ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) жеке кәсіпкердің "G" (бұдан әрі - "G" ЖК) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) төлем көзінен салық салынбайтын табыстардан жеке табыс салығын, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 11.02.2015 ж.бастап 26.06.2019 ж. аралығындағы кезең үшін салық міндеттемелерін есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша "G" ЖК кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 09.1ф0.2019 ж. ЖТС 1 677,2 мың теңге сомасында, 660,5 мың теңге сомасында өсімпұл және 482,1 мың теңге сомасында ҚҚС, 251,1 мың теңге сомасында өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
"G" ЖК салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімін толығымен алып тастауды сұрайды.
Шағымда салықтық тексеру актісіне сәйкес ЖТС есептеу "G" ЖК-ны растаушы құжаттарсыз шығыстарды шегерімге жатқызуға байланысты 16 771,8 мың теңге сомасына жүргізілгені көрсетілген.
Сонымен қатар, шағымда тексерушілер "G" ЖК-ның жеке тұлғадан қаржылық пайызсыз қарыз алу нәтижесінде пайда болған оң бағамдық айырмадан теріс бағамдық айырманы арттыру бойынша шығыстарын ескермегені көрсетілген, бұл қарыз шартымен және көшірмелері шағымға қоса берілген бағамдық айырманы есепке алу жөніндегі айналым-сальдо ведомосымен расталады.
ЖК шағымда қарыз EURO-да сатып алынған мобильдік дәретханалардың бірінші партиясын сатып алу үшін пайдаланылғанын, бағамдық айырма сомасы барлығы 12 209,3 мың теңгені құрағанын атап өтті.
Сондай-ақ шағымда "А" компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша 482,1 мың теңге сомасында ҚҚС есептеумен келіспейтіндігі туралы көрсетілген, өйткені барлық растайтын бастапқы құжаттар бар.
Салықтық тексеру актісінен келіп шығатыны, "G" ЖК Қазақстан Республикасының 100.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (Салық кодексі) 10.12-бабын бұза отырып, 2015 жылғы Жеке табыс салығы бойынша декларацияда (220.00-нысан) растаушы құжаттарсыз шығыстар 16 771,8 мың теңге сомасына шегерімге жатқызылған, сондай-ақ 10.12.2008 ж.Салық кодексінің 256-бабын бұза отырып, ҚҚС есепке "А"компаниясынан сатып алынған ТМҚ үшін 482,1 мың теңге.
Жеке кәсіпкердің "G" дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
ЖТС есептеуге қатысты
"G" ЖК кәсіпкерлік қызметті 11.02.2015 ж.жеке кәсіпкерді тіркеу туралы куәлік негізінде жүзеге асырады, Қызмет түрі – "Басқа топтамаларға енгізілмеген өзге де қызметтерді ұсыну".
"G" ЖК 11.02.2015 ж. бастап 31.08.2015 ж. дейін оңайлатылған декларация негізінде шағын бизнес субъектілері үшін арнаулы салық режимін қолданды, 01.09.2015 ж. бастап жалпыға бірдей белгіленген режимді қолданады.
Салықтық тексеру "G" ЖК-ның қызметін тоқтатуға арналған өтініші негізінде жүргізілді.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 153 - бабының 1-тармағына сәйкес дара кәсіпкердің салық салынатын табысы салық кодексінің 83-133, 136, 137 және 224-баптарына сәйкес корпоративтік табыс салығын салу объектісін айқындау үшін белгіленген тәртіппен, сондай-ақ Салық кодексінің 156-бабында көзделген түзетулерді және Салық кодексінің 166-бабының 1-тармағында белгіленген салық шегерімдерін ескере отырып айқындалады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 100-бабының 1 және 3-тармақтарында салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары, осы Кодекске сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жататыны көзделген.
Шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, осы шығыстар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады.
2015 жылғы жеке табыс салығы бойынша декларацияда (220.00 Н.) салықтық тексеру актісінде көрсетілгендей, қаралатын жағдайда шегерімге растаушы құжаттарсыз 16 771,8 мың теңге сомаға шығыстар жатқызылған.
Шағымның мазмұнына сәйкес " G " ЖК 16 771,8 мың теңге сомасына бастапқы құжаттардың жоқтығын растайды, бұл ретте жеке тұлғадан шетел валютасында алынған қарыз бойынша теріс бағамдық айырманың оң айырмадан асуына байланысты шығыстарды шегерімге қосымша жатқызу қажет деп есептейді.
25.12.2017 жылғы "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 21-тарауының, 159-бабының нормаларына сәйкес, салық төлеушімен, атап айтқанда, салықтарды есептеуге және залалдарды азайтуға әкеп соққан, анықталған бұзушылықтар бойынша шығарылған тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым жасалады.
Бұл жағдайда, тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламада ЖТС есептеу салықтық тексеру актісінде көрсетілген негіздер (себептер) бойынша жүргізілген. Салықтық тексеру нәтижелері бойынша растайтын құжаттардың болмауына байланысты 2015 жылы шегерімдер 16 771,8 мың теңге сомасына азайтылды, бұл ретте бағамдық айырма сомалары бойынша түзетулер жүргізілген жоқ, тиісінше көрсетілген себептер бойынша ЖТС есептелмеді.
25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 36-бабы 2-тармағының 1-тармағына, 3) тармақшасына сәйкес, егер Салық кодексінде өзгеше белгіленбесе, салық төлеуші салық міндеттемесін орындауды дербес жүзеге асыратынын атап өту қажет.
Демек, салық есептілігінде көрсетілген мәліметтердің дұрыстығы мен толықтығы үшін жауапкершілік салық төлеушіге жүктеледі.
Бұл жағдайда, анықталған бұзушылықтар бойынша шығарылған тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым жасалады, ал "G" ЖК-ның өзі шегерімге жатқызбаған оң бағамдық айырмадан теріс бағамдық айырманы арттыру бойынша шығыстарды шегерімге жатқызбау бөлігінде салықтық тексеру нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталмаған, онда "G" ЖК-ның көрсетілген бөліктегі дәлелдері дұрыс емес болып табылады.
Сонымен бірге, шағымға жеке тұлғадан шетел валютасындағы (Еуро) қаржылық қарыз шартының ұсынылған көшірмесіне қатысты мыналарды атап өткен жөн.
2018 жылғы 2 шілдедегі "валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 1-бабы 1-тармағының 3) тармақшасына сәйкес валюталық операцияларға валюталық құндылықтарға меншік құқығының және өзге де құқықтардың өтуіне байланысты операциялар, сондай-ақ валюталық құндылықтарды төлем құралы ретінде пайдалану жатады.
Бұл ретте Заңның 6-бабының 1-тармағында Қазақстан Республикасының аумағында резиденттер арасындағы валюталық операцияларға тыйым салынған.
Тиісінше, жеке тұлғалар, Қазақстан Республикасының резиденттері арасында шетел валютасымен қарыз шартын жасасу заңсыз болып табылады.
Баяндалғанның негізінде, 10.12.2008 ж.Салық кодексінің 100-бабы негізінде салықтық тексеру нәтижелері бойынша 16 771,8 мың теңге сомаға растаушы құжаттарсыз шығыстарды шегеруден алып тастау және ЖТС тиісті есептеу негізді болып табылады.
ҚҚС есептеуге қатысты
10.12.2008 ж. Салық кодексінің 256-бабының 1-тармағына сәйкес егер салық кодексінің 34-тарауында өзгеше көзделмесе, бюджетке жарнаға жататын салық сомасын айқындау кезінде салық кодексінің 228-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес ҚҚС төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы негізгі құралдарды, материалдық емес және Биологиялық активтерді, жылжымайтын мүлікке инвестицияларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді қоса алғанда, егер олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылатын болса, сондай-ақ осы тармақтың 1) -5) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса, алынған тауарлар үшін төленуге жататын ҚҚС сомаларын есепке
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 256-бабына сәйкес шот-фактура ҚҚС есепке жатқызу үшін негіз болып табылатынын атап өткен жөн.
Бұл ретте барлық ҚҚС төлеушілер үшін міндетті құжат болып табылатын шот-фактураны жазып беру 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 263-бабының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 263-бабының 8-тармағына сәйкес, егер осы тармақта өзгеше көзделмесе, қағаз жеткізгіште жазып берілген шот-фактура: заңды тұлғалар үшін - басшының және бас бухгалтердің қолдарымен, сондай-ақ егер аталған тұлғаның Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мөрі болуға тиіс болса, атауы және ұйымдық-құқықтық нысаны көрсетілген мөрмен куәландырылады.
Шот-фактура салық төлеушінің бұйрығымен осыған уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен куәландырылуы мүмкін. Бұл ретте бұйрықтың көшірмесі тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушылардың көзбен шолып танысуы үшін қолжетімді болуға тиіс.
Осылайа, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар кіріс алуға бағытталуы және салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылуы тиіс, сондай-ақ басшы және бас бухгалтер немесе салық төлеушінің бұйрығымен осыған уәкілеттік берілген қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталуы тиіс болған жағдайда ҚҚС бойынша шегерімге және есепке жатқызылуға жатады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 56-бабының 2-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өту қажет. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.