Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарлардың, орындалған жұмыстардың және ұсталған қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер басқармасын (бұдан әрі – салық органы) тексеру жөніндегі қызметтерге Біріккен "P" апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.04.2018 ж.бастап 30.06.2018 ж. аралығындағы кезеңде салық және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер түрлерін өткізу бойынша салық міндеттемесін орындау туралы мәселе бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша БСК есептеу туралы шығарылды: 105101 Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарлардың, орындалған жұмыстардың және көрсетілген қызметтердің қосылған құн сомасы салық 3 930 292,4 мың теңге және өсімпұл 13 016,4 мың теңге.
"П" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды талап ететін апелляциялық шағыммен жүгінді.
Салық кодексінің 31, 62, 78, 429, 431-баптарының бұзылуы шағымдалатын салық сомасын және өсімпұл сомасынан асып кетуді есептеу үшін жеке шотқа берілген ҚҚС-ның көрсетілген асып түсуі тексеру нәтижелері бойынша 3 930 292,4 мың теңге мөлшерінде ҚҚС есептелді,
Салық органының осы қорытындысымен "P" компаниясы Салық кодексінің 369-бабы 1-тармағының 3-тармақшасында қабылдаудан асып кеткен ҚҚС-тың асып түсуі төлеуші қызметінің салықтық есебін тұтынуға байланысты алынғанына, асып кетуі қалыптасқан ҚҚС-тан асып кетуімен, салық төлеушінің қызметін тұтынуға байланысты ұсынылған тұтынуды алып тастаудағы жиынтықтың қолданылмайтынына, өйткені қызметті тұтыну туралы кірістердің жиынтығы болмағанына байланысты келіспейді. Басқа тұлғаның дербес қосылуын қайта ұйымдастыру туралы шешім көзделген.
"P" жиынтықтарын тексеріп, салық органының ұсынылған материалдарын зерттеп, уәкілетті орган қорытындыға келді.
23.04.2018 ж.қайта ұйымдастыру нәтижесінде "P" компаниясына (құқықтық мирасқор) "D" компаниясы қосылды, сәйкесінше 05.05.2018 ж. серіктестіктің ҚҚС бойынша Жеке шотына (105101) 3 930 292,4 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып түсті.
Аталған қайта ұйымдастыру қосылу жолымен "P" компаниясының жалғыз қатысушысы - "К" компаниясының 05.02.2018 ж. шешімінің нәтижесі болып табылады.
18.04.2018 ж. өткізу актісінің 1-тармағына сәйкес (қатысушылардың 18.04.2018 ж. шешімдеріне №2 қосымша), "D" компаниясы "Р" компаниясына мүлік активтер түрінде берілді:
- 18 691,7 мың теңге сомасындағы ақша және ақша баламалары;
- Өтеуге ҚҚС 3 948 482,6 мың теңге, өсімақы бойынша артық төлемді қоса алғанда;
- өсімақы бойынша артық төлемді қоса алғанда, КТС бойынша 172 622,7 мың теңге алдын ала төлем.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 45 және 46-баптарында жазылған нормаларға сәйкес заңды тұлғаны қайта ұйымдастыру (қосу, біріктіру, бөлу, бөліп шығару, қайта құру) оның мүлкінің меншік иесінің немесе меншік иесі уәкілеттік берген органның, құрылтайшылардың (қатысушылардың), сондай-ақ заңды тұлғаның құрылтай құжаттарымен уәкілеттік берілген органның шешімі бойынша не Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген жағдайларда сот органдарының шешімі бойынша жүргізіледі. Заңды тұлғаны басқа заңды тұлғаға біріктірген кезде біріктірілген заңды тұлғаның құқықтары мен міндеттері өткізу актісіне сәйкес соңғысына ауысады.
"Жауапкершілігі шектеулі және қосымша серіктестіктер туралы" Қазақстан Республикасының 22.04.1998 ж. №220-I Заңының 62-бабының 2-тармағына сәйкес бір немесе бірнеше жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерді басқа жауапкершілігі шектеулі серіктестікке қосу қосылатын серіктестіктердің мүлкін қосатын серіктестіктің мүлкіне қосу арқылы жүзеге асырылады. Бұл орайда бірігуші серіктестіктер тоқтатылады, ал олардың барлық құқықтары мен міндеттері өткізу актісіне сәйкес біріктіруші серіктестікке ауысады, оның жарғысына қайта ұйымдастыруға байланысты өзгерістер енгізіледі.
Осылайша, көрсетілген нормаларды негізге ала отырып, "D" компаниясы серіктестікке қосылу жолымен қайта ұйымдастыруға байланысты өз қызметін тоқтатты.
ҚР Салық кодексінің 78-бабы 1-тармағының 4-тармақшасына сәйкес салық органдары салық төлеушіні заңды тұлғаларды бизнес-сәйкестендіру нөмірлерінің Ұлттық тізілімінен шығару негізінде салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорынан шығарады.
Тиісінше, Әділет басқармасының 23.04.2018 ж. № 1174 жоғарыда көрсетілген бұйрығының негізінде, мемлекеттік кірістер басқармасы 23.04.2018 ж. "D" компаниясын салық төлеушілердің мемлекеттік базасынан алып тастады.
Салық кодексінің 31-бабы 1-тармағына сәйкес салық төлеушінің Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес туындайтын мемлекет алдындағы міндеттемесі салық міндеттемесі деп танылады, оған байланысты салық төлеуші салық органында тіркеу есебіне тұруға, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындауға, салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді, сондай-ақ олар бойынша аванстық және ағымдағы төлемдерді есептеуге және төлеуге, салықтық нысандарды жасауға, салық, салық тіркелімдерін қоспағанда, белгіленген мерзімде салық органына.
Қаралып отырған жағдайда заңды тұлғаны бірігу, қосылу, бөлініп шығу жолымен қайта ұйымдастыру кезінде салық міндеттемесін орындау Салық кодексінің 62-бабының ережелерімен реттеледі, оған сәйкес бірігу, қосылу жолымен қайта ұйымдастырылатын заңды тұлға салық органына тарату салық есептілігін және өткізу актісін табыс етеді. Қосылу жолымен қайта ұйымдастыру кезінде таратудың салық есептілігін табыс ету жөніндегі міндеттеме - қосылған заңды тұлғаға беріледі.
Салық кодексінің 369 - бабы 1-тармағы 3-тармақшасының ережелерінен ҚҚС есепке жатқызылған және ҚҚС тарату салық есептілігін табыс ете отырып, ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығару кезінде ҚҚС төлеушіге меншік құқығымен тиесілі тауарлардың қалдықтары түріндегі айналым салық салынатын айналым болып табылады-осындай есептілікті табыс еткен күннің алдындағы күнге. Бұл ретте осы норма қайта ұйымдастырудан кейін басқа заңды тұлға қосылған заңды тұлға ҚҚС төлеуші болып табылатын шарт орындалған кезде оның қайта ұйымдастырылуына байланысты ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығару кезінде қолданылмайды.
Қаралып отырған жағдайда, қосылған заңды тұлға - "D" компаниясы жоғарыда көрсетілген нормаларды орындау үшін 19.04.2018 ж.ҚҚС бойынша тарату декларациясын ұсынды, онда 300.00.028 "алдыңғы салық кезеңдерінен көшірілетін өспелі жиынтықпен ҚҚС асып кету сомасы" жолы бойынша 3 946 444,7 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кету сомасы көрсетілген, бұл ретте 300.00.025 (I, II және III) және 300.00.026 жолдарында ҚҚС асып кету көрсеткіштер.
19.04.2018 ж. "D" компаниясы ұсынған КТС бойынша тарату декларациясында кезең басында және соңында тауарлар қалдықтарының болуы туралы ақпарат жоқ.
Осылайша, "D" компаниясының ҚҚС және КТС бойынша тарату декларацияларында көрсетілген деректерден, сондай-ақ жоғарыда көрсетілген 18.04.2019 ж.өткізу актісінен тауарлар қалдықтары Серіктестік мекенжайына берілмегені келіп шығады.
Бұдан басқа, "бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" 2007 жылғы 28 ақпандағы №234 Қазақстан Республикасы Заңының 13-бабының 1-тармағына сәйкес қаржылық жағдайды бағалауға байланысты қаржылық есептілік элементтері активтер, міндеттемелер және капитал болып табылады.
Активтер-болашақ экономикалық пайда алу күтілетін өткен оқиғалардың нәтижесінде дара кәсіпкер немесе ұйым бақылайтын ресурстар.
3 948 482,6 мың теңге мөлшеріндегі берілген сальдо актив ретінде бағаланбайды және Салық Кодексінің 429 – бабының 1-тармағына сәйкес, егер осы тарауда өзгеше көзделмесе, есепке жатқызылатын қосылған құн салығы сомасының есепті салық кезеңінің соңында декларация бойынша өсу қорытындысымен қалыптасқан есептелген салық сомасынан асып кетуі (бұдан әрі-қосылған құн салығының асып кетуі) қосылған құн салығы бойынша алдағы төлемдердің есебіне жатқызылады.
Қосылған құн салығының асып кетуі импортталатын тауарлар бойынша және (немесе) бейрезиденттен жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде қосылған құн салығын төлеу есебіне жатқызылмайды.
Салық кодексінің 431-бабы 2-тармағы 6-бөлігінің ережелеріне сәйкес осы тармақтың тармақтарында қосылған құн салығы сомасының асып кеткен сомасын қайтару үшін негіздер:
1)қосылған құн салығы сомасының асып кеткен сомасын тексеру жөніндегі салықтық тексеру актісі, оған шағым жасау нәтижелерін ескере отырып, қайтаруға қарау (салық төлеуші шағым жасаған кезде);;
2) осы кодекстің 152-бабының 13-тармағында көзделген жағдайда ресімделген салықтық тексеру актісіне қорытынды.
бұрын қайтаруға талап етілетін, қосылған тұлғаның ғана ҚҚС бойынша алдағы міндеттемелер сомасына қосылған ҚҚС-ның асып кетуі.
Бұдан басқа, Салық кодексінің 11-параграфының бастығы салық төлеушінің өзінің немесе оның құрылымдық бөлімшесінің өндіріп алу есебіне төленген (өндіріп алынған) немесе қате төленген алым сомасын қайтару, есепке жатқызу тәртібін белгіледі.
Демек," Д " компаниясы заңды тұлға ретінде кең ауқымды қызмет және ҚҚС асып кеткен сомасын көрсете отырып, ҚҚС бойынша тарату декларациясын анықтау, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 3 930 292,4 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу негізді.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағымданған тіркеу туралы шешімді өзгеріссіз, шағымды өтінішсіз қалдыру қабылданды.