Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "АF" компаниясының 04.09.2019 ж.аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-салық органы) салықтық тексеру нәтижелері туралы, Мұнай секторы (КТС) ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, резидент заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығы (ҚҚС) туралы шағымын қарады.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "АF" компаниясына салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы мен уақтылы төлеу мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын есептеу туралы хабарлама (бұдан әрі-хабарлама) шығарылды – ҚҚС) сомасы 14699,2 мың теңге, әлеуметтік салық сомасы 15,6 мың теңге және өсімпұл 1,2 мың теңге, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға аударымдар мен жарналардың түсімі 0,8 мың теңге және өсімпұл 0,1 мың теңге, зейнетақы қорына түсімдер сомасы 30,0 мың теңге және өсімпұл 6,6 мың теңге, әлеуметтік аударымдар сомасы 13,2 мың теңге және өсімпұл 2,9 мың теңге.
Компания салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Шағымдалатын салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін компанияның 10.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 85-бабының 1-тармағын, 230-бабының 1-тармағын бұза отырып, "М" ЖШС-мен, "В" ЖШС-мен, "С" ЖК-мен өзара есеп айырысулар бойынша ҚҚС-ның табыстарға және салық салынатын айналымға негізсіз жатқызуы, "G" ЖШС-мен, "М" ЖК-мен, "А" ЖК, "W" ЖК, "К"ЖК.
Шағымда компания одан әрі сату үшін тауарлар (көкөністер, жемістер және т.б.) мен Қытай Халық Республикасы (бұдан әрі-ҚХР) импортын жүзеге асырғаны атап өтілді. Мәселен, 20.02.2017 ж.бастап 19.04.2017 ж. дейінгі кезеңде 339506,8 мың теңге сомаға тауар импортталды, бұдан басқа, Компания "G" ЖШС жеткізушісінен 327366,9 мың теңге сомаға тауар (жемістер, көкөністер және басқа да өнімдер) сатып алды.
Бұл ретте, компания "М" ЖШС, "С" ЖК, "В"ЖШС сатып алушыларының атына іске асырды. Алайда, тексеруші маманның бұл іске асыруы кірістен және ҚҚС салық салынатын айналымынан алынып тасталды.
Сондай-ақ шағымда бекіту бойынша "G" ЖШС жеткізушісінен сатып алынған тауарлар бойынша ҚҚС бойынша шегерімнен және есепке жатқызудан, "М" ЖК, "А" ЖК, "Б" ЖК, "К"ЖК жеткізушілерінен тауарды тиеу және түсіру бойынша көрсетілген қызметтер шығыстары Алып тасталды. Шағымда аталған жеткізушілер бойынша салық органы шығыстарды шегерімдерден заңсыз алып тастағаны атап өтілді, өйткені іс жүзінде "G" ЖШС-дан тауарларды сату және жоғарыда аталған ЖК қызметтері Компанияның атына жүргізілген болатын.
Шағымда бекітілгендей, тексеру актісіндегі негізгі дәлел компанияның балансында тез бұзылатын тауарларды сақтауға арналған қойма жоқ екендігі болды.
Салық органының бұл тұжырымымен Компания келіспейді және 10.12.2008 жылғы "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 115-бабына сілтеме жасай отырып, тексеру актісінде белгіленген бұзушылықтар сот жарамсыз деп таныған не жеке кәсіпкерлік субъектілері іс жүзінде жұмыстар орындалмай, қызметтер көрсетілмей, тауарлар тиеп-жөнелтілмей жасаған мәмілелерге жатпайды деп бекітеді.
Осыған ұқсас компания ҚҚС есептеумен де келіспейді.
Компанияның дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
1."М" ЖШС-мен, "С" ЖК-мен, "В"ЖШС-мен өзара есеп айырысулар бойынша ҚҚС бойынша табыс пен салық салынатын айналымды азайтуға қатысты.
Салық кодексінің 84-бабының 1-тармағына сәйкес резидент заңды тұлғаның жылдық жиынтық табысы осы тұлғаның Қазақстан Республикасында және оның шегінен тыс жерлерде салық кезеңі ішінде алуына жататын (алынған) табыстардан тұрады.
Салық кодексінің 85-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес жылдық жиынтық табысқа салық төлеуші кірістерінің барлық түрлері, оның ішінде өткізуден түскен табыс енгізіледі.
Егер Қазақстан Республикасының трансферттік баға белгілеу туралы заңнамасында өзгеше көзделмесе, осы Кодекстің 87-98-баптарына сәйкес жылдық жиынтық табысқа енгізілетін табыстардан, сондай-ақ осы Кодекстің 111-бабының 1-тармағында көрсетілген шығыстар сомасынан аспайтын бөлігінде осы Кодекстің 111-бабының 2-тармағында көрсетілген табыстардан басқа, өткізілген тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны Салық кодексінің 86-бабының 1-тармағына сәйкес өткізуден түсетін табыс болып табылады. Өткізілген тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құнына қосылған құн салығының және акциздің сомалары енгізілмейді.
Салық Кодексінің 229-бабына сәйкес қосылған құн салығын салу объектілері: салық салынатын айналым және салық салынатын импорт болып табылады.
Салық кодексінің 230-бабы 1-тармағының 1) тармақшасы Салық кодексінің 232-бабында көрсетілген салық салынбайтын айналымды қоспағанда, Қазақстан Республикасында тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша қосылған құн салығын төлеуші жасайтын айналым салық салынатын айналым болып табылады деп айқындалған.
Бұл ретте Салық кодексінің 238-бабының 1-тармағына сәйкес салық салынатын айналымның мөлшері, егер осы бапта және Қазақстан Республикасының трансферттік баға белгілеу туралы заңнамасында өзгеше көзделмесе, мәміле тараптары қолданатын бағалар мен тарифтерді негізге ала отырып, оларға қосылған құн салығын енгізбей, өткізілетін тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны негізінде айқындалады.
Салық кодексінің 639-бабы 3-тармағына сәйкес салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді бағалау салық есептілігінен және (немесе) бастапқы есепке алу құжаттарынан, сондай-ақ басқа да көздерден алынған ақпарат негізінде жүзеге асырылатынын атап өткен жөн.
Қаралып отырған жағдайда тексеру актісінен және тексеруші маманның ұсынған ақпаратынан компанияның негізгі сатып алушылары "М" ЖШС, "В" ЖШС, "С"ЖК болып табылғаны байқалады.
"М" ЖШС бойынша сату 2017 жылдың 2-4 тоқсанында жүргізілді, айналым сомасы 297562,9 мың теңгені, ҚҚС 35707,6 мың теңгені құрады. Негізгі қызмет түрі тауарлардың кең ассортиментін ешқандай нақтылаусыз көтерме сату болып табылады.
Компания аталған контрагенттің атына тауарларды (көкөністер, жемістер), сондай-ақ тауарларды тиеу және түсіру жөніндегі қызметтерді жеткізді, бұл ретте ұсынылған декларацияларды талдаудан (СЕН 200.00, 700.00) 2017 жылғы 2-3 тоқсан кезеңіндегі жұмыскерлер саны екі адам, көлік құралдары (тиеу-түсіру жөніндегі арнайы техника) және негізгі құралдар (ғимараттар, қоймалар) жоқ, жалға алынған алаңдар да жоқ екендігі шығады.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы №562 бұйрығына (бұдан әрі - ҚР ҚМ №562 бұйрығы) сәйкес бастапқы есепке алу құжаттарының нысандары бекітілгенін, онда сенімхат, берілген сенімхаттарды есепке алу журналы, қорлардың кіріс ордері, қорларды есепке алу карточкасы, орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актісі бастапқы есепке алу құжаттарына жатқызылғанын атап өту қажет.
Бухгалтерлік есепті жүргізу қағидаларына сәйкес активтерді алу кезінде субъектінің атынан әрекет ету құқығын ресімдеу үшін сенімхат қолданылады. Сенімхаттар ақша мен активтерді сақтау үшін толық материалдық жауапкершілік туралы жазбаша шарт жасасқан адамдарға беріледі. Сенімхатқа субъектінің басшысы қол қояды және мөрмен расталады.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 22.12.2004 ж.бұйрығымен бекітілген "Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидаларының" 7-тарауының ережелеріне сәйкес жүктерді тасымалдау тауар-көлік жүкқұжаттарымен ресімделуі тиіс екенін атап өткен жөн.
Жүк жөнелтуші тасымалдаушыға тасымалдауға ұсынылған жүкке негізгі тасымалдау құжаты болып табылатын және ол бойынша жүк жөнелтуші осы жүкті есептен шығаруды және оны жүк алушы кіріске алуды жүргізетін төрт данада жасалатын тауар-көлік жүкқұжатын ұсынады.
Бірінші данасы жүк жөнелтушіде қалады және тасымалдауға ұсынылған жүктерді есептен шығаруға арналады. Екінші, үшінші және төртінші даналарды жүк жөнелтуші тасымалдаушыға тапсырады. Бұл ретте, тауар-көлік жүкқұжатының барлық даналарына жүк жөнелтуші автокөлік құралының келу, кету және тұрып қалу уақытын қояды, сондай-ақ тиеу тәсілін, жүктің салмағын, жүк орындарының санын, тасымалдаушы орындайтын қызмет түрлерін көрсетеді және тауар-көлік жүкқұжаттарын қолтаңбамен, мөрмен немесе мөртабанмен куәландырады.
Демек, тауар-көлік жүкқұжаты бастапқы құжаттарға жатады және жүктерді кіріске алуға арналған.
Салықтық тексеру барысында және шағымды қарау барысында компания тауар-көлік жүкқұжаттарын, орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілерін ұсынбаған, бұл ретте ұсынылған шот-фактуралар мен жүкқұжаттардан, мысалы, "М" ЖШС сатып алушысына компания жазып берген 04.08.2017 жылғы №115 тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжатта барлық бағандар (көлік ұйымы, тауар-көлік жүкқұжаты, атауы, сипаттамасы, өлшем бірлігі, Саны, бірлігі үшін бағасы, ҚҚС қосылған сомасы, ҚҚС сомасы, барлығы босатылғаны, босатылғаны, сенімхат бойынша, қорларды толтырылған, Тауарды тапсырған және қабылдаған адамның аты-жөні толтырылмаған және ашылмаған.
Бұдан басқа, 04.08.2017 ж.тауарларды тиеу және түсіру бойынша қызмет көрсету бойынша шот-фактурада тиеуге және түсіруге қандай тауарлар ұсынылғанын, өлшем бірлігін, қанша тауар түсірілгенін немесе тиелгенін ашып көрсету көрсетілмеген.