Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «A» Компаниясынан аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) кедендік баж бен ҚҚС есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы гирляндалардың кедендік құнын мәлімдеудің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 112 208,6 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
«А» Компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, кеден органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
Атап айтқанда, «А» Компаниясы кеден органы ұқсас тауарлардың бағасын талдау кезінде ескермеген деп санайды, келтірілген мысал есептеулер Гонконг долларымен жүргізілетін Гонконг аумағынан (Қытай арнайы экономикалық аймағы) тауарды жеткізу туралы куәландырады, осыған байланысты оның құны келтірілген мысалдармен салыстыруға келмейді, өйткені Гонконгтан жеткізілген кез келген тауардың құны Қытайдан әдеттегі құн
Қытайдан келген гирляндалардың бөлшек сауда бағаларын талдау олардың түрлерінен, метражынан және олардың құрамдас бөліктерінен құралатын бағалардың үлкен диапазоны туралы куәландырады. Мысалы, Каспи дүкенінде баға 1 200 теңгеден басталып, метражға байланысты 6 000 теңгеге дейін өседі.
Сондай-ақ бағаға гирляндалардың құрамдас бөліктері де әсер етеді, себебі олар түріне қарай жарықдиодты, жаңа жылдық, көше, шарбақ, перде және т.б. болып бөлінеді, тиісінше олардың бағасы да өзгереді. Осыған байланысты көрсетілген мән-жайларда келтірілген мысалға негіз ретінде жол берілмейді.
Бұдан басқа, «А» Компаниясы келісімшарттың орындалуын талдауға жол берілмейді деп есептейді.
Мәселен, «А» Компаниясы (Сатып алушы) мен «S» компаниясы (Сатушы) (ҚХР) арасында жалпы сомасы 5,0 млн. АҚШ долларына тауарларды сатып алуға келісімшарт жасалды.
Келiсiм-шарт талаптарына сәйкес тауардың әрбiр легiнiң құны Сатып алушы ресiмдеген Қазақстан аумағына тауардың әкелiнгенiн растайтын кеден құжаттарының негiзiнде айқындалады.
Келтiрiлген мысал бойынша тауар 0,500 млн. АҚШ долларынан асатын сомаға жеткiзiлдi, келiсiм-шарт бойынша 0,780 млн. АҚШ доллары төлендi, яғни сол кезеңде берiлген тауар үшiн толық төлендi. Келтiрiлген мысал бойынша тауар 0,500 млн. АҚШ долларынан асатын сомаға жеткiзiлдi, келiсiм-шарт бойынша 0,780 млн.АҚШ доллары төлендi, яғни сол кезеңде берiлген тауар үшiн толық төлендi.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 66-бабында әкелінетін тауарлардың кедендік құны олармен жасалатын мәміле құны, яғни Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелу үшін оларды сату кезінде осы тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге тиіс баға болып табылады деп белгіленген.
Ұсынылған құжаттардан құны Кодекстің 66-бабының нормаларына сәйкес келетін келісімшартта, инвойста, шот-фактурада және төлем тапсырмасында айқындалғаны келіп шығады.
Баяндалғанға байланысты «А» Компаниясы кедендік тексеру нәтижелері бойынша шығарылған хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ-қа қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Кодекстің 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына кедендік бақылау жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындаудың және мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны белгіленген.
Қарастырылып отырған жағдайда «А» Компаниясы «S» (Қытай) компаниясымен жасалған келісімшарт шеңберінде ЕАЭО кедендік аумағына «гирлянда» (жаңа жылдық шыршаларды безендіру үшін) тауарын импорттады.
Тауарды декларациялау «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімі бойынша жүргізілді және әкелінген тауардың кедендік құны әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша айқындалды (1-әдіс).
Тәуекел бейінінің іске қосылуына байланысты тауарды кедендік декларациялау кезінде кедендік құнға бақылау жүргізілді, оның нәтижелері бойынша тауардың кедендік құны резервтік әдісті (6-әдіс) қолдана отырып түзетілді.
Бұдан әрі кеден органы кедендік тексеруді тағайындады, оның барысында «А» компаниясының атына құжаттарды және (немесе) мәліметтерді, оның ішінде шарттарды (келісімшарттарды), ерекшеліктерді және оларға қосымшаларды, инвойстарды, тауар үшін төлемді растайтын құжаттарды, жеткізушілермен өзара есеп айырысу актілерін, прайс-парақтарды және т.б. ұсыну бойынша талаптар жіберілді.
Кеден органының талаптарын орындау шеңберінде «А» Компаниясы: келісімшарт, CMR, буып-түю парағы, кедендік тексеру актісі, теміржол жүкқұжаттары, 3310 шоты, жеке шоттан үзінді көшірме және банктік шоттың болуы туралы анықтама берді.
Сондай-ақ кедендік тексеру барысында кеден органы екінші деңгейдегі банктерге сұрау салулар жіберді.
Осы құжаттарды талдау нәтижелерi бойынша кеден органы Сатушының атына жiберiлген ақша қаражаты мен алынған тауарлар арасындағы айырманы анықтады, бұл 3310 бухгалтерлiк шот бойынша айналым-сальдо ведомосымен расталады.
Тәуекелдерді басқару жүйесінің іске қосылуына байланысты кедендік тазарту кезінде тауарлардың кедендік құнына бақылау жүргізілді және «А» Компаниясы мәлімдеген тауарлардың құны әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша (1-әдіс) кедендік тексеруде белгіленгендей дұрыс жүргізілмеген резервтік әдіс (6-әдіс) бойынша түзетілді.
Осыған байланысты, кедендік тексеру нәтижелері бойынша кеден органы «гирлянда» тауарына қатысты (жаңа жылдық шыршаларды безендіру үшін) біртекті тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша әдісті (3-әдіс) қолданған.
«А» Компаниясы мен кеден органы ұсынған құжаттарды қарап, мыналар анықталды.
«А» Компаниясы (Сатып алушы) «S» компаниясымен (Сатушы) жасасқан келiсiм-шартты зерделеп, келiсiм-шарттың мәнi қоса берiлiп отырған инвойстарда көрсетiлген мөлшерде және бағалар бойынша тауарлардың әртүрлi ассортиментiн жеткiзу болып табылатыны анықталды.
Тауар үшін төлем келісім-шартқа қол қойылған сәттен бастап 30 күн ішінде 100% алдын ала төлем түрінде жүргізіледі. Тауар партияларына ақы төлеу тауардың бөлiктерiмен жүзеге асырылуы мүмкiн немесе бiрнеше партиясы бiр мезгiлде жалпы сомамен төленуi мүмкiн.
Тауардың партиясы мынадай құжаттармен бірге жүруі тиіс: шот-фактура (коммерциялық инвойс), буып-түю парағы және қажетті сертификаттар.
Қосымша келісімнің шарттары бойынша 11.08.2023ж. жоғарыда көрсетілген келісімшартқа тауарды жеткізу мерзімі келісілген партияға инвойс қойылған сәттен бастап 180 күн ішінде айқындалған.
Тауардың келісілген партиясының құнын төлеу оның нақты жеткізілген сәтінен бастап 45 (қырық бес) жұмыс күні ішінде жүргізіледі.
Одан әрі Компания «А» 07.11.2024ж. 11.08.2023ж. қосымша келісім сияқты сол нөмірмен келісім-шартқа тағы бір қосымша келісім жасасты, оған сәйкес Сатушы түрлі ассортименттегі тауарларды қоса берілген инвойстарда көрсетілген мөлшерде және бағамен, оның ішінде көлік/логистикалық қызметтер үшін сатады, ал Сатып алушы сатып алады.
Сондай-ақ келісімшартқа қосымша екі келісім бар 07.11.2024ж. және шарттары бойынша келісімшарт бойынша төлемдер үшінші тұлғаның шотына банктік аударым жолымен АҚШ долларымен жүргізілетін 17.12.2024ж.
Осылайша, қаралып отырған келісімшартқа 4 жылғы толықтырулар бар нөмірлі №1 11.08.2023ж. және 07.11.2024ж. №2 07.11.2024ж. және 17.12.2024ж.
№42 Шешімге сәйкес тауарлардың кедендік құнын бақылауды жүргізу кезінде кеден органының иелігіндегі ақпарат, қаралып отырған мәміленің шарттары мен мән-жайлары туралы мәліметтерді қоса алғанда, қолда бар мәліметтермен барынша дәрежеде салыстырылатын әкелінетін тауарлардың физикалық сипаттамаларын, сапасы мен беделін, оның ішінде ұқсас оның ішінде кеден органдарының ақпараттық ресурстарын пайдалана отырып алынған біртекті тауарлармен, сол сыныптағы немесе түрдегі тауарлармен қамтамасыз етіледі.
Екінші деңгейдегі банктің жүргізілген төлемдер (аударымдар) және келісімшарт бойынша жеткізілген тауар (қызмет) туралы ақпаратына сәйкес төлемдер 0,780 млн. АҚШ долларын құрады, әкелінген ТД бойынша сома 9, 1 млн. АҚШ долларын құрайды. «А» Компаниясының Сатушы алдындағы берешегі 8,3 млн. АҚШ долларын құрайды. Сондай-ақ бұл құжатта репатриациялау мерзімі 180 күн деп көрсетілген.
«А» Компаниясы шағым материалдарына ұсынған тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжаттарға сүйене отырып, гирляндалар «К» және «R» (Қазақстан Республикасы) компанияларының атына сатылды.
Көрсетілген жүкқұжаттарға жыл өткен соң «А» Компаниясы «Тауарларға арналған декларацияның, тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштің, тауарларға ілеспе жүкқұжаттың, СТ-1 немесе СТ-KZ» 15-бағанында тауарларды Республика аумағына әкелу жүзеге асырылған ТД нөмірлеріне сілтемелері жоқ электрондық шот-фактураларды қалыптастырды Қазақстан
Бұл ретте қорларды бір жаққа жіберуге арналған жүкқұжаттардың күні мен нөмірлері біркелкі ресімделмеген, мысалы, 15.12.2024ж. №2 жүкқұжат, ал 17.12.2024ж. №1 жүкқұжат. Бұдан басқа, осы компаниялар «А» Компаниясы іс жүзінде орналасқан мекенжай бойынша орналасқан.
Кодекстің 65-бабында тауарлардың кедендік құны және оны айқындауға қатысты мәліметтер дұрыс, сандық жағынан айқындалатын және құжатпен расталған ақпаратқа негізделуге тиіс деп айқындалған.
Кодекстің 66-бабына сәйкес әкелінетін тауарлардың кедендік құны олармен жасалған мәміле құны, яғни оларды ЕАЭО кедендік аумағына әкету үшін сату кезінде іс жүзінде төленген немесе төлеуге жататын және Кодекстің 67-бабына сәйкес толықтырылған баға болып табылады.
Әкелінетін тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төлеуге жататын баға сатып алушы тікелей сатушыға немесе сатушының пайдасына өзге тұлғаға жүзеге асырған немесе жүзеге асыруға жататын осы тауарлар үшін барлық төлемдердің жалпы сомасы болып табылады.
Кодекстің 66, 68-72-баптарында тауарлардың кедендік құнын айқындау әдістерін қолдану тәртібі айқындалған.
Мәміленің құны бойынша кедендік құнды айқындау мүмкін болмаған жағдайда тізбектелген әдістердің әрқайсысы дәйекті түрде қолданылады. Бұл ретте, егер тауарлардың кедендік құнын алдыңғы әдісті пайдалану жолымен айқындау мүмкін болмаса, әрбір келесі әдіс қолданылады.
Сонымен қатар, кедендік тексеру актісінде келтірілген талдауға сәйкес, гирляндаларды әкелу Гонконг аумағынан емес, Қытай аумағынан жүзеге асырылды, деп есептейді «А» Компаниясы.
Жоғарыда көрсетілген мән-жайларды ескере отырып, кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік баж бен ҚҚС есептеуі заңды болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.