Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың жіктелуі
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «Т» компаниясынан кедендік әкелу баждарын және қосылған құн салығын есептеу бойынша аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағымы келіп түсті.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы «пластикалық майлау материалдары» тауарларды сыныптау туралы мәліметтердің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 6 341,62 мың теңгені құрайтын хабарлама берілді.
«Т» компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағым түсіріп, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрады.
Осылайша, «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 40-бабына сәйкес тауарларды сыныптау деп қарастырылатын тауарларды Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасы (бұдан әрі – СЭҚ ТН) бойынша нақты тауарлық позицияларға, қосалқы позицияларға және кіші қосалқы позицияларға кезең-кезеңмен жатқызу түсініледі.
Тауарларды сыныптау мына негізгі өлшемшарттар:
1) тауар орындайтын функция;
2) тауар жасалған материал негізге алына отырып жүзеге асырылады.
Даулы өнімді жіктеу мәселесін қарастыру кезінде «Т» компаниясы өнімнің сыртқы экономикалық қызметінің TH кодын анықтау кезінде белгіленген сипаттамаларға және жіктеу ережелеріне сәйкес тауарларды жіктеу топтарына бір мәнді жатқызу принципі қатаң сақталатынын атап өтеді.
Сондай-ақ, тауарларды СЭҚ ТН-ға сәйкес жіктеу кезінде тауарларды жіктеудің алты қағидасы - бірізділікпен қолданылатын СЭҚ ТН-ны түсіндірудің негізгі қағидалары (бұдан әрі - ТНҚ) қолданылады. «Т» компаниясы сондай-ақ тауарларды жіктеу кезінде СЭҚ ТН-да қолданылатын негізгі критерийлерді, материалды, тауарлардың техникалық және функционалдық сипаттамаларын, оларды өңдеу дәрежесін ғана пайдалану қажеттігін ескереді.
СЭҚ ТН оларды сәйкестендіру, халықаралық сауданы және кедендік бақылауды жүзеге асыру үшін қолданылатын тауарларды жіктеу жүйесі болып табылады. Әрбір тауардың Қазақстан Республикасының сыртқы экономикалық қызметіне немесе басқа елдің сыртқы экономикалық қызметіне сәйкес, сондай-ақ тауарларды өндіруші көрсеткен техникалық және функционалдық сипаттамалар негізінде айқындалатын өзінің СЭҚ ТН бірегей коды болады.
Код 10 саннан тұрады және кедендік баждың, ҚҚС және басқа да кедендік төлемдердің мөлшерін айқындау үшін, сондай-ақ халықаралық сауданың статистикалық есебін жүргізу үшін пайдаланылады. СЭҚ ТН кодтарын ұлттық кеден қызметтері тауарларды жіктеудің халықаралық стандарттарына сәйкес белгілейді.
Алдын ала шешімнің мәтінінде көрсетілген кеден органының ұстанымын зерделеп, «Т» компаниясы бастапқыда «Т» компаниясымен көрсеткен СЭҚ ТН кодын даулау үшін заңды дәлелдер таппайды.
Осылайша, кеден органы тексеру жүргізу барысында СЭҚ TH жіктеу кодын беру мәселесін жан-жақты зерделеуді жүзеге асырмады, 05.02.2025ж. камералдық кедендік тексеру актісінің өзінің мәтінінде болса да, декларациялауға жататын тауардың ерекшеліктерін ескермей СЭҚ TH кодтарын айқындау тәртібіне сілтемелер ғана бар. СЭҚ ТН кодын айқындауға ықпал ететін факторларға тікелей сілтеме бар. Тауардың сипаттау бөлігіне баса назар аудара отырып, кеден органы тауарды қолдану спектріне, оның функционалдық ерекшеліктеріне және оны өңдеу дәрежесіне, тауар өндірілген материалға, сондай-ақ оның барлық техникалық қасиеттеріне баға бермейді, осыған байланысты кеден органының өкілдері жіктеу бойынша қандай да бір нақтылаулар жүргізбей, өз қасиеттері бойынша әртүрлі тауарларды бір бірыңғай топқа теңестіреді.
«Т» компаниясы Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 20.07.2012ж. №59 шешімімен бекітілген Кеден одағы КО ТР 030/2012 «Жағармай материалдарына, майлар мен арнайы сұйықтықтарға қойылатын талаптар туралы» техникалық регламентінің (бұдан әрі - КО ТР 030/2012) 1-бабының 1.1-тармақшасына сәйкес жағармай материалдарына, оның ішінде органикалық материалдарға әртүрлі майлар мен пластикалық жағармайлар жатады. Жіктеу барысында осы ұғымдарды бөлісу, сондай-ақ майлардың майлардан принципті айырмашылығы олардың консистенциясы болып табылатынын түсіну керек.
Майлар сұйық консистенцияға ие және жақсырақ ішкі жану қозғалтқыштары, жабық типті беріліс қораптары, механикалық беріліс қорабы, автоматты беріліс қорабы және т.б. сияқты жабық жүйелерде қолданылады, олардың конструкциясы ағып кетуге байланысты тұтынуды қамтамасыз етпейді.
Майлау материалдары материалдарға жабысатын қалың консистенцияға ие және оның қалыңдығына байланысты саңылауларды нығыздайды және агрегаттардың бетінен, оның ішінде тік беттерде орналасқанда домалап кетпейді. Мысал ретінде экскаватордың айналмалы механизмінің ашық беріліс қорабының тістерінде майлаудың осындай түрлерін қолдану болып табылады. Сондай-ақ, ашық тісті беріліс қорабына олардың ашық конструкциясына және ауамен үздіксіз байланыста болуына байланысты ерекше талаптар қойылатынын атап өткен жөн, олардың бірі ашық беріліс қорабында майларды пайдалану мүмкін емес, өйткені бұл механизмнің корпусы жоқ.
Бұрын «Т» компаниясы ұсынған дәлелдер мен құжаттарға, сондай-ақ бұрын ұсынылған сипаттамаларға сүйене отырып, «Т» компаниясы мәлімдеген тауарлар негізінен пластикалық майлау материалдары болып табылады. Осылайша, кодті тағайындау үшін мемлекеттік органдар, заңды тұлғалар және т.б. ішкі заңнаманың қолданыстағы ережелерін де, сауда қатынастары шеңберінде қабылданған халықаралық актілерді де басшылыққа алады, оған ТР КО 030/2012 кіреді.
Бұдан басқа, Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 06.03.2014ж. №37 шешімімен бекітілген «Жағармай материалдарына, майларға және арнайы сұйықтықтарға қойылатын талаптар туралы» (КО ТР 030/2012) Кеден одағы техникалық регламентінің талаптарына сәйкестігін бағалау (растау) туралы құжатты ұсынумен бірге берілетін өнімдер тізбесіне сәйкес 2710 19 880 0 СЭҚ ТН кодының кіші қосалқы позициясына мыналар жатқызылуы мүмкін: трансмиссиялық майлар, индустриялық майлар, ал пластикалық жағармайлар 2710 19 СЭҚ ТН кодтарының тобына жатады. Кодтың кіші субпозициясын одан әрі айқындау үшін пластикалық майлауды дайындау кезінде қолданылатын базалық майды айқындау әдісі пайдаланылады.
Тауардың сипаттамасына сәйкес дайындау кезінде қолданылған базалық май ІІІ топтағы минералдық базалық майларға жатады, осыған сәйкес кіші қосалқы позицияны айқындау кезінде даулы тауарды 2710 19 980 0 СЭҚ ТН кодына жатқызу дұрыс болады.
Осылайша, СЭҚ TH кодын айқындау кезінде «Т» компаниясы өзі тасымалдайтын тауардың барлық қасиеттерін ескере отырып, даулы тауарларды бастапқы жіктеу жүргізілген өзара байланыстардың қисынды тізбегін құрады.
Баяндалғанның негізінде «Т» компаниясы Хабарламаны толық жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Қарастырылып отырған жағдайда, «Т» компаниясы Испаниядан 3 ТД-дан «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімімен орналастыра отырып, «пластикалық майлау материалдары» тауарларын әкелуді жүзеге асырды.
Тауарларды кедендік декларациялау - «пластикалық жағармайлар» СЭҚ ТН - 2710 19 980 0 «өзге де жағармайлар және өзге мақсаттар үшін өзге де майлар: құрамында биодизель бар ауыр дистилляттар» (кедендік әкелу бажының мөлшерлемесі - 5%71С)) кодын мәлімдеумен жүргізілді.
«Т» компаниясы жоғарыда көрсетілген тауарларды кедендік декларациялау кезінде СЭҚ ТН 71С) ескертпесіне сәйкес кедендік әкелу бажының ставкасын қолданған.
Бұдан әрі тауарларды шығарғаннан кейін кедендік бақылаудың нәтижелері бойынша жоғарыда көрсетілген 3 ТД бойынша әкелінген «пластикалық майлау материалдары» тауарлары бойынша «Т» компаниясы ұсынған құжаттардың және 25.12.2024ж. тауарларды жіктеу туралы 2 шешім негізінде СЭҚ ТН коды - 2710 19 880 0 «тістегершіктерге арналған май және редукторларға арналған май: құрамында биодизель бар ауыр дистилляттар» (кедендік әкелу бажының мөлшерлемесі - 5%) берілді және жалпы сомасы 6 341,62 мың теңгеге Хабарлама қойылды.
Кодексінің 39-бабына сәйкес СЭҚ ТН кедендік-тарифтік реттеу шараларын, кедендік әкету баждарын, тыйым салулар мен шектеулерді, ішкі нарықты қорғау шараларын қолдану, кедендік статистиканы жүргізу мақсаттарында тауарларды сыныптау үшін пайданалылатын, тауарларды сипаттау және кодтау жүйесі болып табылады.
Анықтама:
«код» - тауарлардың жіктеу топтамасын белгілеу үшін қолданылатын араб цифрларының реттелген жиынтығы;
«тауарлар тобы» - жалпы белгілері бар және алғашқы екі санның мәтіндік сипаттамасында сипатталған тауарлар;
«тауар позициясы» – бесіншіден бастап барлық цифрлар нөлдер болған жағдайда, сызықсыз атауы және төрт немесе одан да көп цифрлардан тұратын коды бар тауарлардың жіктеу топтамасы;
«субпозиция» - тауар позициясының құрамына кіретін, бір немесе екі дефис атауы бар тауарлардың сыныптамалық топтамасы.
«кіші субпозиция (кіші субпозиция)» – субпозицияның құрамына кіретін, ал ол болмаған кезде тауар позициясының құрамына кіретін және не алты саннан асатын коды бар, не коды жоқ, бірақ бір сызықты немесе көп сызықты атауы бар тауарлардың сыныптамалық топтамасы.
Кодексінің 40-бабына сәйкес тауарларды сыныптау деп қарастырылатын тауарларды Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасы бойынша нақты тауарлық позицияларға, қосалқы позицияларға және кіші қосалқы позицияларға кезең-кезеңмен жатқызу түсініледі.
Тауарларды сыныптау мына негізгі өлшемшарттар:
1) тауар орындайтын функция;
2) тауар жасалған материал негізге алына отырып жүзеге асырылады.
Бұл ретте СЭҚ ТН ЖПҚ қолдану негізінде тауарлардың өңделу дәрежесін ескере отырып, оларды тауарлық кіші қосалқы позицияларға бір мәнді жатқызу қағидаты сақталады (Алғашқы төрт белгі деңгейіндегі кодты анықтау үшін 1-5 ТНҚ, алты-он белгі деңгейіндегі тауарды жіктеу үшін 6 ТНҚ) және бөлімдерге, топтарға (оның ішінде тауар позицияларына, субпозицияларға ескертпелерге), сондай-ақ ерекше жіктеу мәселелерін түсіндіретін қосымша ескертпелерге.
Тауарларды сыныптау кезінде кеден органдары, декларанттар немесе өзге тұлғалар:
1) СЭҚ ТН ТНҚ;
2) бөлімдерге, топтарға, позицияларға ескертпелерді пайдаланады.
СЭҚ ТН біркелкі қолдану мақсатында кеден органдары, декларанттар немесе өзге тұлғалар:
1) СЭҚ ТН берілген түсініктерді;
2) Дүниежүзілік кеден ұйымының Үйлестірілген жүйе комитетінің сыныптамалық пікірлер компендиумін;
3) уәкілетті органның тауарларды сыныптау жөніндегі алдын ала шешімдерінің электрондық базасын;
4) Комиссияның және уәкілетті органның жекелеген тауар түрлерін сыныптау бойынша түсіндірмесін пайдалануы мүмкін.
Ұсынылған техникалық сипаттамаға сәйкес:
«RX пластикалық майлау материалдары» тауары - жартылай синтетикалық базалық май және алюминий кешенінің қоюландырғышы негізінде, ауыр жүк тиелген машиналарға, тау-кен жабдықтарына, арктикалық жағдайларда экскаваторларға қызмет көрсету үшін әзірленген майлау материалы.
Қолданылуы:
- экскаваторлар мен драглайндарда ашық тісті берілістер;
- өнеркәсіп секторында ашық тетіктер;
- ауыр жүктелген, баяу қозғалатын антифрикциялық жабыны бар подшипниктер;
- тірек-айналмалы роликті құрылғылар;
- төлкелер, саусақтар және басқа да ауыр жүктелген төмен айналымды сырғанау мойынтіректері;
- жоғары жүктеме және төмен жылдамдық жағдайында жұмыс істейтін механикалық элементтер.
Жұмыс температурасы -500С-ден 1200С-ге дейін.
Сондай-ақ заттың қауіпсіздік паспортына сәйкес тауар құрамына мыналар кіреді: 1-Децен гидрирленген 10-24,99%, полисульфидтер, ди-трет-Бу 0,1-0,99%, молибден триоксиді, бис реакциясы өнімдері (0,0-бис (2-этилгексил) дитиофосфатпен 0,1-0,99%, бензенамин, N-фенил, 2,4,4-триметилпентенмен реакция өнімдері 0,1-2,99%, нафтен қышқылдары, мырыш тұздары 0,1-0,99%.
«R пластикалық майлау материалдары» тауары - бұл алюминий кешенінің қоюландырғыш технологиясы бар тиімділігі жоғары майлау. Қатты бөлшектер графит. Ашық тісті берілістерде қолданудың кең спектріне арналған майлау. Оның құрамына дәнекерлеуге жоғары жүктемені және торапты сенімді қорғауды қамтамасыз ететін тұтқырлығы жоғары арнайы жартылай синтетикалық базалық май кіреді. Жағылғаннан кейін майлау иілгіш, жабысқақ, беріктігі жоғары консистенцияға ие болады, ол бүкіл қызмет ету мерзімі бойы сақталады.
Қолданылуы: үлкен жүктемелер мен жоғары температураларда үлкен ашық берілістерді, үлкен қуатты редукторларды және ашық құрылымды, айналмалы пештерді, цемент және тау-кен өнеркәсібі диірмендерін, конвейерлер мен көлік тізбектерін, тісті берілістерді майлауға арналған. Жұмыс температурасы -200С-ден 1000С-ге дейін.
Сондай-ақ заттың қауіпсіздік паспортына сәйкес тауардың құрамына мыналар кіреді: полисульфидтер, ди-трет-Бу 0,1-0,99%, алкандар С14-17 хлор, хлорланған парафиндер С 14-17 - 0,1-0,249%, бензенамин, N-фенил, 2,4,4-триметилпентен 0,1-2,99% реакция өнімдері, молибден триоксиді, өнімдер бис (0,0-бис (2-этилгексил) дитиофосфатпен 0,1-0,99% реакциялар.
Анықтама үшін: Жартылай синтетикалық май - майлау материалының сипаттамасын жақсарту үшін арнайы қоспалар жиынтығымен толықтырылған синтетикалық және минералды майлардың екі түрінен тұратын өзіндік қоспа.
Синтетикалық майлар - химиялық немесе мұнай-химиялық синтез әдісімен алынған жағар майлар.
СЭҚ ТН 2710 тауар позициясы битуминозды жыныстардан алынған мұнай мен мұнай өнімдерін (шикіден басқа) және битуминозды жыныстардан алынған құрамында мөлшері 70% -дан немесе одан да көп мұнай немесе мұнай өнімдері бар өнімдерді қамтиды, бұл ретте бұл мұнай өнімдері құрамында биодизель бар және пайдаланылған мұнай өнімдері.
СЭҚ ТН-ның 2710 тауар позициясында «битуминозды жыныстардан алынған мұнай және мұнай өнімдері» термині битуминозды жыныстардан алынған мұнай және мұнай өнімдерін ғана емес, сондай-ақ ең бастысы аралас қанықпаған көмірсутектерден тұратындарды қоса алғанда, кез келген тәсілмен алынған ұқсас мұнай өнімдерін білдіреді хош иісті емес құрамдас бөліктер массасынан асады.
СЭҚ ТН 2710 тауар позициясы: жеңіл дистилляттар, орташа дистилляттар, ауыр дистилляттар болып бөлінеді.
- - - Ауыр дистилляттар былайша нақтыланады:
1) газойлдар;
2) сұйық отындар;
3) майлайтын майлар; өзге де майлар;
Өз кезегінде майлайтын майлар; өзге де майлар нысаналы мақсаты бойынша нақтыланады:
- - - - - 2710 19 710 0 қайта өңдеудің ерекше процестері үшін;
- - - - - 2710 19 750 0 химиялық түрлендірулер үшін;
- - - - - өзге мақсаттар үшін.
СЭҚ ТН-да тауарларды дұрыс және бір мәнді жіктеу үшін СЭҚ ТН-ның 27-тобына қосымша (2) Ескертпелерде мынадай терминдер белгіленген:
- «ауыр дистилляттар» (2710 19 310 0 - 2710 19 980 0 және 2710 20 110 0 - 2710 20 900 0 кіші қосалқы позициялары) мөлшері 65 % -дан кем (шығындарды қоса алғанда) ISO 3405 әдiсi бойынша 2500С температурасы кезiнде (ASTM D 86 баламалы әдісіне) мұнай фракцияларын және басқа да мұнай өнімдерін немесе 2500С температурасы кезінде айдау пайызы осы әдіспен анықталмайтын фракциялар білдіреді.
Осылайша, алюминий кешенінің қоюлатқышын, графитті қоса отырып, жартылай синтетикалық базалық май негізіндегі «RX пластикалық майлау материалдары» және «R пластикалық майлау материалдары» тауарларының құрамын ескере отырып СЭҚ ТН 2710 тауар позициясындағы тауарлардың жіктелуін қарау мүмкін емес.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңсыз деп танылды.