Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарларды жіктеу
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «Р» компаниясынан Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментіне (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға кедендік төлемдер мен салықтарды есептеуге қатысты шағым түсті.
Іс материалдарынан анықталғандай, кеден органы тауарлардың дұрыс жіктелуіне – «жанармай 100» бойынша кедендік тексеру жүргізіп, нәтижесінде жалпы сомасы 155,4 млн. теңгеге хабарлама берілді.
«Р» компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағым түсіріп, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрады.
Осылайша, «Р» компаниясы тауарды дұрыс жіктемеу бойынша кінәсін мойындамай, кедендік рәсімді аяқтау үшін 2022 жылдың қыркүйегінен бастап ЕАЭО аумағынан шығуға тыйым салынған 55 вагон цистерналары бойынша есептелген кедендік баждар мен салықтарды төлеуге мәжбүр болды, нәтижесінде кеден органы шекарадағы кеден органына жүкті шығару туралы хат жіберуіне байланысты.
Сараптама қорытындысына сәйкес, 2022 жылдың қазан айында алынған сынамалар мұнай өнімі, ауыр дистиллят екені анықталды.
Шекарада кеденде алынған жанармай сынамаларының қалған сынамаларын «Р» компаниясы Кеден одағының аумағында аккредиттелген «О» зертханасының мұнай өнімдерін сараптау саласындағы мамандары Қазақстан аумағында сараптау үшін қабылдады, олар 17.01.2023ж. композициялық үлгі жанармай болып табылады деген қорытындыға келді.
«Р» компаниясы ЕАЭО-ның Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасының 27-тобына қосымша ескертпесіне сәйкес, сараптама жанармайды басқа ауыр дистилляттардан ерекшелендіретін жіктеу сипаттамаларының жеткіліксіз бағалануымен жүргізілді деп есептейді:
1) ASTM D 86 әдісіне сәйкес бастапқы қайнау температурасы 200 С немесе одан жоғары;
2) ASTM D 1160 әдісі бойынша 350 С дейін дистилденген керосинді-газ майлы фракцияларының мөлшері 17 % артық емес;
3) күкірт мөлшері 1 масс.% артық емес.
«Р» компаниясының пікірінше, декларант бастапқыда мәлімдеген ЕАЭО СЭҚ ТН коды – 2710 19 620 1 тауарларға арналған декларацияның 44-бағанында келтірілген тауарларды жіктеудің қолданыстағы критерийлеріне және сипаттамасына сәйкес келеді, ол мыналармен расталады:
Сондай-ақ, шағымда кеден органына қайта сараптама тағайындау туралы екі өтініш хат жолданып, олардың қанағаттандырылмағаны көрсетілген.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде «Р» компаниясы кедендік тексеру нәтижелері туралы хабарламаны толығымен күшін жоюды сұрайды.
Сыртқы экономикалық қызметке қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерделей келе, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 40-бабына сәйкес тауарларды сыныптау деп қарастырылып отырған тауарларды кезең-кезеңімен СЭҚ ТН бойынша нақты тауар позицияларына, тармақшаларына және тармақшаларына жатқызу түсініледі.
Тауарларды жіктеу негізгі критерийлер жүзеге асырылады:
1) өнім атқаратын функция;
2) бұйым жасалған материал.
Бұл ретте, СЭҚ ТН Түсіндірудің негізгі қағидаларын (бұдан әрі – ТНҚ) қолдану негізінде тауарларды қайта өңдеу дәрежесін ескере отырып, тауарлық субпозицияларға бір мәнді жіктеу қағидаты сақталады және бөлімдерге, топтарға ескертулер (соның ішінде тауар баптарына ескертулер, субпозициялар), сондай-ақ жіктеудің нақты мәселелерін түсіндіретін қосымша ескертулер.
Кеден органы тауарлар бойынша сыныптауды жүргізеді, егер кеден органы тауарларды шығарғанға дейін де, кейін де кедендік декларациялау кезінде олардың дұрыс жіктелмегенін анықтаса. Бұл ретте кеден органы міндетті болып табылатын тауарларды сыныптау туралы шешім қабылдайды.
Қарастырылып отырған іс бойынша «Р» компаниясы мұнай өнімдерін сату-сатып алу бойынша сыртқы экономикалық келісім негізінде «жанармай 100» өнімін Швейцарияға экспорттаған.
Кедендік декларациялау кезінде декларант СЭҚ ТН коды – 2710 19 620 1 «құрамында күкірт мөлшері 1 масс. % аспайтын мазут, басқа мақсаттарға: сұйық отын, ауыр дистилляттар, құрамында биодизель барларды қоспағанда» деп мәлімдеген, экспорттық кедендік баж салығы 1 тонна үшін 30 АҚШ доллары мөлшерінде белгіленіп Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 17.02.2016ж. №81 «Оларға қатысты кедендік әкету баждары қолданылатын тауарлардың тізбесін, ставкалардың мөлшерлемелерін және олардың қолданылу мерзімін және шикі мұнайға және мұнайдан өндірілген тауарларға кедендік әкету баждарының ставкаларын есептеу қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес (бұдан әрі - №81 Бұйрық).
Шекарадағы кеден 17.10.2022ж. және 19.10.2022ж. «Р» компаниясы декларацияланған СЭҚ ТН коды - 2710 19 620 1 бар, «жанармай» терминіне сәйкес келетін «жанармай 100» тауарларының сынамалары мен үлгілерін алу арқылы 54 теміржол вагондарына кедендік тексеру жүргізілді.
Кедендік сараптама жүргізу үшін кедендік сарапшыға келесі сұрақтар қойылды:
14.11.2022ж. және 16.11.2022ж. сараптамалар қорытындысы бойынша кеден сарапшылары мынадай қорытындыға келді:
|
1 |
Кинематикалық тұтқырлық 50 C, мм2/с |
132,6 |
|
2 |
Кинематикалық тұтқырлық 80 C, мм2/с |
20,8 |
|
3 |
Қатынасында төрт хлорлы көміртекпен араласқандағы колориметриялық сипаттамасы 1:100, бірлік |
>7,5 |
|
4 |
Сульфат күлінің мөлшері, мас.% |
0,02 |
|
5 |
Сабындану индексі |
4-тен төмен |
ЕАЭО-ның Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасына №1 қосымша ескертуіне сәйкес 2710 19 620 1 тармақшасында «жанармай» термині бастапқы қайнау температурасы 200 С және одан жоғары ауыр дистилляттарды білдіреді немесе ASTM D 86 әдісі бойынша, ASTM D 1160 әдісі бойынша 350 С дейін тазартылған керосинді-газ мұнай фракцияларының мөлшері 17 % көлемі артық емес құрайды.
Осылайша, жанармайдың үш негізгі классификациялық сипаттамасынан «ASTM D 1160 әдісі бойынша 350 С дейін тазартылған керосин-газойль фракцияларының мөлшері» критерийі 22.09.2022ж. ТД бойынша өнімі ЕАЭО-ның Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасының №1 қосымша ескертпесіне сәйкес келмейді, өйткені сараптама «17 % көлемі артық емес» көрсеткішінің орнына № 2 кестеге сәйкес «70 % көлемі» көрсетті.
|
Жіктеу сипаттамалар |
Ресей Федерациясының сараптамасы |
Сәйкестік |
|
ASTM D 86 әдісіне сәйкес бастапқы қайнау температурасы 200 C немесе одан жоғары |
ASTM D 86 әдісіне сәйкес бастапқы қайнау температурасы 230 C немесе одан жоғары |
Сәйкес |
|
ASTM D 1160 әдісі бойынша 350 С дейін тазартылған керосин-газ мұнай фракцияларының мөлшері 17 % көлемінен аспайды |
ASTM D 1160 әдісі бойынша 350 С дейін тазартылған керосин-газ мұнай фракцияларының мөлшері 70 % көлемін құрайды |
Сәйкес келмейді |
|
Күкірт мөлшері 1 мас.%-дан аспайды |
Күкірт мөлшері 0,772 мас.% |
Сәйкес |
Кеден органы сараптама қорытындыларының негізінде СЭҚ ТН 1 және 6 ТНҚ-ға сәйкес СЭҚ ТН 2710 тауар позициясының V бөліміне түсіндірмелер бойынша СЭҚ ТН кодын қабылдай отырып, 05.01.2023ж. тауарды сыныптау туралы шешім (бұдан әрі – Сыныптау туралы шешім) шығырылды – 2710 19 620 9, «Р» компаниясы мәлімдеген СЭҚ ТН кодының орнына – 2710 19 620 1, №3 кестеге сәйкес.
|
ТД-да жарияланған СЭҚ ТН коды 2710 19 620 1 |
Қабылданған СЭҚ ТН коды 2710 19 620 9 |
|
құрамында күкірт мөлшері 1 мас.%-дан аспайтын жанармай, басқа мақсаттар үшін: сұйық отын, ауыр дистилляттар, құрамында биодизель барларын қоспағанда. |
«құрамында күкірт мөлшері 1 мас. аспайтын басқа сұйық отын. 1%, басқа мақсаттар үшін: құрамында биодизель барларды қоспағанда, ауыр дистилляттар». |
Осылайша, жанармай басқа ауыр дистилляттардан ерекшелендіретін жіктеу сипаттамаларына сүйене отырып, Ресей Федерациясының сараптамасының қорытындыларына және жіктеу туралы шешімге сәйкес «Р» компаниясының тауарлары 1 ТНҚ-ға сәйкес СЭҚ ТН қосалқы позициясы - 2710 19 620 9 «Өзге отындар» құрамындағы күкірт салмағы 1 массадан аспайтын сұйықтық ретінде 1%, басқа мақсаттар үшін: құрамында биодизель барларды қоспағанда, ауыр дистилляттар» тауар құрамына кіреді.
Сыртқы экономикалық қызметтің тауар сыныптамасының тауарлық субпозициясы үшін - 2710 19 620 9 №81 бұйрықпен 1 тонна үшін 60 АҚШ доллары мөлшерінде экспорттық кедендік баж салығы ставкасы бекітілді, осыған байланысты «Р» компаниясы экспортты төлеу міндеттемесін алды. теңге сомасында кедендік төлемдер 143,3 млн.
«Р» компаниясының қанағаттандырылмаған қайталама сараптама тағайындау туралы екі өтінішіне және тәуелсіз сараптаманың «О» қорытындысына қатысты, кеден органдары тағайындаған кедендік сараптаманы жүргізу ережелері Кодекстің 54-тарауымен реттеледі.
Кодекстің 471-бабының 1-тармағына сәйкес кедендік сараптама жүргізу үшін тауарлардың сынамаларын және (немесе) үлгілерін кеден органының лауазымды адамдары алады, немесе Кодекстің 471-бабының 2-тармағына сәйкес, кедендік сараптаманы жүргізу қажет болған жағдайда тауарлардың сынамаларын және (немесе) үлгілерін алады, техникалық құралдарды білу және пайдалану, тауарлардың сынамалары және (немесе) үлгілері кеден сарапшысының (сарапшының) қатысуымен алынуы мүмкін.
Кодекстің 473-бабы 1-тармағының 4) тармақшасына сәйкес кедендік сараптаманы тағайындау және жүргізу кезінде декларант, тауарларға қатысты өкілеттігі бар басқа тұлға қайталама кедендік сараптама жүргізу туралы өтінішхат беруге құқылы.
Кодекстің 470-бабының 2-тармағында декларант кедендік сараптама нәтижелерімен келіспеген жағдайда кеден органы қайталама кедендік сараптаманы тағайындай алатыны белгіленген. Қайталама кедендік сараптама дәл сол тауарларды қарау және бұрын жүргізілген кедендік сараптама кезінде тексерілген мәселелерді шешу үшін тағайындалады.
Сараптама қорытындысынан 17.10.2022ж. және 19.10.2022ж. тауарлардың сынамалары мен сынамаларын іріктеу актілеріне сәйкес «жанармай 100» тауарларының үлгілері таңдалғаны анықталды, содан кейін «Р» компаниясының өкілдері қалған үлгілерің 24.12.2022ж. Қазақстан Республикасының аумағында объективті тәуелсіз сараптама жүргізу үшін алынған.
2517-2012 ГОСТ 6-тармағына сәйкес «Мұнай және мұнай өнімдері». «Сынамаларды алу әдістері» бойынша мұнай мен мұнай өнімдерінің аралас сынамасы 2 тең бөлікке бөлінеді. Сынаманың бір бөлігі талданады, екіншісі мұнай немесе мұнай өнімінің сапасын бағалауда келіспеушіліктер болған жағдайда пломбаланады.
Экспортқа арналған мұнай өнімдері үшін сапаны бағалауда келіспеушіліктер болған жағдайда үлгіні сақтау мерзімі 4 айды құрайды.
Осылайша, қаралып жатқан іс бойынша кедендік сараптама жүргізу мерзімі 17.02.2023ж. және 19.02.2023ж. аяқталды.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, объективті зерттеу және кедендік сараптама жүргізу үшін Кодексінің 54-тараудың ережелеріне сәйкес үлгіні сақтау мерзімі өткенге дейін кедендік сараптама жүргізу туралы өтінішпен кеден органына тауарлардың үлгілерін жіберу қажет болды.
Алайда, «Р» компаниясы 10.02.2023ж. кеден органына тауарлардың үлгілерін ұсынбастан кедендік сараптама жүргізуге өтініш берген. Кеден органының 28.02.2023ж. хатымен «Р» компаниясына тауарлардың үлгілерін қайталама кедендік сараптамаға ұсыну қажеттілігі туралы түсініктеме берді.
13.03.2023ж. қайталама өтініште «Р» компаниясы қайтадан тауар үлгілерін тіркемеген, сондықтан кеден органыны 04.04.2023ж. тауар үлгілерін ұсыну қажеттілігі туралы тағы да түсініктеме берді.
10.04.2023ж. «Р» компаниясы тауар үлгілерін берілгеннен кейін (сақтау мерзімі өткеннен кейін 2 ай өткен соң) кеден органы қайта кедендік сараптама тағайындау туралы шешім қабылдады, алайда Мемлекеттік кірістер комитетінің Орталық кедендік зертханасының 19.04.2019 жылғы жауабына сәйкес, ұсынылған тауар үлгілерін сақтаудың 4 айлық мерзімінің өтуіне байланысты қайталама кедендік сараптамадан бас тартылды.
Шағымды қарау барысында жоғары тұрған кеден органы Ресейдің Федералдық кеден қызметіне (25.05.2023ж.) сұрау салу жіберді, оған сараптама қорытындыларында зерттелген тауарларға қатысты жеткілікті және дәлелді қорытындылар бар екендігі туралы жауап алынды, дәлелді және сенімді және ЕАЭО Кеден кодексінің 391-бабының (23.06.2023ж.) талаптарына сәйкес келеді. Сондай-ақ жауапта қылмыстық іс аясында сот сараптама тағайындалмағаны, контрабанда фактісі бойынша 20.03.2023ж. хаттамада Ресейдің ішкі істер органдарына юрисдикцияға берілді деп көрсетілген.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, «жанармай 100» тауарларды дұрыс жіктемеу себебінен кедендік тексеру нәтижелері бойынша экспорттық кедендік бажды есептеу заңды болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен әкелінетін тауарлардың жіктелуіне қатысты кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.