Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «J» Серіктестігінің апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кірістер органы қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша, сондай-ақ 01.07.2023ж. бастап 31.03.2025ж. дейінгі кезең үшін ҚҚС бойынша салық міндеттемесін орындау мәселелері бойынша тақырыптық салықтық тексеруін жүргізді, оның нәтижелері бойынша ҚҚС асып кеткен сомасы туралы хабарлама шығарылды. Қайтаруға расталмаған салық сомасы 4 774,8 мың теңге мөлшерінде.
«J» Серіктестігі салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгініп, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Шағымданып отырған салық сомасын және оған есептелген өсімпұлды қосымша есептеудің негізі Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағының, сондай-ақ қосылған құн салығының асып кетуін қайтару және қосылған құн салығының асып кетуінің дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану туралы 19.03.2018ж. №391 (бұдан әрі – №391 Қағида) қағидаларының 47-тармағының талаптарын бұзу фактілері болып табылады.
Анықталған бұзушылықтарға байланысты, оның ішінде «Пирамида» аналитикалық есебін қалыптастыру нәтижелері бойынша белгіленген сәйкессіздіктер мен әртүрлі деңгейлер бойынша ҚҚС бойынша сатып алуларға қатысты ЭШФ АЖ деректері мен салықтық есептілік деректерінің арасындағы айырмашылықтарды ескере отырып, 4 774,8 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кетуі қайтарылуға жатпайды.
«J» Серіктестігінің салық органының осы қорытындысымен келіспейді, себебі Серіктестіктің пікірінше, салық органы ҚҚС сомасын қайтарудан заңсыз бас тартты, өйткені тексеру актісінде оның тікелей жеткізушісі «Т» АҚ тарапынан бұзушылықтар туралы мәліметтер жоқ.
Серіктестік салық органының алтыншы деңгейдегі жеткізушілерде анықталған сәйкессіздіктерге сілтеме жасауының заңды маңызы жоқ деп санайды, өйткені олар оның тікелей контрагенттері болып табылмайды.
Серіктестік өзінің шағымында Салық кодексінің 152-бабының ережелері тексерілетін салық төлеушінің тікелей жеткізушілеріне ғана қолданылатынын атап өтеді.
Бұдан басқа, Серіктестік тексеру актісінде төменгі деңгейдегі жеткізушілерден тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) жанама жеткізу фактілері жоқ екенін көрсетеді.
Сондай-ақ, серіктестік бұл ұстаным сот практикасымен, атап айтқанда, ҚР Жоғарғы Сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының қаулысымен расталатынына сілтеме жасайды.
«J» Серіктестігінің дәлелдерін тексере отырып, салық органы ұсынған материалдарды зерттей отырып, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып, ҚҚС асып кеткен сомаларды қайтару тәртібін Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленген №391 қағидалар белгілейді.
№391 Қағиданың 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесінің критерийлері бойынша балл берудің автоматтандырылған есебі негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды, ол бойынша талдамалық есеп қалыптастырылатын тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерді айқындау мақсатында тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде АЖ-ны пайдалана отырып, ҚҚС асып кетуін растау мақсатында «Пирамида» және оңайлатылған тәртіппен қайтаруға жататын ҚҚС асып кету сомасын анықтау кезінде.
Бұл ретте №391 Қағиданың 39-тармағында салық төлеушінің салық пайдасын (салық үнемдеуін) алу және салық төлемдерін азайту мақсатында өзінің заңсыз әрекеттерінен пайда алу тәуекелін айқындау үшін жария етуге жатпайтын құпия ақпарат болып табылатын, оның ішінде тәуекел дәрежесін (деңгейін) бағалау жүргізілген салық төлеушіге критерийлер қолданылатыны белгіленген.
№391 Қағиданың 45-тармағына сәйкес «Пирамида» есебі Салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді, сондай-ақ басқа да құжаттарды және (немесе) мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады салық төлеушінің қызметі туралы.
«Пирамида» есебі мыналарды ескере отырып қалыптастырылады:
салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі және
№391 Қағиданың 47-тармағында көрсетілген, оның ішінде жалған (бестоварлық) операцияларды пайдалана отырып жасалған тәуекелдер.
№391 Қағиданың 47-тармағына сәйкес көрсетілетін қызметті алушының салықтық пайда алу (салықтық үнемдеу) және салық төлемдерін азайту мақсатында өзінің заңсыз әрекеттерінен пайда алу тәуекелі деп танылады:
1) салықтарды төлеуден жалтару схемаларын қолдану, оның ішінде тауарларды іс жүзінде жеткізбей, жұмыстарды орындамай, қызметтер көрсетпей ҚҚС сомаларын есепке жатқызу құқығын алу мақсатында мәмілелер жасасу және (немесе) тиісінше тауардың қосылған құнын ұлғайту, ҚҚС асып кетуін ұлғайту мақсатында мәмілелер жасасу;
2) ақша қаражатын көлеңкелі экономикаға шығаруға және ақша қаражатын қолма-қол ақшаға айналдыруға бағытталған іс-әрекеттер;
3) басқа мәмілені жабу мақсатында жасалған жалған мәмілелер (мәмілелердің бағасын айтарлықтай төмендету немесе асыра бағалау).
Осы тәуекелдерді белгілеу бөлігінде №391 Қағиданың 46-тармағының 4), 5) және 6) тармақшаларында көрсетілген өнім берушілерді қоспағанда, «Пирамида» есебі өнім берушінің санатына және (немесе) мәртебесіне қарамастан қалыптастырылады.
Салық кодексінің 120-1-бабының 1-тармағына сәйкес тәуекел дәрежесі жоғары бұзушылықтар бойынша салық органдары белгіленген мерзімде орындалмаған және (немесе) камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама орындалмаған деп танылған жағдайда электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде электрондық шот-фактуралардың жазылуын шектеуді жүргізетінін көрсету қажет.
№391 Қағиданың 52-тармағында тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерде «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған жағдайда, ҚҚС асып кету сомаларының дұрыстығын растау 1-тармақшаларда көзделген салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған өнім берушілерге тиесілі ҚҚС асып кету сомасына азайтылған ұсынылған сомалар шегінде жүргізілетіні көзделген)- 7) №391 Қағиданың 52-тармағы.
№ 391 Қағиданың 54 тармағына сәйкес тікелей өнім берушілер:
- тікелей немесе тексерілетін көрсетілетін қызметті алушыға тауарлар жеткізген, жұмыстарды орындаған немесе қызметтер көрсеткен делдалдар (агенттер, комиссионерлер немесе сенім білдірілген өкілдер) арқылы өнім берушілер;
- тікелей немесе тексерілетін көрсетілетін қызметті алушыға қатысты бақылаудағы өзара байланысты тараптар және (немесе) тұлғалар арқылы тауарлар жеткізген, жұмыстар орындаған немесе қызметтер көрсеткен делдалдар (агенттер, комиссионерлер немесе сенім білдірілген өкілдер) арқылы өнім берушілер.
«Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша анықталған тексерілетін көрсетілетін қызметті алушының тікелей жеткізушілерінің бұзушылықтары деп танылады:
- №391 Қағиданың 46-тармағында көрсетілген, тікелей жеткізуші жіберген бұзушылықтар;
- тікелей өнім берушімен өзара есеп айырысуы бар өнім берушілер жол берген №391 Қағиданың 47-тармағында көрсетілген бұзушылықтар.
№391 Қағиданың 43-тармағына сәйкес, егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген баллдар шегінен (350 балл) аспаса, онда мұндай салық төлеушілер бойынша «Пирамида»есебі қалыптастырылады.
Бұл ретте, №391 Қағиданың 45-тармағына сәйкес «Пирамида» есебі Салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады. (немесе) салық төлеушінің қызметі туралы мәліметтер.
Қарастырылып отырған жағдайда, салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, тәуекел дәрежесінің критерийлері бойынша балдарды Автоматтандырылған есептеу жүргізілді, бұл ретте балдардың жиынтық қорытындысы баллдар шегінен (350 балл) аспады, тиісінше «Пирамида»талдамалық есебі қалыптастырылды.
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2), 3) тармақшаларына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күні тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілері бойынша «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған және ҚҚС сомаларының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС қайтарылмайды.
Осылайша, «Пирамида» есебінің анықталған бұзушылықтары бойынша салықтық тексеру актісінің нәтижелері бойынша тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану нәтижесінде қайтаруға 4 774,8 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткені расталмады.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, №391 Қағиданың 47-тармағында көрсетілген тәуекелді ескере отырып, кейінгі деңгейдегі өнім берушілерде кейінгі деңгейдегі өнім берушілерде ЭШФ АЖ-де ЭШФ жазылуын шектеу бөлігінде бұзушылықтар анықталды, бұл ретте қайтарылуға жатпайтын ҚҚС сомасы 4 774,8 мың теңге соманы құрайды, оның ішінде келесі жеткізушілер бойынша:
- Серіктестік 8 690,8 мың теңге сомасында «Т» АҚ бойынша ҚҚС есепке жатқызылды, бұл ретте 6 деңгейдегі жеткізушілерде сомасы 45 855,3 мың теңге бұзушылықтар анықталды («Q» ЖШС, «А» ЖШС, «З» ЖШС, «Н» ЖШС, «P» ЖШС, «S» ЖШС, «П2» ЖШС,«А2» ЖШС, «Ж» ЖШС, «Д» ЖШС, «М» ЖШС, «С» ЖШС, «Э» ЖШС, «М2» ЖШС, «К» ЖШС, «С2» ЖШС, «Д2» ЖШС, «М3» ЖШС, «N» ЖШС», «B» ЖШС, «М4» ЖШС, «Д3» ЖШС) ҚҚС ең аз сомасы 8 690,8 мың теңгені құрайды.
Тиісінше, тексеру актісі бойынша ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты 4 774,8 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткені расталмады.
Жоғарыда көрсетілгендей, №391 Қағиданың 52-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерде «Пирамида» Талдамалық есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде, ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау талапта және (немесе) салық өтінішінде көрсетілген, ҚҚС асып кету сомасына азайтылған сомалар шегінде жүргізіледі. салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілер мынадай фактілерді ескере отырып, бірақ олармен шектелмей, оның ішінде мәліметтер арасындағы алшақтықтарды ескереді, өнім берушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде және (немесе) ЭШФ АЖ және басқа да МКО АЖ мәліметтерінде көрсетілген.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабының және №391 Қағиданың нормасын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша кейінгі деңгейдегі өнім берушілерде ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтарға байланысты қайтаруға 4 774,8 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуінің расталмауы негізді болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің тексеру нәтижелері туралы хабарламасын өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.