ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) "В" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-аумақтық кірістер департаменті) тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды – салық органы) мұнай секторы ұйымынан (КТС) түсетін түсімдерді, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға, көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС), резидент емес үшін қосылған құн салығын, мұнай секторы ұйымынан (ПҚӨС) түсетін түсімдерді қоспағанда, пайдалы қазбаларды өндіру салығын қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2012 ж. бастап салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша "В" компаниясына кешенді салықтық тексеру жүргізді. 31.12.2016 ж.бойынша, оның нәтижелері бойынша 423 212,6 мың теңге сомасында КТС, 364 978,1 мың теңге сомасында өсімпұл, 2 054,5 мың теңге сомасында 67 646,1 мың теңге сомасында ҚҚС, 199,0 мың теңге сомасында резидент емес үшін ҚҚС, 35,1 мың теңге сомасында өсімпұл, 12 830,8 мың теңге сомасында ПҚӨС, 5 мың теңге сомасында өсімпұл есептеу туралы хабарлама 089,9 мың теңге және 213 976,4 мың теңге сомасында бюджетке төлеуге жатпайтын шығынды азайту.
"В" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының 369 677,9 мың теңге сомасында КТС есептеу бөлігінде, 30 916,7 мың теңге сомасында ҚҚС, 12 830,8 мың теңге сомасында ПҚӨС шешімінің күшін жоюды сұрайды және мынадай дәлелдер келтіреді.
Болашақ кезеңдердің шығыстарын шегерімге жатқызуға қатысты.
"В" компаниясы алдыңғы салық кезеңдерінде болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылған және 2012 жылы шегерімге жатқызылатын жұмыстар мен қызметтер құнының 72 478,5 мың теңге сомасына кемітілуімен келіспейді.
Шағымда 2012 жылғы айналым-сальдо ведомосына сәйкес Болашақ кезеңдердің шығыстары бойынша "кезең басындағы сальдо" 536 123,5 мың теңгені, "кезең соңындағы сальдо" 543 487,9 мың теңгені құрағаны көрсетілген.
"В" компаиясы 2012 жылы РБС бойынша "кезең басындағы сальдо" ретінде 470 700,5 мың теңге сомасы қате қабылданды, ол КТС бойынша декларацияда (100.00-Н.) 2011 жылғы 100.00.030 IX жолында көрсетілген. Бұл ретте, тексеру барысында тек 2012 жыл бойынша жұмыстар мен қызметтердің құны, 2011 жылғы Н.100.00 деректері бойынша алдыңғы салық кезеңдеріндегі болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылған ТМҚ өзіндік құны көрсетілген, ал 2013-2016 жж.салық кезеңдерінде РБС бухгалтерлік есеп деректері бойынша қабылданған.
Олардың салықтық тексеру актісінің нәтижесінде "в" компаниясы Қазақстан Республикасының 100.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (Салық кодексі) 10.12-бабының 3-тармағын бұзып, 2012 жылғы КТС бойынша декларацияда шегерімге жатқызылатын болашақ кезеңдердің шығыстарын 72 478,5 мың теңге сомасында көтергені байқалады.
"B" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 56-бабы 2-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 3-тармағына сәйкес операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетіледі, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар нығайтуды және бухгалтерлік жазбаларда барлық операциялар мен оқиғаларды көрсетуді қамтамасыз етуге тиіс.
Осылайша, Салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Салық кодексінің 100-бабы 1 және 3-тармақтарының негізінде шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, осы шығыстар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады.
Болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.
Қарлатын жағдайда, 2012 жылғы КТС Н.100.00 бойынша декларацияда "в" компаниясы болашақ кезеңдердің шығыстары бойынша шегерімдер сомасына әсер ететін мынадай көрсеткіштерді көрсетті:
- 100.00.018 V "алдыңғы салық кезеңдерінде болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылатын және есепті салық кезеңінде шегерімге жатқызылатын жұмыстар мен қызметтердің құны, ТМҚ өзіндік құны" жолы бойынша 292 858,7 мың теңге сомасы көрсетілген;
- 100.00.018 IX "жұмыстар мен қызметтердің құны, болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылатын және кейінгі салық кезеңдерінде шегерімге жатқызылуға жататын ТМҚ өзіндік құны" жолында "в" компаниясы 293 167,5 мың теңге сомасын көрсетті.
Бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес (2012 жылғы айналым-сальдо ведомосы) жыл басындағы РБС бойынша барлық шоттар сальдосы 536 123,5 мың теңгені құрады және жыл соңындағы РБС бойынша барлық шоттар сальдосы 543 487,9 мың теңгені құрады.
Тиісінше 2012 жылғы КТС бойынша декларацияның 100.00.018 V және 100.00.018 IX жолдары "В" компаниясымен дұрыс толтырылмаған, бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес келмейді және түзетуге жатады.
Бұл жағдайда, "в" компаниясы 250 320,3 мың теңге сомаға 100.00.018 IX жолын түзету бөлігінде тексеру нәтижелеріне сәйкес (543 487,9 – 293 167,5), бұл ретте 177 841,8 мың теңге сомасына 100.00.018 V жолын түзетуге сәйкес емес (470 700,5 – 292 858,7), өйткені тексерушілердің алдыңғы салық кезеңдерінде танылған және 2012 жылы шегерімге жатқызылған болашақ кезеңдер шығыстарының мөлшерін 470 700,5 мың теңге сомасында анықтауы дұрыс емес деп санайды, өйткені Бухгалтерлік есеп деректері бойынша бұл көрсеткіш 536 123,5 мың теңгені құрайды.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 8 қарашадағы № 1310 қаулысымен бекітілген корпоративтік табыс салығы бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидаларының (100.00-нысан) 17-тармағының 1) тармақшасына сәйкес 100.00.018 V жолында алдыңғы салық кезеңдеріндегі болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылған және есепті салық кезеңінде шегерімге жатқызылатын жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің құны, ТМҚ өзіндік құны көрсетіледі.
2011 жылғы КТС бойынша декларацияға сәйкес (100.00 Н.), 100.00.030 IX "болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылатын және кейінгі салық кезеңдерінде шегерімге жатқызылуы тиіс жұмыстар мен қызметтердің құны, ТМҚ өзіндік құны" в "компаниясымен 470 700,5 мың теңге сомасында көрсетілген.
Шағымданған салықтық тексеру 2012 жылдан 2016 жылға дейінгі салық кезеңдерін қамтығанын көрсету қажет, сондықтан тексеру барысында 2011 жылдың аяғындағы болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылған жұмыстар мен қызметтердің құнын, ТМҚ өзіндік құнын анықтау мүмкін болмады.
Осылайша, "В" компаниясы 2011 жылғы салық есептілігінде келесі салық кезеңдерінде (яғни 2012 жылы) шегерімге жатқызылуы тиіс болашақ кезеңдердің шығыстарын өз бетінше 470 700,5 мың теңге сомасында анықтағандықтан, алдыңғы салық кезеңдерінде танылған және 2012 жылы 470 700,5 мың теңге сомасында шегерімге жатқызылған болашақ кезеңдер шығыстарының құнын белгілеуге қатысты тексеру нәтижелері негізделген болып табылады.
"В" компаниясы 2011 жылғы КТС бойынша декларацияда келесі салық кезеңдерінде шегерімге жатқызылуы тиіс болашақ кезеңдер шығыстарының құны дұрыс көрсетілмегенін растай отырып, көрсетілген салық кезеңі үшін осы көрсеткішті түзетумен қосымша есептілік ұсынбағанын атап өткен жөн.
Баяндалғанның негізінде, салықтық тексеру нәтижелері бойынша болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылған және 2012 жылы шегерімге жатқызылатын жұмыстар мен қызметтердің құнын, ТМҚ өзіндік құнын 72 478,5 мың теңге сомасына азайту (бұдан әрі-теңге) 250 320,3 – 177 841,8), және тиісті КТС есептеу заңды болып табылады.
Банктік кредиттер бойынша кепілдік үшін комиссияны шегерімге жатқызуға қатысты.
"В" компаниясы алынған банктік қарыздар бойынша кепілдікті қамтамасыз етуге байланысты 2012-2016 жылдары "AG" компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша 49 670,8 мың теңге сомасындағы шығыстарды шегерімдерден кіріс алуға бағытталмаған деп алып тастауға сәйкес емес.
Шағымда кредитор ретінде "С" Банкі мен қарыз алушы ретінде "В" компаниясы арасында жасалған Бас келісімге сәйкес қамтамасыз етусіз (кепілсіз) 500 000,0 мың теңге сомасында кредиттік желі берілгені көрсетілген, өйткені осы кредиттік желі бойынша кепілгер "AG"компаниясы болып табылады.
"В" компаниясы "AG" компаниясы Guaranteefees үшін инвойстар (орыс тіліне аударғанда "кепілдік үшін комиссия") шығаратынын, кредит желісі бойынша алынған қарыздардың қандай сомаларына кепілдік үшін комиссия қойылатынын түсіндіруді қоса бере отырып түсіндіреді. Осы кредиттік желі бойынша қарыздар бойынша алынған барлық ақша қаражатын "В" компаниясы табыс алуға бағытталған кәсіпкерлік қызмет мақсатында пайдаланды, тиісінше кепілдік үшін комиссия "с" Банкінен қарыздар бойынша ақша қаражатын алумен, яғни табыс алуға бағытталған кәсіпкерлік қызметпен байланысты.
Сондай-ақ шағымға "G" компаниясы мен "AG" компаниясы арасындағы шарт қоса берілді, оның шарттары бойынша "В" компаниясының пікірі бойынша "d" компаниясының Қазақстан Республикасында берілген кредиттер үшін "AG" компаниясының банк кепілдігінің комиссиясына шоттар беруі көзделген. Өз кезегінде, "AG" компаниясы банк кепілдігі бойынша келтірілген шығындарды "В"компаниясы қайта ұсынады.