ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) заңды тұлғалардан, мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) корпоративтік табыс салығын және ҚР аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "с" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "с" компаниясына 01.01.2014 ж.бастап 31.12.2018 ж. аралығындағы кезеңде КТС және ҚҚС есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 2 619,4 мың теңге сомасында КТС есептеу туралы хабарлама, 13 820,4 мың теңге сомасында өсімпұл және 1 466,9 мың теңге сомасында өсімпұл шығарылды.
"С" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімін толығымен жоюды сұрайды.
Шағымда кәсіпорынның негізгі кәсіпкерлік қызметі тіркемелер жасау болып табылады.
Осыған байланысты "С" компаниясы тіркемелерді сатып алу мүмкіндігі мәселелері бойынша әлеуетті клиенттерге консультациялық қызметтер көрсетуге "К" компаниясымен шарт жасасты, өйткені "С" компаниясы сатып алушылардың клиенттік базасын кеңейтуге тікелей мүдделі.
Бұдан әрі, шағымда көрсетілген қызметтер үшін "С" компаниясы 1 966,1 мың теңге төлегені көрсетілген, олар салық заңнамасының нормаларына сәйкес шегерімге жатқызылған, өйткені бұл шығыстар кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асырумен тікелей байланысты.
"С" компаниясы "К" компаниясымен мәміле бойынша шығыстарды болдырмау үшін Қазақстан Республикасының салық заңнамасында көзделген негіздер салық органында болған жоқ деп есептейді. Көрсетілген мәмілені жасасуда экономикалық орындылықтың болуы немесе болмауы туралы тексерушінің субъективті пікірі шығыстарды шегеруден және олар бойынша ҚҚС есепке жатқызудан алып тастау үшін заңды негіз болып табылмайды
Сондай-ақ, шағымда тексеру жүргізу барысында "К"компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша келтірілген шығыстарды растайтын барлық бастапқы бухгалтерлік құжаттар ұсынылғаны атап өтілді
"В" компаниясымен өзара есеп айырысуға қатысты шағымда 30.01.2018 ж. мердігерлік шартына сәйкес "В" компаниясы 127 024,0 мың теңге сомасына ұсату-сұрыптау кешенінің құрылысын жүзеге асырғаны көрсетілген, бұл 31.05.2018 ж. жұмыстарды тапсыру-қабылдау актісімен расталады.
Құрылыс-монтаждау жұмыстарын "В" компаниясы салықтық тексеруге ұсынылған жобалық құжаттамаға сәйкес жүзеге асырды, алайда бұл құжаттың болуы және ұсынылуы салықтық тексеру актісінде көрсетілмеген және тексеруші назарға алмаған.
Сондай-ақ, шағымда тексеру жүргізу барысында "В"компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша келтірілген шығыстарды растайтын барлық бастапқы бухгалтерлік құжаттар (шарттар, шот-фактуралар, орындалған жұмыстардың актілері) ұсынылғаны атап өтілді.
"С" компаниясы шегерімдерден шығыстарды және олар бойынша ҚҚС есепке жатқызудан алып тастау үшін жеткізушілер компанияның нөлдік көрсеткіштері бар салық есептілігін "В" ұсынуы негіз болғанын көрсетеді.
Тексеру жүргізгеннен кейін "в" компаниясы өзінің контрагенттерімен "В" компаниясымен жасалған құрылыс кәсіптері мен техникасы қызметкерлерінің, арнайы техниканы жалға алу шартының және техниканы жалға алу шот-фактурасының болуы туралы анықтаманы ұсынды.
Салықтық тексеру актісінен "с" компаниясы "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының 10.12.2008 ж.Кодексінің (Салық кодексі) 100, 256 және 257-баптарын бұза отырып, 2015 жылы "К" компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша шығыстар шегерімге және ҚҚС есепке жатқызуға және "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 242, 400 және 402-баптарын бұза отырып жатқызылғаны келіп шығады. 25.12.2017 ж. тіркелген активтер бойынша шегерімдерге 2018 жылы шығыстар және "С"компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша ҚҚС есепке жатқызылды.
"С" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 100-бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, осы шығыстар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады.
Салық кодексінің 256-бабының 1-тармағына сәйкес, егер салық кодексінің 34-тарауында өзгеше көзделмесе, бюджетке жарнаға жататын салық сомасын айқындау кезінде салық кодексінің 228-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес ҚҚС төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы негізгі құралдарды, материалдық емес және Биологиялық активтерді, жылжымайтын мүлікке инвестицияларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді қоса алғанда, егер олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылатын болса, сондай-ақ Салық кодексінің 228-бабы, осы тармақтың 1) -5) тармақшаларында көрсетілген.
Салық кодексінің 256-бабына сәйкес шот-фактура ҚҚС есепке жатқызу үшін негіз болып табылатынын көрсеткен жөн.
Бұл ретте барлық ҚҚС төлеушілер үшін міндетті құжат болып табылатын шот-фактураны жазып беру Салық кодексінің 263-бабының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 263-бабының 8 - тармағына сәйкес, егер осы тармақта өзгеше көзделмесе, қағаз жеткізгіште жазып берілген шот-фактура: заңды тұлғалар үшін-басшының және бас бухгалтердің қолдарымен, сондай-ақ егер аталған тұлғаның Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мөрі болуға тиіс болса, атауы жазылған және ұйымдық-құқықтық нысаны көрсетілген мөрмен куәландырылады.
Шот-фактура салық төлеушінің бұйрығымен осыған уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен куәландырылуы мүмкін. Бұл ретте бұйрықтың көшірмесі тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушылардың көзбен шолып танысуы үшін қолжетімді болуға тиіс.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар кіріс алуға бағытталуы және салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылуы тиіс, сондай-ақ басшы және бас бухгалтер немесе салық төлеушінің бұйрығымен осыған уәкілеттік берілген қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталуы тиіс болған жағдайда ҚҚС бойынша шегерімге және есепке жатқызылуға жатады.
Салық кодексінің 56-бабы 2-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өту қажет. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Салық кодексінің 56-бабының 6-тармағында есептік құжаттама: бухгалтерлік құжаттаманы, салықтық нысандарды, салықтық есепке алу саясатын, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттарды қамтиды деп айқындалған.
Осыған ұқсас нормаларда Қазақстан Республикасының 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексі (Салық кодексі) бар.
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында, сондай-ақ есеп саясатында регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың ретке келтірілген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар тікелей аяқталғаннан кейін жасалуға тиіс.
Бұдан басқа, бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда басқаларымен қатар операцияның жасалуына (оқиғаны растауға) және оның дұрыс ресімделуіне жауапты адамдар лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолтаңбасын көрсету көзделген міндетті деректемелер болуға тиіс.
Осылайша, Салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Қаралып отырған жағдайда, "С" компаниясының салықтық тексеру актісіне сәйкес 2015 жылғы "К" компаниясымен және 2018 жылғы "в"компаниясымен өзара есеп айырысудан шығыстар мен олар бойынша ҚҚС шегерімдерден алынып тасталды.
"К"компаниясымен өзара есеп айырысуға қатысты.
"С" компаниясы 01.07.2015 ж. №7 жеткізу шарты бойынша агенттік сыйақы үшін "К" компаниясы шығарған 30.07.2015 ж. №90 шот-фактура бойынша шығыстар мен олар бойынша ҚҚС шегерімге жатқызылды.
Жоғарыда көрсетілген шартқа сәйкес "К" компаниясы "с" компаниясы клиенттеріне тауарларды (тіркемелерді) сатып алу мүмкіндігі мәселелері бойынша консультациялық қызметтер көрсетеді.