Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеуші санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) КТС есептеу туралы аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - мемлекеттік кірістер органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «I» компаниясынан апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан келіп шығатыны, мемлекеттік кірістер органы 01.01.2022ж. бастап 31.12.2022ж. дейінгі мерзімге салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің дұрыс есептелуі мен уақтылы төленуі мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 12 731,2 мың теңге сомасында ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан түсетін заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын (КТС) және 3 755,4 мың теңге сомасында өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
«I» компаниясы мемлекеттік кірістер органының қорытындыларымен келіспей, мемлекеттік кірістер органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
25.12.2017ж. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (25.12.2017ж. Салық кодексі) 242-бабын бұзу КТС есептеу үшін негіз болып табылады, яғни, «N» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстар 2022ж. шегерімге жатқызылды.
Мемлекеттік кірістер органының осы қорытындыларымен «I» компаниясы келіспейді және мынадай дәлелдер келтіреді.
«I» компаниясының шағымынан келіп шығатыны, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2022 ж. міндетті растайтын құжаттар жоқ, атап айтқанда:
1) көлік жүкқұжаттары, қойма ордерлері, құжаттар;
2) тауарларды сақтауды, тиеуді және түсіруді растайтын құжаттар.
Сондай-ақ «I» компаниясы мемлекеттік кіріс органы «N» компаниясының өнім берушісінде іс жүзінде жұмыстарды орындауға, қызметтер көрсетуге не тауарларды жеткізуді жүзеге асыруға мүмкіндігі болмады деген қорытынды жасағанын атап көрсетеді, өйткені «N» компаниясына қатысты 2023 ж. мемлекеттік кірістер органы 25.12.2017ж. Салық кодексінің 120-1-бабында көзделген шектеулерді қолданған, осыған байланысты «I» компаниясына 30 жұмыс күні ішінде тауарларға арналған декларацияда көрсетілген мәліметтерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу тәртібіне сәйкес тауарларға арналған декларацияға түзету енгізу міндеті жүктелген.
Бұдан әрі шағымнан келіп шығатыны, тауарды жеткізудің шынайылық фактісін толық және объективті растау мақсатында «I» компаниясы «Е» компаниясынан 19.01.2026ж. Ресей Федерациясының резиденті «S» компаниясынан тауарларды (өнеркәсіптік мақсаттағы кәбілдік-өткізгіш өнімдер және оған әртүрлі жиынтықтауыштар) сатып алу және Қазақстан Республикасында тауарлардың қозғалысы жөніндегі құжаттардың (кедендік жүк декларациялары, инвойстар, тауар-көлік жүкқұжаттары) толық тізбесімен қоса жазбаша жауап алынды.
«I» компаниясы шағымда «Е» компаниясынан «N» компаниясына және «N» компаниясынан «I» компанияның атына жасалған шарттардың талаптарына сәйкес тауардың (ССП сымдары үшін желілік-тіркеу арматурасы және ілеспе жабдық) іс жүзінде жеткізілуі тиісті құжаттармен (тауар қорларын босатуға арналған жүкқұжаттармен, электрондық шоттармен) расталатынын атап көрсетеді шағымға қоса берілген фактуралар, салыстыру актілері).
Сондай-ақ шағымнан келiп шығатыны, бұдан әрi «I» компаниясы көрсетiлген тауарды «R» компаниясының мекен-жайына өткiзген, ол «N» компаниясының меншiктi қоймасының болмауына байланысты «Е» компаниясының қоймасында сақталған және «Е» компаниясының қоймасынан «R» компаниясының мекен-жайына жөнелтiлген, ал жүк тасымалын «I» компаниясының тапсырмасы бойынша және оның есебінен «А» компаниясы жүзеге асырған (көлік экспедициясы шартының көшірмелері, орындалған жұмыстардың актілері және салыстыру актісі қоса беріледі).
Бұдан басқа, «I» компаниясының шағымында заңның кері күшіне жол бермеудің жалпы құқықтық қағидатына, сондай-ақ 25.12.2017ж. Салық кодексінің ережелеріне сәйкес салық құқығының материалдық нормалары міндеттеме туындаған және анықталған бұзушылық кезінде қолданылған редакцияда қолданылады, демек, салық төлеушінің іс-әрекеттерінің заңдылығын бағалау және бұзушылықтың болуы туралы 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің нормалары бойынша ғана жүзеге асырылуы тиіс.
Сондай-ақ шағымда Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 1 «Соттардың салық заңнамасын қолдануының кейбір мәселелері туралы» 22.12.2022ж. №9 қаулысына сәйкес, соттар салықтық әкімшілендіру мәселелері бойынша қабылданған және салық органы іс-әрекетті (әрекетсіздікті) орындаған немесе ол шешім шығарған сәтте қолданысқа енгізілген нормативтік құқықтық актілер осы іс-әрекеттерді (әрекетсіздікті) орындаған немесе шешім шығарған кезде қолданылуға жататынын назарда ұстағандары жөн. Салық төлеушінің салық міндеттемесінің немесе салық агентінің міндеттерінің туындауына, орындалуына немесе тоқтатылуына байланысты салық қатынастарына салық төлеушінің салық міндеттемесі туындаған, орындалған немесе тоқтатылған кезде қолданыста болған нормативтік құқықтық актілер немесе салық агентінің міндеттері қолданылуға жатады.
«I» компаниясы мемлекеттік кірістер органы салықтық базаны төмендету, салықты дұрыс есептемеу, тексеру нәтижелері туралы хабарламада қолданылатын өзге де бұзушылықтар фактілерін дәлелдемеді, жасалған тұжырымдар формальды сипатта болады, жеткілікті дәлелдемелермен расталмайды және заңнама нормаларын дұрыс түсіндірмеуге негізделеді деп есептейді.
«I» компаниясының дәлелдерін тексеріп, мемлекеттік кіріс органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
25.12.2017ж. Салық кодексінің 242-бабының 1, 3 -тармақтарына сәйкес Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.
25.12.2017ж. Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағымен салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетіні анықталды. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) 1-бабының 2) тармақшасында бастапқы есепке алу құжаттары - негізінде бухгалтерлік есеп жүргізілетін операцияның немесе оқиғаның жасалу фактісінің және оны жасауға құқықтың қағаз, сондай-ақ электрондық жеткізгіштегі құжаттық куәлігі болып айқындалған.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 2 және 3-тармақтарында операцияларды немесе оқиғаларды ресімдеу үшін қолданылатын бастапқы құжаттардың нысандарын немесе оларға қойылатын талаптарды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес уәкілетті орган және (немесе) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі бекітетіні көрсетілген.
Нысандары немесе талаптары бекітілмеген бастапқы құжаттар, дара кәсіпкерлер мен ұйымдар дербес әзірлейді не нысандарды немесе талаптарды қолданады, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бекітілген немесе есепке алуға резидент емес жеке тұлғалар немесе резидент емес заңды тұлғалар ұсынған Қазақстан Республикасының аумағында тіркелмеген, осы баптың 3-тармағының 1) -7) тармақшаларында көрсетілген міндетті деректемелерді қамтуға тиіс.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 4-тармағына сәйкес бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.
Осылайша, салық төлеушiнiң шығыстары тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар кiрiс алуға бағытталуы, сондай-ақ, тиiстi құжаттармен расталуы шартымен шегерiмге жатқызылуға тиiс. Бұл ретте, Салық кодексінің 25.12.2017ж. салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді, бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Қаралып отырған жағдайда салықтық тексеру нәтижелерi бойынша «I» компаниясының «N» компаниясымен 2022 жылғы 63 656,1 мың теңге сомасына өзара есеп айырысулары бойынша тауарларды сатып алу жөнiндегi шығыстар шегерiмнен шығарылды. Төлем қолма-қол ақшасыз жүргізілді.
N компаниясы аумақтық мемлекеттік кірістер органында тіркеу есебінде тұрады. Қызмет түрі - қандай да бір нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментін көтерме саудада сату.
СЕӨС АЖ деректеріне сәйкес «N» компаниясының КТС бойынша Декларациясына (н.100.00) сәйкес 2022ж. табысы - 1 044 201,1 мың теңге.
Сондай-ақ, СЕӨС АЖ мәліметтеріне сәйкес «N» компаниясында 2022ж. 3 қызметкер тіркелген, мүлік салығы, көлік құралдары салығы бойынша, жер салығы бойынша декларация (н. 700.00) 2022ж. ұсынылмаған.
Жоғарыда келтiрiлгендерден «N» компаниясында жоғарыда көрсетiлген тауарларды жеткiзу үшiн материалдық ресурстар жоқ екендiгi келiп шығады.
25.12.2017 ж. Салық кодексінің 143-бабы 1 және 2-тармақтарына сәйкес салық органы осындай операциялар туралы қосымша ақпарат алу, аталған салық төлеушіні (салық агентін) тексеру барысында туындайтын мәселелер бойынша операциялардың фактісі мен мазмұнын растау мақсатында оған қатысты салық органы кешенді немесе тақырыптық тексеру жүргізетін салық төлеушімен (салық агентімен) операцияларды жүзеге асырған тұлғаларды қарсы тексеру болып табылады.
Қарсы тексеру кешенді немесе тақырыптық тексеруге қатысты қосалқы болып табылады.
Қаралатын жағдайда, мемлекеттік кірістер органы «I» компаниясымен өзара есеп айырысуды растау мақсатында 28.08.2025ж. «N» компаниясына қарсы тексеру жүргізуге аумақтық мемлекеттік кірістер органына сұрау салу жолдайды, ол мемлекеттік тіркеу мекенжайы бойынша осы кәсіпорынның болмауы себебінен тоқтатылған.
«I» компаниясының дәлелдерін растау үшін шағымға «N» компаниясынан тауарды (бандаждық ілгек, сақтандырғышқа арналған корпус, еритін ендірме, тесетін қысқышы бар ККН, анкерлік қысқыш, скрепа, бандаждық болат лента, шеткі қалпақ, оқшауланған тесуші қысқыш, қысқышты ұстап тұратын қысқыш) сатып алу жөніндегі құжаттар (шарт, қорларды сыртқа жіберуге арналған жүкқұжаттар, электрондық шот-фактуралар, салыстыру актілері) қоса берілгенін атап өту қажет.
Жеткізу шартының 1.1-тармағына сәйкес 23.07.2021ж. «I» компаниясы мен «N» компаниясы арасында жасалған (бұдан әрі - 23.07.2021 жылғы Шарт) Өнім беруші («N» компаниясы) осы Шарттың талаптарымен Шарттың ажырамас бөлігі болып табылатын қосымшада көрсетілген бағамен және мөлшерде тиісті сападағы кәбіл-өткізгіш өнімін жеткізуге, ал Сатып алушы («I» компаниясы) ақы төлеуге және қабылдауға міндеттенеді.
2.1.-2.3-тармақтарға сәйкес. 23.07.2021ж. жалпы құны осы шартқа қосымшалардың сомасынан құралады, төлеу шарттары мен жеткізу мерзімдері қосымшада көрсетіледі, тараптар арасындағы есеп айырысулар қолма-қол ақшасыз нысанда жүзеге асырылады.
Шағымға сондай-ақ сомасы 40 549,3 мың теңге (оның ішінде ҚҚС 4 344,6 мың теңге) 25.02.2022ж., сомасы 40 549,3 мың теңге (оның ішінде ҚҚС 4 344,6 мың теңге) 23.02.2022ж. электрондық шот-фактура (ЭШФ) қоса берілген.
Осы құжаттарға сәйкес «I» компаниясы мынадай тауарларды сатып алды: SOT 29.10R бандаж ілмегі - 2 906 дана, SV 29.253 сақтандырғышқа арналған корпус - 2 313 дана, KW16.02 балқымалы қондырма - 2 381 дана, SO 80 S анкерлік қысқыш - 750 дана, COT 36 скрепка - 3 669 дана, COT 37 бандаждық болат лента - 4 275 метр, PK99.2595 соңғы қалпақ - 1 093 дана, SLIP 12.1 оқшауланған тесетін қысқыш - 7 546 дана, SO 130 ұстап тұратын қысқыш - 2 165 дана.
Бұдан басқа, шағымға 23.05.2022 ж. сомасы 30 745,5 мың теңге (оның ішінде ҚҚС 3 294,1 мың теңге), 20.05.2022ж. сомасы 30 745,5 мың теңге (оның ішінде ҚҚС 3 294,1 мың теңге) ЭШФ қоса берілген.
Осы құжаттарға сәйкес «I» компаниясы мынадай тауарларды сатып алды: SOT 29.10R бандаж ілмегі - 2 150 дана, SV 29.253 сақтандырғышқа арналған корпус - 1 633 дана, KW16.02 балқымалы қондырма - 1 565 дана, SE 45.275-15 Тесетін қысқышы бар ОПН - 100 дана, SO 80 S анкерлік қысқышы - 300 дана, COT 36 скрепка - 7 000 дана, COT 37 бандаждық болат лента - 4 800 метр, PK99.2595 соңғы қақпағы - 600 дана, SLIW 50 герметикалық тесу қысқышы - 2 200 дана, SO 130 қолдау қысқышы - 2 100 дана.
Айта кету керек, «I» компаниясы шағымға 01.12.2020 ж. көлік экспедициясының шарты қоса берілген. (бұдан әрі - 01.12.2020 жылғы Шарт).
01.12.2020 жылғы Шарттың 1.1-тармағына сәйкес. Экспедитор («А» компаниясы) өз атынан, Тапсырыс берушінің («I» компаниясының) есебінен және Тапсырыс берушінің өтінімдері негізінде мынадай тапсырмаларды жасауға міндеттеме алады: жүкті автомобиль көлігімен техникалық жарамды күйде тасымалдауды ұйымдастыру, үшінші тұлғалармен Тасымалдау шартын жасасу, жүктің жөнелтілуі мен алынуын қамтамасыз ету, осы Шарттың талаптарына сәйкес Тапсырыс берушінің барлық тапсырмаларын орындау
01.12.2020 жылғы Шарттың 3.1-тармағына сәйкес. Тапсырыс берушіден жүктерді қабылдауды Экспедитор тауар-көлік жүкқұжаттары (ТКЖ) және жүкке ілеспе құжаттар, ал қажет болған жағдайда - жүктерді тиеу орнына өту құқығына рұқсаттама негізінде жүзеге асырады.
Сондай-ақ, «I» компаниясы шағымға «I» компаниясының 23.02.2022ж., 24.05.2022ж. көліктік өтінімдерін қоса берді. Алматы-Атырау бағытына, кабель арматурасын тасымалдауға және орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілері 28.02.2022ж. 200,0 жылдан 23.06.2022 мың теңге сомаға 310,0 мың теңге сомасына, онда «Жұмыстардың (қызметтердің) атауы» бағанында: 1-жолда - Алматы-Атырау көлік қызметтері, 2-жолда - экспедитор қызметтері көрсетілген.
Бұдан басқа, шағымға 23.02.2022 жылғы ТТН қоса берілген. SOT 29.10R бандаж ілмегі - 2 906 дана, SV 29.253 сақтандырғышқа арналған корпус - 2 313 дана, KW16.02 балқымалы қондырма - 2 381 дана, SO 80 S анкерлік қысқыш - 750 дана, COT 36 скрепка - 3 669 дана, COT 37 бандаждық болат лента - 4 275 метр, PK99.2595 соңғы қақпақ - 1 093 дана, SLIP 12.1 оқшауланған тесетін қысқыш - 7 546 дана, SO 130 ұстап тұратын қысқыш - 2 165 дана.
Сондай-ақ, 24.05.2022ж. SOT 29.10R бандаж ілмегі - 2 150 дана, SV 29.253 сақтандырғышқа арналған корпус - 1 633 дана, KW16.02 балқымалы қондырма - 1 565 дана, SE 45.275-15 Тесетін қысқышы бар ОПН - 100 дана, SO 80 S анкерлік қысқышы - 300 дана, COT 36 бекіткіші - 7 000 дана, COT 37 бандаждық болат лента - 4 800 метр, PK99.2595 соңғы қалпақ - 600 дана, SLIW 50 герметикалық тесетін қысқыш - 2 200 дана, SO 130 ұстап тұратын қысқыш - 2 100 дана.
ТТН деректеріне сәйкес тасымалдаушы «А» компаниясы, жүк жөнелтуші - «I» компаниясы, жүк алушы - «R» компаниясы, тиеу пункті - Алматы қаласы, түсіру пункті - Атырау қаласы болып табылады.
Шағымға қоса берілген «I» компаниясы мен «R» компаниясы арасында жасалған 28.10.2021 жылғы Тауарды өткізу шартының талаптарына сәйкес Өнім беруші («I» компаниясы) ССП сымдары үшін желілік-тіркеу арматурасын және ілеспе жабдықты Сатып алушының («R» компаниясы) меншігіне партиялармен беруге міндеттенетінін атап өту қажет. Осы шартқа № 1 қосымшада (Ерекшеліктер) мынадай тауарлар көрсетілген: анкерлік қысқыш, сақтандырғыш корпусы, ұстап тұратын қысқыш, балқымалы ендірме, бандаж ілмегі, бандаж таспасы, тесетін қысқыш, скрепка, қалпақ, қамыт.
Сондай-ақ, шағымға қоса берілген 21.02.2022ж. тауарды өткізу шартына, 23.02.2022ж., 23.05.2022ж. хаттарға, 23.02.2022ж., 20.05.2022ж. тауарларды бүйірге босатуға арналған жүкқұжаттарға, 23.02.2022ж., 23.05.2022ж 23.02.2022ж., 23.05.2022ж., 19.01.2026ж. тауардың шығу тегі бойынша ақпарат пен құжаттарды беруге қатысты өтінішке жауап. және оған қосымшалар (кедендік жүк декларациялары, инвойстар, халықаралық тауар-көлік жүкқұжаттары (CMR), тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштер (3.28.00 н.), шот-фактуралар, көлік жүкқұжаттары)) өз кезегінде Эстония және Ресей Федерациясының аумағынан тауар импортын жүзеге асырған осы кәсіпорынның қойма үй-жайларында.
«I» компаниясымен жоғарыда келтірілген дәлелдер мен дәлелдер негіздемесіне қоса берілген құжаттар ЭШФ АЖ, СЕӨС АЖ, Астана-1 АЖ көрсетілген мәліметтермен расталады.
Жоғарыда баяндалғанды ескере отырып, «I» компаниясының «N» компаниясымен өзара есеп айырысуы бойынша құжаттар Қазақстан Республикасының салық заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімге жатқызу үшін негіз болып табылады.
Осылайша, 63 656,1 мың теңге сомасында «N» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды 2022 жылғы шегерімдерден алып тастау негізсіз болып табылады.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 242-бабының нормаларын ескере отырып 2022 жылға 12 731,2 мың теңге сомасында КТС есептеу, салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізсіз болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша мемлекеттік кірістер органын тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны толығымен жою туралы шешім қабылданды.