Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) "S" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы және есепке жатқызылатын ҚҚС бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салықтан асып кетуі туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "S" компаниясына қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау, 01.07.2018 ж.бастап 31.03.2019 ж. дейінгі кезең үшін ҚҚС есептеудің дұрыстығы мен уақтылы төленуін растау мәселелері бойынша тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 6 теңге сомасында ҚҚС есептеу туралы, 548 985,7 мың теңге сомасында бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салықтан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кетуі туралы хабарлама шығарылды.
"S" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрап, апелляциялық шағыммен жүгінді.
Шағымда импорттық-экспорттық операциялар нәтижесінде "S" компаниясының дербес шотында нөлдік ставка бойынша салық салынатын тауарлардың айналымымен байланысты есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС-ның асып кетуі қалыптасқаны көрсетілген, осыған байланысты ҚҚС-ның асып кеткен сомасын қайтару туралы талап мәлімделген. ҚҚС асып кеткен сомасының дұрыстығын растайтын тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС қайтарудан бас тарту туралы хабарлама шығарылды.
"S" компаниясы тексеру актісіне сәйкес ҚҚС артығын қайтарудан бас тарту үшін негіз "тауарлар экспортын растайтын тауар-көлік жүкқұжаттары көшірмелерінің дұрыс болмауы"себебі бойынша ҚҚС сомаларының дұрыстығын растамау болып табылатынын атап өтті. Салықтық тексеру нәтижелері бойынша тауарға ілеспе құжаттар жүктердің халықаралық жол тасымалы шарты туралы Конвенцияның (КДПГ) талаптарына сәйкес келмейтіні, атап айтқанда, жүкқұжат жасалған елді мекенді көрсететін CMR-жүкқұжаттың 21-бағаны толтырылмағаны анықталды, ал тауар-көлік жүкқұжаттарын дұрыс толтырмау қайтаруға ҚҚС сомасын алып тастау үшін негіз болып табылмайды.
"S" компаниясы ҚҚС артығы ҚХР-дан тауарды сатып алу және осы тауарды РФ-да өткізу нәтижесінде қалыптасқанын көрсетеді. "S" компаниясы мен ресейлік сатып алушы арасындағы операциялар бойынша ҚҚС сомаларының дұрыстығын растамайтын мән-жайлар мыналар болуы мүмкін: тауарды сатып алушыға жеткізбеу фактісі, не сатып алушының ҚҚС төлемеу фактісі, не тауарлардың экспортын растайтын құжаттардың болмауы. Бұл жағдайда Ресей Федерациясына тауар экспорты жасалды, сатып алушы тауарды импорттаған кезде ҚҚС алды және төледі.
"S" компаниясы Қазақстан Республикасының 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (бұдан әрі - 25.12.2017 ж. Салық кодексі) 446-бабы 1-тармағының нормаларын келтіреді және салықтық тексеру барысында осы баптың талаптарына сәйкес ҚҚС нөлдік мөлшерлемесін қолданудың негізділігін растау үшін оларға шарттар мен тауар-көлік жүкқұжаттарының көшірмелері берілгенін атап көрсетеді. Салық органы тауар экспорты кезінде ҚҚС нөлдік ставкасының қолданылуын растады, алайда ҚҚС асып кеткен сомасын бюджеттен қайтарудан бас тартылды. Сонымен бірге, салықтық тексеру актісінің 2.7-тармағында тауарларды Ресей Федерациясының аумағына экспорттау фактісі (сатылған тауарлардың жалпы сомасы және тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштердің нөмірлері) көрсетілген.
"S" компаниясы салық заңнамасының нормаларына сәйкес ҚҚС асып кету сомасын қайтармау үшін салық заңнамасының нормаларын бұзу негіз болып табылады деп бекітеді. Бұл жағдайда салық заңнамасының нормаларын бұзу жоқ. Халықаралық жүктерді тасымалдау шарты туралы Конвенция және тексеру актісінде салық органы сілтеме жасайтын жүкқұжатты толтыру үлгісі салық заңнамасына қатысы жоқ.
"S" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 447-бабының 1-тармағына сәйкес тауарлар экспортын растайтын құжаттар мыналар болып табылады:
1) өзгерістерді, толықтыруларды және оларға қосымшаларды ескере отырып жасалған шарттар (келісімшарттар) (бұдан әрі - олардың негізінде тауарлар экспорты жүзеге асырылатын шарттар (келісімшарттар), ал тауарлар лизингі немесе зат түрінде қарыз берілген жағдайда - лизинг шарттары (келісімшарттары), зат түрінде қарыз беруді көздейтін шарттар (келісімшарттар), тауарларды дайындауға арналған шарттар (келісімшарттар) ;
2) аумағына тауарлар импортталған Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттің салық органының белгісі бар тауарларды әкелу және жанама салықтардың төленгені туралы, жанама салықтардың төленгені және (немесе) босатылғаны және (немесе) төлеудің өзге де тәсілі туралы өтініш (түпнұсқада немесе көшірмеде қағаз жеткізгіште) не өтініштер тізбесі (қағаз жеткізгіште немесе электрондық нысанда);
3) тауарлардың Еуразиялық экономикалық одаққа мүше бір мемлекеттің аумағынан Еуразиялық экономикалық одаққа мүше басқа мемлекеттің аумағына өткізілуін растайтын тауарға ілеспе құжаттардың көшірмелері қоса беріледі.
Тауарларды магистральдық құбыржолдар жүйесі бойынша немесе электр беру желілері бойынша экспорттаған жағдайда тауарға ілеспе құжаттар көшірмелерінің орнына тауарларды қабылдап алу-тапсыру актісі ұсынылады;
4) зияткерлік меншік құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның зияткерлік меншік объектісіне құқық туралы, сондай - ақ зияткерлік меншік объектісі экспортталған жағдайда-оның құны туралы растамасы қоса беріледі.
Жүктерді халықаралық тасымалдау шарты туралы Конвенцияның 6-тармағына сәйкес жүкқұжатта (CMR) мынадай мәліметтер болуға тиіс:
a) оның жасалған орны мен күні;
b) жіберушінің аты мен мекен-жайы;
c) көлік агентінің аты мен мекен-жайы;
d) жүкті тасымалдауға қабылдау орны мен күні және оны жеткізу орны;
e) алушының аты мен мекен-жайы;
f) жүк сипатының қабылданған белгісі және оның орамасының түрі және қауіпті жүктерді тасымалдау жағдайында олардың әдетте танылған белгісі;
g) жүк орындарының саны, олардың ерекше таңбасы және нөмірлері;
h) жүктің брутто салмағы немесе басқа өлшем бірліктерінде көрсетілген жүктің мөлшері;
i) тасымалдауға байланысты шығыстар (тасымалдау құны, қосымша шығыстар, кедендік баждар мен алымдар, сондай-ақ шарт жасалған кезден бастап жүкті тапсырғанға дейінгі өзге де шығындар);
j) кедендік ресмиліктерді орындау үшін талап етілетін нұсқаулықтар және басқалар;
к) тасымалдау осы Конвенцияда белгіленген талаптарға сәйкес кез келген ескертпеге қарамастан жүргізілетінін көрсету.
Қаралып отырған жағдайда, "S" компаниясының тақырыптық тексерісі 01.07.2018 ж. бастап 31.03.2019 ж. аралығындағы кезеңде 548 985,7 мың теңге сомасында ҚҚС артуын қайтару туралы талаптың негізінде жүргізілді.
"S" компаниясы қызметінің негізгі түрі автомобильдерге арналған қосалқы бөлшектер мен керек-жарақтарды көтерме саудада сату болып табылады.
Салықтық тексеру актісіне сәйкес асып кету мыналарға байланысты:
- 548 982,7 мың теңге сомасына тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатып алуға, оның ішінде 1 506,9 мың теңге сомасына ҚР-да сатып алынған, 407,7 мың теңге сомасына резидент еместен сатып алынған ТЖҚ, сондай-ақ 547 068,1 мың теңге сомасына импортталатын тауарларға ҚҚС төлеуге байланысты;
- "М" компаниясымен жасалған 10.07.2018 ж. №10 келісімшарт негізінде "М"компаниясының атына 4 699 568,0 мың теңге (12 633 252 АҚШ доллары) сомасына алюминий дискілерін жеткізумен.
Тексеру актісінде "Қазақстан Халық Банкі" АҚ-ның 01.07.2018 ж. - 17.06.2019 ж. аралығындағы жауабына сәйкес барлығы 12 921,9 мың АҚШ доллары (ауыспалы сальдоны ескере отырып) мөлшерінде валюталық түсім түскені, тиісінше, жете алмаған валюталық түсім жоқ екені көрсетілген.
Тексеру қорытындысы бойынша қайтаруға жатпайтын ҚҚС асып кеткен сомасы 548 985,7 мың теңгені құрады, оның ішінде:
экспорттың толық расталмауына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы - 548 982,7 мың теңге;
артық ұсынылған ҚҚС сомасы-3,0 мың теңге;
Тексеру актісінің 2.7-бөлімінде ұсынылған CMR жүкқұжаттарында "CMR жасалған елді мекеннің атауы және Толтыру күні"21-бағаны толтырылмауына байланысты экспортты толық растамау себебінен 548 982,7 мың теңге қайтаруға жатпайтыны көрсетілген.
Бұл ретте тексерушілер тексеруге ұсынылған CMR жүкқұжаттарында "тиеу орны мен күні" деген 4-баған толтырылғанын және "жөнелтушінің мөрі" деген 22, "тасымалдаушының мөрі" деген 23, "түсіргеннен кейін алушының мөрі"деген 24-бағандарда тиісті мөрлер бар екенін назарға алған жоқ.
Сондай-ақ, тексеру актісінің 2.7-бөлімінде "М" компаниясы РФ салық органдарына ұсынған тауарларды әкелу және жанама салықтардың төленгені туралы 8 өтініш туралы ақпарат көрсетілген, оларға сәйкес 319 479 дана санында 12 633,3 мың АҚШ доллары сомасына тауар өткізілген, алайда осы құжаттарды тексеруші тексеру барысында зерттелмеген.
Бұдан басқа, тексерушінің түсіндірмесінен тексеру актісінің 2.7-бөлімінде көрсетілген экспорт сомасы бойынша 12 633,3 мың АҚШ доллары мөлшерінде қате жіберілгені, тексеру деректері бойынша нақты экспорт 12 626,8 мың АҚШ долларын құрайды.
Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің салық органдары арасындағы жанама салықтардың төленген сомалары туралы электрондық түрдегі ақпарат алмасу туралы хаттамаға сәйкес (Санкт-Петербург қ., 2009 жылғы 11 желтоқсан) РБ, ҚР және РФ Салық органдары тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштерде қамтылған ақпаратпен алмасатынын атап өткен жөн.