салықтық даулар
заңды тұлға
КТС және ҚҚС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі «уәкілетті орган» деп аталады) «К» компаниясынан мұнай секторы субъектілерінен түсетін түсімдерді қоспағанда, корпоративтік табыс салығын (КТС) және Қазақстан Республикасы аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеуге қатысты аумақтық Мемлекеттік кіріс департаменті (бұдан әрі «салық органы» деп аталады) шығарған аудит нәтижелері туралы хабарламаға шағым түсті.
Іс материалдарына сәйкес, салық органы 2022 жылдың 1 қаңтарынан 2024 жылдың 31 желтоқсанына дейінгі кезеңде салықтардың және/немесе басқа да міндетті бюджеттік төлемдердің нақты түрлері бойынша салық міндеттемелерін орындауға кешенді салық аудитін жүргізді. Аудит нәтижелері бойынша мұнай секторы субъектілерінен түсетін түсімдерді қоспағанда, корпоративтік табыс салығын (КТС) 73 819,3 мың теңге салық және 15 763,5 мың теңге айыппұл сомаларында, сондай-ақ Қазақстан Республикасы аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) 11 680,8 мың теңге салық және 2 468,2 мың теңге айыппұл сомаларында есептеу туралы хабарлама берілді.
Салық органының тұжырымдарымен келіспеген «К» компаниясы салық органының шешімін ішінара бұзуды сұрап апелляциялық шағым түсірді.
1. 2023–2024 жылдар аралығында өткізілген тауарларға, жұмыстарға, қызметтерге байланысты шығыстарды шегерімдерден алып тастау туралы.Даулы соманы және тиісті айыппұлды есептеудің негізі 2017 жылғы 25 желтоқсандағы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (2017 жылғы 25 желтоқсандағы Салық кодексі) 190 және 242-баптарын бұзу, атап айтқанда, корпоративтік табыс салығының (КТС) салық тізілімдері мен бастапқы құжаттарын (келісімшарттар, көрсетілген жұмыстардың/қызметтердің орындалғаны туралы актілер, төлем құжаттары, өзара салыстыру есептері және жеткізу жазбалары) ұсынбауына байланысты 2023 жылға арналған 25 861,8 мың теңге және 2024 жылға арналған 343 234,8 мың теңге шығындар бойынша шегерімдерді талап ету болды.Салық органының осы қорытындысымен «К» компаниясы 2023 жылы 25 861,8 мың теңге сомасындағы шығыстар шегерілгендіктен келіспейді.Сондай-ақ, шағымда салықтық тексеру барысында мемлекеттік кірістер органы «Р» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 2023 жылға 31 143,7 мың теңге және 2024 жылға 58 493,3 мың теңге сомасына шығыстарды шегерімге қабылдамағаны атап өтілген.Шағымнан келіп шығатыны, «Р» компаниясының қойылмаған электрондық шот-фактуралары бойынша қарсы салықтық тексеру жүргізілмеген, бұл ретте шығыстар құжаттармен расталған.«К» компаниясы 2023 жылға артық төлем ескерілуі тиіс деп есептейді, онда есептеу сомасы 0-ге тең. Есептелген КТС сомасы 5 281,9 мың теңге (25 861,8 - 31 143,7) азайтуға жатады.Сондай-ақ, «К» компаниясының шағымынан келіп шығатыны, салықтық тексеру актісінде ЭШФ АЖ деректері бойынша тауарларды, шикізат пен материалдарды сатып алу сомасы 497 464,8 мың теңгені,Бұл ретте, «К» компаниясы шағымда ЭШФ АЖ деректері бойынша тауарларды, шикізат пен материалдарды сатып алу сомасы іс жүзінде 556 363,7 мың теңгені (58 898,9 мың теңге сомасындағы алшақтық) құрайтынын көрсетеді.«К» компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.1 жылғы 3 Салық кодексінің 242-бабының 25.12.2017-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары 25.12.2017ж. Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, осы бапта және 25.12.2017ж. Салық кодексінің 243-263-баптарында белгіленген ережелерді ескере отырып, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi.Сонымен қатар, 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағымен. салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетіні анықталды. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.Бухгалтерлік есеп туралы заңның 6-бабының 3-тармағына сәйкес операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетіледі, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар нығайтуды және барлық операциялар мен оқиғаларды бухгалтерлік жазбаларда көрсетуді қамтамасыз етуге тиіс.Бухгалтерлік есеп туралы заңның 1-бабының 2) тармақшасында бастапқы есепке алу құжаттары (бастапқы құжаттар) - негізінде бухгалтерлік есеп жүргізілетін операцияның немесе оқиғаның жасалу фактісінің және оны жасау құқығының қағаз және электрондық жеткізгіштегі құжаттық куәлігі болып айқындалған.Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 4-тармағына сәйкес бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.Бұл ретте Бухгалтерлік есеп туралы заңның 4-бабында бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептіліктің мақсаты мүдделі тұлғалардың дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың қаржылық жағдайы, қызметінің нәтижелері және қаржылық жағдайындағы өзгерістер туралы толық және анық ақпаратпен қамтамасыз етіледі.Осылайша, тиісті растайтын құжаттар болған кезде кіріс алуға бағытталған шығыстар шегерімге жатады. Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.Салық кодексінің 412-бабы 1-тармағының 8) тармақшасына сәйкес 25.12.2017ж. резидент заңды тұлғалар (мемлекеттік мекемелер мен мемлекеттік орта білім беру ұйымдарын қоспағанда)Қазақстан Республикасында қызметін филиал, өкілдік, дара кәсіпкерлер арқылы жүзеге асыратын резидент еместер, Қазақстан Республикасында қосылған құн салығын төлеуші ретінде тіркелмеген жеке практикамен айналысатын адамдар, құны айлық есептік көрсеткіштің 1000 еселенген мөлшерінен асатын азаматтық-құқықтық мәміле бойынша, республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және осындай мәміле жасалған күні қолданыста болған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым жасау кезінде шот-фактура жазып беруге міндетті.Қаралып отырған жағдайда салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2023 жылы өткізілген тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша 25 861,8 мың теңге сомасында және 2024 жылы 343 234,8 мың теңге сомасында шығыстар алып тасталды.Мәселен, ЭШФ АЖ деректеріне және тауарлар импортының деректеріне сәйкес 2023 жылы тауарларды сатып алу бойынша шығыстар сомасы 113 579,6 мың теңгені және өзге де қызметтер мен жұмыстар сомасы 7 913,5 мың теңгені құрады, ал КТС (100.00) бойынша Декларацияда көрсетілген кезеңде шығыстар тиісінше 146 160,5 мың теңге, 18 796,4 мың теңге сомасында көрсетілген.Осыған ұқсас ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес 2024 жылы тауарларды сатып алу бойынша шығыстар сомасы 497 464,8 мың теңгені және өзге де қызметтер мен жұмыстар сомасы 47 163,1 мың теңгені құрады, ал КТС бойынша декларацияда (100.00) көрсетілген кезең үшін шығыстар тиісінше 539 164,7 мың теңге, 164 852,2 мың теңге сомасында көрсетілген.Бұл ретте, салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, шығыстарды шегерімдерден алып тастауға бастапқы бухгалтерлік құжаттардың болмауы негіз болды.Мемлекеттік кірістер департаменті «К» компаниясының атына 06.01.2026 жылдан бастап құжаттарды ұсыну туралы талап қойғанын атап өту қажет, алайда салықтық тексеруге көрсетілген шығыстарды растау үшін қажетті салық тіркелімдері мен растайтын құжаттар ұсынылмаған.Тиісінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген шығыстар бойынша 2023 жылы 43 463,8 мың теңге сомасында және 2024 жылы 159 389,0 мың теңге сомасында алшақтық анықталды.К компаниясының 2024 жылғы шығыстарды шегерiмнен негiзсiз алып тастау туралы 58 898,9 мың теңге сомасындағы дәлелдерiне қатысты атап өткен жөн.«К» компаниясы шағымға ЭШФ-ның 2024 жылғы 556 363,7 мың теңге сомасындағы мәліметтерін қоса берді, онда алынған электрондық шот-фактуралардан басқа кері қайтарылған және күші жойылған ЭШФ да көрсетілген.Сондай-ақ салықтық тексеру нәтижелері бойынша өткізілген тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша шығыстар сомасын айқындау кезінде электрондық шот-фактураларды жазып беру күні емес, айналым жасау күні ескерілгенін көрсету қажет.Осылайша, ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес айналым жасау күні бойынша 2024 жылы тауарларды сатып алу бойынша шығыстар сомасы тиісінше 497 464,8 мың теңгені құрады, «К» компаниясының салықтық тексеру нәтижелері бойынша 58 898,9 мың теңге сомасындағы шығыстар ескерілмегені туралы дәлелдері дәрменсіз болып табылады.«Р» компаниясымен өзара есеп айырысуларға қатысты жеке кәсіпкер ЭШФ АЖ сәйкес «К» компаниясының атына 2023 жылы 31 143,7 мың теңге сомасында және 2024 жылы 58 493,3 мың теңге сомасында электрондық шот-фактуралар жазып берілмегенін атап өткен жөн.Жоғарыда көрсетілгендей, Мемлекеттік кірістер департаменті «К» компаниясының атына 06.01.2026 ж. құжаттарды ұсыну туралы талап қойды, алайда салықтық тексеруге көрсетілген шығыстарды растау үшін қажетті салық тіркелімдері мен растайтын құжаттар ұсынылмаған.Демек, «К» компаниясының көрсетілген бөлігіндегі дәлелдері дәрменсіз болып табылады.«М» компаниясы бойынша 7 879,3 мың теңге сомасындағы шығыстарды шегеруден алып тастауға қатысты салықтық тексеру барысында көрсетілген шығыстар алып тасталмағанын және олар бойынша түзетулер жүргізілмегенін көрсету керек, тиісінше «К» компаниясының дәлелдерін дұрыс емес деп санаймыз.Қызметкерлердiң есептелген кiрiстерi және жеке тұлғаларға берiлетiн 175 580,9 мың теңге сомасындағы өзге де төлемдер бойынша шығыстарға қатысты атап өткен жөн.Компанияның «К» салықтық тексеру актісінде көрсетілгендей салықтық тексеруге 05.01.2024ж. қызмет көрсетуге арналған Шарт (азаматтық-құқықтық сипаттағы) ұсынылды. «Д» «Орындаушы» жеке тұлғасы мен «К» «Тапсырыс беруші» компаниясы арасындағы шарттың мәні 1.2 тармақтың 1 тармақшасына сәйкес банктік қарыздарды сүйемелдеу, тапсырыс берушінің тапсырмасы бойынша заң көмегін көрсету және шартты орындауға байланысты өзге де қызметтер болып табылады.Шарттың 1.3.1-тармағына сәйкес қызметтер тапсырыс беруші немесе оның уәкілетті өкілі қызметтерді қабылдау-тапсыру актісіне қол қойғаннан кейін көрсетілген болып есептеледі.Сонымен қатар, салықтық тексеру барысында жоғарыда көрсетілген қызметтердің орындалуын растайтын құжаттар ұсынылмаған.Бұдан басқа, 3.3-тармаққа сәйкес Тапсырыс берушінің Орындаушыға шарттың бағасын төлеуі Орындаушының есеп шотына аудару жолымен жүзеге асырылады.Бұл ретте, «Жусан Банк» АҚ, «Банк ЦентрКредит» АҚ, «Қазақстан Халық Банкі» АҚ банктік шоттарын тексеру барысында «К» компаниясынан жеке тұлғаның «Д» мекенжайына аударымдар анықталмаған.Демек, «К» компаниясының көрсетілген бөлігіндегі дәлелдері де дәрменсіз болып табылады.Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2023 жылға 25 861,8 мың теңге сомасында және 2024 жылға 343 234,8 мың теңге сомасында өткізілген тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау негізделген болып табылады.2. 2024 жылғы іссапар шығыстарын шегеруден алып тастауға қатысты25.12.2017 ж. Салық кодексінің 190, 242, 400-баптарын бұзу шағым жасалған соманы және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылады. 2024 жылы 27 852,3 мың теңге сомасына іссапар шығыстары шегерімге жатқызылды.Салық органының осы қорытындысымен «К» компаниясы салық тексеруi барысында бұйрықтармен және iссапар куәлiктерiмен расталған 2024 жылғы 6 822,8 мың теңге сомасына iссапар шығыстары ескерiлмегендiгiнен келiспейдi.«К» компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің (бұдан әрі - Еңбек кодексі) 10-бабының 1-тармағына сәйкес еңбек қатынастары, сондай-ақ еңбек қатынастарына тікелей байланысты өзге де қатынастар еңбек шартымен, жұмыс берушінің актісімен, келісіммен және ұжымдық шартпен реттеледі.Еңбек кодексінің 11-бабының 1-тармағына сәйкес жұмыс беруші өз құзыреті шегінде Еңбек кодексіне және өзге де нормативтік құқықтық актілерге, еңбек шартына, келісімдерге, ұжымдық шартқа сәйкес актілер шығарады.Еңбек кодексінің 1-бабы 1-тармағының 36) тармақшасында қызметкер мен жұмыс беруші арасындағы еңбек шарты-жазбаша келісім белгіленген, оған сәйкес қызметкер белгілі бір жұмысты жеке өзі орындауға міндеттенеді (еңбек функциясын) сақтауға, ал жұмыс беруші қызметкерге келісілген еңбек функциясы бойынша жұмыс беруге, осы Кодексте, Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде, ұжымдық шартта, жұмыс берушінің актілерінде көзделген еңбек жағдайларын қамтамасыз етуге, қызметкерге уақтылы және толық мөлшерде жалақы төлеуге міндеттенеді.Сондай-ақ Еңбек кодексінің 1-бабы 1-тармағының 45) тармақшасына сәйкес жұмыс берушінің актілері - жұмыс беруші шығаратын бұйрықтар, өкімдер, нұсқаулықтар, ережелер, еңбек тәртібінің ережелері белгіленген.Еңбек кодексінің 1-бабы 1-тармағының 81) тармақшасына сәйкес іссапар - қызметкерді тұрақты жұмыс орнынан тыс белгілі бір мерзімге еңбек міндеттерін орындау үшін жұмыс берушінің өкімі бойынша жіберу, сондай-ақ қызметкерді басқа жерге оқуға, біліктілігін арттыруға немесе қайта даярлауға жіберу.Еңбек кодексінің 152-бабының 3-тармағымен қызметкерлерді іссапарға жіберу шарттары мен мерзімдері еңбек, ұжымдық шарттармен немесе жұмыс берушінің актісімен айқындалады.Еңбек кодексінің 1-бабы 1-тармағының 82) тармақшасына сәйкес іссапар қызметкерді тұрақты жұмыс орнынан тыс белгілі бір мерзімге еңбек міндеттерін орындау үшін жұмыс берушінің өкімі бойынша басқа жерге жіберу, сондай-ақ қызметкерді басқа жерге оқуға, біліктілігін арттыруға немесе қайта даярлауға жіберу, сондай-ақ кәсіби біліктілігін тану болып табылады.25.12.2017ж. Салық кодексінің 242-бабының 1, 3 және 4-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары 25.12.2017ж. Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, осы бапта және 25.12.2017ж. Салық кодексінің 243 - 263-баптарында белгіленген ережелерді ескере отырып, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi.Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.Егер осы бапта және 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 243 - 263-баптарында өзгеше белгіленбесе, осы бөлімнің мақсаттары үшін шығыстарды тану, оларды тану күнін қоса алғанда, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес шығыстарды тану тәртібі Салық кодексіне сәйкес шегерімдерді айқындау тәртібінен өзгеше болған жағдайда, көрсетілген шығыстар25.12.2017ж. Салық кодексінің 244-бабының 1-тармағына сәйкес. қызметтік іссапарлар кезіндегі өтемақылар бойынша мынадай шығыстар шегерімге жатады:1) жол жүру және бронь үшін шығыстарды растайтын құжаттар негізінде бронь үшін шығыстарды төлеуді қоса алғанда, іссапар орнына және кері жол жүру шығыстары. Жол жүруді электрондық билетпен немесе электрондық жол жүру құжатымен ресімдеген жағдайда: электрондық билет, электрондық жол жүру құжаты; электрондық билеттің, электрондық жол жүру құжатының құнын төлеу фактісін растайтын құжат. Осы тармақшада көзделген шығыстарға бір елді мекеннің шегінде жол жүру шығыстары жатпайды;2) қызметкердің тұрақты жұмыс орнынан тыс жерде іссапарда болған уақыты ішінде тұрғын үй-жайды жалдауға және броньға арналған шығыстарды растайтын құжаттар негізінде бронь үшін шығыстарға ақы төлеуді қоса алғанда, тұрғын үйді жалдауға арналған шығыстар. Мұндай шығыстар, оның ішінде іссапарға жіберілген қызметкердің уақытша еңбекке жарамсыз күндері үшін тұрғын үй-жайды жалдауға арналған шығыстарды қамтиды (іссапарға жіберілген қызметкер стационарлық емделуде болған жағдайларды қоспағанда);3) іссапарға жіберілген қызметкердің уақытша еңбекке жарамсыздық күндерін қоса алғанда, қызметкерге іссапарда болған уақыты үшін салық төлеушінің шешімі бойынша белгіленген мөлшерде төленетін тәуліктік төлемдер;4) осындай шығыстарды растайтын құжаттар негізінде келуге және кетуге рұқсаттарды (визаларды) ресімдеу кезінде салық төлеуші жұмсаған шығыстар (визалардың, консулдық қызметтердің, міндетті медициналық сақтандырудың құны).Салық кодексінің 244-бабының 2-тармағына сәйкес 25.12.2017 ж. осы баптың 1-тармағының мақсатында:1) қызметкер еңбек міндеттерін орындайтын, оны оқыту, біліктілігін арттыру немесе қайта даярлау жүзеге асырылатын қызметкерді іссапарға жіберу туралы бұйрықта немесе жұмыс берушінің жазбаша өкімінде көрсетілген межелі орын іссапар орны болып табылады;2) іссапарда болу уақыты:қызметкерді іссапарға жіберу туралы жұмыс берушінің бұйрығы немесе жазбаша өкімі; шығу және келу күндерін қоса алғанда, жол жүруді растайтын құжаттарда көрсетілген іссапар орнына кету және кері қайту күндеріне сүйене отырып, іссапар күндерінің саны.Мұндай құжаттар болмаған кезде іссапар күндерінің саны салық төлеушінің салықтық есепке алу саясатында көзделген іссапар орнына кету күнін және (немесе) кері қайту күнін растайтын басқа да құжаттар негізге алына отырып айқындалады.Осылайша, салық заңнамасының нормаларына сәйкес қызметтік іссапарлар кезіндегі өтемақылар тиісті растайтын құжаттар, яғни мұндай қызметкердің қандай еңбек міндеттерін орындау үшін жіберілетіні туралы ақпаратты қамтитын жұмыс берушінің бұйрығы немесе жазбаша өкімі негізінде жасалған құжаттар болған кезде шегерімге жатқызылуға тиіс.Қаралып отырған жағдайда салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2023 жылға 22 356,0 мың теңге сомасында және 2024 жылға 27 852,3 мың теңге сомасында қызметтік іссапарлар кезінде өтемақы сомаларын шегеруден алып тасталды.Бұл ретте, «К» компаниясы салықтық тексеру барысында бұйрықтармен және іссапар куәліктерімен расталған 6 822,8 мың теңге сомасындағы 2024 жылғы іссапар шығыстары ескерілмеген деп есептейді.Сондай-ақ, шағымда 2023 жылғы қызметтік іссапарлар кезінде өтемақы сомасын шегерумен 22 356,0 мың теңге сомасында келісетіндігі көрсетілген.Іссапар куәлігінде қызметкер міндетті түрде келген жеріне (күні, жауапты адамның қолы, қабылдаушы тараптың мөрі) белгі қоюы тиіс екенін көрсету қажет. Егер межелі нүктелер бірнешеу болса - белгілер олардың әрқайсысына қойылады. Бұл құжат іссапардың ұзақтығын және оның фактісін растау болып табылады.Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 193-бабына сәйкес 18.07.2025ж. (18.07.2025 жылғы Салық кодексі) шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптарын және осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетіледі. Шағымға салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар қоса беріледі.«К» компаниясы шағымға және салықтық тексеруге аванстық есепті, орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілерін, төлем тапсырмаларын, тұруға арналған чектерді, тұруға арналған шоттарды, қызметтік тапсырманы орындау нәтижелері туралы қысқаша есепті, сондай-ақ шығыстарды (көлікке, тамақтануға арналған билеттерді) және іссапар нәтижелерін растайтын құжаттарды (іссапардың мақсаттары мен міндеттерін сипаттайтын құжат, атқарылған жұмыс).Баяндалғанды ескере отырып, «К» компаниясы қызметтік іссапарлар кезіндегі өтемақылар бойынша шығыстарды растау ретінде қоса берген құжаттар көрсетілген шығыстарды КТС бойынша шегерімдерге негізді жатқызу үшін жеткілікті негіз болып табылмайды.Осылайша, қызметтiк iссапарлар кезiндегi өтемақы сомасын шегерiмнен алып тастау және салықтық тексеру нәтижелерi бойынша КТС тиiстi есептеу негiздi болып табылады.3, 2022 жылғы 4-тоқсанға ҚҚС есептеуге қатысты. 1 611,3 мың теңге сомасындаШағым жасалған соманы және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін «К» компаниясы Салық кодексінің 369-бабын25.12.2017ж. 2022 жылғы 4-тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияда ҚҚС салынатын айналым негізсіз төмендетілді, тиісінше 1 611,3 мың теңге сомасында ҚҚС есептелді.Салық органының осы қорытындысымен «К» компаниясы 2022 жылғы 4-тоқсанда 1 611,3 мың теңге сомасында ҚҚС есептеумен келіспейді, сату іс жүзінде жүргізілмегендіктен, «Т» компаниясының атына қойылған электрондық шот-фактуралар болмай қалған мәмілеге байланысты кері қайтарып алынды.Осыған байланысты, «К» компаниясы 1 611,3 мың теңге сомасында ҚҚС есептеуді заңсыз деп есептейді.«К» компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.25.12.2017ж. Салық кодексінің 369-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес. Салық кодексінің 370-бабында көрсетілген салық салынбайтын айналымды қоспағанда, тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша қосылған құн салығын төлеуші жасайтын айналым салық салынатын айналым болып табылады.1 жылғы Салық кодексінің 372-бабының 25.12.2017-тармағына сәйкес тауарларды өткізу бойынша айналым, оның ішінде тауарды сатуды, тауарды тиеп жөнелтуді қоса алғанда, тауарға меншік құқығын беруді, оның ішінде төлемді бөліп-бөліп төлеу және (немесе) басқа тауарларға, жұмыстарға, көрсетілетін қызметтерге айырбастау шарттарымен беруді білдіреді.25.12.2017ж. Салық кодексінің 412-бабының 12-тармағымен. шот-фактура заңды тұлғалар үшін - атауы және ұйымдық-құқықтық нысаны көрсетілген мөрмен, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтердің қолдарымен куәландырылатыны көзделген.Шот-фактура салық төлеушінің шешімімен уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен расталуы мүмкін.25.12.2017ж. Салық кодексінің 190-бабының 2 және 3-тармақтарымен. есепке алу құжаттамасы: бухгалтерлік құжаттаманы - «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) сәйкес оны жүргізу міндеті жүктелген тұлғалар үшін; тексерудің стандартты файлы - осы файлды ерікті түрде ұсынатын тұлғалар үшін; осы баптың 4-тармағында көрсетілген адамдар үшін - бастапқы есепке алу құжаттары; салық нысандары; салықтық есепке алу саясаты; салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.Егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.Бухгалтерлік есеп туралы заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және қорытудың реттелген жүйесін білдіреді.Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабы 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес қағаз, сондай-ақ электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттар міндетті деректемелерді қамтуы тиіс, онда өзгелермен қатар лауазымдардың атауларын, операцияны жасауға (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың тегін, аты-жөні мен қолын көрсету және оның (оның) дұрыстығы көзделген ресімдеу.Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылуы, сондай-ақ басшы және бас бухгалтер немесе салық төлеушінің бұйрығымен оған уәкілеттік берілген қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталуы тиіс болған жағдайда ҚҚС бойынша есепке жатқызылуға тиіс.Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2022 жылғы 4-тоқсанда «Цемент М400» тауарын өткізу бойынша салық салынатын айналым 13 427,7 мың теңгеге, оның ішінде 1 611,3 мың теңге сомасында ҚҚС ұлғайтылды.Шағымды қарау барысында «К» компаниясы 12.06.2025ж. айналым жасау күні 29.12.2022 ж. электрондық шот-фактура кері қайтарылып алынды 13 427,7 мың теңге сомасына, оның ішінде «Т» компаниясының атына жазылған 1 611,3 мың теңге сомасындағы ҚҚС.Бұл ретте салықтық тексеру барысында көрсетілген тауарларды қайтару фактісін растау мақсатында қарсы салықтық тексеру («Т» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 04.02.2026 жылғы қарсы салықтық тексеру актісі) жүргізілгенін көрсету қажет, оның нәтижелері бойынша өткізілген тауарларды қайтару расталмағаны анықталды. Жоғарыда көрсетілген тауар үшін төлемді сатып алушы «Jusan Bank» АҚ арқылы «Т» компаниясының есеп шотына жүргізді.«Т» компаниясы өзара есеп айырысуларды растау үшін қарсы тексеруге өзара есеп айырысуларды салыстыру актісін, электрондық шот-фактураны, төлем тапсырмасын ұсынды.Осылайша, тауарлардың қайтарылуы расталған жоқ, осыған байланысты «К» компаниясының «Т» компаниясының атына тауарды сату жүргізілмегені туралы дәлелдері тиісінше салықтық тексеру нәтижелері бойынша 1 611,3 мың теңге сомасында негізделген болып табылады.Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.