Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың жіктелуі
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «Р» компаниясынан кедендік әкелу баждарын және қосылған құн салығын есептеу бойынша аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағымы келіп түсті.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы азаматтық әуе кемелеріне арналған тауарларды сыныптау туралы мәліметтердің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 4 936,79 мың теңгені құрайтын хабарлама берілді.
«Р» компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағым түсіріп, онда 2 тауарларға арналған декларация (бұдан әрі – ТД) бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу бөлігінде кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрады.
Тексеру жүргізу нәтижелері бойынша 1 ТД бойынша рәсімделген «радиопеленгатор» тауары бойынша 3% мөлшерінде әкелу бажының мөлшерлемесін белгілеуге қатысты «P» компаниясы көрсетілген тауарға кедендік ресімдеу барысында мынадай құжаттар алынғанын және кеден органына ұсынылғанын хабарлайды:
1) Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі берген тауарларды, технологияларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді, ақпаратты өнімге жатқызу туралы 22.09.2022ж. қорытынды;
2) Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті берген тауарларды ақпаратты криптографиялық қорғау құралдарына және жедел-іздестіру іс-шараларын жүргізуге арналған арнайы техникалық құралдарға жатқызу тұрғысынан техникалық зерттеу бойынша 16.09.2022ж. қорытынды;
3) Қазақстан Республикасының Цифрлық даму, қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі берген Еуразиялық экономикалық одақтың (бұдан әрі – ЕАЭО) кедендік аумағына азаматтық мақсаттағы радиоэлектрондық құралдар мен жоғары жиілікті құрылғыларды, оның ішінде енгізілген не басқа тауарлардың құрамына кіретін құрылғыларды әкелу туралы 13.09.2022ж. қорытынды (рұқсат беру құжаты);
4) Қазақстан Республикасы цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің тауарлардың жекелеген түрлерін импорттауға арналған 18.10.2022ж. лицензиясы.
Жоғарыда көрсетілген құжаттарда 8526 10 000 1 ЕАЭО Сыртқы экономикалық қызметінің тауар номенклатурасының (бұдан әрі – СЭҚ ТН) коды бар, ол тауардың азаматтық мақсатын растайды және әкелу бажына салынбайды.
Осылайша, «P» компаниясы 02.10.2024ж. кедендік тексеру актісінде көрсетілгендей тауарды 8526 10 000 9 СЭҚ TH коды бойынша жіктеу дұрыс емес деп санайды.
Тексеру жүргізу нәтижелері бойынша 1 ТД бойынша рәсімделген «навигация, байланыс жүйесі және көпфункционалды индикатор» тауары бойынша 5% мөлшерінде әкелу бажының мөлшерлемесін белгілеуге қатысты «P» компаниясы аталған тауардың азаматтық мақсаттарға арналғанын хабарлайды.
Осылайша, «P» компаниясы әкелінген тауардың азаматтық мақсаты расталған және кедендік тексеру актісінде көрсетілгендей тауарды 8526 91 800 0 СЭҚ TH коды бойынша жіктеу дұрыс емес деп санайды.
Жоғарыда айтылғандарға байланысты «P» компаниясы 2 ТД бойынша тауарларды кедендік декларациялау кезінде СЭҚ TH кодтары көрсеткен дұрыс деп санайды және кедендік әкелу бажына салынбайды.
Баяндалғанның негізінде «Р» компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 39-бабына сәйкес СЭҚ ТН кедендік-тарифтік реттеу шараларын, кедендік әкету баждарын, тыйым салулар мен шектеулерді, ішкі нарықты қорғау шараларын қолдану, кедендік статистиканы жүргізу мақсаттарында тауарларды сыныптау үшін пайданалылатын, тауарларды сипаттау және кодтау жүйесі болып табылады.
Анықтама:
«код» - тауарлардың жіктеу топтамасын белгілеу үшін қолданылатын араб цифрларының реттелген жиынтығы;
«тауарлар тобы» - жалпы белгілері бар және алғашқы екі санның мәтіндік сипаттамасында сипатталған тауарлар;
«тауар позициясы» – бесіншіден бастап барлық цифрлар нөлдер болған жағдайда, сызықсыз атауы және төрт немесе одан да көп цифрлардан тұратын коды бар тауарлардың жіктеу топтамасы;
«субпозиция» - тауар позициясының құрамына кіретін, бір немесе екі дефис атауы бар тауарлардың сыныптамалық топтамасы.
«кіші субпозиция (кіші субпозиция)» – субпозицияның құрамына кіретін, ал ол болмаған кезде тауар позициясының құрамына кіретін және не алты саннан асатын коды бар, не коды жоқ, бірақ бір сызықты немесе көп сызықты атауы бар тауарлардың сыныптамалық топтамасы.
Кодексінің 40-бабына сәйкес тауарларды сыныптау деп қарастырылатын тауарларды Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасы бойынша нақты тауарлық позицияларға, қосалқы позицияларға және кіші қосалқы позицияларға кезең-кезеңмен жатқызу түсініледі.
Тауарларды сыныптау мына негізгі өлшемшарттар:
1) тауар орындайтын функция;
2) тауар жасалған материал негізге алына отырып жүзеге асырылады.
Бұл ретте, тауарлардың өңделу дәрежесі ескеріле отырып, оларды СЭҚ ТН түсініктеме берудің негізгі қағидаларын және бөлімдерге, топтарға ескертпелерді (оның ішінде тауарлық позицияларға, қосалқы позицияларға ескертпелерді), сондай-ақ өзіндік ерекшелігі бар сыныптау мәселелерін түсіндіретін қосымша ескертпелерді қолдану негізінде тауарлық кіші қосалқы позицияларға түбегейлі жатқызу қағидаты сақталады.
Тауарларды сыныптау кезінде кеден органдары, декларанттар немесе өзге тұлғалар:
1) СЭҚ ТН түсініктеме берудің негізгі қағидаларын;
2) бөлімдерге, топтарға, позицияларға ескертпелерді пайдаланады.
СЭҚ ТН біркелкі қолдану мақсатында кеден органдары, декларанттар немесе өзге тұлғалар:
1) СЭҚ ТН берілген түсініктерді;
2) Дүниежүзілік кеден ұйымының Үйлестірілген жүйе комитетінің сыныптамалық пікірлер компендиумін;
3) уәкілетті органның тауарларды сыныптау жөніндегі алдын ала шешімдерінің электрондық базасын;
4) Комиссияның және уәкілетті органның жекелеген тауар түрлерін сыныптау бойынша түсіндірмесін пайдалануы мүмкін.
Тауарларды жіктеудің дұрыстығын тексеруді кеден органы шығарғанға дейін де, шығарғаннан кейін де кедендік бақылау жүргізу шеңберінде жүзеге асырады.
Қаралып отырған жағдайда, «P» компаниясы 2 ТД бойынша «радиопеленгатор» және «навигация, байланыс және көпфункционалды индикатор жүйесі» тауарлары 8526 10 000 1 СЭҚ ТН коды «азаматтық әуе кемелеріне арналған радиолокациялық аппаратура5)» мәлімдемесімен кедендік әкелу бажының мөлшерлемесі – 0% декларацияланды.
Бұдан әрі кедендік бақылау нәтижелері бойынша тауарларды шығарғаннан кейін кеден органы қаралатын тауарларды жатқыза отырып тауарлардың СЭҚ ТН кодын өзгертті:
– «радиопеленгатор» кедендік әкелу бажының мөлшерлемесі 3% 8526 10 000 9 «өзге де радиолокациялық аппаратура» СЭҚ ТН коды берілді;
- «навигация, байланыс және көпфункционалды индикатор жүйесі» кедендік әкелу бажының мөлшерлемесі 5% 8526 91 800 0 «өзге де радионавигациялық аппаратура» СЭҚ ТН коды берілді.
Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 14.09.2021ж. №80 шешімімен (бұдан әрі – ЕЭК №80 шешімі) СЭҚ ТН және ЕАЭО Бірыңғай кедендік тарифі бекітілді.
СЭҚ ТН мәлімделген кодтары «азаматтық әуе кемелеріне арналған жабдықтар мен құрылғылар5)» тауар атауына жатады.
СЭҚ ТН сәйкес 5) ескертпеде келесі көрсетілген: «өнеркәсіп саласындағы мемлекеттік саясатты әзірлеу және нормативтік-құқықтық реттеу жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын атқарушы биліктің уәкілетті органы, Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекет әкелінетін тауардың нысаналы мақсатын растаған кезде».
Осылайша, СЭҚ ТН-ға ескертпенің 5) тармағымен СЭҚ ТН-нің 10 таңбалы кодтарындағы тауарларды жіктеу үшін өнеркәсіп саласындағы уәкілетті органның әкелінетін тауардың нысаналы мақсаты туралы растауы қажет.
ЕЭК №80 шешіміне сәйкес Қазақстан Республикасында өнеркәсіп саласында мемлекеттік саясатты әзірлеу және нормативтік-құқықтық реттеу жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын атқарушы биліктің уәкілетті органы – Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі (бұдан әрі – ҚР ИИДМ) болып табылады.
Жоғарыда көрсетілген тауарларды декларациялау кезеңінде ҚР ИИДМ әкелінетін тауарлардың нысаналы мақсатын растау өтініш берушінің жазбаша сұрау салуына жауап түрінде еркін нысанда берілді.
Бұл ретте «P» компаниясының шағымын қарау барысында кедендік декларациялау кезіңде және органға кедендік тексеру жүргізу кезіңде өнеркәсіп саласындағы уәкілетті әкелінетін тауарлардың нысаналы мақсатын растау үшін «P» компаниясы «радиопеленгатор» және «навигация, байланыс және көпфункционалды индикатор жүйесі» өтініштерін жібермегені анықталды.
Сондай-ақ, Қазақстан Республикасының Президенті Қ.–Ж. К. Тоқаевтың жарлығымен 01.09.2023ж. ҚР ИИДМ Қазақстан Республикасының Көлік министрлігі мен Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне (бұдан әрі – ҚР ӨҚМ) бөлу жолымен қайта ұйымдастырылғанын атап өткен жөн.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 04.10.2023 ж. №864 қаулысымен бекітілген ҚР ӨҚМ ережесіне сәйкес сауда қызметін реттеу саласындағы уәкілетті органмен келісу бойынша өз құзыреті шегінде тауарлардың нысаналы мақсатын растау тәртібін және нысанын айқындау мәселелері, сондай-ақ тауарлардың нысаналы мақсатын растауды жүзеге асыру ҚР ЖПҚ құзыретіне кіреді.
«P» компаниясының шағымын қарау барысында уәкілетті орган ҚР ӨҚМ-не «азаматтық әуе кемелері үшін5)» әкелінетін тауарлардың нысаналы мақсаты бойынша түсініктеме беру туралы сұрау салуды жолдады.
Мәселен, ҚР ӨҚМ-нің 05.03.2025ж. жауабына сәйкес «P» компаниясы 46.69 қызмет түрі (ҚР АК 03-2007) - өзге де техникалар мен жабдықтардың көтерме саудасы ЭҚЖЖ бойынша - тауарлардың нысаналы мақсатын растау туралы ҚР ӨҚМ-нің мекенжайына бірнеше рет өтініш хат жолдады..
Жоғарыда көрсетілген аталған ЭҚЖЖ өнеркәсіптік секторларға жатпайтындықтан, ҚР ӨҚМ «P» компаниясы тауарларының нысаналы мақсатын растаудан бас тартты.
Бұл ретте, «P» компаниясы әкелінетін тауарлардың нысаналы мақсатын растау бойынша ҚР ӨҚМ-не өтініштер кедендік тексеру нәтижелеріне шағымдану кезеңінде жіберілгенін атап өткен жөн.
Осылайша, кедендік декларациялау кезіңде және кедендік тексеру жүргізу кезіңде, сондай-ақ «P» компаниясының кедендік тексеру нәтижелеріне шағымдану барысында әкелінетін тауарлардың нысаналы мақсатын растайтын құжаттар ұсынылмаған, осыған байланысты «P» компаниясы әкелген тауарлар 8526 10 000 1 «азаматтық әуе кемелеріне арналған радиолокациялық аппаратура5)» СЭҚ ТН коды бойынша декларациялауға жатпайды.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды 2 ТД бойынша есептеу бөлігінде кедендік әкелу бажы мен ҚҚС есептеу заңды болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.