Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы соманы есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "Р" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2015 ж.бастап 31.12.2019 ж. аралығындағы кезеңде "Р" компаниясына кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 7 447,5 мың теңге сомасында мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді және 1 468,3 мың теңге өсімақыны және ҚР аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) қоспағанда, 703,7 мың теңге сомасында заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарлама мың теңге және өсімпұл 1,7 мың теңге.
"Р" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шығыстар сомасын шегерімдерден алып тастау бөлігіндегі шешімінің күшін жоюды сұрайды және мынадай дәлелдер келтіреді.
"Р" компаниясының шағымынан 2016 жылдың басындағы және аяғындағы тауарлық-материалдық қорлардың (бұдан әрі – ТМҚ) қалдықтары бойынша салықтық тексеру нәтижелері бойынша анықталған айырмашылықтарға байланысты 2016 жылы өткізілген тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстар 5 072,6 мың теңгеге ұлғаюы тиіс, бұл салық салынатын кірістің азаюына әкеп соғады.
Салықтық тексеру актісінен салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2016-2018жж. басында және соңында ТМҚ қалдықтары бойынша айырмашылықтар анықталғаны, соның нәтижесінде 2016ж. сатылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар сомасына 5 072,6 мың теңге сомасында шегерімдер ұлғайтылғаны, 2017ж. арналған шығыстар 8 430,5 мың теңге сомасында және 2018ж. арналған шығыстар сомасына 23 800,0 мың теңге сомасында шегерімдер алып тасталғаны жөн.
Сондай-ақ, "Р" компаниясы 100-баптың 1, 3-тармақтарын және 10.12.2008 жылғы "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 114-бабының 1-тармағын бұза отырып, 2016 жылғы шегерімге бастапқы құжаттармен расталмаған 8 224,5 мың теңге сомасындағы өзге де шығыстар және 33,6 мың теңге сомасындағы салықтар жатқызылған.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 100-бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, осы шығыстар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады.
Салық кодексінің 56-бабы 2-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Салық кодексінің 56-бабының 6-тармағында есептік құжаттама бухгалтерлік құжаттаманы, салықтық нысандарды, салықтық есепке алу саясатын, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттарды қамтиды деп айқындалған.
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында, сондай-ақ есеп саясатында регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың ретке келтірілген жүйесін білдіреді.
Бұл ретте бухгалтерлік есеп туралы Заңның 6-бабының 3-тармағында операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрініс табатыны, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар нығайтуды және бухгалтерлік жазбаларда барлық операциялар мен оқиғаларды көрсетуді қамтамасыз етуге тиіс екені белгіленген.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар тікелей аяқталғаннан кейін жасалуға тиіс.
Осылайша, тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар сомасын шегерімге жатқызу осы шығыстар кіріс алуға бағытталған жағдайда, операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркейтін осы шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар болған кезде жүргізіледі.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 25.12.2014 ж. № 587 бұйрығымен бекітілген КТС бойынша салық есептілігін жасау қағидаларына (100.00-нысан) сәйкес 100.00.009 жолында салық кодексінің 100-бабы 1-тармағына сәйкес шегерімге жатқызылатын сатылған (пайдаланылған) тауарлардың өзіндік құны, сатып алынған жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны көрсетіледі.
Бұл 100.00.009 жолы: 100.00.009 I жолы (кезең басындағы ТМҚ) – (алу) 100.00.009 II жолы (кезең соңындағы ТМҚ) + (қосу) 100.00.009 III – 100.00.009 V - (алу) 100.00.009 VI-100.00.009 IX жолдары ретінде айқындалады.
Бұл ретте, 100.00.009 І жолында салық кезеңінің басындағы ТМҚ баланстық құны көрсетіледі, сондай-ақ 100.00.009 II жолы салық кезеңінің соңындағы ТМҚ құны бухгалтерлік теңгерім деректеріне сәйкес толтырылады.
Қаралатын жағдайда, бухгалтерлік есеп деректері бойынша (2016 жылғы материалдық ведомость) кезең басындағы ТМҚ құны 1 800 114,2 мың теңгені, кезең соңындағы 1 710 945,3 мың теңгені құрады.
Ал 2016 жылғы КТС бойынша декларацияда кезең басындағы ТМҚ құны 2 792 568,9 мың теңге сомасында көрсетілген, кезең соңында 2 708 472,7 мың теңге, сондай-ақ сатылған тауарлар бойынша шығыстар (100.00.009) 364 064,8 мың теңге сомасында көрсетілген.теңге.
Демек, салықтық тексеру нәтижелері бойынша кезең басындағы ТМҚ құны 992 454,7 мың теңгеге кеміген(2 792 568,9 - 1 800 114,2), кезең соңына 997 527,3 мың теңге (2 708 472,7-1 710 945,3).
Осылайша, 2016 жылдың басына және соңына ТМҚ құнын тексеру нәтижелері бойынша азайту нәтижесінде шегерімге жатқызылуы тиіс өткізілген тауарлар бойынша шығыстар сомасы (100.00.009 жолы) 5 072,6 мың теңгеге (200.00.009 жолы) ұлғайтылды. 992 454,7 - 997 527,3) және 369 137,4 мың теңгені құрады.
Сонымен қатар, Салық кодексінің 100 және 114-баптарына сәйкес салықтық тексеру нәтижелері бойынша 8 224,5 мың теңге сомасындағы өзге шығыстар (бастапқы құжаттармен расталмаған), сондай-ақ 33,6 мың теңге сомасындағы салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер (шегерімге жатқызылған әлеуметтік салық сомасы төленгеннен көп) шегерімдерден алынып тасталғанын атап өту қажет.
Бұл ретте, "Р" компаниясы шағымда салық кезеңінің басында және соңында (2016 ж.) ТМҚ құны бөлігінде салықтық тексерумен айқындалған анықталған сәйкессіздіктер бойынша және 8 224,5 мың теңге сомасындағы өзге шығыстарды шегерімдерден және 33,6 мың теңге сомасындағы салықтарды алып тастау бөлігінде дәлелдер келтірмеді.
Осылайша, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2016 жылы өткізілген тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстар сомасына 5 072,6 мың теңге мөлшерінде шегерімдер ұлғайтылды, сондай-ақ жалпы сомасы 8 258,1 мың теңгеге өзге де шығыстар мен салықтар шегерімдерден Алып тасталды, барлығы 3 185,5 мың теңге сомасына шегерімдер (бұдан әрі-шегерімдер) алынып тасталды. 8 258,1 - 5 072,6).
Тиісінше, 3 185,5 мың теңге сомасындағы шығыстарды шегеруден алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлікте КТС есептеу негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағымданған хабарламаны тексеру нәтижелері туралы өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.