Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-салық органы) Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "V" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, мемлекеттік кіріс органы 2013ж.01.10. бастап 2013ж.31.12. дейінгі кезең үшін салықтың жекелеген түрлері және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша салық міндеттемесін орындау мәселелері бойынша "V" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) 94,4 мың теңге сомасында және 104,5 мың теңге сомасында өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
"V" компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
"V" компаниясы "К" компаниясымен 2013-2014жж. 2013 жылдың 4 тоқсаны бойынша ҚҚС 94,4 мың теңге Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы Қазақстан Республикасының 2008ж.12.10. Кодексінің (Салық кодексі) 256-бабының 1-тармағының талаптарын бұзу шағымданатын салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіздеме болып табылды.
Бұл қорытындымен "V" компаниясы келіспейді, өйткені салық төлеушінің бухгалтерлік құжаттамасы, оның ішінде салық салу объектілеріне қатысты есепке алу құжаттамасы болмаған кезде салықтық тексеру жүргізу мүмкіндігі туындайды.
Тексеру кезінде "V" компаниясының декларациясындағы салық төлеушінің деректері ескерілгені, бұл ретте "V" компаниясының салықтық тексеру деректері түсініксіз, өйткені бухгалтерлік құжаттар жоқ.
Сондай-ақ, "V" компаниясы шағымда тауарларды сатып алу бойынша мәмілелер жасалған кезде "К" компаниясы ҚҚС төлеуші ретінде тіркелгенін және табыс алу мақсатында сатып алынған сатылған тауарлар үшін шот-фактураларды заңды түрде жазғанын көрсетеді.
"V" компаниясы салық төлеушінің 2013-2014 жылдар кезеңінде камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы қойылған хабарламаларды орындауына қарамастан, салықтарды есептеу үшін талап қою мерзімі аяқталды деп есептейді.
"V" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 256-бабының 1-тармағына сәйкес, егер салық кодексінің 34-тарауында өзгеше көзделмесе, бюджетке жарнаға жататын салық сомасын айқындау кезінде салық кодексінің 228-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес ҚҚС төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының төлеуге жататын ҚҚС сомаларын есепке жатқызуға құқығы бар негізгі құралдарды, материалдық емес және Биологиялық активтерді, жылжымайтын мүлікке инвестицияларды, жұмыстар мен қызметтерді қоса алғанда, егер олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылса, сондай-ақ шарттар орындалса, алынған тауарлар үшін, осы тармақтың 1) -5) тармақшаларында көрсетілген.
Салық кодексінің 256-бабына сәйкес шот-фактура ҚҚС-ты есепке жатқызу үшін негіз болып табылатынын атап өткен жөн.
Бұл ретте барлық ҚҚС төлеушілер үшін міндетті құжат болып табылатын шот-фактураны жазып беру Салық кодексінің 263-бабының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 263-бабының 8-тармағына сәйкес қағаз тасығышта жазылған шот-фактураны заңды тұлғалар басшының және бас бухгалтердің қолдарымен, сондай-ақ егер осы тұлғаның Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мөрі болуға тиіс болса, атауы мен ұйымдық-құқықтық нысанын көрсететін мөрмен куәландырады.
Сондай-ақ, шот-фактура салық төлеушінің бұйрығымен уәкілетті қызметкердің қолымен расталуы мүмкін. Бұл ретте бұйрықтың көшірмесі тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушыларды көзбен таныстыру үшін қолжетімді болуға тиіс.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар табыс алуға бағытталуы және салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылуы тиіс, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтер немесе салық төлеушінің бұйрығымен осыған уәкілеттік берілген қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталған жағдайда, ҚҚС бойынша шегерімдерге және есепке жатқызылуға жатады.
Салық кодексінің 56-бабының 2-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өткен жөн. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Салық кодексінің 56-бабының 6-тармағында есепке алу құжаттамасы: бухгалтерлік құжаттаманы, салық нысандарын, салықтық есепке алу саясатын, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттарды қамтитыны айқындалған.
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес Бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуға тиіс, мұнда басқалармен қатар операция жасауға (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оның дұрыстығы көзделген (оның) ресімдеу.
Осылайша, салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Қазақстан Республикасының 2017ж.25.12. "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (2017ж.25.12. Салық кодексі) 145-бабы 3-тармағының 4) тармақшасына сәйкес салық төлеушінің (салық органының) камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны орындамау фактісі жоспардан тыс салықтық тексерудің негізі болып табылады.
2017ж.25.12. Салық кодексінің 48 - бабы 7-тармағының 5) тармақшасына сәйкес талап қою мерзімі жіберілген және талап қою мерзімі аяқталғанға дейін тапсырылған хабарлама орындалғанға дейін ұзартылады
Қаралып отырған жағдайда, 2013-2014 жылдар кезеңінде камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаға сәйкес салықтық тексеру нәтижелері бойынша "К" компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерден шығыстар алынып тасталды.
Айта кету керек, жоспардан тыс салықтық тексеруді тағайындау және ҚҚС есептеу үшін "V" компаниясының 2016ж.21.12. №1816СВ301369; №1816СВ301370 камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаларды орындамау фактісі негіз болды.
Бұл ретте, "V" компаниясының "К" компаниясымен өзара есеп айырысуының 2013-2014жж. арналған ҚҚС есептен алып тастау үшін "К" компаниясын мемлекеттік тіркеу "К" РММ-де тіркелген кезден бастап жарамсыз деп танылған 2015ж.10.11. МАЭС шешімі негіз болды.
"Жеткізушілер бойынша пирамида" есебіне сәйкес "V" компаниясы "К" компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша кіріс алуға бағытталған қызметпен байланысты емес шығыстар 4 974,7 мың теңге сомасына, оның ішінде 2013 жылы 786,5 мың теңге сомасына, 2014 жылы " К " компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша сомасы 4 188,2 мың теңге шегерімдерге жатқызылды.
Сонымен қатар, облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2016ж.19.01. Қаулысымен МАЭС-тің 2015ж.10.11. шешімі "К" компаниясын мемлекеттік тіркеуді жарамсыз деп тану және әділет басқармасының 2013ж.13.05. №83 бұйрығының күшін жою бөлігінде өзгертілді, осы бөлікте талап қоюды қанағаттандырудан бас тарту туралы жаңа шешім шығарыла отырып, ал қалған бөлігінде сот шешімі өзгеріссіз қалды.
Бұдан әрі, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2016ж.20.07. Қаулысымен сот алқасының қаулысы өзгертілді, "К" компаниясын мемлекеттік тіркеуді жарамсыз деп тану туралы талапты қанағаттандырудан бас тарту туралы жаңа шешім шығару бөлігінде күші жойылды, бұл бөліктегі іс өзге құрамдағы азаматтық істер жөніндегі сот алқасына жаңа қарауға жіберілді.
Бұл ретте, азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2016ж.13.09. қаулысымен қала прокурорының "К" компаниясына заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеуді жарамсыз деп тану және мемлекеттік тіркеу туралы 2013ж.13.05. №83 бұйрықтың күшін жою туралы талабын қанағаттандыру бөлігінде МАЭС-тің 2015ж.10.11. шешімі өзгеріссіз қалдырылды.
МАЭС-тің 10.11.2015 жылғы шешімінен "К" компаниясының жалғыз құрылтайшысы және басшысы болып табылатын жеке тұлғадан жауап алу хаттамасында таныс жеке тұлғаның өтініші бойынша 2013 жылы "К" компаниясын тіркеу туралы көрсетілген. Алайда, сотта жеке тұлға Л.С.А. кәсіпкерлік қызметпен айналысу мақсатында өзінің бастамасы бойынша "К" компаниясын құрғанын түсіндіріп, керісінше айғақтар берді.
Сонымен бірге, сот талқылауы барысында жеке тұлға Л.С.А. сотта қандай да бір контрагенттерді атай алмағаны анықталды, мәмілелер жасалғанын растайтын бірде-бір құжатты ол да, оның өкілі де ұсынған жоқ. Сондай-ақ, кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру үшін "К" компаниясында автокөлік, қойма, кеңсе үй-жайлары, қызметкерлер штаты болмағаны анықталды, бұл да прокурордың мәлімделген талап қою талаптарының негізділігін растайды.
Бұдан басқа, МАЭС-тің 10.11.2015 жылғы шешімінде "К" компаниясын мемлекеттік тіркеу кезінде қалыптасқан жарғылық капиталы болмағаны, сондай-ақ салықтық тексеру актісіне сәйкес заңды мекенжайы бойынша болмағаны көрсетілген.
Демек, МАЭС-тің жоғарыда көрсетілген шешімімен "К" компаниясы Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру ниетінсіз құрылғаны, бұл ретте осы кәсіпорынның құрылтайшысы мен басшысы Қаржы-шаруашылық қызметке қандай да бір қатыспағаны, тауарларды жеткізуді жүзеге асырмағаны анықталды.
Айта кету керек, "V" компаниясы 2013 жылғы 4 тоқсандағы шот-фактуралар бойынша 94,4 мың теңге сомасында "К" компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша табыс алуға бағытталған қызметпен байланысты емес шығыстарды негізсіз шегерімге жатқызған (2013ж.03.12. №20012034 9,2 мың теңге сомасында, №20010015 2013ж.01.10. 85,2 мың теңге сомасында).
Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің 21-бабының 2-бөлігіне сәйкес заңды күшіне енген сот шешімдері, ұйғарымдары, қаулылары мен бұйрықтары, сондай-ақ соттар мен судьялардың заңды өкімдері, талаптары, тапсырмалары, шақырулары және басқа да өтініштері барлық мемлекеттік органдар, жергілікті өзін-өзі басқару органдары, қоғамдық бірлестіктер, басқа да заңды тұлғалар, лауазымды адамдар мен азаматтар Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында мүлтіксіз орындалуға жатады.
Салық кодексінің 571-бабы 4-тармағының 5) тармақшасына сәйкес уәкілетті орган белгілеген нысан бойынша салық органының шешімі негізінде ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығару заңды күшіне енген сот шешімі негізінде дара кәсіпкерді немесе заңды тұлғаны тіркеу жарамсыз деп танылған жағдайларда салық төлеушіні хабардар етпей жүргізілетінін көрсету қажет.
Салық кодексінің 571-бабының 6-тармағында салық органының шешімі бойынша ҚҚС төлеуші заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде дара кәсіпкерді немесе заңды тұлғаны тіркеу жарамсыз деп танылған жағдайларда ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қойылған күннен бастап ҚҚС төлеуші ретінде тіркеу есебінен шығарылды деп танылады.
Қаралып отырған жағдайда, Салық кодексінің 4-тармағының 5) тармақшасы мен 571-бабы 6-тармағының негізінде салық органының 04.12. №39 шешімімен "К" компаниясы ҚҚС бойынша тіркеу есебінен 2015ж. шығарылған сәттен бастап, яғни 2013ж.01.09. бастап алынды.
Осылайша, құжаттарға осы әрекеттерді жүзеге асыруға тиісті өкілеттіктері жоқ тұлға қол қойғанын ескере отырып, Сондықтан Салық кодексінің 256, 263-баптарының талаптарына сәйкес ҚҚС бойынша есепке жатқызу үшін негіз болып табылад
Баяндалғанның негізінде "V" компаниясының "К" компаниясымен өзара есеп айырысуы бойынша ҚҚС-ты есептен шығару және салықтық тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС-ты тиісті есептеу негізді болып табылады.
25.12.2017 жылғы Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.