Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) салықтың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемелерін орындау мәселесі бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «А» компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан келіп шығатыны, салық органы 01.01.2022 жылдан бастап салық және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемелерін орындау мәселесі бойынша тақырыптық тексеру жүргізді. 31.12.2024ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы хабарлама шығарылды, ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) 7 800,0 мың теңге сомасында және өсімпұл 2 209,7 мың теңге.
«А» компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
Шағым жасалған соманы есептеу үшін 242 бабын 25.12.2017 жылғы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің бұзу негіз болды. (Салық кодексі) «Т» ЖК-мен өзара есеп айырысу бойынша шығыстар шегерімге жатқызылды.
Салық органының осы қорытындыларымен «А» компаниясы шығыстарды шегеруден және «Т» ЖК-мен өзара есеп айырысулар бойынша есептен ҚҚС алып тастаумен келіспейді.
Бұл ретте, «А» компаниясының пікірінше, тақырыптық салықтық тексерудегі тұжырымдар 01.10.2025ж. «Т» ЖК қарсы салықтық тексеру актісіне сүйенеді. № 0601202509020AP2, онда өзара есеп айырысулар расталмағаны көрсетілген. Сондай-ақ, «А» компаниясы шағымда қазіргі уақытта «Т» ЖК жоғары тұрған салық органына қарсы салықтық тексеру актісіне шағымданатынын атап көрсетеді.
«А» компаниясы шағымда МКД объектісінде жабдықты монтаждау жөніндегі мәміленің шынайылығын және қызмет көрсетілгенін растайтын құжаттардың толық пакеті (шарт, орындалған жұмыстардың актілері, ЭШФ, қорларды босатуға арналған жүкқұжаттар, төлем тапсырмалары, өзара есеп айырысуларды салыстыру актілері, банктен анықтама) ұсынылғанын көрсетеді. Келісімшарт бойынша жұмыстар 40 күнтізбелік күн ішінде орындалды.
«А» компаниясының пікірінше, Е.Д.А. («Т» ЖК) «А» компаниясының коммерциялық директоры лауазымында жұмыс істеу фактісі, қызмет түрі, қызметкерлердің саны мен біліктілігі, IP-мекенжайларының сәйкес келуі, қосымша құжаттардың (фото/бейне, схемалар, сертификаттар және басқалар) болмауы, хабарламада өзара есеп айырысулардың ішінара расталуы мәміленің жалған екендігін куәландырмайды
Серіктестік шағымда «Т» ЖК қызметтеріне жұмсалатын шығындар кіріс алуға бағытталғанын және бастапқы құжаттармен расталғанын атап көрсетеді.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 242-бабы 1 және 3-тармақтарының ережелеріне сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары осы бапта және Салық кодексінің 243 - 263-баптарында белгіленген ережелерді ескере отырып, салық салынатын кірісті айқындау кезінде Салық кодекспен.
Бұл ретте шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде нақты жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді.
Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес қосылған құн салығының сомасы, Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы есепке жатқызатын, алынған тауарлар үшін төлеуге жататын қосылған құн салығының сомасы танылады, егер олар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын болса, сондай-ақ, егер осы тармақтың 1) -4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса.
Шот-фактура Салық кодексінің 400-бабына сәйкес қосылған құн салығын есепке жатқызу үшін негіз болып табылады.
Салық кодексінің 412-бабы 12-тармағында шот-фактура заңды тұлғалар үшін - атауы мен ұйымдық-құқықтық нысанына нұсқауды қамтитын мөрмен, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтердің қолдарымен расталатыны көзделген.
Шот-фактура салық төлеушінің шешімімен уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен расталуы мүмкін.
Салық кодексінің 190-бабы 1-тармағына сәйкес салық төлеушінің (салық агентінің) салық салу объектілері және (немесе) салық салуға байланысты объектілер туралы ақпаратты қорыту және жүйелеу, сондай-ақ салықтар мен бюджетке төленетін төлемдерді есептеу және салық есептілігін жасау мақсатында Салық кодексінің талаптарына сәйкес есепке алу құжаттамасын жүргізу процесі салық есебі болып табылады.
Салық кодексінің 190-бабы 3-тармағына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және қорытудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1 және 4-тармақтарына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.
Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз, сондай-ақ электрондық тасығыштардағы бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуы тиіс, онда басқалармен қатар операцияны жасауға (оқиғаны растауға) жауапты тұлғалардың лауазымдарының атауларын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оны (оны) ресімдеудің дұрыстығы көзделген.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылған (пайдаланылатын) кезде табыс алуға бағытталуы тиіс болған жағдайда шегерімге жатқызылуға тиіс. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу Бухгалтерлік есеп туралы заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркеу бойынша жүзеге асырылады.
Қаралып отырған жағдайда, «Т» ЖК-мен өзара есеп айырысу бойынша салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2023 жылғы шығыстар шегерімнен шығарылды. 39 000,0 мың теңге сомасында.
Тексеру актісінің мазмұнынан «Т» ЖК МКД объектісінде жабдықты орнату бойынша монтаждау жұмыстарын орындауға шарт жасасқаны келіп шығады. Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу жолымен жүргізілді.
ҚР БСАЖ сәйкес «Т» ЖК қызметінің негізгі түрі - «Сауда объектілері болып табылатын, сауда алаңы 2000 шаршы метрден кем мамандандырылған дүкендердегі өзге де бөлшек сауда» болып табылады.
«А» компаниясы (Тапсырыс беруші) мен «Т» ЖК (Орындаушы) арасында СП-2 15.12.2022 жылғы МКД объектісінде жабдықты орнату бойынша монтаждау жұмыстарын орындауға. Шарттың жалпы сомасы 15.12.2022 ж. бастап СП-2. 39 000,0 мың теңгені құрайды.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 20.12.2012 ж. № 562 Бұйрығымен. (бұдан әрі - № 562 бұйрық) осы бұйрыққа қосымшаға сәйкес бастапқы есепке алу құжаттарының нысандары бекітілді. Бұл ретте, № 562 бұйрыққа 50-қосымшаға сәйкес «Орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісі» Р-1 нысаны (бұдан әрі - Акт нысаны) бекітілді.
Актінің осы нысаны «Жұмыстардың (көрсетілетін қызметтердің) атауы (техникалық ерекшелікке, тапсырмаға, жұмыстарды (көрсетілетін қызметтерді) орындау кестесіне сәйкес олардың кіші түрлері бөлінісінде)» 2-бағанын көздейді.
Орындалған жұмыстардың 12.09.2023ж. № 00000000506 актісінде қараймыз. және № 00000000628 27.12.2023ж. «Жұмыстардың (көрсетілетін қызметтердің) атауы (техникалық ерекшелікке, тапсырмаға, жұмыстарды (көрсетілетін қызметтерді) орындау кестесіне сәйкес олардың кіші түрлері бөлінісінде)» деген 2-бағанда «Жабдықтарды орнату жөніндегі монтаждау жұмыстары» көрсетілген.
Осыған ұқсас «Тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің атауы» бағанында электрондық шот-фактураларда «Жабдықты орнату жөніндегі монтаждау жұмыстары» көрсетілген.
Сондай-ақ «А» компаниясы мен «Т» ЖК арасындағы 01.01.2023ж. 31.12.2023ж. дейін «А» компаниясының және «Т» ЖК басшыларының қолдарының толық жазылуы жоқ.
«Т» ЖК СЕӨС АЖ сәйкес Шағын бизнес субъектілері үшін оңайлатылған декларацияда (н. 910.00) 2023 жылдың 1-2 жарты жылдығы үшін. 3 адам (1-жартыжылдық) және 2 адам (2-жартыжылдық) санындағы қызметкерлердің орташа тізімдік саны, көлік құралдары салығы бойынша, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (н. 700.00) 2023ж. ұсынылмаған.
Жоғарыда келтірілгендерден келіп шығатыны, «Т» ЖК-да тиісті материалдық-техникалық база, көлік құралдары, сондай-ақ қызмет көрсету үшін еңбек ресурстары жоқ.
Бұдан басқа, бөгде компаниялардың қызмет көрсетуін растайтын құжаттар ұсынылмаған.
Салық кодексінің 146-бабы 1-тармағына сәйкес қарсы тексеру - бұл салық төлеушіні (салық агентін) тексеру барысында туындайтын мәселелер бойынша осындай операциялар туралы қосымша ақпарат алу, операция фактісі мен мазмұнын растау мақсатында салық органы оған қатысты кешенді немесе тақырыптық тексеру жүргізетін салық төлеушімен (салық агентімен) операцияларды жүзеге асыратын тұлғаларды салық органының тексеруі агент).
Тақырыптық тексеру жүргізу барысында «А» компаниясы мен «Т» ЖК өзара есеп айырысу мәселесі бойынша қарсы тексеру жүргізілді.
Мысалы, «Т» ЖК-ның 01.10.2025ж. № 0601202509020AP2 «Т» ЖК басшысы бір мезгілде «А» компаниясының коммерциялық директоры болып табылатын Е.Д.А. болып табылады.
Шағын бизнес субъектілері үшін оңайлатылған декларацияда (н. 910.00) «Т» ЖК 2023 жылдың 1-2 жарты жылдығы үшін. 3 адамнан тұратын қызметкерлердің орташа тізімдік саны көрсетілген.
Қарсы салықтық тексеру актісінде 01.10.2025ж. № 0601202509020AP2 іс жүзінде қызметкерлердің саны объектінің көлемі мен күрделілігіне байланысты екені көрсетілген:
- шағын объектілерде (пәтер, кеңсе) 1-2 монтажшы жеткілікті;
- орта және ірі объектілерде (қоймалар, бизнес орталықтар) әдетте 3-5 адамнан тұратын бригада құрылады;
- жобалау жұмыстары кезінде ондаған қызметкер болуы мүмкін.
Білімі және біліктілігі:
- монтаждаушылардың орта немесе жоғары техникалық білімі және «Сигнализация, байланыс және радиотехника жөніндегі электр монтаждаушы» мамандығы бойынша біліктілігі, біліктілігін арттыру туралы құжаттары және электр қауіпсіздігі бойынша рұқсаты болуы тиіс.
Қарсы салықтық тексеру актісінде 01.10.2025ж. № 0601202509020AP2 «Т» ЖК-ның жабдықтарды орнату бойынша монтаждау қызметтерін көрсету бойынша арнайы біліктілігі жоқ және 3 жұмыскердің екеуі әйел болып табылатыны, іс жүзінде «А» компаниясының мекенжайына жұмыстарды орындай алмайтыны көрсетілген.
Қарсы салықтық тексеру актісінде 01.10.2025ж. № 0601202509020AP2 03.10.2023ж. жұмыстарды қабылдау жөніндегі комиссияның құрамына комиссияның басқа мүшелерімен қатар, оның ішінде МКД өкілі және «R» ЖШС учаскесінің бастығы Е.Д.А. «А» компаниясының коммерциялық директоры ретінде кіреді және осы Пайдалануға қабылдау актісіне қол қояды.
Сонымен қатар, көрсетілген қызметтерді анықтау мақсатында WatsApp платформасы арқылы «Т» ЖК өкілімен аудио қоңырау форматында онлайн-әңгімелесу өткізілді.
Алайда, көрсетілген қызметтердің түрлерін ашатын қосымша құжаттар (тізбе), орнатылған жабдықтардың саны туралы түсініктемелер, монтаждаушылардың куәліктері/сертификаттары, жұмыстарды орындау кестелері, құнын көрсете отырып, қызметтердің нақты түрлерінің тізбесімен кеңейтілген түрде орындалған жұмыстарды беруді қабылдау актілері ұсынылмаған. Сондай-ақ материалдар мен жабдықтарды беру актілері, жабдықтарды орнату жобалары мен схемалары, өтінімдер мен баға ұсыныстары, жүйені сынау хаттамалары мен тексеру актілері, тапсырыс беруші үшін пайдалану жөніндегі нұсқаулықтар, жүйеге және пайдалануға енгізу актілері ұсынылмаған. Фото және бейне есептер ұсынылмаған.
Арнайы біліктілігі жоқ 3 қызметкердің қызмет көрсетуге қатысты сұрақтарына жауап алынбады.
СП-2 №15.12.2022 жылғы шартта жұмысты орындау шарттары ашылмаған, атап айтқанда тапсырыс берушінің немесе орындаушының есебінен материалдар мен жабдықтарды беру, жұмыс күшін тарту, тапсырыс беруші ұсынған жабдықтар мен материалдардың жасырын ақаулары мен ақаулықтары үшін жауапкершілік алу, материалдарды беру шарттары және басқалар.
Қарсы салықтық тексеру актісінде 01.10.2025ж. № 0601202509020AP2 орындалған жұмыстардың актілері және өзге де бастапқы құжаттар формальды ресімделгені, алайда «Т» ЖК тартудың нақты қажеттілігі болмағаны, себебі шартта көрсетілген жұмыстар «А» Компаниясы қызметкерлерінің лауазымдық міндеттеріне кіреді және олар штаттық тәртіппен орындады, бұдан басқа, жабдықтарды орнату бойынша монтаждау қызметтерін басқалар көрсетті ЖК.
Қарсы тексеру нәтижелері бойынша «А» компаниясы мен «Т» ЖК арасында «Жабдықтарды орнату бойынша монтаждау жұмыстары» қызметін көрсету бойынша 2023 жылға арналған өзара есеп айырысуларды атап өту қажет. 39 000,0 мың теңге сомасында расталмаған.
Салық органының ақпаратына сәйкес СЕӨС АЖ-да ұсынылған салық есептілігінің нысандарына талдау жүргізу кезінде «А» компаниясы мен «Т» ЖК салық есептілігін бір IP-мекенжайдан бергені анықталды, бұл барлық операциялардың бір компьютерден орындалатынын көрсетеді.
Тиісінше, жеткізу және жұмыстар мен қызметтер көрсету шарттарының, электрондық шот-фактуралардың, орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актілерінің және басқа да құжаттардың болуы, олардың белгіленген талаптарға формальды сәйкестігі мәміле тараптарының өзіне қабылдаған міндеттемелерді іс жүзінде орындағаны туралы куәландырмайды және даулы мәмілелерді жасаудың даусыз дәлелі болып табылмайды.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, осы өнім берушімен өзара есеп айырысу жөніндегі құжаттар (шарт, электрондық шот-фактуралар, орындалған жұмыс актілері және басқа құжаттар) операциялардың жасалу фактісі туралы шынайы куәландыра алмайды және осы операциялардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды және тиісінше ҚР салық заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімге жатқызу үшін негіз болып табылады.
Осылайша, 2023 жылғы шығыстарды шегеруден алып тастау. 39 000,0 мың теңге сомасында және салықтық тексеру нәтижелері бойынша тиісті КТС есептеу негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.