілігінің ұсынылған нысандары арасындағы алшақтық.
Сонымен қатар, шағымнан көрініп тұрғандай, құқық қорғау органдары 13.09.2017 ж.қылмыстық іс шеңберінде компанияның 2015-2017жж. аралығындағы бастапқы бухгалтерлік құжаттарын алды.
Шағымға қоса берілген қолхаттардан 25.09.2020 ж. компания 13.09.2017 ж. алу хаттамасына сәйкес бұрын алынған бастапқы құжаттардың бір бөлігін алды, сондай-ақ бастапқы құжаттардың қалған бөлігін 25.11.2020 ж. алды.
Демек, салықтық тексеру аяқталғанға дейін (24.12.2020 ж.) 2017 жылға алынған бастапқы бухгалтерлік құжаттар (шарттар, шот-фактуралар, орындалған жұмыстардың актілері және өзге де құжаттар) "С" компаниясына қайтарылды, бұл ретте "В" компаниясымен өзара есеп айырысуды растайтын құжаттар тексеруге ұсынылған жоқ.
"Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының 25.12.2017 ж.Кодексінің (бұдан әрі - 25.12.2017 ж. Салық кодексі) 179-бабы 2-тармағының 5) тармақшасына сәйкес шағымда "С" компаниясы өзінің талаптарын негіздейтін мән-жайлар және осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелер көрсетілетінін атап өту қажет.
Бұл ретте, 25.12.2017 ж. Салық кодексінің жоғарыда көрсетілген нормасын бұза отырып, шағымға бастапқы бухгалтерлік құжаттар, атап айтқанда шарттар, шот-фактуралар, орындалған жұмыстардың актілері және "С" компаниясының 2017 ж.үшін 7 082,7 мың теңге сомасында шығыстарды шегерімге жатқызуының негізділігін растайтын басқа да құжаттар қоса берілмеген.
Жоғарыда баяндалғанды ескере отырып, 2017 жылғы шегерімдерден өткізілген тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстарды 7 082,7 мың теңге сомасында алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлікте КТС мен ҚҚС тиісті есептеу негізделген болып табылады.
2) қызметкерлердің есептелген кірістері бойынша шығыстарды шегерімдерден алып тастауға қатысты.
Жоғарыда көрсетілгендей, тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстарды шегерімге жатқызу осы шығыстар кіріс алуға бағытталған жағдайда, операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркейтін бастапқы құжаттарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізіледі. Бұл ретте, бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операцияның не оқиғаның жасалу фактісін тіркеу бойынша жүзеге асырылады.
Бұл ретте, 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 110 - бабының 1-тармағына сәйкес, 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 163-бабының 2-тармағында көрсетілген қызметкердің салық салуға жататын табыстары бойынша жұмыс берушінің шығыстары шегерімге жатады, бұған 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 1-тармағының 1) - 3) тармақшаларында көзделген жағдайлар қосылмайды.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 14.04.2017 ж. бұйрығымен бекітілген жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидаларының (200.00-н.) 18-тармағының 1) тармақшасына сәйкес 200.01.001 I, 200.01.001 II және 200.01.001 III жолдарында есепті тоқсанның әрбір айы үшін жеке тұлғаларға салық агенті есептеген кірістер сомасы, оның ішінде материалдық пайда түрінде алынған кірістерді қоса алғанда, қызметкердің жұмыс берушіден ақшалай немесе заттай нысанда алған кірістері, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес салық агентімен жасалған азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша кірістер, оның ішінде есепті тоқсанның 156-бабында көрсетілген кірістер көрсетіледі. салық кодексінің 10.12.2008 ж.
Қаралып отырған жағдайда, "с" компаниясы 2017 жылғы 1-4 тоқсан кезеңі үшін жеке табыс салығы мен әлеуметтік салық бойынша декларацияларды (200.00 Н.) нөлдік көрсеткіштермен ұсынды, ал 2017 жылғы КТС бойынша декларацияда (100.00.009 IV жолы) қызметкерлердің есептелген кірістері және жеке тұлғаларға өзге де төлемдер бойынша шығыстар (100.00.009 IV жолы) 3 759,1 мың теңге сомасында көрсетілген.
Бұл ретте, "с" компаниясы 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 179-бабын бұза отырып, шағымға бастапқы бухгалтерлік құжаттарды, атап айтқанда есеп айырысу-төлем ведомостарын, жұмыс уақытын есепке алу табельдерін және қызметкерлердің есептелген кірістері мен жеке тұлғаларға өзге де төлемдер бойынша шығыстарды салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізсіз алып тастауды растайтын басқа да құжаттарды қоса берген жоқ.