Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "P" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2014 ж.бастап 31.12.2018 ж. аралығындағы кезеңде салықтың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемесін орындау мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша БСК есептеу туралы хабарлама шығарылды: 105104 резидент емес үшін қосылған құн салығы 28 462,2 мың теңге сомасында және 8 578,7 мың теңге өсімпұл, 871 657,6 мың теңге.
"P" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрап, апелляциялық шағыммен жүгінді.
Салық кодексінің 230,241,237-баптарын бұзу, сондай-ақ 25.12.2017 ж.Салық кодексінің 373, 379, 382-баптарын бұзу, Серіктестік 2010 жылғы 02 тамыздағы №01/100802/55A (L103/10/10в) шарты бойынша sia "L" (Латвия) бейрезидентінен басқару қызметтерін сатып алу кезінде ҚҚС салынатын айналымды көрсетпеді. 2014 жылғы 01 Қаңтар-2018 жылғы 31 желтоқсан аралығында-20 163,5 мың теңге мөлшерінде. Салық органының пікірінше, қызметтерді орындаушылар резидент емес жеке тұлғалар "еңбек қызметін жүзеге асыру үшін"Қазақстан Республикасына кіруді жүзеге асырды.
Салық органының осы қорытындысымен "P" компаниясы басқарушылық қызметтер Салық кодексінің 236-бабы 2 - тармағының 5) тармақшасында айқындалатындығына байланысты келіспейді, оған сәйкес жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны осы тармақтың 1) - 4) тармақшаларында және осы баптың 4-тармағында көзделмеген жұмыстарды орындайтын, қызметтер көрсететін тұлғаның кәсіпкерлік немесе кез келген басқа да қызметті жүзеге асыру орны болып танылады.
"P" компаниясы бейрезидент үшін ҚҚС есептеу кезінде Салық кодексі қызмет көрсету орнын нақты анықтайды деп есептейді. Жоғарыда көрсетілгендей, басқару қызметтері Салық кодексінің 236 - бабы 2-тармағының 1) - 4) тармақшаларына енгізілмеген, демек, Салық кодексінің 236-бабы 2-тармағының 5) тармақшасының қолданысына жатады.
"P" компаниясының айтуынша, салықтық тексеру актісінде көрсетілген тұлғалар Қазақстанға басқа мақсаттармен келген. Жеке тұлғалар – резидент еместермен Қазақстанға басқа мақсаттармен келді "LА" ЖШС жалғыз қатысушысының (құрылтайшысының) - "KZ AC" шетелдік инвесторының (Нидерланды) өкілдері болып табылады. Қазақстанның ауыл шаруашылығына инвестициялар осы инвестордың пилоттық жобасы болып табылады және аталған тұлғалар инвестицияларды бақылауды жүзеге асыру үшін оның атынан және оның тапсырмасы бойынша Қазақстанға келеді.
Сонымен қатар," P "компаниясы актіде көрсетілген тұлғалардың Қазақстан Республикасына келуінің" еңбек қызметін жүзеге асыру үшін " мақсатын негізсіз деп санайды және 01.01.2017 ж.бастап Латвия азаматтары Қазақстанға визасыз режимде келе алады, осы уақытқа дейін аталған тұлғалар ҚР - ға D3 іскерлік визасы бойынша келді, бұл еңбек қызметін жүзеге асыруды білдірмейді.
Осылайша, "P" компаниясы Салық кодексінің 236-бабы 2-тармағы 5) тармақшасының императивті нормасына байланысты жеке тұлғалардың Қазақстан Республикасына келу фактісі Қазақстан Республикасының аумағында қызметтер көрсетудің дәлелі бола алмайды деген қорытынды жасайды. Орындаушы-бейрезидент заңды тұлға өз қызметінің орны бойынша шет мемлекеттің аумағында, яғни Латвияда басқару қызметтерін көрсеткен, ол ешқашан Қазақстан Республикасының аумағында есептік тіркеуде болмаған және болмаған, бейрезиденттің бірде-бір қызметкері дара кәсіпкер ретінде Қазақстан Республикасының салық органдарында есепте тұрмаған.
"P" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 230-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші: осы кодекстің 241-бабында белгіленген жағдайда резидент еместен жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу бойынша жасайтын айналым салық салынатын айналым болып табылады.
Салық кодексінің 241-бабының 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасында қосылған құн салығын төлеуші болып табылмайтын және қызметін филиал, өкілдік арқылы жүзеге асырмайтын бейрезидент ұсынған жұмыстар, көрсетілетін қызметтер, егер жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны Қазақстан Республикасы болып табылса, оларды алатын Қазақстан Республикасы Салық төлеушінің айналымы болып табылады және Салық кодексіне сәйкес қосылған құн салығы салынуға тиіс.
Осыған ұқсас норма Қазақстан Республикасының 25.12.2017 ж. №120-VI ҚРЗ "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (Салық кодексі) 373-бабының 1-тармағында көзделген.
Салық кодексінің 232-бабына сәйкес салық салынбайтын айналым тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым болып табылады:
1) Салық кодексіне сәйкес ҚҚС-тан босатылған;
2) өткізу орны Қазақстан Республикасы болып табылмайтын;
Егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны Салық кодексінің 236-бабына сәйкес айқындалады.
Салық кодексінің 237 - бабы 1-тармағының 3) тармақшасына сәйкес, егер осы бапта өзгеше көзделмесе, тауарды өткізу бойынша айналым жасау күні: қалған жағдайларда-Шарттың Тараптары болып табылатын өнім беруші (сатушы) мен алушы (сатып алушы) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасына сәйкес ресімделген, осындай тауарды беру фактісін растайтын құжатқа қол қойған күн болып табылады.
25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 382-бабына сәйкес бейрезиденттен жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу бойынша айналымның мөлшері төлем көзінен ұсталуға жататын корпоративтік немесе жеке табыс салығын қоса алғанда, осы кодекстің 373-бабының 1-тармағында көрсетілген жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу құны негізге алына отырып айқындалады. Бұл ретте сатып алу құны мыналардың негізінде айқындалады:
орындалған жұмыстар, көрсетілген қызметтер актісі;
орындалған жұмыстар, көрсетілген қызметтер актісі болмаған кезде-жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету фактісін растайтын өзге де құжат .
Қаралатын жағдайда, "P" компаниясы (Тапсырыс беруші) мен sia "L" (Латвия) (Орындаушы) арасында 2010 жылғы 2 тамыздағы №01/100802/55аl103/10/10в басқарушылық қызметтер көрсетуге шарт (бұдан әрі – шарт) жасалды.
2.4-тармақтарға сәйкес. және 2.7. Шарттың орындаушысы қызметтерді орындауды өзінің жұмыс күшінің көмегімен жеке жүзеге асырады. Қызметтердің орындалуын қамтамасыз ету үшін Орындаушы өз қалауы бойынша үшінші тұлғаларды тартуға құқылы, сонымен бірге бұл адамдар Тапсырыс берушінің қызметі туралы Ішкі ақпараттық ақпаратты тікелей жинау мақсатында Тапсырыс берушіге келуге құқылы, оны кейіннен орындаушыға (Латвия) орналасқан жері бойынша Тапсырыс берушіге сапалы және толық қызмет көрсетуге мүмкіндік береді.
Орындалған қызметтер ай сайын қабылдау-тапсыру актісінде тіркеледі, ол тараптар өзара қол қойғаннан кейін осы Шарттың ажырамас бөлігіне айналады.
2.4 тармақ. Шартқа 30.12.2011 жылғы №1 қосымша келісіммен шарттар өзгертілді және тараптар 2.4-тармақта айтылған Орындаушының өкілдерімен айқындайтынын айтады. бұл шарт: жеке тұлғалар-резидент еместер болып табылады.
Тексеру барысында аталған адамдар "бүркіт" деректер базасына сәйкес тексерілетін кезеңде Қазақстан Республикасына кіруді (шығуды) жүзеге асырғандықтан, еңбек қызметін жүзеге асыру үшін Қазақстан Республикасы өткізу орны болып айқындалды.
Салық кодексінің 236 – бабы 2-тармағының 1) - 4) тармақшаларында жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны болып танылатыны көзделген:
1) Егер жұмыстар, көрсетілетін қызметтер осы мүлікпен тікелей байланысты болса, жылжымайтын мүлік болған жағдайларда тоқтатылады.
Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу орны немесе осындай мүлікті мемлекеттік тіркеу жөніндегі міндеттеме болмаған жағдайда - нақты орналасқан жері жылжымайтын мүліктің орналасқан жері болып танылады.
Осы баптың мақсатында үйлер, ғимараттар, көпжылдық екпелер және жермен тығыз байланысты өзге де мүлік, яғни мақсатына шамадан тыс зиян келтірмей орнын ауыстыру мүмкін болмайтын объектілер, сондай-ақ құбырлар, электр беру желілері, ғарыш объектілері, мүліктік кешен ретіндегі кәсіпорын жылжымайтын мүлік деп танылады. Бұл ретте осы баптың мақсатында осы тармақшада жылжымайтын мүлікке жатқызылмаған мүлік жылжымалы мүлік деп танылады;
2) Егер жұмыстар, көрсетілетін қызметтер жылжымалы мүлікпен байланысты болса, олар іс жүзінде жүзеге асырылған жағдайларда жүргізіледі.
Мұндай жұмыстарға, қызметтерге мыналар жатады: монтаждау, құрастыру, жөндеу, техникалық қызмет көрсету;
3) егер мұндай қызметтер мәдениет, ойын-сауық, ғылым, өнер, білім, дене шынықтыру немесе спорт саласындағы көрсетілетін қызметтерге жататын болса, іс жүзінде қызметтер көрсетілген жағдайларда жүзеге асырылады.
Осы тармақшаның мақсатында ойын-сауық саласындағы көрсетілетін қызметтерге ойын-сауық мекемелерінде (ойын мекемелері, Түнгі клубтар, кафе-барлар, мейрамханалар, интернет-кафелер, компьютер, бильярд, боулинг-клубтары мен кинотеатрлар, өзге де ғимараттар, үй-жайлар, құрылыстар)көрсетілетін ойын-сауық-демалыс мақсатындағы көрсетілетін қызметтер жатады.;
4) жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алушының кәсіпкерлік немесе кез келген басқа да қызметі жүзеге асырылған жағдайларда тоқтатылады.
Егер осы тармақшада өзгеше көзделмесе, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алушы Қазақстан Республикасының аумағында әділет органдарында мемлекеттік (есептік) тіркеу негізінде немесе салық органдарында дара кәсіпкер ретінде тіркеу есебіне қою негізінде қатысқан жағдайда, Қазақстан Республикасының аумағы жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алушының кәсіпкерлік немесе басқа да қызметін жүзеге асыру орны болып есептеледі.