Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "Е" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2018 ж.бастап 31.12.2019 ж. аралығындағы кезеңде салықтың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемесін орындау мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша заңды тұлғалардан 11 144,4 мың теңге сомасында корпоративтік табыс салығын және 2 291,8 мың теңге өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
"Е" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Шағымда салықтың шағымдалатын сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін 2017 жылғы 25 желтоқсандағы "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі - Салық кодексі) 666 – бабының 2-тармағын, 645-бабының 1-тармағын бұзу негіз болып табылатыны көрсетілген, оған сәйкес "К" резидент емес компаниясының табыстарына 20% мөлшерлеме бойынша салық салынуға жатады.
Салық органының осы тұжырымымен "Е" компаниясы резидент емеске төленген кірістер "К" компаниясының резидент емес заңды тұлғасының табысынан салықты ұстаудан толық босатылғандығына байланысты келіспейді, сондықтан "Е" компаниясында салық агенті ретінде төлем көзінен КТС ұстап қалу және аудару бойынша міндеттер туындамайды
"Е" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
101.04 сен ұсынған салық есептілігіне сәйкес тексерілетін кезеңде "Е" компаниясы резидент еместің кірістері бойынша "К" Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы қосарланған салық салуды жою және табыс пен капиталға салық төлеуден жалтарудың алдын алу туралы Конвенцияға сәйкес салықтарды ұстаудан босатуды қолданды (Мәскеу, 1996 жылғы 18 қазан).
Салық Кодексінің 220-бабының 1-тармағында егер халықаралық шартта өзгеше белгіленбесе, бейрезидент-заңды тұлғаның ол арқылы өтетін құрылымдық бөлімшесінің орналасқан жері бейрезиденттің Қазақстан Республикасындағы тұрақты мекемесі болып танылатыны көзделген резидент емес кәсіпкерлік қызметті Қазақстан Республикасының аумағында осындай қызметті жүзеге асыру мерзімдеріне қарамастан жүзеге асырады.
Салық кодексінің 2-бабында, егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы Кодекстегіден өзгеше ережелер белгіленсе, көрсетілген шарттың ережелері қолданылады.
Конвенцияның 5-бабына сәйкес "тұрақты мекеме" термині резиденттер осындай мақсаттар үшін жалдаған қызметшілер немесе басқа персонал арқылы консультациялық қызметтерді қоса алғанда, бірақ осындай сипаттағы қызмет (осындай немесе онымен байланысты жоба үшін) ел шегінде 12 айдан астам жалғасқан жағдайда ғана қызметтер көрсетуді қамтиды.
Конвенцияның 7-бабы 1-тармағының а) тармақшасына сәйкес Уағдаласушы Мемлекет кәсіпорнының пайдасына, егер мұндай кәсіпорын екінші Уағдаласушы Мемлекетте сонда орналасқан тұрақты мекеме арқылы кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырмаса немесе жүзеге асырмаса, тек осы Мемлекетте ғана салық салынады. Егер кәсіпорын жоғарыда көрсетілгендей кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырса немесе жүзеге асырса, онда оның пайдасына басқа Мемлекетте, бірақ оған қатысты бөлігінде ғана салық салынуы мүмкін:
а) осындай тұрақты мекемеге;
б) осы басқа мемлекеттегі тұрақты мекеме арқылы өткізілетін тауарларға немесе бұйымдарға сәйкес келетін тауарларды немесе бұйымдарды сату;
в) осы басқа мемлекетте жүзеге асырылатын, өзінің сипаты бойынша такле тұрақты мекемесі арқылы жүзеге асырылатын кәсіпкерлік қызметпен сәйкес келетін басқа кәсіпкерлік қызметке қолданылмайды.
Бұл ретте," кәсіпорынның пайдасы "деген 7-баптың 1-тармағының 11 және 12-тармақшаларына сәйкес БҰҰ-ның үлгі Конвенциясына түсініктемеде:" тұрақты өкілдікке жататын кәсіпорын пайдасының бір бөлігі туралы сөз болғанда, онда 1-тармақтың екінші сөйлемінде 2-тармаққа тікелей сілтеме болады, ол тұрақты өкілдікке қандай пайда жатқызылуға тиіс екенін анықтау үшін директивалар береді. 2-тармақ осы сөйлемді оқуға болатын контексттің ажырамас бөлігі болғандықтан, оны 2-тармаққа қайшы деп түсіндіруге болмайды, мысалы, оны тұрақты өкілдікке жатқызуға болатын пайда мөлшерін шектеу ретінде, тұтастай алғанда кәсіпорынның пайда мөлшерін шектеу ретінде түсіндіру мүмкін емес. Осылайша, 1-тармақта Уағдаласушы Мемлекет екінші Уағдаласушы Мемлекет кәсіпорнының пайдасына, бірақ ол бірінші Мемлекетте орналасқан тұрақты өкілдікке дәл осы кәсіпорынның пайдасына жатқызылуы мүмкін шамада ғана салық сала алады деп көзделген 2-тармақ "тұрақты өкілдікке жататын пайда"деген фразаның мағыналық мағынасын айқындайды. Басқаша айтқанда, 2-тармақтың директивасы, егер кәсіпорын ешқашан пайда әкелмесе де, пайданы тұрақты өкілдікке жатқызуға әкелуі мүмкін: және, керісінше, бұл директива, егер кәсіпорын жалпы пайда әкелсе де, тұрақты өкілдікке тиесілі пайданың болмауына әкелуі мүмкін.
Алайда, Кәсіпорынның орналасқан жеріндегі Уағдаласушы Мемлекет тұрақты өкілдік орналасқан мемлекеттің 2-тармақтың директивасын тиісінше қолдануына мүдделі екені анық. Директива екі Уағдаласушы мемлекетке де қатысты болғандықтан, Кәсіпорынның орналасқан жері.
Конвенцияның 23-бабына сәйкес тұрақты өкілдікке тиісті түрде жатқызылған пайдаға қосарланған салық салуды жою. Басқаша айтқанда, егер өкілдіктің мемлекеті 7-бапқа сәйкес тұрақты өкілдікке жатқызылуға жатпайтын пайдаға салық енгізуге әрекет жасаса, бұл пайдаға қосарланған салық салуға әкеп соғуы мүмкін, оған тиісті түрде кәсіпорын орналасқан Мемлекетте ғана салық салынуға тиіс".
Сондай-ақ "коммерциялық қызметтен алынатын пайдаға салық салу" 7-бабы 1-тармағының 12) тармақшасына сәйкес ЭЫДҰ-ның модельдік Конвенциясына түсіндірмелердің "тармақтың екінші сөйлемінде көрсетілген екінші қағидаты тұрақты мекеме орналасқан мемлекетке салық салу құқығы кәсіпорынның осы мемлекеттен алуы мүмкін, бірақ тұрақты мекемеге жатпайтын пайдаға қолданылмайтындығы болып табылады. Бұл тарихи келіспеушіліктер болған мәселе, кейбір елдер біраз уақыт бұрын жалпы "тартылыс күші" қағидатын ұстанды, оған сәйкес кәсіпкерлік қызметтен түсетін басқа да пайда, олардың аумағындағы көздерден туындайтын дивидендтер, пайыздар мен роялти сияқты табыстарға, егер алушының тұрақты мекемесі болса, олар толық Салық салған, мұндай табыс осы тұрақты мекемеге нақты жатқызылмағанына қарамастан, екі жақты салық конвенциялары осы тұрақты мекемеге қарсы іс-қимылдың, тұрақты мекеме жүзеге асыратын қызметке ұқсас қызметтен алынған кәсіпкерлік қызметтен алынатын пайдаға ғана қатысты шектеуші тәсілге негізделген тартылыс күші қазіргі уақытта халықаралық салық практикасында қабылданбады. Қазіргі уақытта қосарланған салық салуды болдырмау туралы конвенцияларда жалпы қабылданған қағидат белгілі бір елден шетелдік кәсіпорын алған пайдаға салық салу кезінде осы елдің салық органдары кәсіпорын өз елінен алған жеке пайда көздеріне қарап, тестті қолдануы керек деген пікірге негізделген Конвенцияның басқа баптарын қолдану мүмкін болған жағдайда әрқайсысына тұрақты мекеме".
Осылайша, жоғарыда көрсетілген нормалар резидент еместің осындай резидент еместің тұрақты мекемесінің қызметіне жататын табыстары екінші Уағдаласушы Мемлекетте, яғни Қазақстан Республикасында салық салуға жататынын нақтылайды.
Конвенцияның 5-бабының 1-тармағында Конвенцияның мақсаттары үшін "тұрақты мекеме" термині кәсіпорынның кәсіпкерлік қызметі толық немесе ішінара жүзеге асырылатын тұрақты қызмет орнын білдіреді.
Бұл ретте, "тұрақты мекемені айқындау" 11-тармағына сәйкес тұрақты мекеме кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын тұрақты орын таратылған кезде немесе қызметінің тоқтатылуына байланысты, яғни тұрақты мекеменің бұрынғы қызметіне байланысты барлық іс-әрекеттер мен іс-шаралар тоқтатылған кезде (ағымдағы коммерциялық мәмілелерді жүргізу, жабдыққа қызмет көрсету және жөндеу) қолданысын тоқтатады. Операцияларды уақытша тоқтату жабу ретінде қарастырылмайды".
Салық кодексінің 645-бабының 1-тармағына сәйкес Салық кодексінің 644-бабында көрсетілген кірістерді төлеуді жүзеге асыратын салық агенті Салық кодексінің 646-бабында көрсетілген мөлшерлемелер бойынша шегерімдерді жүзеге асырмай көрсетілген кірістерден корпоративтік табыс салығын есептеуді, ұстауды және аударуды жүргізеді.
Резидент емес заңды тұлғаның табыстарынан салық агенті ұстап қалған төлем көзінен корпоративтік табыс салығы көрсетілген резидент емес заңды тұлғаның тұрақты мекемесінің салық міндеттемелерін өтеу есебіне есепке жатқызылуға жатады.
Салық кодексінің 651-бабы 2-тармағының 4) тармақшасында бейрезидент заңды тұлғаның тұрақты мекемесінің жылдық жиынтық табысын Қазақстан Республикасында қызметті жүзеге асыру басталған күннен бастап алынған (алынуға жататын) осындай тұрақты мекеменің қызметіне байланысты кірістердің түрлері құрайды: оның ішінде бейрезидент заңды тұлғаның басқа мемлекеттердегі құрылымдық бөлімшелерінің Қазақстан Республикасында қызметті жүзеге асырудан алынатын, бейрезидент заңды тұлғаның Қазақстан Республикасында қызметті жүзеге асырудан алынған, бейрезидент заңды тұлғаның Қазақстан Республикасында қызметті жүзеге, Қазақстан Республикасындағы осы бейрезидент заңды тұлғаның тұрақты мекемесі арқылы жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 651-бабының 3-тармағына сәйкес, егер бейрезидент Қазақстан Республикасында да, одан тыс жерлерде де өзінің Қазақстан Республикасындағы тұрақты мекемесімен бірлесіп орындалатын бір жоба немесе байланысты жобалар шеңберінде кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырған жағдайда, егер ол осындай тұрақты мекеменің табысы ретінде, егер ол сондай тұрақты мекемемен осындай тұрақты мекемемен жұмыс істейтін оқшауланған және жекелеген заңды тұлға болса, ала алатын табыс есептеледі. және өзі тұрақты мекемесі болып табылатын бейрезидент-заңды тұлғадан тәуелсіз әрекет еткен жағдайда өзінің қызметін тоқтатпайды.
Салық кодексінің 666-бабының 2-тармағында бейрезиденттің Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме құру фактісі анықталған кезде салық агентінің бейрезиденттердің Қазақстан Республикасындағы кірістерін босату бөлігінде халықаралық шарттың ережелерін қолдануға құқығы жоқ екендігі белгіленген.
Қаралып отырған жағдайда "Е" компаниясы мен "К" компаниясы арасындағы өзара есеп айырысулар мынадай шарттар негізінде жүзеге асырылды:
- д1810 мердігерлік шарты-190902-117727/137-29.05.2018 ж.18К / ІҚЖ, мұнда "К" компаниясы (мердігер) мынадай жұмыстарды орындауға міндеттенеді - "қазанагрегаттардағы кен орнының жобалық емес отынын сынамалы жағу кезіндегі техникалық сүйемелдеу".
- қызмет көрсету шарты Д1810-190914-117847/286-18.07.2018 ж. 18К / ІҚЖ, мұнда "К" компаниясы (мердігер) мынадай қызметтерді орындауға міндеттенеді - "турбиналық цехты кеңейту жобасы бойынша 8 бу турбинасына кепілдік сынақтар жүргізу"
Салық кодексінің 666-бабының 2-тармағында бейрезиденттің Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме құру фактісі анықталған кезде салық агенті бейрезиденттердің Қазақстан Республикасындағы кірістерін босату бөлігінде халықаралық шарттың ережелерін қолдануға құқылы емес деп көрсетілген.
Тексеру актісінде бұрын "т" компаниясында бейрезидент - "К" компаниясының қызметі бойынша қосарланған салық салуды болдырмау туралы халықаралық шарт негізінде төленген табыс салығын бюджеттен қайтару мәселесі бойынша салықтық тексеру жүргізілгені (11.04.2013 ж.) көрсетілген, оның барысында "К" компаниясының жөндеу-қалпына келтіру жұмыстары бойынша жұмыс құжаттамасын әзірлеу және АТҚ-500 бойынша жұмыс құжаттамасын әзірлеу түріндегі жұмыстарды орындау жөніндегі қызметі ҚР аумағында тұрақты мекеме құруға әкелгені белгіленген.
Баяндалғанды ескере отырып, резидент емес-"К" компаниясының табыстарына төлем көзінен КТС есептеу бойынша салықтық тексеру нәтижелері негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағымданған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.