Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС қайтару
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығының (ҚҚС) сомаларын растамау бөлігінде аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "а" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2015 ж.бастап 31.03.2020 ж. аралығындағы кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша "А" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 81 101,0 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу туралы, 2 616 131,6 мың теңге мөлшерінде бюджетке төленуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды.
"А" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, 2 107 072,8 мың теңге сомасында ҚҚС артуын қайтаруда расталмау бөлігінде салық органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді және мынадай дәлелдер келтіреді.
"А" компаниясының пікірінше, импорт бойынша тауарды (зауыт құрылысына арналған жабдық пен материалдар) жеткізуге байланысты пайда болған, кейіннен тауар өндірумен байланысты ҚҚС есепке жатқызылған, ҚҚС асып кеткен құрамына енгізілген және қайтарылуға жатады.
Сонымен қатар, шағымда "А" компаниясы ірі салық төлеушілердің салық мониторингінде тұр және көрсетілген асып кетуді оңайлатылған қайтаруға құқығы бар деп көрсетілген, өйткені ол қатарынан 12 ай бойы салық мониторингінде тұр және ҚҚС бойынша декларацияны табыс етпеу фактілері жоқ.
"А" компаниясы Қазақстан Республикасының 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (Салық кодексі) 429-бабының 5-тармағына сәйкес Салық кодексінің осы бабының 1-тармағында көрсетілген, қосылған құн салығын қайтарудың оңайлатылған тәртібіне құқығы бар қосылған құн салығын төлеушіде қалыптасқан қосылған құн салығының асып кетуі қайтарылуға жатады деп есептейді.
Шағымда оңайлатылған әдіс бойынша ҚҚС асып кетуін қайтару Салық кодексінің 431 және 434-баптарында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде жүзеге асырылатыны көрсетілген. Осы баптармен бір тоқсаннан астам кезең үшін ҚҚС артуын қайтару туралы талапты беруге шектеу белгіленбеген, яғни талапты бірнеше тоқсанға да беруге болады.
Сондықтан, "А" компаниясының пікірі бойынша, салық мониторингіне қойылған сәттен бастап 12 ай өткеннен кейін талап берген кезде ҚҚС-ты 2020 жылдың 1 тоқсанына ғана емес, сонымен қатар алдыңғы есепті кезеңдерге де оңайлатылған тәртіппен қайтаруды талап ете алады.
Салықтық тексеру актісінен 2 776 043,2 мың теңге сомасында ҚҚС артуын қайтару расталмаған, оның ішінде:
1) Салық Кодексінің 429-бабы 3-тармағының негіздері бойынша қайтарылуға жатпайтын 2 252 585,4 мың теңге сомасында;
2) қайтаруға артық ұсынылған ретінде қайтаруға жатпайтын 8 643,2 мың теңге сомасында;
3) Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағынан тауарлар экспортының экспорттың кедендік рәсімінде расталмауы себебінен қайтаруға жатпайтын 14 398,9 мың теңге сомасында;
4) жете алмаған валюталық түсімге байланысты қайтарылуға жатпайтын 927,6 мың теңге сомасында;
5) ТБЖ қағидаларын қолдану нәтижесінде өнім берушілерде анықталған бұзушылықтарға байланысты қайтаруға жатпайтын 413 778,9 мың теңге сомасында;
6) тікелей жеткізушілерде анықталған бұзушылықтарға байланысты қайтаруға жатпайтын 4 607,9 мың теңге сомасында;
7) есептеуге байланысты қайтарылуға жатпайтын 81 101,0 мың теңге сомасында.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салықтық тексеру 01.01.2015 ж.бастап 31.12.2018 ж. аралығындағы кезеңде 2020 жылғы 1-тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС артығын қайтару туралы 2 616 131,6 мың теңге сомасында талап негізінде жүргізілді.
Салық Кодексінің 429 - бабының 1, 2 және 3-тармақтарына сәйкес, егер осы тарауда өзгеше көзделмесе, есепке жатқызылатын қосылған құн салығы сомасының есепті салық кезеңінің соңында декларация бойынша өсу қорытындысымен қалыптасқан есептелген салық сомасынан асып кетуі (бұдан әрі-қосылған құн салығының асып кетуі) қосылған құн салығы бойынша алдағы төлемдердің есебіне есептеледі.
Нөлдік ставка бойынша салық салынатын өткізу бойынша айналымдар жасалған салық кезеңінің соңында қалыптасқан қосылған құн салығының асып кетуі, егер бір мезгілде мынадай шарттар орындалса, Салық кодексінің 431-бабында айқындалған тәртіппен өткізу бойынша салық салынатын айналымдар мақсатында пайдаланылатын сатып алынған тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтер бойынша қайтарылуға жатады:
1) қосылған құн салығын төлеуші нөлдік ставка бойынша салық салынатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді тұрақты өткізуді жүзеге асырса;
2) тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді тұрақты өткізу жүзеге асырылған салық кезеңі үшін нөлдік ставка бойынша салық салынатын өткізу бойынша айналым өткізу бойынша жалпы салық салынатын айналымда кемінде 70 пайызды құраса.
Осы баптың 2-тармағында белгіленген шарттар орындалмаған жағдайда қосылған құн салығы сомасының асып кетуі нөлдік ставка бойынша салық салынатын өткізу бойынша айналым мақсаттары үшін пайдаланылған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша есепке жатқызылған салық сомасы бөлігінде қайтарылуға жатады.
Бұл ретте Салық Кодексінің 429-бабының 5-тармағында осы баптың 1-тармағында көрсетілген, қосылған құн салығын қайтарудың оңайлатылған тәртібіне құқығы бар қосылған құн салығын төлеушіде қалыптасқан қосылған құн салығының асып кетуі қайтарылуға жатады деп көзделген.
Осы тармақта белгіленген қосылған құн салығының асып кетуі Салық кодексінің 431 немесе 434-бабында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде салық төлеушінің таңдауы бойынша қайтарылады.
Бұл ретте Салық кодексінің 434-бабына сәйкес оңайлатылған тәртіппен қосылған құн салығының асып кетуін қайтару кезінде қосылған құн салығының асып кетуінің қалған бөлігі Салық кодексінің 431-бабында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде қайтарылады.
Салық Кодексінің 429-бабының 6-тармағына сәйкес осы баптың 2, 3 және 4-тармақтарының ережелері қолданылмайды:
қайтарылуы Салық кодексінің 432 және 433-баптарына сәйкес жүзеге асырылатын қосылған құн салығының асып кеткен сомасына;
қосылған құн салығының асып кетуін қайтарудың оңайлатылған тәртібін қолдануға құқығы бар Салық кодексінің 434-бабында көрсетілген салық төлеушілерге.
Салық кодексінің 434-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес қосылған құн салығының асып кетуін қайтарудың оңайлатылған тәртібі салықтық тексеру жүргізбестен қосылған құн салығының асып кетуін қайтаруды жүзеге асыруды білдіреді.
Қосылған құн салығының асып кетуін қайтарудың оңайлатылған тәртібін қолдануға қосылған құн салығының асып кету сомасын қайтару туралы талапты көрсете отырып, қосылған құн салығы бойынша декларацияны табыс еткен, салық мониторингінде қатарынан кемінде он екі ай тұрған және қосылған құн салығы бойынша декларацияны табыс ету күніне салық есептілігін табыс ету бойынша орындалмаған салық міндеттемесі жоқ қосылған құн салығын төлеушілердің құқығы бар.
Бұл ретте қосылған құн салығының асып кетуі оңайлатылған тәртіппен қайтаруға жатады:
ірі салық төлеушілер мониторингіне жататын салық төлеушілер үшін-есепті салық кезеңінде қалыптасқан қосылған құн салығының асып кету сомасының 70 пайызынан аспайтын мөлшерде белгіленеді.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 14 желтоқсандағы №1082 бұйрығына сәйкес "А" компаниясы 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап ірі салық төлеушілер мониторингіне жататын салық төлеушілер тізбесіне енгізілген.
Осылайша, "А" компаниясы 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап ірі салық төлеушілер мониторингіне жататын салық төлеуші болып табылатындығын ескере отырып, тиісінше салық кодексінің 434-бабында белгіленген тәртіппен ҚҚС асып кетуін оңайлатылған қайтару құқығы Салық мониторингіне қойылған күннен бастап қатарынан он екі ай өткеннен кейін ғана туындайды.
Қаралып отырған жағдайда, 01.01.2015 ж.бастап 31.12.2018 ж. аралығындағы кезеңде ҚҚС артуын қайтару туралы талапта 2 616 131,6 мың теңге сомасы көрсетілген, тиісінше, көрсетілген ҚҚС сомасын қайтару Салық Кодексінің 429-бабының 2 және 3-тармақтарына және 431-бабына сәйкес жүргізіледі.
Бұл ретте, салықтық тексеру актісінен нөлдік ставка бойынша салық салынатын "а" компаниясының айналымы тексерілетін кезеңде жалпы айналымның 70% - ынан кем болғанын көрсетеді. Бұл ретте жалпы салық салынатын айналымдағы нөлдік ставка бойынша салық салынатын айналымның орташа үлесі 13,9% - ды құрайды.
Салық Кодексінің 429-бабы 3-тармағына сәйкес ҚҚС сомасының асып кетуі нөлдік ставка бойынша салық салынатын өткізу бойынша айналым мақсаттары үшін пайдаланылған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша есепке жатқызылған салық сомасының бір бөлігінде, тиісінше жалпы салық салынатын айналымдағы нөлдік ставка бойынша салық салынатын айналым үлесін ескере отырып, 13,9% мөлшерінде қайтаруға жатпайтын ҚҚС асып кетуі осы жағдайда 2 252 585,4 мың теңге соманы құрайды.
Баяндалғанның негізінде, Салық Кодексінің 429-бабының 2 және 3-тармақтарында және 431-бабында белгіленген қайтарудың жалпыға бірдей белгіленген тәртібін қолдануға байланысты 01.01.2015 ж. - 31.12.2018 ж. кезеңінде қалыптасқан 2 252 585,4 мың теңге сомасындағы ҚҚС артығын қайтаруға растамау бойынша салықтық тексеру нәтижелері негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағымданған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.