Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: мүлік салығы
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "А" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "а" компаниясына 01.01.2015-31.12.2018 жылдар аралығындағы кезеңде салықтық міндеттемені және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді орындау мәселесі бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша заңды тұлғалардың және дара кәсіпкерлердің мүлкіне 26 723,7 мың теңге салықты және 3 465,6 мың теңге өсімпұлды есептеу туралы хабарлама шығарылды
"А" компаниясы заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлердің мүлкіне салықты есептеу бөлігінде салық органының тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрап, апелляциялық шағыммен жүгінді.
Шағымда бухгалтерлік есеп Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына (ХҚЕС) сәйкес жүргізілетіні және инвестициялық жылжымайтын мүлікті бастапқы құны бойынша есепке алу моделін таңдағаны, осыған байланысты салық органының әділ құны бойынша есепке алу моделіне көшу талабы дәрменсіз деп санайды.
Тексеру актісінен келіп шығатыны, "А" компаниясы, 10.12.2008 ж.ҚР "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (10.12.2008 ж. Салық кодексі) 397-бабын және 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 520-бабын бұза отырып, сауда кешені бойынша мүлік салығын есептеу кезінде салық салынатын база төмендетілген. Осылайша, бухгалтерлік есеп деректері бойынша мүлік салығын салу объектісі болып табылатын мүліктік кешеннің құны 1 930 889,4 мың теңгені құрайды, бұл ретте салық төлеуші мүлік салығын 358 000,0 мың теңге сомасына сүйене отырып есептеген.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 397-бабының 1-тармағына сәйкес, егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, салық кодексінің 396-бабы 1-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың салық салу объектілері бойынша салық базасы салық салу объектілерінің орташа жылдық баланстық құны болып табылатыны айқындалған.
Осы баптың 2-тармағы Салық салу объектілерінің орташа жылдық баланстық құны объектілердің баланстық құнын қосу кезінде алынған соманың он үштен бірі ретінде айқындалады деп айқындайды салық салу ағымдағы салық кезеңінің әрбір айының бірінші күніне және есепті кезеңнен кейінгі кезең айының бірінші күніне жүргізіледі.
Салық кодексінің 56-бабы 2-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өту қажет. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Салық кодексінің 56-бабының 6-тармағында есептік құжаттама: бухгалтерлік құжаттаманы, салықтық нысандарды, салықтық есепке алу саясатын, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттарды қамтиды деп айқындалған.
Осыған ұқсас нормалар 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 190 және 520-баптарында қарастырылған.
ҚЕХС (IAS) 16 "Негізгі құралдар" сәйкес өзінің есеп саясатында бастапқы танылғаннан кейін ОЖ есебін көрсету үшін кәсіпорын нақты шығындар бойынша есепке алу моделін немесе қайта бағаланған құн бойынша есепке алу моделін таңдап, осы саясатты негізгі құралдардың барлық класына қолдануы тиіс.
ҚЕХС (IAS) 16 "Негізгі құралдар" ережелеріне сәйкес ұйым өзінің есеп саясаты ретінде мыналарды таңдауға тиіс:
- не бастапқы құн бойынша есепке алу моделі, оған сәйкес негізгі құралдар жинақталған амортизация мен құнсызданудан болған жинақталған залалдар сомасын шегере отырып, өзінің бастапқы құны бойынша есепке алынады;
Осы модель қайта бағалауды көздейді, бірақ бухгалтерлік есепте құнсыздану (ол болған кезде) танылатын негізгі құрал құнының құнсыздануы (азаюы) кезінде ғана, бірақ осы модель бухгалтерлік есепте негізгі құрал құнын нарықтық (әділ) есепке дейін қайта бағалауды (ұлғайтуды) көздемейді.
- негізгі құралдың әділ құны сенімді бағалануы мүмкін, ол бойынша негізгі құралдар кейіннен жинақталған амортизация мен құнсызданудан кейінгі жинақталған шығындар шегеріле отырып, қайта бағалау күніне әділ құнды білдіретін қайта бағаланған құн бойынша есепке алынады деген шартпен қайта бағаланған құн бойынша есепке алу моделі.
Осы модель негізгі құрал құнының құнсыздануы (азаюы) кезінде де, негізгі құрал құнының нарықтық (әділ) деңгейге дейін бағалануы (ұлғаюы) кезінде де бухгалтерлік есепте қайта бағалауды көздейді.
Қаралып отырған жағдайда мүліктік кешеннің бастапқы құны 358 000,0 мың теңгені құрады (18.03.2002 ж. "а" компаниясы (сатып алушы) мен "К" компаниясы (сатушы) арасындағы сатып алу-сату шартына сәйкес). Бұдан әрі шағымда көрсетілгендей, 2013 жылғы қарашада "А" компаниясының құрылтайшысы ауысты, 100% үлесімен "D"компаниясы жаңа құрылтайшы болды. Жаңа құрылтайшы Ұлттық қаржылық есептілік стандарттары (ҚЕХС) бойынша жүргізілген серіктестіктің бухгалтерлік есебін бағалап, 2013 жылдан бастап "А" компаниясы ҚЕХС сәйкес бухгалтерлік есепке көшеді деген қорытындыға келді.
Шағымды қарауға ұсынылған есепке алу саясатына сәйкес "А" компаниясының бухгалтерлік есебін халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына (ХҚЕС) сәйкес жүргізетіні анықталды.
Мәселен, ХҚЕС (IAS) 40 "Инвестициялық Жылжымайтын мүлік" 30-тармағына сәйкес ұйым өзінің есепке алу саясаты ретінде не әділ құны бойынша есепке алу моделін, не бастапқы құны бойынша есепке алу моделін таңдап, осы саясатты өзінің барлық инвестициялық жылжымайтын мүлік объектілеріне қолдануы тиіс.
"А" компаниясы 2014 жылғы есеп саясатының 10.11-тармағына сәйкес бастапқы құны бойынша инвестициялық жылжымайтын мүлікті есепке алу моделін таңдады.
09.01.2017 ж. "N" компаниясымен жасалған жылжымайтын мүлік кепілі (ипотека) туралы шартқа сәйкес қарыз алу мақсатында көрсетілген объект 2017 жылы 1 193 581,0 мың теңге құнына дейін қайта бағаланды. Сонымен қатар, "N" компаниясымен жасалған 09.01.2017 ж.жылжымайтын мүлік кепілі (ипотека) туралы шартқа сәйкес "А" компаниясы қарыз алушы емес, кепіл беруші болып табылады.
Шағымға ұсынылған құжаттардан 2017 жылы "А" компаниясының жарғылық капиталы "D" компаниясының құрылтайшысынан 1 930 889,4 мың теңге (инвестициялық мүлік) салым сомасына ұлғайтылды (13.04.2017 ж. жарғылық капиталға салым енгізу туралы шарт).
Осылайша, 2017 жылдың соңында 2010 "Инвестициялық мүлік" шоты бойынша құнды 2 282 682,6 мың теңгеге дейін ұлғайту "А" компаниясының жарғылық капиталын 1 930 889,4 мың теңге сомасына ұлғайту есебінен жүргізілді.
Демек, бухгалтерлік баланста 2017 жылы 1 193 581,0 мың теңге мөлшерінде жүргізілген қайта бағалау ескерілмеді, өйткені "а" компаниясы бухгалтерлік есепті бастапқы құны бойынша жүргізеді, (негізгі құралдар жинақталған амортизация мен құнсызданудан болған жинақталған шығындар шегеріле отырып, өзінің бастапқы құны бойынша есепке алынады).
Шағымды қарау барысында Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің әдіснама және бухгалтерлік есеп департаменті ҚЕХС 16 5-тармағына сәйкес 40 ҚЕХС сәйкес бастапқы құны бойынша инвестициялық жылжымайтын мүлікті есепке алу моделін қолданатын ұйым осы Стандартта көзделген бастапқы құны бойынша есепке алу моделін пайдалануға тиіс екендігі туралы түсініктеме берді. Осылайша, негізгі құралдарды да, инвестициялық мүлікті де есепке алу серіктестіктің есеп саясатында көрсетілген басшылық таңдаған есепке алу моделіне сәйкес жүргізіледі.
Демек, ҚЕХС (IAS) 16 "Негізгі құралдар", ҚЕХС (IAS) 40 талаптарына сәйкес негізгі құралдарды есепке алу үшін "А" компаниясы бастапқы құны бойынша есепке алу моделін қолдануға тиіс және мүлік салығы бойынша салық базасы ҚЕХС-қа және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалған объектінің баланстық құны бойынша қабылданады.
Салық кодексінің 399-бабына және 25.12.2017 ж.Салық кодексінің 520-бабына сәйкес мүлік салығы бойынша міндеттеме ХҚЕС-ке және заңды тұлғалар үшін Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалған салық салу объектілерінің баланстық құнына тиісті салық ставкасын қолдану арқылы айқындалатындықтан, мүлік салығының сомасы ұлғайтуға жатпайды.
Осыған байланысты, тексеру нәтижелері бойынша 26 723,7 мың теңге сомасында мүлік салығын есептеу негізсіз болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша, шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны толығымен алып тастау туралы шешім қабылданды