Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "S" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2013 ж. бастап кезең ішінде салықтың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемесін орындау мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді. 31.12.2017 ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша БСК есептеу туралы хабарлама шығарылды: 101110 мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін 43 286,8 мың теңге сомасындағы түсімдерді және 3 962,3 мың теңге өсімпұлды қоспағанда, заңды тұлғалардан алынатын корпоративтік табыс салығы, 103101 153,5 мың теңге сомасындағы әлеуметтік салық және 20,5 мың теңге өсімпұл, 105101 аумақта өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге Қазақстан Республикасы (ҚҚС) сомасы 16 977,3 мың теңге және өсімпұлдар 6 901,1 мың теңге, 105315 жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы салық сомасы 3,5 мың теңге, 902101 салық сомасы 10,7 мың теңге және өсімпұл 4,2 мың теңге әлеуметтік аударымдардың түсімдері.
"S" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрап, апелляциялық шағыммен жүгінді.
Бетон және ҚҚС сатып алу бойынша шығыстарды шегерімдерден алып тастауға қатысты.
"Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 10.12.2008 ж. №99-IV ҚРЗ 115-бабының 1-тармақшасын, 258-бабының 3-тармағын және 256-бабын бұзу салықтың шағымдалатын сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылады.
"S" компаниясының салық органының бұл қорытындысымен материалдар сұйық бетон мен құрылыс ерітіндісінің (бұдан әрі-материалдар) мердігерлік шарттар бойынша құрылыс – монтаждау жұмыстарын орындау үшін сатып алынғандығынан келіспеймін. "Т" ЖШС және "В" ЖШС бетон өндірушілер болып табылады.
"S" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 100-бабының 1, 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, осы шығыстар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады.
Салық кодексінің 256-бабының 1-тармағына сәйкес бюджетке жарнаға жататын салық сомасын айқындау кезінде тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының, егер осы тармақтың 1)-5) тармақшаларының талаптары орындалса, негізгі құралдарды, материалдық емес және Биологиялық активтерді, жылжымайтын мүлікке инвестицияларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді қоса алғанда, алынған тауарлар үшін төленуге жататын ҚҚС сомаларын есепке жатқызуға құқығы бар.
Салық кодексінің 263-бабы 8-тармағына сәйкес қағаз жеткізгіште жазып берілген шот-фактураны заңды тұлғалар басшының және бас бухгалтердің қолдарымен, сондай-ақ егер аталған тұлғаның Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мөрі болуға тиіс болса, атауы жазылған және ұйымдық-құқықтық нысаны көрсетілген мөрмен куәландырады.
Сондай-ақ, шот-фактура салық төлеушінің бұйрығымен осыған уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен куәландырылуы мүмкін. Бұл ретте бұйрықтың көшірмесі тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушылардың көзбен шолып танысуы үшін қолжетімді болуға тиіс.
Салық кодексінің 56-бабы 2-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өту қажет. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" 28.02.2007 ж. №234 ҚР Заңының (бұдан әрі – бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген жеке кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың ретке келтірілген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды. Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 6 және 4-баптарына сәйкес бухгалтерлік есеп жүйесіндегі операциялар мен оқиғалар бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен расталуға тиіс. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар тікелей аяқталғаннан кейін жасалуға тиіс.
Бұдан басқа, бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда басқаларымен қатар операцияның жасалуына (оқиғаны растауға) және оның дұрыс ресімделуіне жауапты адамдар лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолтаңбасын көрсету көзделген міндетті деректемелер болуға тиіс.
Осылайша, тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстарды шегерімге жатқызу осы шығыстар кіріс алуға бағытталған жағдайда, операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркейтін бастапқы растайтын құжаттар болған кезде, сондай-ақ егер олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылған немесе пайдаланылатын болса, осындай шығыстар бойынша есепке жатқызуға ҚҚС болған кезде жүргізіледі. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның, оның ішінде операцияның не оқиғаның жасалу фактісін тіркеу жөніндегі талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.
Қаралатын жағдайда, 1.1-тармаққа сәйкес. 10.10.2013 ж. №23-13 шартты "т" компаниясы (өнім беруші) "S"компаниясының меншігіне дайындауға және жеткізуге міндеттенеді. (сатып алушы) тауар (бетон). Бұл ретте шарттың 2.6-тармағына сәйкес тауар үшін төлем сатып алушының есеп айырысу шотына қолма-қол ақшасыз аудару арқылы жүргізіледі.
Осыған ұқсас шарттар "В" компаниясы мен "S"компаниясы арасында жасалған №03/01/2015 жеткізу шартында көзделген.
"S" компаниясы тексеру барысында ұсынылған және шағымға 2014-2017 жылдар кезеңінде салықтық тексеру барысында және шағымды қарауға ұсынылған "Т" компаниясы мен "S" компаниясы өнім берушілерден тауарды (бетонды) жеткізуге бастапқы құжаттар (шарттар, шот-фактуралар, тауарды тарапқа босатуға жүкқұжаттар, тауарды босатуға және бетонды жеткізуге жүкқұжаттар, тауарды жеткізу бойынша орындалған жұмыстардың (қызметтердің) актілері) қоса берілген.
Сондай-ақ бастапқы құжаттар, шарттар, шот-фактуралар, дәрігерлік амбулатория құрылысы бойынша орындалған жұмыстардың актілері, сметалар, жұмыстар мен шығындардың құны туралы анықтамалар, объектілерді пайдалануға беру актілері) мынадай объектілер бойынша: дәрігерлік амбулатория, "Болашақ" сауда-ойын-сауық орталығы, технологиялық мобильді жабдықтарды бөлшектеу-монтаждау жұмыстарына арналған база, дүкенге жапсарлас салынған құрылыс, Орталық стадионның батыс трибунасындағы қалқалар, арнайы-экономикалық аймақтың бірінші кезегі. Жеткізілген бетон осы нысандардың құрылысында пайдалануға арналған. Бұл ретте тексеру барысында ұсынылған жоғарыда көрсетілген бастапқы бухгалтерлік құжаттардың дұрыстығына дау айтылмайды.
Осылайша, қолда бар құжаттар бухгалтерлік есеп туралы заңнамаға сәйкес ресімделіп, операцияның жасалу фактісін растайды.
ҚР ҚН № құрылыс нормаларының "құрылыс салушыға (Тапсырыс берушіге) орындаушы (мердігер) ұсынатын құжаттама" Б-2 тармағына сәйкес 1.03-00-2011 құрылыс жүргізудің жалпы ережелерін және орындалуы құрылыстың сенімділігі мен қауіпсіздігін, пайдалану кезінде салынған ғимараттар мен құрылыстардың тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз ететін құрылыс ұйымдарына қойылатын талаптарды белгілейтін, құрылыс салушыға (Тапсырыс берушіге) орындаушы (мердігер) ұсынатын құжаттаманың ішінде сертификаттар (оның ішінде өрт және гигиеналық), техникалық паспорттар, сынақтар, оның ішінде радиациялық қауіпсіздік туралы хаттамалар немесе жұмыстарды жүргізу кезінде қолданылған материалдар, конструкциялар мен бұйымдар сапасының, қауіпсіздігінің, қасиеттерінің жобалау құжаттамасында белгіленген талаптарға сәйкестігін куәландыратын басқа да құжаттар.
Қаралып отырған жағдайда, комиссиялардың салынған объектілерді пайдалануға қабылдау туралы актілеріне сәйкес пайдалануға берілді:
- дәрігерлік амбулатория 18.08.2017 ж.,
- сауда-ойын-сауық орталығы 09.12.2015 ж.,
-технологиялық мобильді жабдықтың бөлшектеу-монтаждау жұмыстарына арналған база 01.10.2014 ж.,
- дүкенге қосымша құрылыс 10.07.2018 ж.,
- Орталық стадионның батыс трибунасындағы қалқалар 12.08.2015 ж.,
-арнайы-экономикалық аймақтың бірінші кезегі 29.12.2015 ж.
Бұл ретте әрбір объектіні пайдалануға беру туралы актілерге тапсырыс берушілерге техникалық құжаттаманы беру тізілімдері, оның ішінде заңнама талап еткендей тауарлық бетонға арналған паспорттар қоса берілген.
Сондай-ақ, "Т" компаниясы мен "В" компаниясы ҚҚС бойынша декларацияның 300.00 салық есептілігі нысанында "S" компаниясымен өзара есеп айырысулар көрсетілгенін атап өткен жөн. Аталған контрагенттерде қарсы тексеру жүргізілген жоқ.