Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) кедендік әкелу бажын және ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) бұзушылықтарын жою туралы хабарламаға "Х" компаниясының шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы "Полиэтилендер - полиаминдер полиэфирі" тауарын жіктеудің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 2 366,2 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
"Х" компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Осылайша, "Х" компаниясы "J" компаниясымен (ҚХР) жасалған 06.12.2016 жылғы келісімшартқа сәйкес "Полиэтилендер – полиаминдер полиэфирі"тауарын сатып алғанын түсіндіреді.
17.01.2017 ж. хатпен" Х "компаниясы кеден органына" Алкилимазолин "және" полиэтилен – полиаминдер полиэфирі " тауарларына қатысты тауарды сыныптау туралы алдын ала шешім шығару туралы өтінішпен, сондай – ақ сынамалар алу үшін қоймаға баруға рұқсат беру туралы сұрау салумен жүгінді.
18.01.2017 ж. "Х" компаниясының қызметкерлері химикаттардан сынама алып, 19.01.2017 ж. хатымен кеден органына жіберді.
Кеден органы "Полиэтилендер-полиаминдер полиэфирі" тауарына қатысты 02.02.2017 ж. тауарды жіктеу туралы алдын ала шешім қабылдады, оған сәйкес тауар ЕАЭО СЭҚ ТН тауар позициясында жіктеледі– 3402 13 000 0, " беттік-белсенді органикалық заттар (сабыннан басқа); беттік-белсенді құралдар, жуу құралдары (қосалқы жуу құралдарын қоса алғанда) және құрамында сабын бар немесе жоқ тазалау құралдары (3401 тауар позициясының құралдарынан басқа):- бөлшек сауда үшін өлшеніп салынған немесе өлшеніп салынбаған беттік-белсенді органикалық заттар: - иондық емес".
Кедендік декларациялау кезінде 12.04.2018 ж.тауарларға арналған декларацияның (бұдан әрі – ТД) 31-бағанында "Х" компаниясы тауардың сипаттамасында 02.02.2017 ж. тауарды сыныптау туралы алдын ала шешімнің 7-бағанында көрсетілген деректерді көрсетті және ТД 44-бағанында жоғарыда көрсетілген тауарды сыныптау туралы алдын ала шешімнің нөмірі мен күнін көрсетті.
Осыған байланысты, "Х" компаниясы кедендік декларациялау кезінде тауарды сыныптау туралы шынайы деректерді қамтитын құжаттарды ұсынды деп есептейді.
Бұдан басқа, "Х" компаниясы "кедендік реттеу туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 42-бабына сәйкес кеден органдары Кодекстің 40-бабы 3-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қабылдаған Тауарларды сыныптау туралы шешімдер өзгертуге жататынын хабарлайды. Кодексте Тауарларды сыныптау туралы шешімнің күшіне ену мерзімдерін регламенттейтін нормалар жоқ.
"Құқықтық актілер туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 65-бабына сәйкес жеке-дара қолданылатын құқықтық акт, егер онда неғұрлым кеш мерзім айқындалмаса, ол қабылданған кезден бастап күшіне енеді.
Осыған байланысты, 17.10.2019 ж. "Полиэтилендер – полиаминдер полиэфирлер" тауарына қатысты қабылданған тауарды жіктеу туралы шешімдер көрсетілген күннен бастап күшіне енеді және бұрын туындаған қатынастарды реттей алмайды.
Сондай-ақ," Х " компаниясы өсімпұлды есептеуге сәйкес келмейді. Кодекстің 124-бабының 1-тармағын негізге ала отырып, өсімпұл, оның ішінде кедендік төлемдер сомасы белгіленген мерзімде төленбеген жағдайда төленеді. 17.10.2019 ж. тауарды жіктеу туралы шешім көрсетілген күннен бастап күшіне енуіне байланысты, тиісінше ТД ресімдеу күнінен бастап өсімпұлды есептеу негізсіз болып табылады.
Баяндалғанға байланысты "Х" компаниясы кедендік тексеру нәтижелері бойынша шығарылған хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Кодекстің 40-бабына сәйкес тауарларды жіктеу деп қаралатын тауарларды СЭҚ ТН бойынша нақты тауар позицияларына, субпозицияларға және ішкі субпозицияларға кезең-кезеңімен жатқызу түсініледі.
Тауарларды жіктеу негізгі критерийлер негізінде жүзеге асырылады:
1) Өнім орындайтын функция;
2) тауар жасалған материал.
Бұл ретте СЭҚ ТН интерпретациясының негізгі қағидаларын (бұдан әрі – ЖПҚ) және бөлімдерге, топтарға ескертпелерді (оның ішінде тауарлық позицияларға, субпозицияларға ескертпелерді), сондай-ақ ерекше сыныптау мәселелерін түсіндіретін қосымша ескертпелерді қолдану негізінде тауарларды өңдеу дәрежесін ескере отырып, тауарлық кіші субпозицияларға бір мәнді жатқызу қағидаты сақталады.
Тауарларды сыныптаудың дұрыстығын тексеруді кеден органы шығарғанға дейін де, шығарғаннан кейін де Кедендік бақылау жүргізу шеңберінде жүзеге асырады.
Қаралып отырған жағдайда, "Х" компаниясы "J" компаниясымен (ҚХР) жасалған 06.12.2016 ж.ҚХР экспорттық тауарлары бойынша сыртқы сауда келісімшарты бойынша "Полиэтилендер – полиаминдер полиэфирі"тауарын әкелуді жүзеге асырды.
"Х" компаниясы бұл тауарларды ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсімімен және СЭҚ ТН кодын мәлімдеумен орналастыра отырып, 12.04.2018 ж., 05.05.2018 ж., 05.05.2018 ж. ТТ бойынша ресімдеді– 3402 13 000 0, " беттік-белсенді органикалық заттар (сабыннан басқа); беттік-белсенді құралдар, жуу құралдары (қосалқы жуу құралдарын қоса алғанда) және құрамында сабын бар немесе жоқ тазалау құралдары (3401 тауар позициясының құралдарынан басқа): - бөлшек сауда үшін өлшеніп салынған немесе өлшеніп салынбаған беттік-белсенді органикалық заттар:-- иондық емес", әкелу бажының ставкасы бар – тауарлардың кедендік құнының 5%.
Кедендік декларациялау кезінде тауардың коды 27.01.2017 ж. кедендік сарапшылардың қорытындысы негізінде кеден органы шығарған және қабылдаған 02.02.2017 ж. Тауарларды сыныптау туралы алдын ала шешім негізінде мәлімделді.
Бұдан әрі кедендік бақылау нәтижелері бойынша тауарларды шығарғаннан кейін кеден органы осы тауарды 17.10.2019 ж. сыныптау бойынша осы тауарды СЭҚ ТН тауарлық кіші субпозициясына жатқыза отырып шешім шығарды– 3402 90 100 8, " беттік-белсенді органикалық заттар (сабыннан басқа); беттік-белсенді құралдар, жуу құралдары (қосалқы жуу құралдарын қоса алғанда) және құрамында сабын бар немесе жоқ тазалау құралдары (3401 тауар позициясының құралдарынан басқа): -- беттік-белсенді құралдар: – – – өзгелері:* - - - өзгелері", әкелу бажының ставкасымен - тауарлардың кедендік құнынан 6,5%.
Техникалық сипаттамаға сәйкес, "Полиэтилен полиаминдері полиэфирі" – бұл химиялық реагент-деэмульгатор өндірісінің негізгі шикізаты болып табылатын Жоғары молекулалық полимерлер. Бұл шикізат мұнай эмульсияларын өңдеуде, тұз бен суды мұнайдан бөлу үшін қолданылады, сонымен қатар мұнай саласындағы маңызды химиялық реагенттердің бірі болып табылады.
Тауардың құрамына мыналар кіреді: Полиэтилен – полиаминдер полиэфирлер – 90%, тераметилбензол – 10%.
Кедендік сарапшылардың 27.01.2017 ж.қорытындысы бойынша "Полиэтилен – полиаминдер полиэфирлер" тауары иондық емес беттік – белсенді заттарға жататын оксиалкилденген полимерлер полиэфирлерінің негізінде деэмульгаторларға жатқызылған.
СЭҚ ТН 3402 тауар позициясының түсіндірмесіне сәйкес органикалық беттік-белсенді заттар фазалардың бөліну бетінде адсорбцияға қабілетті; бұл жағдайда олар бірқатар физикалық-химиялық қасиеттерді, әсіресе беттік белсенділікті көрсетеді (мысалы, беттік керілудің төмендеуі, көбіктену, эмульсия, сулану), нәтижесінде оларды әдетте "беттік – белсенді заттар"деп атайды.
Сонымен қатар, органикалық беттік белсенді заттар болуы мүмкін:
(1) анионды;
(2) катиондық;
(3) су ерітіндісінде иондар жасамайтын иондық емес. Олардың суда ерігіштігі суға қатты жақындығы бар функционалды топтары бар молекулалардың болуына байланысты. Мысалдар: майлы спирттердің, май қышқылдарының немесе этилен оксиді бар алкилфенолдардың конденсация өнімдері; май қышқылдарының амид этоксилаттары.
Интернет – ресурстардан алынған анықтамалық ақпаратқа сәйкес иондық емес беттік-белсенді заттар этилен тотығын немесе пропилен тотығын жылжымалы сутегі атомы бар органикалық заттарға қосу арқылы алынады. Мұндай синтездің бастапқы шикізаты органикалық қышқылдар, спирттер, фенолдар және басқалар, сондай-ақ этилен оксиді және пропилен оксиді бола алады.
Этилен немесе пропилен оксидінің қосылатын молекулаларының санын, яғни полиоксиэтилен немесе полиоксипропилен тізбегінің ұзындығын өзгерту арқылы иондық емес деэмульгаторлардың деэмульгациялық қабілетін реттеуге болады. Оксиэтилен немесе оксипропилен тізбегінің ұзаруы кезінде молекуланың гидрофильді (суда еритін) бөлігінің ұлғаюына байланысты судағы беттік белсенді заттың ерігіштігі артады.
СЭҚ ТН 3402 тауар позициясының беттік-белсенді құралдарынан беттік-белсенді заттардың негізгі айырмашылығы олардың құрамында болады, тек заттар анионды; катионды; иондық емес және амфолитикалық болуы мүмкін.
Осылайша, тауар – "Полиэтилен-полиаминдер полиэфирлер" ОӨЖ 1 және 6 сәйкес Тауарлық кіші қосалқы позицияда жіктеледі- 3402 13 000 0,"беттік – белсенді заттар, неогенсіз, бөлшектеп оралған немесе бөлшектеп оралмаған".
Жоғарыда баяндалған мән – жайларды ескере отырып, "Полиэтилен-полиаминдер полиэфирлер" тауарының дұрыс жіктелмеуіне байланысты кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік әкелу бажын және ҚҚС есептеу заңсыз болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен әкелінген тауарларды жіктеу бойынша кедендік тексеру нәтижелері заңсыз деп танылды.