Дау түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ЖТС, ҚҚС
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) аумағында өндірілген тауарлар мен көрсетілген қызметтерге төлем көзінен салық салынбайтын табыстардан жеке табыс салығын (ЖТС) және Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «К» жеке кәсіпкерден шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2022ж. бастап 31.12.2023ж. дейінгі салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің дұрыс есептелуі мен уақтылы төленуі мәселесі бойынша «К» жеке кәсіпкерге кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 7 880,5 мың теңге сомасында ЖТС, 2 865,6 мың теңге өсімпұл және 9 456,5 мың теңге сомасында ҚҚС, 4 391,3 мың теңге сомасында өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
Жеке кәсіпкер «К» салық органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және мынадай дәлелдер келтіреді.
«М» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды шегерімге жатқызу кезінде Салық кодексінің 242-бабының 1, 3-тармақтарын және 400-бабының 1-тармағын бұзу шағым жасалған салық сомасын және тиісті өсімпұл сомасын есептеу үшін негіз болып табылады.
«К» жеке кәсіпкері салық органының «М» компаниясымен өзара есеп айырысуға қатысты қорытындыларымен келіспейді, себебі «М» компаниясының «А» компаниясымен, «И» ШҚ және «Л» ШҚ өзара қарым-қатынастарының Жеке кәсіпкерге «К» қатынасы жоқ заңдарда тыйым салынбаған.
«К» жеке кәсіпкердің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 242-бабы 1, 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары осы бапта және Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, Салық кодексінің 243 - 263-баптарында белгіленген ережелерді ескере отырып, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi.
Салық кодексінің 190-бабы 3-тармағына сәйкес, егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өту қажет. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Салық кодексінің 190-бабының 2-тармағымен есепке алу құжаттамасы: бухгалтерлік құжаттаманы, салықтық нысандарды, салықтық есепке алу саясатын, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттарды қамтитыны айқындалған.
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және қорытудың Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген реттелген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1-тармағында бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтитыны айқындалған.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, корпоративтік табыс салығын есептеу мақсатында салық төлеушінің жұмыстарды орындаудан, қызметтерді көрсетуден түскен табысы сатудан түскен табыс түріндегі жылдық жиынтық табысқа осындай табыс бухгалтерлік есепте танылған және тиісті бастапқы құжаттармен расталған салық кезеңінде қосылуға жатады.
Бұдан басқа, Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп туралы заңнамасының талаптарына сәйкес ресімделген бастапқы құжат, оның ішінде жұмыстардың нақты орындалғанын немесе тауарлардың сатып алынғанын растайтын құжаттар, қаралатын жағдайда орындалған жұмыстардың, көрсетілген қызметтердің қол қойылған актісі оның негізінде бухгалтерлік есеп жүргізілетін операцияны немесе оқиғаны жасау фактісінің және оны жасауға құқықтың құжаттық куәлігі болып табылады.
Салық кодексінің 400-бабы 1-тармағы 1) тармақшасының бірінші абзацына сәйкес қосылған құн салығының сомасы, осы Кодекстің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы есепке жатқызатын, алынған тауарлар үшін төлеуге жататын қосылған құн салығының сомасы танылады, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер, егер олар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылатын болса және көрсетілген:
1) осы тармақтың 2) және 3) тармақшаларында көзделген жағдайларды қоспағанда, тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алған жағдайда - онда қосылған құн салығы бөлінген және өнім беруші салық төлеушінің сәйкестендіру нөмірі көрсетілген мынадай құжаттардың бірінде:
шот-фактура жазып берілген күні қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын өнім беруші жазып берген шот-фактура немесе жол жүру билеті (қағаз жеткізгіште, электрондық билетте, электрондық жол жүру құжатында).
2022 жылғы салықтық тексеру нәтижелері бойынша. 3 763,6 мың теңге сомасында ЖТС және «М» компаниясының «сиыр еті» жеткізушісі бойынша шығыстарды шегеруден жалпы сомасы 37 636,0 мың теңге және 4 516,3 мың теңге сомасында есептен шығару нәтижесінде 2022 жылғы 4-тоқсанда 4 516,3 мың теңге сомасында ҚҚС есептелді «М» компаниясында салмағы 18,3 тонна сиыр еті жоқ. Жеке кәсіпкердің «К» мекенжайына 37 636,0 мың теңге сомаға жеткізу үшін, кейіннен Жеке кәсіпкердің «К» мемлекеттік мекемелердің мекенжайына өткізген.
2023 ж. «М» компаниясының «сиыр еті» жеткізушісі бойынша шығыстарды шегеруден жалпы сомасы 41 168,6 мың теңге шегеру нәтижесінде 4 116,9 мың теңге сомасында ЖТС және 2023 жылдың 1 тоқсанына 4 940,2 мың теңге сомасында ҚҚС есептелді Салмағы 20,0 тонна сиыр еті «М» компаниясы. Жеке кәсіпкердің «К» мекенжайына 41 168,6 мың теңге сомаға жеткізу үшін, одан әрі «К» Жеке кәсіпкердің мемлекеттік мекемелердің мекенжайына сатқан.
Салықтық тексеру барысында «К» Жеке кәсіпкермен өзара есеп айырысу бойынша «М» компаниясына қарсы тексеру жүргізуге сұрау салу жіберілді.
Қарсы тексеру актісіне сәйкес, 01.01.2022ж. 31.12.2023ж. дейін «М» компаниясы мен «К» Жеке кәсіпкердің арасындағы құжаттар бойынша өзара есеп айырысулар расталады, алайда «М» компаниясында осы тауарлар бойынша шығу тегі расталмаған.
Бұл ретте қарсы салықтық тексеру «М» компаниясы мен «К» Жеке кәсіпкер арасындағы өзара есеп айырысу шеңберінде жүргізілгенін атап өту қажет, осыған байланысты «М» компаниясының тауарларды бөгде жеткізушілерден сатып алу мәселесі қарсы тексерумен қамтылмаған.
Салық кодексінің 179-бабы 5-тармағының 1) тармақшасына сәйкес шағымға салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар қоса беріледі.
«М» компаниясы 2022 жылғы қараша, желтоқсан айлары кезеңінде шағымға қоса берілген қорларды басқа жаққа жіберуге арналған жүкқұжаттарға, фискалдық чектерге және кассалық кіріс ордерлеріне сәйкес. Жеке кәсіпкер «К» мекен-жайына салмағы 27,3 тонна жартылай тұтас етпен сиыр етін сатты. жалпы сомасы 62 862,3 мың теңге, 2023 жылғы қаңтар, ақпан, наурыз айлары кезеңінде «К» Жеке кәсіпкердің атына салмағы 20,0 тн. жалпы сомасы 46 108,7 мың теңге,
ЭШФ АЖ деректері бойынша «К» жеке кәсіпкері 2022 жылы салмағы 82,6 тонна сиыр етін сатып алды, оның ішінде «М» компаниясынан салмағы 25,1 тонна, 2023 жылы салмағы 123,0 тонна сиыр етін сатып алды, оның ішінде «М» компаниясынан салмағы 20,0 тонна.
Осылайша, Салық кодексінің 242-бабы 1 және 3-тармақтарының және 400-бабы 1-тармағы 1) тармақшасының нормаларын ескере отырып, 7 880,5 мың теңге сомасында ЖТС және 9 456,5 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізсіз болып табылады.
Салық кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган Апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған хабарламаны толық жою туралы шешім қабылданды.