Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) ҚҚС және есепке жатқызылатын ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруға жатпайтын, расталмаған есептелген салық сомасынан тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «В» Компаниясының апелляциялық шағымын алды бюджетке төлеу.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы «В» Компаниясына қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша, сондай-ақ 01.07.2024ж. 30.09.2024ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша 80 128,0 мың теңге мөлшерінде бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтарылуға расталмаған, есептелген салық сомасынан есепке жатқызылған ҚҚС асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды.
«В» Компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 152-бабының 1 және 12-тармақтарын бұзу шағым жасалған салық сомасын есептеу үшін негіз болып табылады. жеткізушілерде ЭШФ АЖ-де ЭШФ үзіндісін шектеудің 4, 5, 6 деңгейлерінің болуына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы 78 374,5 мың теңге сомасында қайтарылуға расталмаған.
Салық органының осы қорытындысымен «В» Компаниясы салықтық тексеру нәтижелерi бойынша тәуекелдердi басқару жүйесiн қолдану кезiнде «В» Компаниясына қатысты 4-6 деңгейге жататын жеткiзушiлердiң бұзушылықтары заңсыз енгiзiлгенiне келiспейдi.
Шағымда «В» Компаниясы мәміле жасамаған үшінші тұлғалардың камералдық бақылау хабарламаларын орындамауына байланысты ЭШФ АЖ-дағы ЭШФ блогы бұзушылық ретінде енгізілгені атап өтілген.
Сондай-ақ «В» Компаниясының шағымында Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2) тармақшасына сәйкес, сондай-ақ Қосылған құн салығының асып кеткен сомасының дұрыстығын растау мақсатында қосылған құн салығының асып кетуін қайтару және тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларының 67-тармағына сәйкес, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 19.03.2018ж. №391 (бұдан әрі - Ереже) ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруды растаудан бас тартуға негіз болып табылады - тексерілетін салық төлеушінің жеткізушілері бойынша «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталды. Осылайша, Қағидалардың 47-тармағында көзделген тәуекел белгісі емес, тек бұзушылық бас тарту үшін негіз болып табылады.
Бұл ретте, Қағидалардың 48-тармағына сәйкес осы Қағидалардың мақсатында камералдық бақылау нәтижелері бойынша мемлекеттік кірістер органы анықтаған бұзушылықтар салық заңнамасын бұзу деп танылады.
Шағымда камералдық бақылау немесе үстеме тексеру нәтижелерімен расталатын бұзушылықтар ғана Қағидалардың мақсаттары үшін бұзушылық деп танылатыны көрсетілген.
Сондай-ақ «В» Компаниясы №391 Ереженің 52-2-тармағына сәйкес ҚҚС асып кеткен сомасының дұрыстығы расталған кезде, № 391 ереженің 47-тармағына сәйкес белгіленген белгілер салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелі ретінде ескерілмейді, олар бойынша «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша анықталған салық заңнамасын бұзушылықтар салық кезеңдеріне келетін олар бойынша ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талап қойылмаған. Сонымен қатар, Департамент салықтық тексеру актісінде үшінші тұлғада бұзушылық орын алатын кезеңді көрсетпеген, осылайша жоғарыда көрсетілген талаптарды бұзуға жол береді.
«В» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабына сәйкес қосылған құн салығының асып кеткен сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері көзделген.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кеткен сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талап (бұдан әрі - ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талап) ұсынған салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдана отырып жүргізіледі.
Салық кодексінің көрсетілген бабының 2-тармағымен тексерілетін кезеңге қосылған құн салығы бойынша декларация табыс етілген салық кезеңін қоса алғанда, ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талап қойылған салық кезеңінен бастап салық кезеңі қосылады.
Сондай-ақ, №391 Ереженің 44-тармағында «Пирамида» талдамалық есебін қалыптастыру мақсатында ҚҚС бойынша ұсынылған салық есептіліктері және (немесе) ҚҚС асып кетуін қайтаруға талап берілген тоқсанның үшінші айының жиырмасыншы күніне деректердің өзектілігімен тексерілетін салық кезеңі үшін ақпараттық жүйелердің мәліметтері пайдаланылатыны көзделген.
Қаралатын жағдайда, «В» Компаниясы 3 жылдың 2024 тоқсанына ҚҚС бойынша декларацияда (н.300.00) көрсетілген ҚҚС асып кеткен сомасын 01.07.2024 кезеңінен бастап қайтару туралы талап қойды. 30.09.2024ж. дейін 2 426 201,2 мың теңге сомасында.
Салық кодексінің 152-бабы 11-тармағына сәйкес «Пирамида» талдамалық есебі салық төлеуші (салық агенті) ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) ақпараттық жүйелердің мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылатынын көрсету қажет.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2) тармақшасына сәйкес тексерілетін салық төлеушінің жеткізушілері бойынша тақырыптық тексеру аяқталған күні «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді.
Тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып, ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару тәртібін Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленген № 391 ереже белгілейтінін атап өткен жөн.
№391 Ереженің 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі салық төлеушілерді айқындау мақсатында тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде АЖ пайдалана отырып ҚҚС асып кетуін растау мақсатында осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесінің критерийлері бойынша баллдарды берудің автоматтандырылған есебі негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды. «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылатын және оңайлатылған тәртіппен қайтарылуға жататын ҚҚС асып кеткен сомасын айқындау кезінде тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілер санатына жатқызылады.
№391 Ереженің 43-тармағына сәйкес, егер тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша баллдардың жиынтық қорытындысы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік кіріс комитеті белгілеген балл шегінен аспаса, онда осындай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылады.
«Тәуекел дәрежесінің критерийлерін есептеудің кейбір мәселелері туралы» МКК Төрағасының 25.11.2022ж. №693 бұйрығымен 350 балл мөлшерінде тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балл шегі белгіленді.
Бұл ретте, Қағидалардың 45-тармағына сәйкес №391 «Пирамида» есебі салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді, сондай-ақ басқа да құжаттарды және (немесе) мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады салық төлеушінің қызметі.
«Пирамида» есебі:
міндеттемелерін орындамау тәуекелін және.
№391 Ереженің 47-тармағында көрсетілген тәуекелдер, оның ішінде жалған (ыдыссыз) операцияларды пайдалана отырып.
Қарастырылып отырған жағдайда, тексеру барысында тәуекел дәрежесінің критерийлері бойынша баллдарды автоматтандырылған есептеу жүргізілді, бұл ретте баллдардың жиынтық қорытындысы 212,598 баллды құрайды, бұл балл шегінен (350 баллдан) аспады, тиісінше «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды.
№391 Ереженің 47-тармағына сәйкес жеткізушілердің салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелімен тауарларды іс жүзінде жеткізусіз, жұмыстарды орындамай, қызметтерді көрсетусіз ҚҚС сомаларын есепке алуға құқық алу мақсатында мәмілелер жасасуды көрсететін белгілердің болуы танылатынын атап өткен жөн.
Мұндай белгілерге әртүрлі деңгейдегі жеткізушілердің болуы жатады:
Салық кодексінің 120-1-бабына сәйкес электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде электрондық шот-фактуралардың үзінді көшірмесі шектелген;
заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде оларды тіркеу (қайта тіркеу) жарамсыз деп танылған;
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 216-бабы бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тізілімінде тіркелу фактісі бар;
сот жарамсыз деп таныған мәмілелер.
Салық кодексінің 120-1-бабының 1-тармағына сәйкес салық органдары тәуекел дәрежесі жоғары бұзушылықтар бойынша белгіленген мерзімде орындалмаған және (немесе) камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама орындалмаған деп танылған жағдайда электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде электрондық шот-фактуралардың үзінділерін шектеуді жүргізетінін көрсету қажет.
№391 Ереженің 52-тармағына сәйкес «Пирамида» талдамалық есебінің нәтижелері бойынша тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерде салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде ҚҚС асып кеткен сомасының дұрыстығын растау талапта көрсетілген сомалар шегінде жүргізіледі және (немесе) мынадай фактілерді ескере отырып, бірақ олармен шектелмей, салық заңнамасын бұзушылықтары анықталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерге келетін ҚҚС асып кеткен сомасына азайтылған салықтық өтініште, оның ішінде:
1) өнім берушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) өнім берушінің жазып берілген шот-фактуралары бойынша электрондық шот-фактуралар АЖ (бұдан әрі - ЭШФ) мәліметтері арасында салыстыру кезінде анықталған өткізілген тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша ҚҚС сомасын төмендету;
2) өнім берушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімінде көрсетілген мәліметтер мен сатып алушының сатып алған тауарлары, жұмыстары, көрсетілетін қызметтері бойынша шот-фактуралар тізіліміндегі мәліметтер арасындағы алшақтықтар;
3) ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығарылған, оның ішінде таратылған, әрекетсіз, банкрот тұлғамен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомасын есепке жатқызу - Салық кодексінің 85-бабына сәйкес мұндай тұлға ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығарылған күннен бастап;
4) заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу;
5) ақталатын негіздер бойынша және ақталмайтын негіздер бойынша қысқартылғандарды қоспағанда, басшысына (құрылтайшысына) қатысты Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 216 және 245-баптарында көрсетілген құқық бұзушылықтар бойынша қылмыстық істі Сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тізілімінде тіркеу фактісі бар өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу Қылмыстық кодекстің 245-бабы бойынша негіздер бойынша;
6) осы Қағидалардың 47-тармағында көзделген тәуекелдер анықталған өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу;
7) есептелген ҚҚС сомаларын төлеу бойынша салық міндеттемесін орындамаған өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу.
№391 Ереженің 67-тармағында тексерілетін көрсетілетін қызметті алушының жеткізушілері бойынша Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2), 3) тармақшаларына сәйкес тақырыптық тексеру аяқталған күні «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған және сомалардың дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейтіні көзделген ҚҚС.
Қаралатын жағдайда, ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы 01.07.2024ж. 30.09.2024ж. дейін 13 жеткізуші бойынша 78 374,5 мың теңгені құрады.
Салықтық тексеру аяқталған сәтте анықталған бұзушылықтар жойылмағанын көрсету қажет.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 1 және 12-тармақтарының және № 391 Ереженің нормаларын ескере отырып, тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдану нәтижесінде анықталған 78 374,5 мың теңге сомасындағы бұзушылықтардың болуына байланысты ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағы 2) тармақшасының және №391 Ереженің 52-тармағының бұзылуы «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша алшақтықтардың анықталуына байланысты тікелей жеткізушілер бойынша ҚҚС асып кетуін қайтаруға жатпайды, бұл ретте қайтаруға расталмаған сома шағым жасалған салық сомасын есептеу үшін негіз болып табылады ҚҚС 5,2 мың теңгені құрайды. Жеткізушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер мен Мемлекеттік кірістер басқармасына ҚҚС растау бойынша бұзушылықтарды жоюға сұрау салу жіберілген ЭШФ АЖ мәліметтері арасында алшақтық анықталған (2 жеткізушілер бойынша) және қайтарылуға расталмаған ҚҚС сомасы 1 748,3 мың теңгені құрайды. тақырыптық тексеру аяқталған күні есептелген ҚҚС сомаларын төлеу бойынша міндеттемелерін орындамаған (5 өнім беруші бойынша).
Салық кодексінің 8-бабының 4, 5-тармақтарына сәйкес салық заңнамасының бұзылуы салықтық тексеру жүргізу барысында сипатталуға тиіс екендігі анықталғандықтан, «В» Компаниясы салық органының осы қорытындысымен келіспейді. Салық заңнамасын бұзу фактісін куәландыратын уәждерді негіздеу және мән-жайларды ашу мемлекеттік кіріс органдарына жүктеледі.
«В» Компаниясы шағымда мемлекеттік кірістер органы салықтық тексеру аяқталған сәтте бұзушылықтардың болуын дәлелдеуге, оларды егжей-тегжейлі сипаттауға және олардың Қағидалар бойынша «бұзушылықтар» критерийлеріне сәйкестігін, сондай-ақ олардың көрсетілетін қызметті алушы мен оның тікелей жеткізушісі арасындағы операциялармен арақатынасын дәлелдеуге міндетті екенін атап көрсетеді.
Бұдан басқа, «В» Компаниясы шағымда сұрау салуларға жауап алмай, мемлекеттік кіріс органы салықтық тексеру актісінде жеткізушінің ЭШФ және ҚҚС бойынша Декларациясындағы (н.300.00) ҚҚС сомаларының айырмашылығы сомасын ғана көрсетеді, мұны «бұзушылықты» белгілеудің жеткілікті уәжі деп санайды. Мұндай алшақтықтардың туындауының нақты себептерін және олардың көрсетілетін қызметті алушымен байланысын салық органдары анықтаған жоқ.
Бұдан басқа, «В» Компаниясы тікелей жеткізушілер бойынша сұрау салулар 21.01.2025ж. жіберілді, тексеру 06.03.2025ж. аяқталды, яғни сұрау салу жіберілгеннен кейін 31 жұмыс күні өткен соң.
«В» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
№391 Ереженің 46-тармағына сәйкес жеткізушінің салық есептілігі мәліметтерін және ЭШФ АЖ мәліметтерін салыстыру нәтижесінде анықталған алшақтықтар, сондай-ақ бюджетке ҚҚС есептеу және төлеу бойынша салық міндеттемелерін орындамауды көрсететін басқа да мәліметтер салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі болып танылады.
Салық кодексінің 152-бабы 10-тармағына сәйкес тақырыптық тексеру жүргізу барысында салық органы «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған жағдайда жеткізушілердің атына Салық кодексінің 114-бабы 2-тармағының 10) тармақшасында көзделген хабарламаны жібереді.
Бұл ретте, егер тексерілетін салық төлеушінің тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушісі басқа салық органында орналасқан жері бойынша тіркеу есебінде тұрса, тақырыптық тексеруді тағайындаған салық органы тиісті салық органына осындай жеткізушілердің талдамалық есепті талдау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою бойынша Салық кодексіне сәйкес шаралар қабылдау туралы сұрау салу жібереді «Пирамида».
№391 Қағиданың 12-тармағына сәйкес көрсетілетін қызметті беруші №391 Қағиданың 4-тарауына сәйкес Қазақстан Республикасы Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің 73-бабы 2-тармағының 7) тармақшасына сәйкес тыңдауды жүзеге асырмай шаралар қабылдайды. (бұдан әрі - АІЖК), оның ішінде камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама жіберу бойынша. «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою үшін Салық кодексінің 114-бабы 2-тармағының 10) тармақшасында көзделген хабарлама.
Қаралатын жағдайда, «Пирамида» талдамалық есебінің нәтижелері бойынша жеткізушінің салық есептілігінің мәліметтерін және ЭШФ АЖ мәліметтерін салыстыру нәтижесінде алшақтықтар, сондай-ақ қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кету сомасы 5,2 мың теңгені құрайтын тікелей жеткізушілер бойынша басқа да мәліметтер, оның ішінде «А» 4,6 мың теңге, «РВ» компаниясы 0,6 мың теңге сомасына.
Бұл ретте, жеткізушінің салық есептілігінің мәліметтерін және ЭШФ АЖ мәліметтерін, сондай-ақ басқа да мәліметтерді салыстыру нәтижесінде алшақтықтар анықталған жеткізушілер бойынша жоғарыда көрсетілген кәсіпорындардың орналасқан жері бойынша мемлекеттік кірістер органдарына сұрау салу жіберілді. Салықтық тексеру аяқталған сәтте бұзушылықтар жойылмаған.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде «А» Компаниясы бойынша 4,6 мың теңге сомасында және «РВ» Компаниясы бойынша 0,6 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.
№391 Ереженің 52-тармағының 7) тармақшасына сәйкес «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерде салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде ҚҚС асып кеткен сомасының дұрыстығын растау талапта көрсетілген сомалар шегінде жүргізіледі және (немесе) мынадай фактілерді ескере отырып, бірақ олармен шектелмей, салық заңнамасын бұзушылықтары анықталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерге келетін ҚҚС асып кеткен сомасына азайтылған салықтық өтініште, оның ішінде көрсетілетін қызметті алушыны тақырыптық тексеру аяқталған күнге ҚҚС есептелген сомаларын төлеу бойынша өнім берушілердің орындалмаған салық міндеттемесінің болуы.
Қаралатын жағдайда, ҚҚС-ның есептелген сомаларын төлеу бойынша орындалмаған салық міндеттемелерінің болуына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы тақырыптық тексеруді аяқтау күніне 5 өнім беруші бойынша 1 748,3 мың теңгені құрайды.
Салықтық тексеру аяқталған сәтте анықталған бұзушылықтар жойылмаған.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 10-тармағының және №391 Ереженің нормаларын ескере отырып, жоғарыда көрсетілген 7 тікелей өнім беруші бойынша 1 753,5 мың теңге (5,2 + 1 748,3) сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.