Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді қоспағанда, резидент заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "V" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2014 ж.бастап 31.12.2018 ж. аралығындағы кезеңде салықтың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемесін орындау мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 280 982,7 мың теңге сомасында КТС және 75 278,7 мың теңге өсімпұл есептеу, 1 898,9 мың теңге сомасында залалды азайту туралы хабарлама шығарылды.
"V" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрап, апелляциялық шағыммен жүгінді.
10.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 86-бабының 2-тармағын бұза отырып, салық төлеушімен берілген заемнан түсетін табыс сомасы қосылмағандығы салықтың шағымдалатын сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылды.
Салық органының осы қорытындысымен "V" компаниясы келіспейді және "V" компаниясы (Қарыз беруші) мен жеке тұлға С. (қарыз алушы) арасында 20.10.2014 ж. шарт жасалғанын атап өтеді, онда Қарыз беруші Қарыз алушыға 537 700,0 мың теңге сомасында қарыз береді, ал қарыз алушы шартқа №1 және №2 қосымша келісімдерге сәйкес сыйақы төлей отырып, шартта келісілген мерзімде қайтаруға міндеттенеді.
Бұл ретте шағымда атап өтілгендей, тексеруге осы құжаттар 30.12.2015 ж. №3 қосымша келісімнен басқа ұсынылды, онда оқиғаның, басшы мен бухгалтердің ауысуының, кеңсе мекенжайының ауысуына байланысты қарызды және сыйақы пайызын қайтару мерзімдері бойынша өзгерістер енгізілді, 30.12.2014 ж. қарыз шартына №3 қосымша келісім салықтық тексеру барысында ұсынылмады.
Сондай-ақ, шағымнан салық органы сыйақы мөлшері қарыз сомасын пайдаланудың әрбір күні үшін 1% мөлшерлеме бойынша айқындалғанын және тексеруші мамандардың пікірі бойынша жылдық 33,49% құрайтынын, бұл "V" компаниясының пікірі бойынша нақты емес және салық органының тұжырымдары ауқатты емес деп қате қорытынды жасағандығы келіп шығады. Сонымен қатар, шағымда салық органының 2018 жылы 1 898,9 мың теңге мөлшеріндегі заңсыз жоғары шығындар туралы дәлелдері негізсіз болып табылатыны атап өтілді.
Шағымды қарау барысында, дәлелді шешім шығару мақсатында, 25.12.2017 жылғы "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің (бұдан әрі - 25.12.2017 жылғы Салық кодексі) 186-бабының 1-тармағына сәйкес уәкілетті орган хатпен "V" компаниясына 2017-2018 жылдарға КТС және ҚҚС есептеудің дұрыстығы мәселесі бойынша тақырыптық тексеру тағайындалды.
Аталған хатты орындау үшін жоғары тұрған мемлекеттік орган тақырыптық тексеру жүргізуге нұсқама шығарды, оның нәтижелері бойынша тақырыптық тексеру актісі жасалды.
Тақырыптық тексеру актісінен келіп шығатыны, 10.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің (бұдан әрі - 10.12.2008 ж. Салық кодексі) 84-бабының 1-тармағына сәйкес резидент заңды тұлғаның жылдық жиынтық табысы осы тұлғаның Қазақстан Республикасында және одан тыс жерлерде салық кезеңі ішінде алуына жататын (алынған) табыстардан тұрады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 85-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес жылдық жиынтық табысқа салық төлеуші табыстарының барлық түрлері, оның ішінде өткізуден түскен табыс енгізіледі.
Егер Қазақстан Республикасының трансферттік баға белгілеу туралы заңнамасында өзгеше көзделмесе, осы Кодекстің 87-98-баптарына сәйкес жылдық жиынтық табысқа енгізілетін табыстардан, сондай-ақ осы Кодекстің 111-бабының 1-тармағында көрсетілген шығыстар сомасынан аспайтын бөлігінде осы Кодекстің 111-бабының 2-тармағында көрсетілген табыстардан басқа, өткізілген тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 86-бабының 1, 2-тармақтарына сәйкес өткізуден түсетін табыс болып табылады. Өткізілген тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құнына қосылған құн салығының және акциздің сомалары енгізілмейді.
Осы бөлімнің мақсатында қызметтер көрсетуден алынатын табысқа кредит (қарыз, микрокредит) бойынша сыйақы түріндегі табыс та жатады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 56-бабының 6-тармағында есептік құжаттама мыналарды қамтиды: бухгалтерлік құжаттама, салықтық нысандар, салықтық есепке алу саясаты, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың ретке келтірілген жүйесін білдіреді, Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 57-бабының 3-тармағына сәйкес салық төлеуші (салық агенті) салық кезеңінің қорытындылары бойынша салық есебінің негізінде салық салуға байланысты объектілерді айқындайды және салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептейді.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар тікелей аяқталғаннан кейін жасалуға тиіс.
Осылайша, 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі ҚР Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен белгіленеді.
Қаралып отырған жағдайда тақырыптық тексеруге келесі құжаттар ұсынылды:
- 2014 жылғы қарыз шарты (бұдан әрі-Шарт);
- 2014 жылғы шартқа 2015 жылғы № 1 қосымша келісім;
- 2014 жылғы шартқа 2015 жылғы № 2 қосымша келісім;
-2014 жылғы шартқа 2015 жылғы № 3 қосымша келісім;
- 537 700 000 теңге сомасына 2014 жылғы №209 төлем тапсырмасы;
- "V" компаниясының шоты бойынша үзінді көшірме;
- 2017 жылғы кассалық кіріс ордері.
Бұдан әрі, тақырыптық тексеру актісінде 2014 жылғы қарыз шартына 30.12.2015 ж. қосымша келісіммен Тараптар 29.12.2015 ж. №2 қосымша келісімді бұзу туралы келісімге келгені көрсетілген. 30.12.2015 ж. №3 қосымша келісім негізінде жылдық 1% сыйақы мөлшерлемесін қолдануды шештік.
Тақырыптық тексеру барысында Р. ("V" компаниясының басшысы 16.09.2011 ж. - 27.01.2012 ж. аралығында) және С. (қарыз шарты жасалған жеке тұлға) жеке тұлғалардың түсіндірмелері ұсынылды.
Р. жеке тұлғаның түсіндірмесінен 2014 жылы "V" компаниясы мен С.жеке тұлғасы арасында 537 700,0 мың теңге сомасына жылдық 1% - бен 3 жылға кейінге қалдырумен қарыз шарты жасалғаны келіп шығады. Ақшалай қаражат с. есептік шотына аударылды, қарызды қайтару "V" компаниясының есептік шотына аудару арқылы қолма-қол ақшасыз қаражатпен жүргізілді, 2017 жылы қарыз толық өтелді.
Жеке тұлғаның түсініктемесінде с.20.10.2014 ж. жасалған қарыз шартына сәйкес "V" компаниясы акцияларды сатып алуға 537 700,0 мың теңге мөлшерінде "V" компаниясы қарыз ұсынғанын атап өтті.
Сонымен қатар, жеке тұлға С. "V" компаниясының банктегі есеп айырысу шотына қарыз сомасын аударғаны атап өтілді. Бұл қарыз жылдық 1% - бен берілді, бұл қосымша келісімдермен расталады. 2017 жылы негізгі қарыз сомасы жылдық сыйақы мөлшерлемесінің 1% - мен бірге толығымен өтелді. Негізгі борыш пен сыйақы сомаларын өтеу негізінен алынған дивидендтер мен жеке жинақтардан жүргізілді, "V" компаниясының атына ақшалай қаражатты қайтару банк шоттарына және қолма-қол қаражатпен кәсіпорынның кассасына аудару арқылы жүргізілді, бұл ретте жеке тұлғаның акциялары 06.01.2020 ж.бастап басқа жеке тұлғаларға сатылды.
Мәселен, тақырыптық тексеру актісінде "V" компаниясының 2017 жылғы айналым-сальдо ведомосына сәйкес 6290 "Өзге кірістер" шоты бойынша 4 074,9 мың теңге сомасында, оның ішінде 6290 "Өзге кірістер" шотының талдауы бойынша 3 916,1 мың теңге (2017 жылы берілген қарыздың сыйақы пайызы) және 158,9 мың теңге ("К"АҚ алдындағы күмәнді міндеттемелерді есептен шығару) сомасында кіріс алынғаны атап өтілді. 3916,1 мың теңге сомасындағы сыйақыны немесе 01.01.2017 жылға қалған қарыздың 0,85% - ын 460193,8 мың теңге сомасындағы сыйақыны жеке тұлға 27.11.2017 жылы төлегенін атап өткен жөн.
Сондай-ақ, тақырыптық тексеру актісінен "V" компаниясы сыйақы сомасын 2017 жылғы 4 тоқсанда 3 916,1 мың теңге сомасында ҚҚС бойынша салық салынатын айналымға жатқызғаны жөн.
Тиісінше, сыйақы сомасын "V" компаниясы 2017 жылғы кіріске де, сондай-ақ 2017 жылғы ҚҚС бойынша салық салынатын айналымға де дербес жатқызған.
Осылайша, тақырыптық тексеру актісімен берілген қарыз бойынша 1 406 812,3 мың теңге мөлшеріндегі сыйақы сомасына кірісті ұлғайту бөлігінде 2020 жылғы салықтық тексеру нәтижелері расталмады.
Алдыңғы кезеңдерден 2018 жылға ауыстырылуға жататын залалға қатысты 1 898,9 мың теңге сомасында атап өткен жөн.
Тақырыптық тексеру актісінде 25.12.2017 ж.Салық Кодексінің 300-бабының 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес мемлекет мұқтажы үшін сатып алынған активтерді қоспағанда, кәсіпкерлік қызметтен болған залалдар, сондай-ақ I топтың тіркелген активтерінің шығып қалуынан болған залалдар және аяқталмаған құрылыс объектілерін, белгіленбеген жабдықтарды сатудан болған залалдар осы салық кезеңдерінің салық салынатын кірісі есебінен өтеу үшін қоса алғанда келесі он жылға ауыстырылатыны атап өтілді.
Қаралатын жағдайда, тақырыптық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, "V" компаниясы 2017 ж. 1 898,9 мың теңге сомасында залал алды, бұл көрсетілген салық кезеңі үшін КТС бойынша декларацияның (100.00 Н.) деректеріне сәйкес келеді, ол 25.12.2017 ж.Салық Кодексінің 300-бабының 1-тармағына сәйкес 2018 жылға ауыстырылуға жатады.
Тиісінше, тақырыптық тексерумен өткен салық кезеңдерінен 2018 жылға көшіруге жататын 1 898,9 мың теңге сомасындағы шығынды азайту бөлігінде 2020 жылғы салықтық тексеру нәтижелері де расталмады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған хабарламаны толығымен алып тастау туралы шешім қабылданды.