Тауарды жіктеу – аршу орақшы

Кедендік даулар

Заңды тұлға

Тауарларды жіктеу

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «J» компаниясынан Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментіне (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға кедендік төлемдер мен салықтарды есептеуге қатысты шағым түсті.

Іс материалдарынан анықталғандай, кеден органы тауарлардың дұрыс жіктелуіне қатысты кедендік тексеру жүргізді – «аршу орақшы (астық жинайтын комбайн)» нәтижесінде жалпы сомасы 4 672,3 мың теңгеге хабарлама берілді.

«J» компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағым түсіріп, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрады.

«J» компаниясының пікірінше, кеден органы іс материалдарында көрсетілген декларацияланған тауарлар астық бастыру механизмі болып табылмайтыны туралы дәлелдемелерді дұрыс түсіндірмеген.

Осылайша, «J» компаниясы ЕАЭО Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасының (бұдан әрі – СЭҚ ТН) - 8433 52 000 0 «Бастыруға арналған басқа машиналар немесе механизмдер» кодын таңдады. Себебі аршу орақшы аршу колонкаларына арналған техникалық сипаттаманың негізі болып табылады, оған сәйкес астықтың көп бөлігі бастырманың өзінде бастырылғандықтан, комбайн бастыру жүйесі әлдеқайда баяу жұмыс істей алады және сәйкесінше, астықтың астығына аз агрессивті түрде жұмыс істей алады.

Аршу роторы төменнен жоғарыға қарай айнала отырып, орналасқан өсімдіктерді көтеріп, саусақтардың түбіндегі сәйкес ойықтардағы спикелеттерді ұстауға көмектеседі. Астық масақшалардан тез және тиімді бөлініп, тиісті науаға түседі, ол жерден көлбеу камераға беріледі.

Аршу бауы дәнді дақылдар мен шөп тұқымдарын сабағын кеспей тұрып жатқан өсімдіктерді бастыру арқылы тікелей біріктіру арқылы жинауға арналған. Батырманы бастың аршу барабанында орналасқан тарақтармен аршу арқылы жүзеге асырылады, ал өсімдік сабағын тарақтар ұстап алып, дәннен (тұқымнан) босатылып, олардың тістері арасындағы саңылау арқылы тартылады.

«J» компаниясы декрацияланған тауарларға арналған құжаттама бұл механизм ЕАЭО СЭҚ ТН кодына – 8433 52 000 0 сәйкес келетін астықты бастыруға мүмкіндік береді деп мәлімдейді.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде «J» компаниясы кедендік тексеру нәтижелері туралы хабарламаны толығымен күшін жоюды сұрайды.

Сыртқы экономикалық қызметке қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерделей келе, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 40-бабына сәйкес тауарларды сыныптау деп қарастырылып отырған тауарларды кезең-кезеңімен СЭҚ ТН  бойынша нақты тауар позицияларына, тармақшаларына және тармақшаларына жатқызу түсініледі.

Тауарларды жіктеу негізгі критерийлер жүзеге асырылады:

1) өнім атқаратын функция;

2) бұйым жасалған материал.

Бұл ретте, СЭҚ ТН Түсіндірудің негізгі қағидаларын  (бұдан әрі – ТНҚ) қолдану негізінде тауарларды қайта өңдеу дәрежесін ескере отырып, тауарлық субпозицияларға бір мәнді жіктеу қағидаты сақталады және бөлімдерге, топтарға ескертулер (соның ішінде тауар баптарына ескертулер, субпозициялар), сондай-ақ жіктеудің нақты мәселелерін түсіндіретін қосымша ескертулер.

Кеден органы тауарлар бойынша сыныптауды жүргізеді, егер кеден органы тауарларды шығарғанға дейін де, кейін де кедендік декларациялау кезінде олардың дұрыс жіктелмегенін анықтаса. Бұл ретте кеден органы міндетті болып табылатын тауарларды сыныптау туралы шешім қабылдайды.

Қарастырылып отырған іс бойынша «J» компаниясы сыртқы                       экономикалық сату шартының негізінде АҚШ-тан 152,3 мың АҚШ доллары сомасына «қолданылған аршу орақшы» тауарын әкелді.

«J» компаниясын Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің (бұдан әрі – ЕЭК) 14.09.2021ж. №80  шешімімен бекітілген Бірыңғай кедендік тарифіне сәйкес (бұдан әрі – БКТ) кедендік декларациялау кезінде ЕАЭО СЭҚ ТН коды – 8433 52 000 0 «Ауыл шаруашылығы дақылдарын жинауға немесе бастыруға арналған машиналар немесе механизмдер, бастыруға арналған басқа да машиналар немесе механизмдер» бойынша кедендік әкелу бажының 0% мөлшерлемесімен декларацияланады.

Тексеру барысында кеден органы тауарларды сыныптау туралы шешім 02.03.2023ж. ЕАЭО СЭҚ ТН кодына - 8433 59 850 9 «Ауыл шаруашылығы дақылдарын жинауға немесе бастыруға арналған машиналар немесе механизмдер, сүрлем жинағыштар, басқалар» тауарды жатқызумен импорттық кедендік баж салығы 5% БКТ-на сәйкес қабылданды.

ЕАЭО СЭҚ ТН	Лауазымның атауы	Өлшем бірлігі	Импорттық кедендік баж мөлшерлемесі %
8433	Ауылшаруашылық дақылдарын жинауға немесе бастыруға арналған машиналар немесе машиналар, оның ішінде пресс-пішімдеу машиналары, сабан немесе шөп пресстері; шөп немесе шөп шабатын машиналар; 8437 тауар позициясындағы машиналардан басқа, жұмыртқаларды, жемістерді немесе басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерін тазалауға, сұрыптауға немесе сұрыптауға арналған машиналар:
8433 59	– – басқалар:
8433 59 850	– – – басқалар:
8433 59 850 9	– – – – басқалар		5

ЕАЭО СЭҚ ТН 8433 тауар позициясына түсіндірмеге сәйкес осы тауар позициясына қол құралдарының орнына пайдаланылатын және келесі операцияларды механикалық орындауға арналған машиналар жатады:

(А) Ауыл шаруашылығы дақылдарын жинау (мысалы, астық жинау, тамыржемісті жинау, бастыру, орау). Тауар сондай-ақ шөп шабатын немесе шөп шабатын машиналарды, пресстерді және сабан немесе шөп шабатын машиналарды қамтиды. Оларға мыналар жатады:

(8) Астықты кезекпен жинауды, бастыруды, тазалауды және түсіруді жүзеге асыратын комбайндар.

Тауар техникалық сипаттамаларына сәйкес, XCV32 үлгісіндегі «аршу орақшы (астық жинайтын комбайн)» ауылшаруашылық техникасы болып табылады. Арнайы алынбалы рамаларды пайдаланып, XCV тақырыптарын заманауи комбайндардың көпшілігімен оңай орнатуға болады. XCV колонкаларының негізгі конструктивтік айырмашылықтарының бірі олардың арасында 2 арнайы бөлгіш пластиналары бар 3 сызғыш роторының болуы болып табылады. Тасымалдағыш роторы төменнен жоғарыға қарай (комбайнның жүрісіне қарама-қарсы бағытта) айналады, бұл аршу саусақтарына құлаған құлақтарды тез және тиімді көтеріп, оларды науаға шнекке бағыттауға мүмкіндік береді, бұл ретте егістікте жасыл арамшөптер қалдырады.

Айта кету керек, бұйымды жіктеуге қатысты даулы жағдайлар бұрын да болған. Осылайша, 2019 жылы жоғары тұрған кеден органы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігіне (бұдан әрі – ҚР АШМ) астықты «аршу» процесінің қатысты ұқсас өнімге сұраныс жіберді, дақылдарды бастыру процесі болып табылады және өнім – «аршу» – бастыруға арналған машиналар мен механизмдерге тиесілі ме деп.

ҚР АШМ сауалға жауап ретінде, «Агроинжиниринг ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС Қостанай филиалы, «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің «Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» КЕАҚ-ның қорытындысын жолдады (06.09.2019ж.), оған сәйкес дәнді дақылдарды «тарақтау» процесі бастыру процесі болып табылмайды, өйткені бастыру процесі екі механизм арасында жүреді - барабан мен ойыс, ал аршу колонкасында аршу процесі өсімдік сабақтары шнекті қоректендіретін аршу барабанының тарақтарымен пайда болады, ол оларды көлбеу камераға, содан кейін бастыруға арналған комбайнның бастырғышына береді (09.09.2019ж. жауап). Сонымен бірге, қорытындыда «тартқыштың басы» астық жинауға арналған машиналар мен механизмдерге жатпайтыны және оның мақсаты тұрған өсімдіктердің сабақтарының құлақтарын жұлып алу және аршылған массаны астық бастыратын машинаға бастыруға арналған комбайн болып табылады.

2022 жылы Ресейдің Федералдық кеден қызметі (бұдан әрі - ФКҚ) жоғары тұрған кеден органына осы мәселе бойынша (05.03.2022ж.) тауарлардың жіктелуі туралы позицияны жіберді - «аршу орақшы». Комбайндарды классификациялаудың бірыңғай тәсілін әзірлеу мақсатында ФКҚ Ресей Федерациясы Ауыл шаруашылығы министрлігінің мамандандырылған институттарына («Чуваш мемлекеттік аграрлық институты» және «Қазан мемлекеттік аграрлық университеті») сұраныстар жіберді, олардың жауаптары бойынша, тұрып аршу – дәнді дақылдарды тамырды бастыру арқылы жинау әдісі, өйткені масақты аршу операциясы тек алдын ала және ішінара болып табылады, сондықтан астықты масақтан бөлу әдістері әртүрлі болғандықтан, сыпырғыштың астық бастырушы емес, дәстүрлі типтегі бастар сияқты жинау машинасы болуы ықтимал.

Федералдық кеден қызметі мен Ресей Ауыл шаруашылығы министрлігінің мамандандырылған институттарының мәліметтері бойынша, сызғыштың колонкасының жұмысы кезінде паникул (масақ) сабақтан бөлінеді, бірақ ротордың механикалық әсерінен астық жартылай бөлінеді. паникулдан (масақтан), бірақ барлық материал (бөлек астық, астықпен түйіршіктер (масақтар)) комбайнның бастыру құрылғысына түседі. Аршу операциясы – түйіршікті (масақ) сабақтан, ал бастыру – дәнді өзі бекінген түйіршіктен (масақтан) ажырату. Жұмыс процесінде астықтың паникулдан (масақтан) бөлінуі оның жанама әсері болып табылады.

1 ТНҚ сәйкес, заңды мақсаттар үшін ЕАЭО СЭҚ ТН сәйкес тауарларды сыныптау тауар позицияларының мәтіндері мен бөлімдерге немесе топтарға тиісті ескертулер негізінде және егер өзгеше көзделмесе келесі ережелеріне сәйкес жүзеге асырылады.

Тақырып дәнді дақылдар мен шөп тұқымдарын бастыру арқылы тікелей біріктіру арқылы жинауға арналғандықтан, оны жіктеу ЕАЭО СЭҚ ТН 8433 тауар позициясында оның «Ауыл шаруашылығын жинауға немесе бастыруға арналған машиналар немесе механизмдер» мәтініне сәйкес жүзеге асырылуы керек.

Тауар позициясын анықтағаннан кейін тауарды одан әрі жіктеу және тармақшаны айқындау 6 ТНҚ ережелеріне сәйкес жүзеге асырылады.

6 ТНҚ сәйкес, заңды мақсаттар үшін тауар позициясының субпозицияларындағы тауарларды жіктеу субпозициялардың атауларына және субпозицияларға қатысты ескертулерге, сондай-ақ mutatis mutandis (басқалар арасында) сәйкес жүзеге асырылуы тиіс, 1-5 ТНҚ ережелері, тек бір деңгейдегі тармақшалар салыстырмалы болған жағдайда. 6 ТНҚ мақсаттары үшін, егер мәтінмән басқаша талап етпесе, тиісті бөлімдер мен тараулар ескертулері де қолданылуы мүмкін.

Осылайша, бір тауар позициясының ішіндегі бір сызықшасы бар екі немесе одан да көп тармақшаларды салыстырмалы талдау кезінде тауарды олардың біреуіне жатқызу мүмкіндігі осы тармақшалардағы бір дефис арқылы тауарларды сипаттау арқылы ғана анықталуы керек.

 

	– басқа да егін жинау машиналары; бастыруға арналға  машиналар немесе механизмдер:
8433 52 000 0	– – басқа бастыру машиналары немесе механизмдері
8433 59	– – басқалар:
	– – – жем жинайтын комбайндар:
8433 59 850 1	– – – – жүзім жинайтын комбайндар
8433 59 850 9	– – – – басқалар

6 ТНҚ сәйкес, тауарлардың неғұрлым нақты сипаттамасы кодсыз субпозицияда қамтылған - «Басқа егін жинау машиналары; бастыруға арналған машиналар немесе механизмдер».

Тауарға неғұрлым нақты сипаттамасын беретін бір сызықшадан тұратын қосалқы тақырып таңдалғаннан кейін, ал егер ішкі тақырыпшаның өзі бөлінген болса, тек содан кейін ғана екі сызықшадан тұратын қосалқы тақырып деңгейіндегі сипаттама ескеріледі және олардың біреуі таңдалады.

Тауар – «аршу орақшы» егін жинауға арналған басқа машиналар санатына жататынын және тек бастыруға арналмағанын ескере отырып, екі сызықшадан тұратын тармақшалардың жіктеу коды бар ең қолайлы тармақша болып табылады, ол ЕАЭО СЭҚ ТН сәйкес коды 8433 59 – – «басқа».

Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, тауарлардың қате жіктелуіне байланысты кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік әкелу баждары мен ҚҚС есептеу заңды болып табылады.

Апелляциялық комиссияның шешімімен әкелінетін тауарлардың жіктелуіне қатысты кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.