Даудын түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС қайтару
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «Т» компаниясының Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-Мемлекеттік кірістер органы) есепке жатқызылатын ҚҚС бюджетке төлеуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға апелляциялық шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кіріс органы қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын және 2020ж.01.07. бастап 2021ж.30.09. дейінгі кезең үшін ҚҚС есептеудің дұрыстығы мен уақтылы төленгенін растау мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша ҚҚС-тан асып кеткен сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығарылды. есепте, бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан 446 620,9 мың теңге мөлшерінде.
«Т» компаниясы Мемлекеттік кірістер органының (МҚҚ) қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда тексеру нәтижелері туралы хабарламаның толық күшін жоюды сұрайды.
Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағын бұзу қайтарылуға жататын ҚҚС асып кету сомасын растамауға негіз болды, оның нәтижелері бойынша қайтарылуға жатпайтын ҚҚС асып кету сомасы 482 252,4 мың теңгені құрады, оның ішінде:
- 40 032,8 мың теңге, валюталық түсімнің түспеуіне байланысты;
- 420 913,7 мың теңге, тікелей жеткізушілерде анықталған бұзушылықтар бойынша;
- 21 305,8 мың теңге, қайтаруға артық ұсынылған ҚҚС сомасы.
Мемлекеттік кірістер органының осы қорытындысымен «Т» компаниясы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының 2017ж.25.12. Кодексінің (Салық кодексі) 152-бабының 7-тармағына сәйкес қайтарылуға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде қайтарылуға жататын тауарлардың экспорты ескерілетіндігіне байланысты келіспейді валюталық кіріс.
«Т» компаниясы шағымда 2017ж.17.01. келісімшартқа сәйкес тауарлардың экспортын жүзеге асырғанын мәлімдейді, бұл ретте Банктің 2022ж.29.03. берген жауабында 2022ж.31.01. түсімі 100% құрайтын келісімшарттар бойынша валюталық түсім туралы ақпарат береді.
«Т» компаниясы Салық кодексінің 8-бабын және Қазақстан Республикасы Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің 12-бабын Басшылыққа ала отырып, Қазақстан Республикасының заңнамасы салық төлеуші үшін үшінші тұлғалардың іс-әрекеттері салдарынан қандай да бір теріс салдардың туындауын белгілемейтінін, сондықтан бұл мән-жай «Т» компаниясының пайдасына түсіндірілуге тиіс екенін атап өтеді.
Сондай-ақ, шағымда «Пирамида» талдамалық есебінің нәтижелері бойынша «Т» компаниясының 25 тікелей жеткізушісі бойынша бұзушылықтар анықталғаны, олар бойынша салықтық тексеру аяқталғанға дейін 2 күн бұрын (2022ж.03.03.) бұзушылықтарды жоюға сұрау салулар жіберілгені көрсетілген. Бұл ретте өнім берушілердің мәліметтеріне сәйкес оларға қатысты қарсы тексерулер жүргізілмеді, хабарлама тапсырылмады.
Бұдан басқа, шағымда Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармақшасын бұза отырып, салықтық тексеру актісінде 21 305,8 мың теңге сомасында ҚҚС қайтаруға растамау үшін негіздер сипатталмағаны көрсетілген, бұл ретте салықтық тексеру актісінде резидент нестен сатып алынған жұмыстар, қызметтер бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС 2020 жылдың 3, 4 тоқсандары 21 305,8 мың теңге сомасы дұрыс көрсетілмеген.
«Т» компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі шағым бойынша дәлелді шешім шығару мақсатында 2022ж.07.06. хатпен және Салық кодексінің 181, 186-баптарына сәйкес 2020ж.01.07. бастап 2021ж.30.09. дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша тақырыптық тексеру тағайындады.
Осы хатты орындау үшін Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті «Т» компаниясына тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 2023ж.27.07. тақырыптық тексеру актісі (бұдан әрі - тақырыптық тексеру актісі) жасалды.
Тақырыптық тексеру актісінен мыналар шығады.
«Т» компаниясы қызметті 1994ж.01.05. өнімді бөлу туралы шарт (ӨБШ) негізінде жүзеге асырады, оның шеңберінде ӨБШ қол қойылған күнге салық режимінің тұрақтылығы көзделген. Бұл ретте қол қою күніне (1994ж.01.05.) 1991ж.24.12. «Қосылған құн салығы туралы» Қазақстан Республикасының Заңы (бұдан әрі - ҚҚС туралы Заң) қолданылды
Осылайша, ҚҚС туралы заңға қатысты ӨБШ -ның 10.4 (б) тармағына сәйкес Тараптар Контрактор, оның мердігерлері, қосалқы мердігерлері мен персоналы экспорттық тауарлар үшін немесе тауарлар экспортына байланысты сатып алынатын немесе сатылатын қызметтер үшін төлейтін кез келген ҚҚС көзделгендей ҚҚС төлеген адамға немесе тұлғаларға өтелуі тиіс деп келісті ҚҚС туралы заң.
ҚҚС туралы Заңның 5 - бабы 1-бөлігінің а) тармақшасына сәйкес Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына мүше мемлекеттер шегінен тыс экспортталатын тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер), сондай-ақ экспортталатын тауарларды тасымалдау, тиеу, түсіру, қайта тиеу және шетелдік жүктерді Қазақстан Республикасының аумағы арқылы транзиттеу жөніндегі қызметтер ҚҚС-тан босатылады.
ҚҚС туралы Заңның 6-бабында ҚҚС мөлшерлемелерінің мөлшері айқындалған.
ӨБШ-ның 10.5.1-бөліміне сәйкес (2015ж.28.12. өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы келісімді ескере отырып) шартта тікелей көзделген салықтарға қатысты, егер бұл ставкалардың ұлғаюына не осындай салықтарды есептеу тәртібінің өзгеруіне әкеп соқпаса, Контрактор салықтық әкімшілендіру салық заңнамасына сәйкес жүзеге асырылатынына келіседі Келісімшартты қоса алғанда, бірақ онымен шектелмей, міндеттемелер туындаған кезде қолданыста болатын ҚР:
а) салық міндеттемесі кезде қолданыста болатын ҚР салық заңнамасында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде салық нысандарын жасайды және ұсынады;
б) оларды төлеу бойынша міндеттемелер туындаған кезде қолданылатын ҚР салық заңнамасында белгіленген тәртіпке және мерзімдерге сәйкес төлейді;
Сонымен қатар, ӨБШ 10.4 бөлімі (2015 жылғы 28.12. өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы келісімді ескере отырып):
а) Контрактор, оның мердігерлері, қосалқы мердігерлері және персонал, егер мұндай тауарлар немесе нәтижелер Қазақстан Республикасының шегінде қалатын болса, көрсетілген салық алынуы мүмкін тауарларды немесе көрсетілетін қызметтерді кез келген сату кезінде қолданылатын ҚҚС төлейді;
б) Контрактор, оның мердігерлері, қосалқы мердігерлері және персоналы экспорттық тауарлар үшін немесе тауарлар экспортына байланысты сатып алынатын немесе сатылатын қызметтер үшін төлеген кез келген ҚҚС, ҚҚС туралы заңда көзделгендей ҚҚС төлеген тұлғаға немесе тұлғаларға өтелуге тиіс.
Тақырыптық тексеру актісі бойынша баяндалғанды ескере отырып, тауарды (мұнайды) экспортқа өткізу нөлдік ставка бойынша салық салынатын тауарларды өткізу жөніндегі айналым деп танылды, бұл ретте «Т» компаниясы ҚҚС есепке жатқызудың пропорционалды әдісін қолданады, тиісінше «Т» компаниясы есепке жатқызылатын ҚҚС сомадан асып кетуін қайтаруды жүзеге асыру туралы талап берді 2020ж.01.07. бастап 2021ж.30.09. дейінгі кезең үшін 446 620,9 мың теңге мөлшерінде есептелген салық.
Демек, тақырыптық тексеру барысында валюталық түсімнің түспеуіне, қарсы салықтық тексерулер бойынша және мониторингке жататын салық төлеушілер бойынша Мемлекеттік кірістер органының алған жауаптары негізінде (оның ішінде тоқтатылған сұрау салулар бойынша) және басқа да негіздер бойынша (артық ұсынылған сома) жауап алмауына байланысты ҚҚС асып кетуін қайтарудан бас тарту бөлігінде мәселелер қаралды ҚҚС асып кетті).
ҚҚС асып кетуін қайтару және ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларының, сондай-ақ ҚР Қаржы министрінің 2018ж.19.03. бұйрығымен бекітілген тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарының 7-тармағына сәйкес №391 қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомалардың дұрыстығын, сондай-ақ оған қатысты оңайлатылған қайтару тәртібі қолданылған көрсетілетін қызметті алушыға бюджеттен қайтарылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру жүргізу кезінде мемлекеттік кіріс органы тексерілетін салық кезеңі үшін ақпараттық жүйені қолдана отырып, тексерілетін көрсетілетін қызметті алушы бойынша өнім берушілер бойынша «Пирамида» талдамалық есебін қалыптастырады.
«Пирамида» есебі көрсетілетін қызметті алушының салық кодексінің 152-бабының 11-тармағында белгіленген ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) ақпараттық жүйелердің мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде мемлекеттік кірістер органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады.
«Пирамида» есебін қалыптастыру тексерілетін көрсетілетін қызметті алушының тікелей жеткізушілері бойынша жүргізіледі.
Қазақстан Республикасындағы кен орнында өнімді бөлу туралы 1994ж.01.05. жасалған шартқа сәйкес келесі серіктес компаниялар – «P» компаниясы (20%), «O» компаниясы (20%) және «M» компаниясы (60%) қызметін жүзеге асыратынын атап өту қажет.
Бұл ретте тақырыптық тексеру актісінде сатып алушылардың атына сату бойынша шот-фактуралар мен серіктес компанияларды жеткізушілерден алынған шот-фактуралар ҚР салық заңнамасының талаптарына сәйкес серіктестер бойынша бөлініп жазылатыны, серіктес компаниялардың ҚҚС бойынша салық есептілігі үлеске сәйкес ҚҚС бойынша айналым көрсетіле отырып, дербес ұсынылатыны, 1994ж.01.05. шартпен белгіленген.
Сонымен қатар, тақырыптық тексеру барысында 2022ж.05.03. тексеру актісінің нәтижелері бойынша анықталды. өнім берушілер бойынша ҚҚС сомаларының алшақтықтарын айқындау кезінде ЭШФ АЖ және ҚҚС бойынша салық есептілігінің мәліметтері пайдаланылды, бұл ретте бірлескен қызмет туралы шартқа қатысушы сатып алушыларға шот-фактураларды жазып беру ерекшеліктері ескерілмеді (Салық кодексінің 417-бабы), оған сәйкес шот-фактурада ҚҚС жалпы сомасы және шартқа қатысушылардың әрқайсысына келетін ҚҚС сомасы бөлінеді бірлескен қызмет туралы, тиісінше, бұзушылықтар серіктес компаниялар бойынша бөлінген ҚҚС сомаларын есепке алмай анықталды.
Қаралып отырған жағдайда, тақырыптық тексеру актісінің нәтижелері бойынша «Т» компаниясының 39 тікелей өнім берушісі бойынша өнім берушілер бойынша «Пирамида» есебінің деректеріне сәйкес ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген сатылған тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша ҚҚС сомалары (300.00-нысан) мен жазып берілген шот-фактуралар бойынша ҚҚС сомалары арасында алшақтықтар белгіленді. Тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) жеткізушілер есепке жатқызған ҚҚС сомасы 1 982,7 мың теңгені құрады (әрбір жеткізуші бойынша бұзушылықтар және сомалар бөлінісінде 2.11-бөлімде егжей-тегжейлі көрсетілген), олар бойынша жеткізушілерге жіберілген анықталған бұзушылықтарды жоюға арналған сұрау салулар жойылған жоқ.
Осылайша, «Пирамида» есебі бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты тақырыптық тексеру актісінің нәтижелері бойынша 2022ж.05.03. салықтық тексеру актісінің нәтижелері 1 982,7 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтарудан бас тарту бөлігінде расталды, тиісінше 418 931,0 мың сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруда растамау бойынша шағым жасалған салықтық тексеру актісінің нәтижелері расталмады.теңге (420 913,7-1 982,7).
Баяндалғанның негізінде тақырыптық тексеру актісінің нәтижелерін ескере отырып, 2022ж.05.03. шағымданған салықтық тексеру актісінің нәтижелері бойынша 418 931,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткенін растауға негізсіз болып табылады.
Салық кодексінің 152-бабының 7-тармағына сәйкес тауарлар экспортталған жағдайда, қайтарылуға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен ашылған Қазақстан Республикасының аумағындағы екінші деңгейдегі банктердегі салық төлеушінің банктік шоттарына валюталық түсім түскен тауарлардың экспорты ескеріледі не Қазақстан Республикасының аумағына тауарларды іс жүзінде әкелу жүзеге асырылды, сыртқы сауда тауар алмасу (бартерлік) операциялары бойынша экспортталған тауарларды сатып алушы ҚҚС төлеушіге жеткізген.
2021 жылғы 3 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген қайтару туралы талап бойынша салықтық тексеру барысында (2022ж. 05.03. салықтық тексеру актісі) «Валюталық түсімнің түсуі туралы қорытындының нысанын және оны ұсыну тәртібін бекіту туралы» ҚР Қаржы министрінің 2018ж.21.02. №260 бұйрығына сәйкес 2022ж.10.01. банкке сұрау салу жіберілді. Банктің 2022 жылғы 31.01. жауабынан 2017 жылғы 17.01. келісімшартқа сәйкес. валюталық түсім 797 014,8 мың АҚШ доллары сомасында түсті, демек, тексеру актісінің нәтижелері бойынша валюталық түсім түсімінің үлесі 879 828,9 мың АҚШ долларын экспортқа өткізудің жалпы сомасының 90,59% -. құрады.
Бұл ретте банк 2022ж.29.03. хатпен (2022ж.10.01. сұрау салуға жауап ретінде) 2017ж.17.01. келісімшарт бойынша 2022 ж. 31.01. валюталық түсімнің 887 533,4 мың АҚШ доллары сомасында түскенін растайды.
Осы тақырыптық тексеру барысында 2022ж.13.07. сауал жолданды, 2022ж.20.07. хатпен банк 2017ж.17.01. келісімшартқа сәйкес валюталық түсім 887 533,4 мың АҚШ доллары сомасында түскенін хабарлайды.
Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша банктің мәліметтерін ескере отырып, жоғарыда көрсетілген келісімшарт бойынша түсім үлесі 100% -. құрайтын 887 533,4 мың теңге сомасында валюталық түсім расталды.
Баяндалғанның негізінде тақырыптық тексеру актісінің нәтижелері бойынша 40 032,8 мың теңге сомасында валюталық түсімнің түспеуіне байланысты ҚҚС асып кетуін қайтаруды растамау бөлігінде шағымданатын тексеру актісінің нәтижелері расталмады.
Осылайша, тақырыптық тексеру актісінің нәтижелерін ескере отырып, салықтық тексерудің шағымданған актісінің нәтижелері бойынша 40 032,8 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткенін растауға негізсіз болып табылады.
Салық Кодексінің 429-бабының 2-тармағына сәйкес нөлдік ставка бойынша салық салынатын өткізу бойынша айналымдар жасалған салық кезеңінің соңында қалыптасқан ҚҚС асып кетуі, егер олар бір мезгілде орындалса, Салық кодексінің 431-бабында айқындалған тәртіппен сату бойынша салық салынатын айналымдар мақсатында пайдаланылатын сатып алынған тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер бойынша қайтарылуға жатады, Салық кодексінің осы бабының 1), 2) тармақшаларында көзделген шарттар.
Тақырыптық тексеру актісінен 2021 жылғы 3 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияға (300.00) сәйкес 2020ж.01.07. бастап 2021ж.30.09. дейінгі кезеңде қайтару туралы талапта көрсетілген ҚҚС асып кету сомасы 446 620,9 мың теңгені құрады.
2020 жылғы 3, 4 тоқсандар үшін ҚҚС (300.00) бойынша декларацияның және есепке жатқызылатын ҚҚС - тың 2020 жылғы 3 тоқсан үшін есептелген салық сомасынан 105101 артық коды бойынша дербес шоттың деректері бойынша 122 806,2 мың теңге соманы құрады, 2020 жылғы 4 тоқсан үшін-233 250,0 мың теңге, бұл есепке жатқызылатын ҚҚС сомасына сәйкес келеді Көрсетілген салық кезеңдері үшін талапта көрсетілген қайтаруға ұсынылған ҚҚС (ҚҚС бойынша декларацияға №09 қосымша ф. 300.09).
Тақырыптық тексеру барысында 2022 жылғы 05.03. тексеру актісінде бейрезиденттен 2020 жылғы 3 тоқсанда сатып алынған жұмыстар, қызметтер бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы 38 347,8 мың теңге мөлшерінде дұрыс көрсетілмегені анықталды, ал есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы іс жүзінде 57 322,3 мың теңгені құрайды, демек, шағымданған тексеру актісінің нәтижелері бойынша қайтарылуға жататын ҚҚС асып кету сомасы негізсіз 18 974,4 мың теңгеге азайтылды (38 347,8-57 322,3).
Сол сияқты, 2022 жылғы 05.03. салықтық тексеру актісінде бейрезиденттен 2020 жылғы 4 тоқсанда сатып алынған жұмыстар, қызметтер бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы 138 434,5 мың теңге мөлшерінде дұрыс көрсетілмеген, ал көрсетілген кезең үшін есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы іс жүзінде 140 765,8 мың теңгені құрайды, демек, ҚҚС асып кеткен сома қайтаруға жататын қаражат негізсіз 2 331,3 мың теңгеге азайтылды (138 434,5-140 765,8).
Осылайша, 21 305,8 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтарудан бас тарту (қайтаруға ҚҚС артық ұсынылған сомасы) бейрезиденттен сатып алынған жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша есепке жатқызылған ҚҚС тексеру актісінде дұрыс көрсетілмеу нәтижесінде жүргізілгендіктен, тақырыптық тексеру актісінің нәтижелері бойынша бас тарту бойынша шағымданатын салықтық тексеру актісінің нәтижелері 21 305,8 мың теңге сомасында ҚҚС қайтаруда (18 974,4 +2 331,3) расталмады.
Жоғарыда айтылғандарды негізге ала отырып, тақырыптық тексеру актісінің нәтижелерін ескере отырып, 2022ж.05.03. шағымданған салықтық тексеру актісінің нәтижелері бойынша 21 305,8 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткенін растауға негізсіз болып табылады.
Осылайша, жоғарыда көрсетілгендей, 2021 жылғы 3 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кету сомасы 446 620,9 мың теңгені құрады, тақырыптық тексеру актісінің нәтижелері бойынша 1 982,7 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуді қайтаруға растамау бойынша шағым жасалған тексеру актісінің нәтижелері расталды, тиісінше есептелген салық сомасынан асып кету бөлігінде тексеру нәтижелері есепке жатқызылатын ҚҚС 444 638,2 мың теңге (446 620,9 - 1 982,7) сомасында қайтаруға расталмаған.
Баяндалғанның негізінде есепке жатқызылатын ҚҚС 444 638,2 мың теңге сомасында қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кету бөлігінде 2022ж.05.03. №181 шағымданатын тексеру актісінің нәтижелері негізсіз болып табылады.
Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармақшасына және 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталған кезде уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін және тақырыптық тексеру нәтижелерін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша бюджетке 444 638,2 мың теңге сомасында төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кету бөлігінде тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.