Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "м" компаниясынан кедендік баж бен ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) бұзушылықтарын жою туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауарлардың кедендік құны – "жеміс-көкөніс өнімдері" мәлімдемесінің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 3 127,4 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
"М" компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
"М" компаниясы "Х" компаниясымен жасалған келісім-шарт талаптары бойынша әрбір жеткізуге баға белгілеу инвойстарда жүргізілетінін түсіндіреді, өйткені көкөністер мен жемістерді жеткізу және олардың құны жеке факторларға (түсімділік, сұраныс, жыл мезгілі және т.б.) байланысты. Бүгінгі таңда осы Келісімшарт бойынша шарттық қатынастар аяқталған жоқ, жеткізу жоспарлануда.
"М" компаниясы Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 27.03.2018 ж. шешімімен бекітілген Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінетін тауарлардың кедендік құнына Кедендік бақылау жүргізу ерекшеліктері туралы Ереженің 5-тармағының а) тармақшасына сәйкес тауарлардың кедендік құнын дұрыс емес айқындау белгісі негізінде ғана тауарлардың мәлімделген кедендік құнын негізсіз қабылдамау деп санайды. №42" Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінетін тауарлардың кедендік құнына Кедендік бақылау жүргізудің ерекшеліктері туралы " (бұдан әрі – № 42 шешім).
ДКҰ басшылығының кедендік құн бойынша ұлттық деректер базасын әзірлеу және пайдалану жөніндегі 13-тармағына сәйкес тәуекелді бағалау құралы ретінде кеден әкімшілігі мәлімделген құн мен деректер базасындағы Ақпарат арасындағы айырмашылықтың жалғыз негізінде мәлімделген құнды қабылдамай алмайды.
Бұдан басқа, кеден органы тауарларға қатысты жаңа құнды қолданудың дұрыстығы мен дұрыстығына негіздеме келтірмейді, осыған байланысты "М" компаниясы кеден органының тауардың құнын ақпараттық базадан қабылдау туралы шешіміне күмән келтіреді.
Кедендік баж және ҚҚС есептелген ТД "жасыл дәлізде" "АСТАНА-1" АЖ шығарылды, яғни кедендік декларациялау кезінде кедендік құнды төмендету тәуекелі іске аспады. Бұл ретте сұратылған құжаттар "АСТАНА-1"АЖ ТД-ға қоса берілді.
Сонымен бірге, "төлеуге жататын кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу" актісіне қосымшада "мандариндер" тауар бағасының диапазоны 0,53 – тен 0,80 АҚШ долларына/кг – ға дейін көрсетіледі, бұл ретте "М" компаниясы осы тауардың құнын Икс бойынша-0,71 АҚШ доллары/кг-ға мәлімдеген.
Бұл ретте "М" компаниясы біртекті тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша әдістен бас тартуды негізсіз деп санайды (3-әдіс), өйткені тауардың маусымдылығын ескере отырып, "Х"кеден бекеті қызметінің аймағында біртекті тауарлардың басқа да жеткізілімдері болды.
Сондай-ақ," М " компаниясы ағымдағы жылдың наурыз айында компания қайта тіркелгенін хабарлайды. Бұзушылықтарды жою туралы хабарлама алған сәтте "М" компаниясының жаңа құрамдағы штаты құрылмады, барлық жұмыстар ТЖ режимінен кейін қалпына келтірілді. ТЖ жойылған сәттен бастап кеден органы құжаттар мен мәліметтерді ұсынуға қосымша сұраулар жібермеді, "консультациялар өткізу қағидалары мен мерзімдерін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 23.02.2018 ж. №264 бұйрығы шеңберінде консультациялар жүргізілген жоқ.
Айтылған дәлелдердің негізінде "М" компаниясы бұзушылықтарды жою туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
"Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына Кедендік бақылау жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындау мен мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны белгіленген.
Қаралып отырған жағдайда "М" компаниясы 2019 жылғы қыркүйек – желтоқсанда Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына ҚХР – дан өнім берушімен келісімшарт шеңберінде "мандариндер, апельсиндер"тауарларын әкелуді жүзеге асырды.
Келісім-шарт талаптарына сәйкес сатушы сатады, ал "М" компаниясы азық-түлікті сатушының инвойсында көрсетілген бағамен сатып алады. Жеткізілетін тауардың нақты ассортименті, оның саны мен құны әр партияға арналған инвойстарда көрсетіледі.
Сатушы әр жеткізілім үшін келесі құжаттарды рәсімдеуге және тасымалдаушыға беруге міндеттенеді: CMR, фитосанитарлық сертификат, шыққан елінің сертификаты, инвойс, сондай-ақ сатып алушыға электронды пошта арқылы жөнелтілген сәттен бастап 2 сағат ішінде орау парағы мен экспорттық декларацияның көшірмесін жіберуге міндетті.
Тауардың әрбір партиясына инвойс ресімделеді және сатып алушыға жіберіледі, онда тауардың атауы, оның саны, бірлік бағасы, жалпы құны көрсетіледі.
"М" компаниясының тауарларды декларациялау "ішкі тұтыну үшін шығару" кедендік рәсімі бойынша жүргізілді, әкелінген тауарлардың кедендік құны әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша айқындалды (1 – әдіс), онда ИКЖ "мандариндерге" – 0,71 АҚШ долларын/кг, ал "апельсиндерге" - 0,75 АҚШ долларын/кг құрады.
Бұдан әрі кеден органының "мандарин" тауарына қатысты кедендік тексеру нәтижелері бойынша әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдіс (1 – әдіс) Икс қолданумен біртекті тауарлармен мәміле әдісіне (3 – әдіс) – 0,75 АҚШ доллары/кг, ал тауар бойынша – "апельсиндер", әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдіс (1-әдіс) Икс қолданумен резервтік әдіске (6-әдіс) - 0,82 АҚШ доллары/кг өзгертілді.
Кодекстің 65-бабына сәйкес тауарлардың кедендік құны және оны айқындауға қатысты мәліметтер дұрыс, саны жағынан айқындалатын және құжатпен расталған ақпаратқа негізделуге тиіс.
Тауарлардың кедендік құнын айқындау тауарлардың еркін немесе жалған кедендік құнын пайдалануға негізделмеуге тиіс.
Кеден органы тауарлардың кедендік құны бойынша мәлімделген мәліметтердің дұрыстығын тексеру мақсатында Кодекстің 417, 426-баптарына сәйкес кедендік тексеру барысында "М" компаниясының атына құжаттар мен мәліметтерді (жөнелтуші елдің кедендік декларациясы, ақша қаражатын төлеу, прайс-парақтар және т.б.), оның ішінде келісім-шарттар, ТД 44-бағанында көрсетілген тауарға ілеспе құжаттар ұсыну бойынша талап жіберілді.
Алайда, "М" компаниясы сұратылған құжаттар мен мәліметтерді ұсынған жоқ.
Кодекстің 417-бабының 6-тармағына сәйкес тексерілетін тұлға кедендік тексеру кезінде ТД-да мәлімделген құжаттарды кеден органының жазбаша талабымен белгіленген мерзімде ұсынбаған жағдайда, осындай құжаттардың негізінде ТД-да мәлімделген мәліметтер дұрыс емес мәлімделген болып есептеледі.
ТД-да мәлімделген мәліметтерді растайтын құжаттар болмаған кезде кедендік баждардың, салықтардың сомасын кеден органы кедендік баждар, салықтар ставкаларының неғұрлым жоғары шамасын, сондай-ақ кеден органында бар мәліметтер негізінде айқындалуы мүмкін тауарлардың санын және (немесе) құнын негізге ала отырып айқындайды.
Құжатпен расталған ақпараттың болмауын назарға ала отырып, әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны жөніндегі әдіс (1-әдіс) қолданылмайды.
Тексеру актісінің сипаттау бөлігінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындау әдістерін дәйекті қолдану туралы түсініктемелер берді.
"Мандариндер" тауары бойынша 2019 жылғы ТД электрондық көшірмелерінің дерекқорына сәйкес ЗКЖ диапазоны 0,54–0,95 АҚШ доллары/кг құрайды, бұл ретте ЗКЖ 0,54– 0,70 АҚШ доллары/1кг 2019 жылдың бірінші жартыжылдығында ресімделген ТТ-ға келеді.
Осыған байланысты, 2019 жылғы қыркүйек–желтоқсанда ресімделген ТД бойынша кеден органы Кодекстің 69 – бабының ережесін ескере отырып, біртекті тауарлармен мәміле құны бойынша әдісті қолдану кезінде (3 – әдіс) (Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына бағаланатын тауарлар әкелінгенге дейін күнтізбелік тоқсан күннен ерте емес әкелінген) тиісті уақыт кезеңінде "мандариндер" (Икс-0,75 АҚШ доллары/кг) тауарлары сол мөлшерде әкелінген және бағаланатын тауарлар әкелінген сол елде шығарылған ТД пайдаланылған.бағаланатын тауарлар.
Бағаланатын тауар - "апельсиндер" бойынша 2019 жылғы қаңтарда ресімделген ДТ негізге алынды, онда ИКЖ – 0,82 АҚШ долларын/кг құрады.
№42 шешімге сәйкес тауарлардың кедендік құнына бақылау жүргізу кезінде кеден органы осы шешімнің 8-тармағында белгіленген жазбаша түсіндірмелерді қоса алғанда, құжаттарды және (немесе) мәліметтерді, оның ішінде өндірушінің прайс-парақтарын, оның коммерциялық ұсыныстарын, жөнелтуші елдің кедендік декларациясын, әкелінетін тауарларға ақы төлеу туралы құжаттарды, тауарларды есепке алу туралы бухгалтерлік құжаттарды және т.б. сұратуы (талап етуі) мүмкін.
"М" компаниясы шағым материалдарына қоса берген жекелеген ТД сәйкес, ТД 44-бағанында сәйкестікті бағалау туралы құжаттар, көлік жүкқұжаттары, шарт (келісімшарт), шартқа (келісімшартқа) қосымша, валюталық бақылау саласындағы құжат, шот-фактуралар (инвойс), преференциалдық емес сертификаттар, тауарды орналастыру туралы хабарламалар, карантиндік фитосанитариялық бақылау актілері көрсетілген.
Осылайша, "М" компаниясының кедендік тексеру барысында құжаттар мен мәліметтерді ұсынбауын назарға ала отырып, кедендік баж бен ҚҚС есептеу Кодексінің 417-бабының 6-тармағына сәйкес заңды түрде жүргізілді.
Апелляциялық комиссияның шешімімен тауарлардың кедендік құнын айқындау бойынша кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.