Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) ірі кәсіпкерлік субъектілері мен мұнай секторы ұйымдарын қоспағанда заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын (КТС) және қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарласына «А» ЖШС апелляциялық шағым түсті.
Іс материалдарына сәйкес, мемлекеттік кірістер органы 01.01.2021ж.- 31.12.2023ж. мерзіміне салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 67 713,9 мың теңге сомасында КТС және 15 750,7 мың теңге сомасында өсімпұл, 22 713,3 мың теңге сомасында ҚҚС және 12 023,4 мың теңге өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
Талап қоюдың ескіру мерзіміне қатысты
25.12.2017ж. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 226, 242, 400-баптарын бұзу салықтардың шағымданған сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеуге негіз болды.
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2021 жылға 4 534,0 мың теңге сомасында КТС есептелді, Салық кодексінің 400-бабын бұза отырып, 2021 жылдың 3 тоқсанына 22 534,3 мың теңге сомасында ҚҚС алынып тасталды.
Салық органының осы қорытындысына сәйкес «А» ЖШС тексеру актісінде Салық кодексінің 48-бабы 9-тармағының 1-тармақшасына сәйкес 2021 жылы тексеру жүргізілгені көрсетілгеніне байланысты сәйкес келмейді, оған сәйкес салық төлеуші салық бойынша кезең үшін қосымша салық есептілігін ұсынған жағдайда талап қою мерзімі күнтізбелік бір жылға ұзартылады осы баптың 2 және 3-тармақтарында белгіленген талап қою мерзімі бюджетке салықтар мен төлемдердің есептелген сомасын есептеу және қайта қарау бөлігінде күнтізбелік бір жылдан аз уақыттан кейін аяқталады.
«А» ЖШС дәлелдерін тексере отырып, салық органы ұсынған материалдарды зерттей отырып, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Тақырыптық тексеру актісінен мыналар шығады.
Салық кодексінің 48-бабы 1-тармағының және 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес салық органы бюджетке салықтар мен төлемдердің есептелген, есептелген сомасын есептеуге, есептеуге немесе қайта қарауға құқылы уақыт кезеңі салық міндеттемесі мен талабы бойынша талап қою ескіру деп танылады.
Егер осы бапта өзгеше көзделмесе, талап қою мерзімі үш жылды құрайды.
Салық кодексінің 48-бабы 9-тармағының 1) тармақшасына сәйкес талап қоюдың ескіру мерзімі бір күнтізбелік жылға ұзартылады-салық төлеуші (салық агенті) осы баптың 2 және 3-тармақтарында белгіленген талап қоюдың ескіру мерзімі бір күнтізбелік жылдан аз уақыт өткен кезең үшін қосымша салық есептілігін ұсынған жағдайда, есептеу бөлігінде және (немесе) бюджетке төленетін салықтар мен төлемдердің есептелген сомасын қайта қарау.
ҚР Жоғарғы Сотының 22.12.2022ж. №9 «Соттардың салық заңнамасын қолданудың кейбір мәселелері туралы» нормативтік қаулысының 18-тармағына сәйкес салық органының салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің есептелген, есептелген сомасын есептеу немесе қайта қарау құқығына қатысты талап қою мерзімі 1) тармақшаларда көзделген хабарламаларды шығару күніне есептеледі. 2) және 3) Салық кодексінің 114-бабы 2-тармағының.
Осылайша, салық заңнамасында ескіру мерзімін тоқтата тұрудың нақты жағдайлары белгіленген. Бұл ретте тексеру нәтижелері туралы хабарлама бойынша талап қоюдың ескіру мерзімі оны шығару күніне есептеледі.
Қарастырылып отырған жағдайда салық тексеруімен 01.01.2021ж.-31.12.2021ж. КТС және 2021ж. 3 тоқсанына ҚҚС бойынша салық кезеңі қамтылды.
Айта кету керек, «А» ЖШС 2021 жылдың 3-4 тоқсанына және 13.09.2024 жылға ҚҚС (300.00 ф.) бойынша қосымша декларациялар, 2021 жылға арналған 01.08.2024ж., 13.09.2024ж. КТС бойынша қосымша декларациялар табыс етілді, тиісінше, салық кодексінің жоғарыда көрсетілген нормасына сәйкес талап қою ескіру мерзімі, есептеу бөлігінде және / немесе есептелген салық сомасын қайта қарау бір күнтізбелік жылға ұзартылуға жатады.
Баяндалғанды негізге ала отырып және Салық кодексінің 314, 423 – баптарына сәйкес күнтізбелік жыл ҚҚС үшін күнтізбелік тоқсан салық кезеңі болып табылатынын ескере отырып, Мемлекеттік кірістер департаменті нұсқама шеңберінде есептелген, есептелген сомаларды есептеуге, қайта қарауға құқылы.
Демек, шағымданатын хабарламаны шығару күніне (20.02.2025ж.) 2021 жылғы КТС және 2021 жылғы 3 тоқсандағы ҚҚС есептеу бөлігінде талап қою мерзімі (ұзартуды ескере отырып) өтпегендіктен, тиісінше, көрсетілген бөліктегі «А» ЖШС дәлелдері дұрыс емес болып табылады.
Демек, салық кезеңдері үшін КТС және ҚҚС сомаларын есептеу бөлігінде шағым жасалған хабарламаны шығару күніне (20.02.2025ж.) талап қою мерзімі аяқталған жоқ. Осыған байланысты, 2021 жылғы КТС, 2021 жылғы 3 тоқсандағы ҚҚС есептелуге жатады.
Осылайша, Салық кодексінің 48-бабының нормасын ескере отырып, шағымданатын хабарламаны шығару күніне (20.02.2025ж.) 2021 жылғы КТС және 2021 жылғы 3 тоқсандағы ҚҚС есептеу бөлігінде талап қою мерзімі (тоқтатыла тұруды ескере отырып) өтпегендіктен, сәйкесінше, көрсетілген кезеңдегі КТС және ҚҚС есептеу салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.
1.1. «С»ЖК-мен өзара есеп айырысу бойынша
Тексеру нәтижелері бойынша 2022 жылы «С»ЖК-мен өзара есеп айырысу бойынша 30 546,8 мың теңге сомасына тауарларды (көкөністерді, жемістерді) сатып алу бойынша шығыстар шегерімдерден Алып тасталды.
ЖК «С» ЖК 08.12.2021ж. бастап мемлекеттік кірістер басқармасында (бұдан әрі-МКБ) тіркелген.
Қызмет түрі - жүк автомобиль көлігінің қызметі.
«С» ЖК ҚҚС бойынша тіркеу есебінде тұрған жоқ.
СОНО АЖ сәйкес «С»ЖК:
- Шағын бизнес субъектілері үшін оңайлатылған декларация (910.00-нысан) 2022 жылғы 1 жартыжылдықта 14 355,1 мың теңге сомасында табыс көрсетіле отырып ұсынылды, 2022 жылғы 2 жартыжылдықта 25 059,1 мың теңге сомасында, бұл ретте төлеуге жататын ЖТС сомасы 0 теңгені құрайды, жалдамалы қызметкерлер жоқ;
- 2022 жылғы мүлік салығы, көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы бойынша декларация (700.00-нысан) ұсынылмаған.
«С» ЖК ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес 2022 жылы «Т» ЖШС мекенжайына 28 109,1 мың теңге сомаға 5 ЭШФ жазылды, бұл ретте салықтық тексеруге «А» ЖШС мекенжайына 30 546,8 мың теңге сомаға қағаз тасығышта жазылған шот-фактуралар берілді.
Айта кету керек, «А» ЖШС Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 30.04.2015ж. №546 бұйрығымен бекітілген «Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидаларының» 4-тарауын бұза отырып, шағымға тауарларды тасымалдауды растайтын тауар-көлік жүкқұжаттары, жол парақтары, сенімхаттар қоса берілмеген.
Жоғарыда баяндалғандарды ескере отырып, «А» ЖШС-нің «С» ЖК-мен өзара есеп айырысуы жөніндегі құжаттар операцияларды жасау фактісі туралы анық куәландыра алмайды және осы операциялардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды және тиісінше Қазақстан Республикасы салық заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімге жатқызу үшін негіз болып табылады.
Осылайша, 2022 жылғы шығыстар «С»ЖК-мен өзара есеп айырысу бойынша 30 546,8 мың теңге сомасына шегерімге жатқызуға жатпайды.
1.2. «А»ЖК-мен өзара есеп айырысу бойынша
Тексеру нәтижелері бойынша 2022 жылы «А»ЖК-мен өзара есеп айырысу бойынша 44 620,0 мың теңге сомасына қызметтерді (жүк тасымалын) сатып алу бойынша шығыстар шегерімдерден Алып тасталды.
«А» ЖК 28.09.2021ж. бастап МКБ-да тіркелген.
Қызмет түрі - жүк автомобиль көлігінің қызметі.
«А» ЖК ҚҚС бойынша тіркеу есебінде тұрған жоқ.
«А»ЖК СОНО АЖ сәйкес:
- Шағын бизнес субъектілері үшін оңайлатылған декларация (910.00-нысан) 2022 жылғы 1 жартыжылдықта 29 928,4 мың теңге сомасында табыс көрсетіле отырып ұсынылды, 2022 жылғы 2 жартыжылдықта 28 585,0 мың теңге сомасында, бұл ретте төлеуге жататын ЖТС сомасы 0 теңгені құрайды, жалдамалы қызметкерлер жоқ;
- 2022 жылғы мүлік салығы, көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы бойынша декларация (700.00-нысан) ұсынылмаған.
2022 жылы «А» ЖК ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес 28 065,4 мың теңге сомаға «Т» ЖШС мекенжайына 6 ЭШФ жазып берілді, бұл ретте салықтық тексеруге 44 620,0 мың теңге сомаға қағаз тасығышта «А» ЖШС мекенжайына жазылған шот-фактуралар берілді.
«А» ЖК ЖБО АЖ деректеріне сәйкес мынадай көлік құралдары бойынша жеке тұлғалардан көлік құралдарына салық есептелді және төленді: SUBARU IMPREZA, LADA-21214, TOYOTA Mark 2, LADA 21705, SUBARU IMPREZA, SUBARU LEGACY, MERCEDES Benz 300E, MERCEDES Benz GL550, MERCEDES-Benz 420, олар жеңіл автокөлік құралдарымен, тиісінше, « А «ЖК жүк автокөлік құралдары жоқ.
ҚР БСАЖ деректеріне сәйкес «А» ЖК «А»ЖШС-нің жалғыз құрылтайшысы болып табылатынын атап өткен жөн.
Бұл ретте ҚР БСАЖ АЖ деректеріне сәйкес тұрғылықты жері бойынша тіркеу деректеріне сәйкес «А» ЖК және «С» ЖК бір мекенжай бойынша тіркелді.
«А» ЖШС Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 30.04.2015ж. №546 бұйрығымен бекітілген «Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидаларының» 4-тарауын бұза отырып, шағымға тауарларды тасымалдауды растайтын тауар-көлік жүкқұжаттары, жол парақтары, сенімхаттар қоса берілмегенін атап өткен жөн.
Жоғарыда баяндалғандарды ескере отырып, «А» ЖШС-нің «А» ЖК-мен өзара есеп айырысуы жөніндегі құжаттар операцияларды жасау фактісі туралы анық куәландыра алмайды және осы операциялардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды және тиісінше Қазақстан Республикасы салық заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімге жатқызу үшін негіз болып табылады.
Осылайша, 2022 жылғы шығыстар «А»ЖК-мен өзара есеп айырысу бойынша 44 620,0 мың теңге сомасына шегерімге жатқызуға жатпайды.
Салық кодексінің 242-бабын бұзу, атап айтқанда 8 786,1 мың теңге сомаға шегерімдерді төмендету және 240 486,5 мың теңге сомаға кірісті төмендету шағымданатын салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болды.
«А» ЖШС салық органының осы тұжырымына сәйкес емес, «А» ЖШС атына тауарлар мен материалдық қорларды сақтауға арналған қойма үй-жайларын жалға алуға қатысты құжаттарды ұсыну туралы талаптар жіберілмегеніне байланысты. Бұл ретте «А» ЖШС-де тексерілетін кезеңде тауарлар мен материалдық қорлар сақталатын қойма үй-жайы болған.
«А» ЖШС дәлелдерін тексере отырып, салық органы ұсынған материалдарды зерттей отырып, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Тақырыптық тексеру актісінен мыналар шығады.
Жоғарыда көрсетілгендей, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар табыс алуға бағытталуы тиіс болған жағдайда шегерімге жатқызылуға жатады. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркеу бойынша жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары - Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 20.01.2020ж. №39 бұйрығымен бекітілген 2023 жылғы КТС (100.00 - нысан) бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидаларының (бұдан әрі - №39 қағидалар) 17-тармағына сәйкес «шегерімдер»бөлімінде:
100.00.019 жолында салық кодексінің 242-бабының 1-тармағына сәйкес шегерімге жатқызылатын өткізілген (пайдаланылған) тауарлардың өзіндік құны, сатып алынған жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны көрсетіледі. 100.00.019 I - 100.00.019 II + 100.00.019 III + 100.00.019 IV + 100.00.019 V - 100.00.019 VI - 100.00.019 VII - 100.00.019 VIII - 100.00.019 IX;
100.00.019 I жолында салық кезеңінің басындағы қорлардың баланстық құны көрсетіледі. Көрсетілген жол салық кезеңінің басындағы бухгалтерлік баланс бойынша айқындалған деректерге сәйкес толтырылады;
100.00.019 II жолы салық кезеңінің соңындағы бухгалтерлік баланс деректеріне сәйкес толтырылады;
100.00.019 III жолында құны көрсетіледі:
жарғылық капиталға салым ретінде қосылу жолымен қайта ұйымдастыру нәтижесінде салық кезеңі ішінде келіп түскен, оның ішінде сатып алынған, өтеусіз алынған, сондай-ақ өзге де негіздер бойынша келіп түскен қорлар;
үшінші тарап ұйымдары, дара кәсіпкерлер, жеке нотариустар, адвокаттар, жеке тұлғалар орындаған жұмыстар мен көрсетілген қызметтер.
Қаралып отырған жағдайда, 2023 жылғы КТС (100.00 т.) бойынша декларацияда «А» ЖШС 100.00.019 I және 100.00.019 II жолдары толтырылмаған, 100.00.019 III «барлығы қорлар, жұмыстар, қызметтер сатып алынды» жолында 243 628,2 мың теңге сомасы көрсетілген.
2023 жылғы айналым-сальдо ведомосіне сәйкес «А» ЖШС 1330 шоты бойынша 240 486,5 мың теңге сомаға, оның ішінде 74 365,6 мың теңге сомаға «Шикізат пен материалдар», 166 120,9 мың теңге сомаға «тауарлар» сомасына қорлардың қалдығы көрсетілген.
Бұл ретте, 2022 жылғы КТС бойынша декларацияға сәйкес «А» ЖШС 100.00.019 II «салық кезеңінің аяғындағы қорлар барлығы» жолында 0 теңге көрсетілген, тиісінше, 2023 жылдың басындағы қорлар жоқ.
Сонымен қатар, «А» ЖШС 20.02.2025ж. түсініктеме берді, онда мыналар көрсетілген: «2023 жылғы 1330 шоты бойынша айналым-сальдо ведомосінде қорлардың сомасы ТМҚ-ны дұрыс кіріске алмау себебінен көрсетілген. 1С бағдарламасында қызметтер TMZ ретінде қабылданды. Салық кезеңінің соңында компанияның қорлары жоқ».
Салықтық тексеруді жүргізген мемлекеттік кірістер органы (МҚҚ) шағымды қарау барысында берген ақпараттан «А» ЖШС салықтық тексеруді жүргізу барысында 05.11.2024ж. салықтық тексеруді жүргізу үшін қажетті құжаттарды ұсыну туралы талап табыс етілгені, атап айтқанда 6-тармақта «салықтық тексеруді бастау үшін алшақтықтар бойынша түсініктеме беру» көрсетілген есепті деректер мен бухгалтерлік есеп арасындағы» барлық салық кезеңінің соңындағы қорлар».(ОСВ)».
«А» ЖШС көрсетілген талапқа 20.11.2024ж. жауап берілді, одан салық кезеңінің соңында «А» ЖШС-де қорлар жоқ екендігі шығады.
Осылайша, салық нысандарын қамтитын есепке алу құжаттамасының деректерін ескере отырып, «А» ЖШС 100.00.019 III жолы бойынша «КТС бойынша барлық декларациялардың қорлары, жұмыстары, қызметтері сатып алынды» 2023 жылы сатып алынған қорлардың, жұмыстардың, қызметтердің құны 240 486,5 мың теңге сомасына асыра бағаланды.
Салық кодексінің 179-бабы 2-тармағының 5) тармақшасына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілуге тиіс.
«А» ЖШС шағымда шағымға тауарлар мен материалдық қорлар сақталған қойма үй-жайларының болуын растайтын құжаттар қоса берілетіні көрсетілген, бұл ретте мұндай құжаттар шағымға қоса берілмейді.
Баяндалғанды негізге ала отырып, Салық кодексінің 192, 242-баптарының нормаларына сәйкес кіріске 240 486,5 мың теңге сомасын енгізу және салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2023 жылға арналған КТС тиісті есептеу негізді болып табылады.
Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына және 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін және тақырыптық тексеру нәтижелерін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.