|
Қазақстан Республикасында төтенше жағдайлардың енгізілуіне, карантин жариялануына, Нұр-Сұлтан қаласына кіруді және шығуды шектеуге байланысты филиалдармен жылдық есептілікті тапсыру бойынша жұмыс қашықтықтан жүргізілуде, бұл жиынтық есеп үшін бухгалтерлік деректерді уақтылы жинақтау рәсімін қиындатады РМК құрамында 18 құрылымдық бөлімшелер 14 облыста орналасқан филиалдары бар,). Бұдан басқа, РМК табиғи монополиялар субъектілері ретінде бастамашылық аудит жүргізуге міндетті. Жоғарыда баяндалғанның негізінде, сондай-ақ Қазақстан Республикасында төтенше жағдай кезінде 2019 жылға салық есептілігін ұсыну мерзімі 30 күнтізбелік күнге ұзартылуына байланысты, Комитет Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 14 қазандағы № 1173 қаулысымен бекітілген Қаржылық есептілікті депозитарийге беру қағидаларына сәйкес қаржылық есептілікті ұсыну мерзімін 30 күнтізбелік күнге ұзарту мәселесін қарастыруды сұрайды.
|
«Қаржылық есептілікті депозитарийге беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 14 қазандағы № 1173 Қаулысының 4-тармағына сәйкес ұйымдар жыл сайын есептіден кейінгі жылдың 31 тамызынан кешіктірмей уәкілетті орган депозитарий жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыруға айқындаған ұйымға заңнамада белгіленген тәртіппен бекітілген, уәкілетті орган бекіткен тізбе мен нысандарға сәйкес жасалған, жылдық қаржылық есептілікті береді. Бұл ретте, «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» 2014 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасының Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 239- бабы 1- тармағының 2)-тармақшасына сәйкес құрылтай құжаттарына сәйкес ұйымдардың құрылтайшыларына (қатысушылары)на), тiркелу орны бойынша мемлекеттiк статистика саласындағы уәкілетті органға, мемлекеттiк бақылау және қадағалау органдарының құзыреттерiне сәйкес оларға, қаржылық есептілік депозитарийіне көрiнеу анық емес қаржылық есептiлiктi ұсыну, қаржылық есептiлiктi ұсынудан бас тарту, белгiленген мерзiмдi бұза отырып ұсыну не оны дәлелді себепсіз ұсынбау әкiмшiлiк жауаптылық көзделген. Кодексінің 25 бабының 1-тармағына сәйкес осы Кодексте сол үшін әкiмшiлiк жауаптылық көзделген, жеке тұлғаның құқыққа қарсы, кiнәлi (қасақана немесе абайсызда жасаған) әрекетi не әрекетсiздiгi немесе заңды тұлғаның құқыққа қарсы әрекетi не әрекетсiздiгi әкiмшiлiк құқық бұзушылық деп танылады. Арасында, «Қазақстан Республикасында төтенше жағдайды енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2020 жылғы 15 наурыздағы № 285 Жарлығының 1-тармағына сәйкес дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының жаңа COVID-19 коронавирусын пандемия деп жариялауына байланысты азаматтардың өмірі мен денсаулығын қорғау мақсатында Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасының барлық аумағында 2020 жылғы 16 наурыздағы 08 сағат 00 минут пен 2020 жылғы 15 сәуірдегі 07 сағат 00 минут (ұзартылған) кезеңінде төтенше жағдай енгізілсін. Кодексінің 741-бабына сәйкес әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізу басталуы мүмкін емес, ал басталған іс әкімшілік құқық бұзушылық құрамының болмауына байланысты қысқартылуға жатады. Осыған байланысты, оның кінәсіздігі анықталған жағдайда, адам әкімшілік жауапкершілікке тартыла алмайды деп ойлаймыз. |
|
Түсіндіруді сұраймын: 1. Бастапқы және өзге де есепке алу құжаттары 1 С Бағдарламасында жазбаша құжат немесе электрондық құжат нысанында не 1 С Бағдарламасында жазбаша қағаз және электрондық құжаттың да талаптарын сақтай отырып қандай нысанда жасалады және сақталады ? 2. Өзге есепке алу құжаттары қандай жағдайларда жасалады және сақталады? 3. Мынадай бухгалтерлік құжаттар басқа есепке алу құжаттарына жатады: есеп саясаты; аудитордың анықталған фактілер туралы есебі, есеп айырысу шоттары бойынша үзінді көшірмелер, еңбек шарттары, толық жауапкершілік туралы шарттар, қызметкерлердің штат кестелері, жұмыс уақытын есепке алу табельдері, қызметкерлердің жалақысы бойынша есеп айырысу парақтары? 4. ҚР Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығымен бекітілген осы бұйрықта көзделген қаржы-шаруашылық операцияны көрсету үшін бастапқы есепке алу құжатының нысаны болған кезде мынадай құжаттар бастапқы және өзге де есепке алу құжаттарына жата ма: есеп саясаты; анықталған фактілер туралы аудитордың есебі, есеп айырысу шоттары бойынша үзінді көшірмелер, еңбек шарттары, қызметкерлердің штат кестелері, жұмыс уақытын есепке алу табельдері, жалақы бойынша есеп? |
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 11-бабына сәйкес дара кәсіпкерлер мен ұйымдар бастапқы есепке алу құжаттарын, бухгалтерлік есептің қағаз және (немесе) электрондық жеткізгіштердегі тіркелімдерін, қаржылық есептілікті, есепке алу саясатын, есепке алу деректерін электрондық өңдеу бағдарламасын Қазақстан Республикасының Ұлттық архив қоры және архивтер туралы заңнамасында белгіленген кезең ішінде сақтауға міндетті. Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 31 наурыздағы № 241 бұйрығымен бекітілген Бухгалтерлік есепті жүргізу қағидаларының 51 және 76-тармақтарына сәйкес кассалық операцияларды жүргізудің автоматтандырылған тәсілі кезінде осы параграфта белгіленген тәртіпті сақтау қамтамасыз етіледі. Қағаз жеткізгіштерде басып шығарылған касса кітабы хронологиялық тәртіппен брошюраланады. Құжаттарға қосымшалар олардың бекітілген немесе жасалған күніне қарамастан, олар қатысты құжаттарға қосылады. Осылайша, бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамаға сәйкес бастапқы есепке алу және оларға міндетті қосымша болып табылатын өзге де құжаттар қағазда не электрондық тасығыштарда жасалады және оны электрондық түрде жүргізген кезде қағаз тасығышта қосымша басып шығарылатын және хронологиялық тәртіппен брошюраланатын кассалық кітапты қоспағанда, заңнамада белгіленген уақыт ішінде сақталады. Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды. Жоғарыда айтылғандарды негізге ала отырып, аудитордың анықталған фактілер туралы есебі жүргізілген аудиттің нәтижесі болып табылатын құжат ретінде; есеп айырысу шоты бойынша үзінді-көшірме, банктік шоттың жай-күйі және ақша қаражатының қозғалысы туралы мәліметтерді ұсынатын құжат ретінде; еңбек шарты, жұмыс беруші мен қызметкердің өзара қарым-қатынас тәртібін реттейтін құжат ретінде; толық материалдық жауапкершілік туралы шарт, жұмыс беруші мен қызметкер арасындағы ұйымның жоғалған мүлкінің құнын толық өтеу туралы; қызметкерлердің штаттық кестесі ұйымның құрылымын, штаттық құрамын және штат санын анықтайтын құжат ретінде; қызметкерлердің жалақысы бойынша есеп айырысу парағы, жалақы алу кезінде қызметкерге берілетін хабарлама құжат ретінде бухгалтерлік құжаттама мен бастапқы есепке алу құжаттарына жатпайды, алайда олар олардың негізінде жасалатын өзге құжаттар болып табылады. |
|
Менің "Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Заң бойынша сұрағым бар. Жағдай: Нұр-сұлтан қаласындағы "Сатып алушы" атауы бар ЖШС Алматы қаласындағы "сатушы" атауы бар ЖШС – ден 34 000 теңге сомаға зарядтау құрылғысын сатып алғысы келеді. Ол үшін "Сатып алушы" компаниясы тауарды төлеу үшін "Сатушы" компаниясынан шот сұрайды. "Сатушы" шоттың сканерленген нұсқасын сатып алушының электрондық поштасына (электрондық поштасына) жібереді. Сатып алушы төлемді шоттың сканерленген нұсқасы негізінде жүргізеді. Бұдан әрі Сатушы Сатып алушыға тауарды, жүкқұжаттың түпнұсқасын жібереді, бұл ретте электрондық шот-фактураны жазып береді. ҚР "Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Заңының (бұдан әрі – Заң) 6-бабының 3-тармағына сәйкес операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетіледі, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар бекітуді және бухгалтерлік жазбаларда барлық операциялар мен оқиғаларды көрсетуді және операциялар мен оқиғаларды хронологиялық және уақтылы тіркеуді қамтамасыз етуге тиіс. Сізге белгілі болғандай, төлем жүргізу есеп жүйесіндегі міндетті жазбаға жататын операция болып табылады. Бұл ретте, Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттардың негізінде жүргізіледі. Төлем шоты-бұл төлем жасауға негіз болатын бастапқы бухгалтерлік құжат. "Төлем шоты" нысаны заңмен бекітілмеген. Алайда, Заңның 7-бабының 3-тармағына сәйкес, егер бастапқы құжаттың нысанын уәкілетті орган бекітпесе, онда ұйым бастапқы құжаттың осы нысанын дербес әзірлейді. Осылайша, төлем шотының түпнұсқаларын талап ету бухгалтерлік есеп мақсатында ҚР Заңының ережелерін сақтау болып табылады. Сұрақ: шот-фактураның сканерленген нұсқасы негізінде төлем жасауға бола ма? Немесе бұл Бухгалтерлік есеп туралы заңды бұзу болар ма еді, ҚР заңнамасынан не шығады? |
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" 2007 жылғы 28 ақпандағы Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 1 – бабының 2) тармақшасына және 10-бабының 2-тармағына сәйкес бастапқы есепке алу құжаттары (бұдан әрі-бастапқы құжаттар) - бухгалтерлік есеп жүргізуге негіз болатын операцияның немесе оқиғаның жасалу фактісінің және оны жасауға құқықтың қағаз және электрондық жеткізгіштегі құжаттық куәлігі. Бұл ретте, электрондық қолтаңбаларды пайдаланатын ұйымдар Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес электрондық қолтаңбаларды пайдалану және оларға қол жеткізу құқығына қатысты тиісті сақтық және бақылау шараларын белгілеуге тиіс. Осылайша, бухгалтерлік есеп мақсатында Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ресімделген және куәландырылған түпнұсқалар мен электрондық бастапқы құжаттар танылады, осыған байланысты бастапқы құжаттардың сканерленген көшірмелері танылмайды. Сонымен қатар, "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының кодексіне (Салық Кодексі) және "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы "Қазақстан Республикасының Кодексін (Салық кодексі) қолданысқа енгізу туралы "Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 2 шелдедегі № 354-VI ҚРЗ Заңы шеңберінде "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы", "Қазақстан Республикасының Кодексін (Салық кодексі) қолданысқа енгізу туралы" 2017 жылғы 25 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңы 57-7-баптың 3) тармақшасымен толықтырылды: Қазақстан Республикасының аумағында төтенше жағдайдың қолданылуы кезеңінде бастапқы құжаттардың көшірмелері (сканерленген көшірмелер) Қазақстан Республикасының аумағында төтенше жағдайдың қолданылуы тоқтатылған айдан кейінгі жеті ай ішінде бастапқы құжаттардың түпнұсқалары ресімделген жағдайда есепке алу құжаттамасы болып танылады. Осыған байланысты, төтенше жағдайдың қолданылу кезеңінде шаруашылық операцияларын есепке алу Заңның 7-бабының 3-тармағына сәйкес ресімделген сканерленген бастапқы құжаттардың негізінде, осы бастапқы құжаттардың түпнұсқалары төтенше жағдайдың қолданылуы тоқтатылған айдан кейінгі жеті ай ішінде ұсынылған жағдайда жүргізілуі мүмкін |
|
ЖШС (лизинг алушы) лизинг берушінің келісімімен лизинг затын (жабдықты) сублизингке басқа заңды тұлғаға өткізуді жоспарлап отыр. Сұрақтар: 1) қосалқы лизинг алушының балансында негізгі құралдар объектісін есепке алу шартымен ЖШС (лизинг алушы) өзінде лизинг нысанасын есепке алуды қалай жүргізуге тиіс; 2) лизинг алушы болып табылатын ЖШС-де қаржы лизингі бойынша операцияларды қандай бухгалтерлік жазбалар көрсетеді және; 3) сублизинг беруші болып табылатын ЖШС қаржы лизингі бойынша операцияларды қандай бухгалтерлік жазбалармен көрсетеді. |
Ұйым 16 ХҚЕС (IFRS) "Жалдау" (бұдан әрі – 16ХҚЕС) 3-тармағында көзделген жалдау шарттарын қоспағанда, қосалқы жалдау шеңберінде пайдалану құқығы нысанындағы активтерді жалдау шарттарын қоса алғанда, барлық жалдау шарттарына қатысты қолдануға тиіс. 16ХҚЕС сәйкес субаренда-негізгі активті жалға алушы (аралық жалға беруші) одан әрі үшінші тарапқа жалға беретін операция, бұл ретте бас жалға беруші мен жалға алушы арасындағы жалдау шарты ("негізгі жалға алу шарты") күшінде қалады. 16ХҚЕС В58-тармағында қосалқы жалдауды жіктеген кезде аралық жалға беруші қосалқы жалдауды қаржылық жалдау немесе операциялық жалдау ретінде келесідей жіктеуі керек: (a) егер негізгі жалдау шарты ұйымның жалға алушы бола отырып, 16ХҚЕС 6-тармағының қолдана отырып есепке алған қысқа мерзімді жалдау болса, қосалқы жалдау операциялық жалдау ретінде жіктелуі керек; (b) олай болмаған жағдайда қосалқы жалдауды базалық актив негізінде емес, негізгі жалдау шартында келісілген пайдалану құқығы нысанындағы актив негізінде жіктеу қажет (мысалы, жалдау мәні болып табылатын негізгі құралдар объектісі). Осылайша, аралық жалға беруші есепте негізгі жалдау шарты мен қосалқы жалдау шартын екі түрлі шарт ретінде көрсетеді. Егер негізгі жалдау шарты қысқа мерзімді жалдау шарты болса, онда аралық жалға беруші қосалқы жалдау шартын операциялық жалдау ретінде жіктейді. Операциялық жалдау кезіндегі 16ХҚЕС нормаларына сүйене отырып, аралық жалға беруші: 1) Жалға алушы ретінде: - активті пайдалану құқығы нысанында сақтайды және ол бойынша амортизацияны тануды жалғастырады; - жалдау бойынша міндеттемені сақтайды және ол бойынша пайыздық шығыстарды тануды жалғастырады; 2) жалға беруші ретінде қосалқы жалдаудан түскен жалдау табысын таниды. 16ХҚЕС B7-тармағына сәйкес, егер жалға алушы активті қосалқы жалға берсе немесе активті қосалқы жалға береді деп күтілсе, негізгі жалдау шарты төмен құны бар активті жалдау ретінде жіктеу критерийлерін қанағаттандырмайды. Яғни, аралық жалға беруші қосалқы жалдауды қаржылық жалдау ретінде жіктей алады, ал негізгі жалға беруші оны операциялық деп жіктей алады. Қаржылық қосалқы жалдау кезінде аралық жалға беруші негізгі активті негізгі жалға берушіден жалға алатын негізгі құралдардың объектісі емес, пайдалану құқығы түріндегі актив деп санайды. Қаржылық жалдау кезінде 16ХҚЕС нормаларына сүйене отырып, аралық жалға беруші: 1) Жалға беруші ретінде: - активті пайдалану құқығы нысанында тануды тоқтатады және оның орнына жалдау бойынша дебиторлық берешекті қосалқы жалдаудағы таза инвестицияларға тең деп таниды; - пайда немесе шығын туралы есепте кіріс немесе шығыс ретінде пайдалану құқығы және жалдау бойынша дебиторлық берешек нысанындағы активтің құны арасындағы айырманы таниды; - қаржылық жалдау бойынша жалдау бойынша дебиторлық берешек бойынша пайыздық кірісті таниды; 2) жалға алушы ретінде жалдау бойынша бұрын танылған міндеттемелерді сақтайды және олар бойынша пайыздық шығыстарды таниды. Бұл ретте, 16ХҚЕС 68-тармағына сәйкес субаренда жағдайында, егер субаренда шартында салынған пайыздық мөлшерлемені оңай анықтау мүмкін болмаса, аралық жалға беруші негізгі жалдау шарты үшін пайдаланылатын дисконттау ставкасын (субарендаға байланысты бастапқы тікелей шығындарды ескере отырып түзетілген) субарендаға таза инвестицияларды бағалау үшін пайдалана алады. Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 31 наурыздағы № 241 бұйрығымен бекітілген Бухгалтерлік есепті жүргізу қағидаларының 14-тармағына сәйкес субъект қабылдаған, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2007 жылғы 23 мамырдағы № 185 бұйрығымен бекітілген Бухгалтерлік есеп шоттарының үлгілік жоспарына қайшы келмейтін бухгалтерлік есеп шоттарының жоспарына сәйкес активтердің, міндеттемелердің, капиталдың, кірістер мен шығыстардың болуы мен қозғалысына байланысты операциялардың бухгалтерлік есебін жүргізетінін атап өтеміз. |
|
Электр энергиясын өткізумен айналысатын ұйым ЭЦҚ-мен куәландырылған және тұтынушыларға қол жетімді арнайы платформада түсірілген жүкқұжаттарды жазып бере ала ма? Мұндай ұйым осылайша бухгалтерлік есепті жүргізу Қағидаларының 32-тармағына сәйкес электр энергиясын өткізу жөніндегі операцияларды ресімдеу жөніндегі міндеттемелерді өзінен алып тастай ала ма? |
Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік жүйесін "Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы" 2007 жылғы 28 ақпандағы Қазақстан Республикасының Заңы (бұдан әрі – Заң) реттейді. Заңның 1 – бабының 2) тармақшасына сәйкес бастапқы есепке алу құжаттары (бұдан әрі – бастапқы құжаттар) - бухгалтерлік есеп жүргізуге негіз болатын операцияның немесе оқиғаның жасалу фактісінің және оны жасауға құқықтың қағаз және электрондық жеткізгіштегі құжаттық куәлігі. Заңның 7-бабының 2-тармағына сәйкес операцияларды немесе оқиғаларды ресімдеу үшін қолданылатын бастапқы құжаттардың нысандарын немесе оларға қойылатын талаптарды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес уәкілетті орган және (немесе) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі бекітеді. Осылайша, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 31 наурыздағы № 241 бұйрығымен бекітілген Бухгалтерлік есепті жүргізу қағидаларының 32 – тармағына сәйкес қорларды өткізуді есепке алу үшін "Бастапқы есепке алу құжаттарының нысандарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 26-қосымшада бекітілген демалысқа арналған жүкқұжат (бұдан әрі-жүкқұжат) қолданылады. Бұл ретте Заңның 10-бабының 2-тармағына сәйкес электрондық қолтаңбаларды пайдаланатын ұйымдар Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес электрондық қолтаңбаларды пайдалану және оларға қол жеткізу құқығына қатысты сақтық пен бақылаудың тиісті шараларын белгілеуге тиіс. Осылайша, Қазақстан Республикасы заңнамасының, оның ішінде "Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы" Қазақстан Республикасы Заңының және "Ақпараттандыру туралы" Қазақстан Республикасы Заңының талаптарына сәйкес екі жақты тәртіппен (өнім беруші және тұтынушы) ресімделген және куәландырылған электрондық жүкқұжат электр энергиясын өткізудің Құжаттамалық куәлігі болып табылады. |