Даудың түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС қайтару
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы 3 182,4 мың теңге сомаға ҚҚС есептелген сомасы туралы, есепке жатқызылатын қосылған құн салығының (ҚҚС) есептелген сомадан асып кетуі туралы хабарламаға апелляциялық «А» Компаниясының шағымын алды қайтаруға расталмаған, бюджетке төлеуге жатпайтын 41 980,8 мың теңге сомасында салық.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 2022ж.01.01. бастап 2022ж.31.03. дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 2022ж.02.09. №86 тексеру нәтижелері туралы 3 182,4 мың теңге сомаға ҚҚС есептелген сомасы туралы, салықтың асып кетуі туралы хабарлама шығарылды қосылған есепке жатқызылатын құн (ҚҚС) бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан 41 980,8 мың теңге сомасында.
«А» Компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда 30 149,5 мың теңге мөлшерінде ҚҚС сомасын қайтарудан бас тарту бөлігінде салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
2017 жылғы 25.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 152-бабы 12-тармағының 2) тармақшасын бұзу 30 149,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруды растамауға негіз болды.
«А» Компаниясы салық органының осы тұжырымымен келіспейді, өйткені Салық Кодексін және қосылған құн салығының асып кетуін қайтару және Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 19 наурыздағы бұйрығымен бекітілген қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларын бұза отырып (бұдан әрі - №391 Қағидалар) «А» Компаниясына «А» Компаниясы қатысы жоқ өзге тұлғалармен өзара қарым-қатынас бойынша жеткізушілер жіберген бұзушылықтар айтылды.
«А» Компаниясы салық органы тақырыптық тексеру аяқталған кезде Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағында көрсетілген мән-жайлардың бар екендігі дәлелденбегенін, бұл ҚҚС асып кеткен соманы қайтарудан бас тартуға негіз болуы мүмкін екенін атап өтеді.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Уәкілетті орган шағым бойынша дәлелді шешім шығару мақсатында Салық кодексінің 186-бабына сәйкес 2022ж.01.01. бастап 2022ж.31.03. дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша «А» Компаниясына тақырыптық тексеру тағайындалды.
Осы хатты орындау үшін Мемлекеттік кірістер комитеті 2022ж.23.12. №63 нұсқаманың негізінде «А» Компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 2023ж.27.07. №63 тақырыптық тексеру актісі (бұдан әрі - тақырыптық тексеру актісі) жасалды.
Тақырыптық тексеру актісінен мыналар шығады.
Тақырыптық тексеру актісінде ҚҚС – ты есепке жатқызу әдісі пропорционалды екендігі, 2020 жылғы 1 тоқсандағы жалпы салық салынатын айналымдағы нөлдік ставка бойынша салық салынатын айналымның үлесі-98,40% - құрайтыны көрсетілген.
Бұл ретте, 2022ж.02.09. №86 салықтық тексерудің шағымданатын актісіне сәйкес 2022ж.01.01. бастап 2022ж.31.03. дейінгі кезеңде ҚҚС талабы бойынша 4 108 525,7 мың теңге сомасында ұсынылғаны анықталды, оның ішінде оңайлатылған және жалпыға бірдей белгіленген тәртіппен 4 066 544,9 мың теңге сомасына қайтарылды.
Осылайша, шағымданған салықтық тексеру актісінің нәтижелері бойынша 41 980,8 мың теңге расталмады, оның ішінде:
- 8 145,7 мың теңге-экспорттың толық расталмауына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы;
- 561,6 мың теңге - түспеген валюталық түсімге байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы;
- 3 123,8 мың теңге – есептелген ҚҚС сомасы;
- 30 149,5 мың теңге - тікелей жеткізушілер бойынша бұзушылықтар бойынша қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы.
Бұл ретте, «А» Компаниясы тікелей жеткізушілерде анықталған бұзушылықтарға байланысты ҚҚС-тың расталмаған сомалары бөлігінде 30 149,5 мың теңге сомасында сәйкес келмейді.
Сондай-ақ, тақырыптық тексеру актісінен 2022ж.02.09. №86 шағымданатын салықтық тексеру актісінің нәтижелері бойынша ЭШФ АЖ-да жазылған электрондық шот-фактуралармен салыстыру кезінде анықталған сатылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша ҚҚС сомасын төмендету себебінен тексерілетін кезең үшін ҚҚС асып кеткені расталмағаны шығады тікелей жеткізушілерде ҚҚС сомасы 30 149,5 мың теңге.
Тақырыптық тексеру актісінде №391 Қағидалардың 11-тармағына сәйкес қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомалардың дұрыстығын, сондай-ақ қайтарудың оңайлатылған тәртібі қолданылған көрсетілетін қызметті алушыға бюджеттен қайтарылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру жүргізу кезінде мемлекеттік кіріс органы тексерілетін көрсетілетін қызметті алушы бойынша тексерілетін адам үшін ақпараттық жүйені қолдана отырып қалыптастыратыны атап өтілді салық кезеңі осы Ереженің 3-тарауына сәйкес жеткізушілер бойынша «Пирамида» талдамалық есебі №391.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152-бабының 11-тармағында «Пирамида» талдамалық есебі Салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері, сондай-ақ салық төлеушінің қызметі туралы басқа да құжаттар және (немесе) мәліметтер.
№391 Қағидалардың 46-тармағына сәйкес өнім берушінің салық есептілігі мәліметтерін және АЖ мәліметтерін салыстыру нәтижесінде анықталған сәйкессіздіктер, сондай-ақ бюджетке ҚҚС есептеу және төлеу бойынша салық міндеттемелерінің орындалмағанын көрсететін басқа да мәліметтер салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі деп танылады.
Сондай-ақ, тақырыптық тексеру актісінде Қағидалардың 52-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерде "пирамида" Талдамалық есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде, ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау талапта және (немесе) салық өтінішінде көрсетілген асып кету сомасына азайтылған сомалар шегінде жүргізілетіні көрсетілген Салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерге тиесілі ҚҚС мынадай фактілерді ескере отырып, бірақ олармен шектелмей, оның ішінде:
- өнім берушідегі ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) электрондық шот – фактуралар АЖ (бұдан әрі-ЭШФ) және МҚҚ басқа АЖ мәліметтері арасындағы алшақтықтар;
- есептелген ҚҚС сомаларын төлеу бойынша салық міндеттемесі орындалмаған өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу.
Бұл ретте Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағы 2) тармақшасының ережелері тексерілетін көрсетілетін қызметті алушының тікелей өнім берушілері «Пирамида» Талдамалық есебінің нәтижелері бойынша анықталған: оңайлатылған тәртіпті қолдануға құқығы бар бұзушылықтарды жою кезінде қолданылмайды.
Тақырыптық тексеру актісінде көрсетілгендей, «Пирамида» Талдамалық есебіне, жіберілген сұрауларға талдау жүргізілді, сондай-ақ «А» Компаниясының тікелей жеткізушілерінің ЭШФ және ҚҚС бойынша декларациясының (300.00-нысан) салықтық тексеру актісі аяқталған кезде (2022ж.02.09.) сәйкестігі, сондай-ақ «А» Компаниясының тікелей жеткізушілерінің дұрыстығын анықтау тұрғысынан тексеру жүргізілді есепке жатқызылған ҚҚС сомаларынан және №391 Қағидалардың 53-тармағына сәйкес салық заңнамасын бұзу сомаларынан.
Тақырыптық тексеру актісінде шағымданатын салықтық тексеру актісінде өнім берушідегі ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер мен электрондық шот-фактуралардың АЖ мәліметтері арасындағы анықталған алшақтықтардың сипаттамасы мен мөлшері, атап айтқанда сату бойынша ҚҚС төмендету сомалары, ЭШФ бойынша жазып берілген ҚҚС сомалары, ҚҚС бойынша декларация бойынша (300.00-т.) (шот-фактураларды жазып бере отырып), есепке жатқызылған ҚҚС сомаларын, әрбір деңгейдегі өнім беруші бойынша ҚҚС ең аз сомасын растамаған сомаларды («Пирамида» есебінде қамтылған толық мәліметтер ретінде), сондай-ақ сұрау салуларды, анықталған бұзушылықтарды жоюға бағытталған.
Бұл ретте, «Пирамида» талдамалық есебі бойынша 2022ж.01.01. бастап 2022ж.31.03. дейінгі кезеңде экспорттаушының тікелей жеткізушілері бойынша сатылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша ҚҚС сомасын төмендету себебінен ЭШФ АЖ-да жазылған электрондық шот-фактуралармен салыстыру кезінде анықталған бұзушылықтар анықталды, 34 жеткізуші бойынша салық берешегі 30 149,5 құрады мыңтеңге.
Сонымен қатар, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша тікелей жеткізушілерде анықталған бұзушылықтарға байланысты, сондай-ақ «А» Компаниясына қатысты өзара байланысты тарап болып табылатын тікелей жеткізушілерде анықталған бұзушылықтарға байланысты 32 039,0 мың теңге сомасында ҚҚС-тың артуы қайтаруға расталмады.
Салық кодексінің 158-бабының 10-тармағына сәйкес тікелей өнім берушілер бойынша тақырыптық тексеру актісінде талаптары бұзылған Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті ережелерін көрсете отырып, анықталған сәйкессіздіктер сипатталған.
Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша 2022ж.02.09. №86 шағымданатын салықтық тексеру аяқталған сәтке дейін бұзушылықтарды жоюға байланысты тікелей өнім берушілер бойынша ҚҚС асып кетуін жалпы сомасы 360,6 мың теңгеге қайтаруды растамау бөлігінде салықтық тексеру актісінің нәтижелері расталмағанын атап өткен жөн.
Бұл ретте, жоғарыда көрсетілгендей, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша «Пирамида» талдамалық есебі бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты 32 039,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткені расталмады. Сонымен қатар, «А» Компаниясы 30 149,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткенін қайтаруға растамауға шағымданады.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде тақырыптық тексеру нәтижелері мен Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2) және 3) тармақшаларында белгіленген нормаларды ескере отырып, шағымданатын салықтық тексеру нәтижелері бойынша 30 149,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізді болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағымданушыны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.