Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) "Е" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) есепке жатқызылатын ҚҚС-тың бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған, есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "Е" компаниясына қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау, 01.01.2013 ж.бастап 31.12.2018 ж. аралығындағы кезең үшін ҚҚС есептеудің дұрыстығы мен уақтылы төленуін растау мәселелері бойынша тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 232 057,8 мың теңге сомасында бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды.
"С" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымнан келіп шығатыны, ҚҚС қайтаруды растау бойынша тақырыптық тексеру 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (25.12.2017 ж. Салық кодексі) 432-бабының 2-тармағын орындау мақсатында жүргізілген, оның талаптары "Е" компаниясының пікірі бойынша есепке алынбаған және тексеру актісінде көрсетілмеген.
Бұл ретте, 25.12.2017 ж. Салық кодексінің 152-бабының 2-тармағына сілтеме жасай отырып, "Е" компаниясы тексерудің тексерілетін кезеңіне жер қойнауын пайдалануға келісімшарт жасалған кезеңнен басталатын уақыт кезеңі қосылатынын көрсетеді, бұл жағдайда 17.03.2000 ж. №426 келісімшартқа 18.01.2013 ж. №8 толықтыру.
"Е" компаниясы 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 48-бабының 5-тармағын келтіреді, оған сәйкес салық міндеттемесі мен ҚҚС сомасын қайтару туралы талап ету мерзімі пайдалы қазбаларды экспорттау сәтінен бастап ескерілуі тиіс. Бұл жағдайда "Е" компаниясы экспортты 2016 жылғы 1 тоқсаннан бастап жүзеге асырды, алайда салықтық тексерумен Салық кодексінің жоғарыда көрсетілген ережелері ескерілмеген.
Бұл ретте, тексеруді тағайындау туралы нұсқамаға сәйкес Тексеру кезеңі құқықтық статистика органында тіркелген 01.01.2013 ж.бастап 31.12.2018 ж. қоса алғанда қамтиды. Сондай-ақ, "Е" компаниясы 25.12.2017 ж.Салық кодексінің 152-бабы 13-тармағының 2) тармақшасында көзделген қорытынды "Е" компаниясына берілмегенін көрсетеді.
Тақырыптық тексеру актісінен келіп шығатыны, Салық кодексінің 48-бабы 2-тармағына сәйкес, 2013 жыл үшін 185 997,7 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кету сомасы талап қою мерзімінің өтуіне байланысты қайтаруға жатпайды.
"Е" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес қосылған құн салығының асып кету сомасының анықтығын растау бойынша тақырыптық тексеру салық төлеуші табыс еткен салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып жүргізіледі:
Салық кодексінің 432-бабы 1 және 2-тармақтарын қолдануына байланысты салықтық өтініш;
қосылған құн салығы бойынша декларацияда көрсетілген қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару туралы талап (бұдан әрі - қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару туралы талап).
Салық кодексінің 152-бабының 2-тармағында тексерілетін кезеңге салық кезеңі енгізілетіні белгіленген:
Салық кодексінің 432-бабы 1 және 2-тармақтарын қолдануына байланысты салық төлеуші салықтық өтініште көрсеткен;
қосылған құн салығы бойынша декларация табыс етілген салық кезеңін қоса алғанда, қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару туралы талап салық төлеуші ұсынған салық кезеңінен бастап қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару туралы талап көрсетіледі.
Егер осы тармақта көрсетілген тексерілетін кезеңде Салық кодексінің 152-бабының 3 және 4-тармақтарында өзгеше белгіленбесе, салықтың осы түрі бойынша тексерулер жүргізілмеген және Салық кодексінің 48-бабында белгіленген талап қою мерзімінен аспайтын салық кезеңдері де енгізіледі.
Салық кодексінің көрсетілген бабының 3-тармағында салық кодексінің 432-бабына сәйкес қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығының асып кету сомасының анықтығын растау мақсатында тақырыптық тексеру жүргізу кезінде тексерілетін кезеңге салық кезеңінің ішінде қосылған құн салығының асып кеткен:
өндірістік мақсаттағы ғимараттар мен құрылыстардың құрылысы басталды;
Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен жер қойнауын пайдалануға келісімшарт жасалды.
Салық кодексінің 432-бабына сәйкес қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығының асып кету сомасының анықтығын растау кезінде Салық кодексінің 145-бабы 3-тармағының 2) тармақшасына сәйкес салық төлеушінің салықтық өтініші бойынша жүргізілген салықтық тексерулердің нәтижелері ескеріледі.
2013 жылғы 1 қаңтарға дейінгі салық кезеңдері үшін құрылған қосылған құн салығының асып кету сомасының анықтығын растау кезінде қарсы тексерулерді қоса алғанда, салық төлеушіге бұрын жүргізілген салықтық тексерулердің нәтижелері ескеріледі.
Салық кодексінің 432-бабының 2, 3-тармақтарында, егер салық төлеуші геологиялық барлау жұмыстарын жүргізу және кен орнын жайластыру кезеңінде сатып алған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша қосылған құн салығының асып кетуі қалыптасқан жағдайда, қосылған құн салығының осындай асып кету сомасын қайтару осы баптың 3-тармағында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде жүзеге асырылатыны белгіленген.
Бұл ретте геологиялық барлау жұмыстарын жүргізу және кен орнын жайластыру кезеңі деп кең таралған пайдалы қазбаларды, жерасты сулары мен емдік балшықтарды қоспағанда, Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен жер қойнауын пайдалануға арналған тиісті келісімшарт жасалған күн мен жер қойнауын пайдалануға арналған тиісті келісімшарт шеңберінде өндірілген пайдалы қазбалардың экспорты басталатын күн арасындағы уақыт кезеңі түсініледі.
Салық кодексінің 48-бабының ережелері ескеріле отырып, кең таралған пайдалы қазбаларды, жерасты сулары мен емдік балшықтарды қоспағанда, жер қойнауын пайдалануға арналған тиісті келісімшарт шеңберінде өндірілген пайдалы қазбалардың экспорты басталатын күн тура келетін салық кезеңінен кейінгі салық кезеңдері үшін қосылған құн салығы жөніндегі кезекті декларацияда салық төлеуші осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару туралы талапты көрсетеді.
Осылайша, Салық кодексінің 432-бабы 2-тармағын қолдану мақсатында ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау салық төлеушінің өтініші бойынша жүргізілген салықтық тексеру нәтижелері бойынша жүргізіледі. Салық төлеушінің талабы бойынша ұсынылған қайтаруға қосылған құн салығының асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау кезінде салық төлеушінің өтініші бойынша жүзеге асырылған тексерулердің нәтижелері ескеріледі.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 12.02.2018 ж. № 166 бұйрығымен бекітілген "қосылған құн салығы бойынша Декларация (300.00-нысан)" салық есептілігін жасау қағидаларының 60-тармағына сәйкес "қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомасы" бөлімінде талап қою мерзімі ішінде салық кезеңдері бөлінісінде салық төлеуші мәлімдеген ҚҚС сомасы көрсетіледі.
300.10.001 I жолында Еуразиялық экономикалық одақ шеңберінде нөлдік ставка бойынша салық салынатын айналымдарды қоспағанда, оның ішінде талап қою мерзімі шегінде салық кезеңдері бойынша бөле отырып, нөлдік ставка бойынша салық салынатын айналымдар бойынша пайда болған, қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кету сомасы көрсетіледі.
300.10.001 III жолында салық кодексінің 432-бабын қолдануға байланысты, оның ішінде талап қою мерзімі шегінде салық кезеңдері бойынша бөле отырып, пайда болған ҚҚС асып кету сомасы көрсетіледі. Бұдан әрі, 300.10.001 II және 300.10.001 IV жолдарында тиісінше бейрезидент үшін ҚҚС төлеуге байланысты Еуразиялық экономикалық одақ шеңберінде нөлдік ставка бойынша салық салынатын айналымдар бойынша құрылған ҚҚС сомалары көрсетілуі тиіс.
Осылайша, ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талапта оларға сәйкес келетін көздер бойынша құрылған ҚҚС сомасы көрсетіледі.
Салықтық тексеру актісінен қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру 2018 жылғы 4-тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талапқа сәйкес жүргізілгені келіп шығады.
Бұл ретте, ҚҚС бойынша декларацияның 10-қосымшасына сәйкес (300.10-нысан) 300.10.001 I жолы бойынша 01.01.2013 жылдан бастап 31.12.2018 жылға дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС жалпы сомасы 232 057,8 мың теңгені, оның ішінде 2013 жылғы 1-4 тоқсан үшін 185 997,7 мың теңгені құрады.
Сонымен қатар, "Салық кодексінің 432-бабын қолдануға байланысты қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомасы" бөлімінде (300.10.001 III жолы) "Е" компаниясы қайтаруға мәлімделген ҚҚС сомасын көрсетпейді.
Баяндалғанды негізге ала отырып, "Е" компаниясының салық кодексінің 432-бабын қолдануға байланысты қайтаруға ҚҚС сомасының талабы туралы дәлелдері дұрыс емес болып табылады.
Шағымға қоса берілген 01.01.2000 ж. келісімшартқа қосымшаға сәйкес "Е" компаниясы және Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі (құзыретті орган) Ш кен орнында титан-цирконий кендерін өндіруді жүргізуге келісімшарт жасағандығын көрсету қажет.
Бұрын белгіленгендей (салық кодексінің 152-бабының 3-тармағы) Салық кодексінің 432-бабының 2-тармағын қолдану мақсатында қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомаларының анықтығын растау салық төлеушінің салықтық өтініші бойынша жүргізілген салықтық тексерулердің нәтижелері ескеріле отырып жүргізіледі.