Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС және ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) ірі кәсіпкерлік субъектілері мен мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді және қосылған құн салығын қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "Т" компаниясының апелляциялық шағымын алды Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге (ҚҚС).
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кіріс органы 2019ж.01.01. бастап 2020ж.31.12. дейінгі кезеңде салықтың жекелеген түрлері және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша салық міндеттемесін орындау мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша салық сомасы 49 582,3 мың теңге және өсімпұл 8 731,6 мың теңге, салық сомасындағы ҚҚС 50 169,8 мың теңге және өсімақы 9 640,1 мың теңге.
"Т" компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 242 - бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге жатады.
Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының есепке жатқызылатын қосылған құн салығының сомасы алынған тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін төленуге жататын қосылған құн салығының сомасы, егер олар сату бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылса, сондай-ақ осы тармақтың 1)-4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса.
Шот-фактура Салық кодексінің 400-бабына сәйкес қосылған құн салығын есепке жатқызу үшін негіз болып табылады.
Салық кодексінің 412-бабының 12 - тармағында шот-фактура заңды тұлғалар үшін-атауы мен ұйымдық-құқықтық нысанын көрсететін мөрмен, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтердің қолдарымен куәландырылатыны көзделген.
Шот-фактура салық төлеушінің шешімімен уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен куәландырылуы мүмкін.
Салық кодексінің 264-бабының 1) тармақшасында табыс алуға бағытталған қызметпен байланысты емес шығындар шегерімге жатпайтыны көзделген.
Осылайша, шегерімдерге тиісті растайтын құжаттар болған кезде және Салық кодексінде белгіленген талаптарды сақтаған кезде табыс алуға бағытталған шығыстар жатады.
Сондай-ақ, Салық кодексінің 264-бабының 2) тармақшасына сәйкес басшысы және (немесе) құрылтайшысы (қатысушысы) тіркеуге (қайта тіркеуге) және (немесе) қаржылық-тіркеуді жүзеге асыруға қатысы жоқ салық төлеушімен жұмыстарды нақты орындаусыз, қызметтер көрсетусіз, тауарларды тиеп-жөнелтусіз жасалған операциялар бойынша шығыстар шегерімге жатпайтынын көрсету қажет.соттың осындай салық төлеушіден тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді нақты алуы белгіленген операцияларды қоспағанда, заңды күшіне енген сот шешімімен белгіленген осындай заңды тұлғаның шаруашылық қызметі.
Салық кодексінің 403-бабының 4) тармақшасына сәйкес бұрын есепке жатқызылатын ҚҚС ретінде танылған ҚҚС 2) және 3-тармақшаларына сәйкес салық органының шешімі негізінде қосылған құн салығы бойынша тіркеу есебінен алынған салық төлеушімен жұмыстарды нақты орындаусыз, қызметтер көрсетусіз, тауарларды тиеп-жөнелтусіз жасалған мәмілелер бойынша алып тастауға жатады басшы және (немесе) құрылтайшысы (қатысушысы) осындай заңды тұлғаның Қаржы-шаруашылық қызметін тіркеуге (қайта тіркеуге) және (немесе) жүзеге асыруға қатысы жоқ Салық кодексінің 85 - бабы 6-тармағының, соттың осындай салық төлеушіден тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді нақты алуы белгіленген мәмілелерді қоспағанда, заңды күшіне енген сот шешімімен белгіленген.
Сонымен қатар, Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағында салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделгені анықталды. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 4-бабына сәйкес, бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептіліктің мақсаты мүдделі тұлғаларды жеке кәсіпкерлер мен ұйымдардың қаржылық жағдайы, қызметінің нәтижелері және қаржылық жағдайындағы өзгерістер туралы толық және сенімді ақпаратпен қамтамасыз ету болып табылады.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 1-бабының 2) тармақшасында бастапқы есепке алу құжаттары - операцияны немесе оқиғаны жасау фактісінің және оның жасалу құқығының қағаз жүзінде де, электрондық жеткізгіште де Құжаттамалық куәлігі, оның негізінде бухгалтерлік есеп жүргізілетіні айқындалған.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 2 және 3-тармақтарында операцияларды немесе оқиғаларды ресімдеу үшін қолданылатын бастапқы құжаттарға қойылатын нысандарды немесе талаптарды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес уәкілетті орган және (немесе) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі бекітетіні көрсетілген.
Нысандары немесе талаптары бекітілмеген бастапқы құжаттарды дара кәсіпкерлер мен ұйымдар Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бекітілген нысандарды немесе талаптарды дербес әзірлейді не қолданады немесе есепке резидент емес жеке тұлғалар немесе Қазақстан Республикасының аумағында тіркелмеген резидент емес заңды тұлғалар ұсынған нысандарды қолданады, оларда міндетті құжаттар болуы тиіс осы баптың 3-тармағының 1)-7) тармақшаларында көрсетілген деректемелер.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 4-тармағына сәйкес бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.
Осылайша, салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделген. Операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркейтін бастапқы құжаттар Қазақстан Республикасының бухгалтерлік заңнамасының талаптарына сәйкес ресімделуге тиіс.
Салық кодексінің 179-бабы 2-тармағының 5) тармақшасына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілуге тиіс.
Бұл ретте, "Т" компаниясы шағымға "Т" компаниясы жоғарыда көрсетілген контрагенттердің қызмет көрсету фактісін растайтын өз талаптары мен дәлелдемелерін негіздейтін құжаттар қоса берілмеген.
1.1. "Р" Компаниясы
Шағымданатын соманы есептеу үшін "Р" компаниясының Салық кодексінің 242 және 400-баптарының "Р"компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерге және ҚҚС-қа шығыстарды негізсіз жатқызу жөніндегі талаптарын бұзу негіз болды.
Салық органының осы тұжырымымен "Р" компаниясы келіспейді, өйткені 2020ж.07.12. №33 және №34 жасалған шарттарға сәйкес маршрутта жүктерді жеткізу бойынша көлік қызметтері көрсетілді және растайтын құжаттар бар.
Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.
ҚР БСАЖ деректеріне сәйкес "Р" компаниясы 2020ж.18.09. әділет органдарында "Қандай да бір нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментімен көтерме сауда" қызмет түрімен тіркелген. "Р" компаниясының басшысы және құрылтайшысы "Е.Д. И." жеке тұлға болып табылады.
Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың (СМЭС) 2022ж.03.11. шешімімен "Р" компаниясын 2020ж.18.09. мемлекеттік тіркеу жарамсыз деп танылды.
СМЭС шешімінен уәкілетті органның атына "Е.Д.И." жеке тұлғаның ЖШС тіркеуге қатыспау фактісі бойынша мәліметтер келіп түскені шығады. 2021ж.05.01. Астана қ. БЭКП-нің іздестіру бойынша Әкімшілік құқық бұзушылықтар шеңберінде жеткізуді қамтамасыз ету туралы сұрау салуына сәйкес "Р" компаниясы орналасқан жері бойынша болмауына байланысты мүмкін емес.
Талапкер жеке тұлғаның "Е.Д.И." деген талаптарын дәлелдей отырып, мемлекеттік тіркеуді жарамсыз деп тану туралы талап арызбен сотқа жүгінді. кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметін тіркеуге және тіркеуге қатысы жоқ, Кәсіпкерлік қызметті "Р" компаниясы атынан жүзеге асырған жоқ, орналасқан жері бойынша "Р" компаниясының болмауы туралы акт жасалды.
Бұл ретте сот шешімінен "Салық заңнамасын қолданудың сот практикасы туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2017ж.29.06. №4 нормативтік қаулысының 12 – тармағына сәйкес талап қою арызында заңды тұлғаны тіркеуді (қайта тіркеуді) жарамсыз деп тану үшін негіздердің бірі ретінде-тіркеу орны, соттар бойынша заңды тұлғаның болмауы көрсетілген кезде мұндай істер бойынша заңды тұлғаның мекен-жайының дұрыстығына байланысты мәселелерді зерттеу және шешу маңызды екенін ескеру қажет.
СМЭС шешімінде электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінің (бұдан әрі - ЭШФ АЖ) мәліметтеріне сәйкес "Р" компаниясының 2020-2021жж. кезеңінде айналымы 314 616,6 мың теңге соманы, оның ішінде 37 618,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС-ты құрайтыны, залалдың жалпы сомасы 100 541,5 мың теңге соманы құрайтыны көрсетілген. Электрондық шот-фактураларды талдау кезінде ЖШС асфальтбетонды сату, арнайы техниканы жалға беру, тамақтану қызметтерін көрсету бойынша өзара есеп айырысулар жүргізілгені анықталды.
Сонымен қатар, "Р" компаниясының қызметін талдау нәтижесінде сот мынаны белгіледі: ЖТС бойынша декларация (н.200.00) нөлдік көрсеткіштермен ұсынылды, 2020-2021жж. арналған КТС бойынша декларациялар (н.100.00) ұсынылмады, мүлік, жер салығы және көлік құралдарына арналған декларация (н.700.00) және олар бойынша есеп айырысулар 2020-2021жж. КТС (н.100.00) бойынша декларацияға (н.100.07) қосымшаға (н.100.00) сәйкес ұсынылмаған.
Бұл мән-жайлар "Р" компаниясында көрсетілген жұмыстар мен қызметтерді орындау үшін қажетті ресурстардың (жалдамалы қызметкерлердің, тіркелген активтердің болмауы) жоқтығын куәландырады.
2022ж. 26.08. салықтық тексеру актілеріне сәйкес, 2022ж.16.09. жауапкер орналасқан жерінде жоқ. "Р" компаниясында камералдық бақылау бойынша орындалмаған хабарламалар, ТНК ұсынбағаны туралы хабарламалар бар.
Мұндай жағдайларда жауапкер кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру ниетінсіз тіркелгендіктен, оның қызметінің мақсаттары мен мемлекеттің мүдделеріне қайшы келетіндіктен, "Р" компаниясын тіркеу кезінде жойылмайтын бұзушылықтар бар, сот талапты қанағаттандыру туралы қорытындыға келеді. Бұл ретте сот тіркеуші орган тарапынан заңнаманы бұзушылықтар жоқ екенін ескереді.
Салық кодексінің 85-бабы 4-тармағының 4) тармақшасына сәйкес уәкілетті орган белгілеген нысан бойынша салық органының шешімі негізінде ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығару заңды күшіне енген сот шешімі негізінде дара кәсіпкер немесе заңды тұлға жарамсыз деп танылған жағдайларда салық төлеушіні хабардар етпей жүргізіледі.
Тиісінше, салық органының шешімімен "Р" компаниясы мемлекеттік тіркеудің жарамсыз деп танылуына байланысты 2020ж.18.09. бастап ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығарылды.
Баяндалғанды ескере отырып, жұмыстарды нақты орындаусыз, қызметтер көрсетусіз, салық төлеушімен тауарларды тиеп-жөнелтусіз жасалған "Р" компаниясымен операциялар бойынша шегерімдер мен ҚҚС-на шығыстар, тіркеуге (қайта тіркеуге) және (немесе) қаржылық-тіркеуді жүзеге асыруға қатысы жоқ басшы және (немесе) құрылтайшы (қатысушы) жатқызуға жатпайды.заңды күшіне енген сот шешімімен белгіленген осындай заңды тұлғаның шаруашылық қызметі.
Осылайша, соттың шешімін және Салық кодексінің 264-бабы 2) тармақшасының және 403-бабы 4) тармақшасының нормаларын ескере отырып, "Т" компаниясының 2020 жылғы "Р" компаниясымен өзара есеп айырысуы бойынша шығыстар сомасы мен ҚҚС шегерімдерінен 4 464,3 мың теңге сомасында, ҚҚС нәтижелері бойынша 535,7 мың теңге сомасында алып тастау салықтық тексеру негізді болып табылады.
1.2. "N" Компаниясы
"N" компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерге және ҚҚС-қа шығыстарды негізсіз жатқызу бойынша "Т" компаниясының Салық кодексінің 242 және 400-баптарының талаптарын бұзу шағымданатын соманы есептеу үшін негіз болды.
Салық органының осы тұжырымымен "N" компаниясы келіспейді, өйткені "N" компаниясы Ынтымақ кентіндегі 2020ж.17.05. №11 Мемлекеттік сатып алу шарты бойынша және "Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімі" ММ-мен жасалған Достық кентіндегі 2020ж.11.06. №12 мемлекеттік сатып алу шарты бойынша жұмыстарды орындау үшін тауарларды жеткізуді жүзеге асырды. "Т" компаниясы осы контрагенттен сатып алынған барлық материалдар Достық және Ынтымақ кенттеріндегі көшелерді электрмен жабдықтау құрылыс объектілерінде іс жүзінде пайдаланылғанын көрсетеді. Орындалған жұмыстардың барлық актілерін тапсырыс беруші "Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімі" ММ, техникалық және авторлық қадағалау арқылы қабылдады және қол қойды.
Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.
ҚР БСАЖ деректеріне сәйкес "N" компаниясы 2019ж.20.05. әділет органдарында "Қандай да бір нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментімен көтерме сауда", "Автомобиль көлігімен жүк тасымалы", "Көлік-экспедициялық қызметтер" қызмет түрлерімен тіркелген. "N" компаниясының басшысы және құрылтайшысы 2019ж.20.05. бастап 2020ж.08.03. дейін "С.К.К." жеке тұлғасы және "Ж.Н.Ж." жеке тұлғасы, 2020ж.08.03. бастап 2021ж.16.07. дейін "Ж.Н.Ж." жеке тұлғасы және 2021ж.16.07. бастап "Н. К. Г." жеке тұлғасы болды.
"N" компаниясындағы СЕӨЖ АЖ деректеріне сәйкес:
- "Қаржылық есептіліктің құрамдас бөліктері туралы мәліметтер" 2020 жылғы КТС (н.100.00) бойынша декларацияға (н.100.07) қосымшада активтер жоқ;
- 2020 жылғы 4 тоқсандағы жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларацияда (н.200.00) 1 қызметкер жалақы есептелмей көрсетілген;
- 2020 жылғы көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (н.700.00) ұсынылмаған.
Тиісінше, өзара есеп айырысу кезеңінде "N" компаниясында тауарларды сатып алу үшін материалдық-техникалық база, мүлік, негізгі және көлік құралдары болмаған.
Айта кету керек, "Т" компаниясы дәлелдемелер ретінде алдын ала шешімге қарсылыққа мынадай растайтын құжаттар қоса берілген: жеткізу шарты, тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжаттар, төлеуге берілетін шот, орындалған жұмыстардың құны туралы анықтама, орындалған жұмыстардың актісі, орындалған жұмыстарды қабылдау актісі, орындалған жұмыстар мен шығындардың құны туралы анықтама және төлем құжаттары тапсырмалар.
Демек, жеткізу шарттарының болуы, қорларды тарапқа босатуға арналған жүкқұжаттар, төлем шоттары, орындалған жұмыстардың құны туралы анықтама, орындалған жұмыстардың актісі, орындалған жұмыстарды қабылдау актісі, орындалған жұмыстар мен шығындардың құны туралы анықтама, олардың белгіленген талаптарға ресми сәйкестігі мәміле тараптарының өзіне қабылдаған міндеттемелерін нақты орындағанын куәландырмайды және даусыз болып табылмайды даулы мәмілелердің жасалуының дәлелі.
Сонымен қатар, СМЭС-тің 2022ж.10.10. шешімімен "N" компаниясын 2019ж.20.05. мемлекеттік тіркеу жарамсыз деп танылды.
СМЭС-тің 2022ж.10.10. шешімінің мазмұнынан "N" компаниясы 2019ж.20.05. Әл-Фараби ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасында тіркелген. "N" компаниясының заңды мекенжайы: Әл-Фараби ауданы, Мұхамед Хайдар Дулати көшесі.
2021ж.14.07. бастап "С.К.К." жеке тұлға мен "Ж.Н.Ж." жеке тұлғаның «К.Н.Г.» жарғылық капиталының 100% үлесін сату туралы жеке тұлға арасында сатып алу-сату шарты жасалды, тиісінше, "N" компаниясының басшысы және құрылтайшысы «К.Н.Г.» жеке тұлға болды.
"N" компаниясының қайта тіркелуіне байланысты 2021ж.24.11. бастап оңтүстік-шығыс 2А көшесі, №1 пәтер заңды мекенжайы бойынша тіркелді.
Мемлекеттік кірістер басқармасы сотқа "N" компаниясын мемлекеттік қайта тіркеуді және 2021ж.14.07. жарғылық капиталдың 100% үлесін сатып алу-сату шартын жарамсыз деп тану туралы талап арызбен жүгінді.
СМЭС-тің 2022ж.10.10. шешімінен Мемлекеттік кірістер басқармасы М.Х. Дулати көшесінің "N" компаниясының заңды мекенжайы бойынша салықтық тексеру жүргізгені, бұл ретте көрсетілген Заңды мекенжай бойынша салық төлеуші белгіленбегені шығады.
Сондай-ақ, 2022ж.27.01. оңтүстік-шығыс 2А көшесі, №1 пәтер мекенжайы бойынша салықтық тексеру жүргізілді, оның нәтижелері бойынша салық төлеуші көрсетілген Заңды мекенжай бойынша да болмаған.
СМЭС-тің 2022ж.10.10. шешімінде "N" компаниясымен жалдау шартын жасаспағанын, аталған "N" компаниясының құрылтайшысымен және басшысымен таныс емес екенін түсіндіретін "Н. А." жеке тұлғасы оңтүстік-шығыс 2А көшесі, №1 пәтер мекенжайында орналасқан үй-жайдың меншік иесі болып табылатындығы көрсетілген.
СМЭС-тің 2022ж.10.10. шешімінен әкімшілендіру жұмыстарын жүргізу барысында "N" компаниясына қатысты ұсынылған салық есептілігі нысандарында айырмашылықтар анықталғаны және "N" компаниясы өзінің салық міндеттемелерін орындамағаны шығады.
Осылайша, сот "N" компаниясы құрылтай құжаттарына дұрыс емес мәліметтер енгізу арқылы тіркеу туралы Заңның талаптарын бұзғанын сенімді түрде анықтады.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2022ж.22.12. №9 "Соттардың салық заңнамасын қолданудың кейбір мәселелері туралы" нормативтік қаулысының 16-тармағына сәйкес дара кәсіпкерді немесе заңды тұлғаны тіркеуді жарамсыз деп тану, сондай-ақ заңды күшіне енген сот шешімі негізінде заңды тұлғаны қайта тіркеуді жарамсыз деп тану, аталған тұлғаларды тіркеуден шығару кезінде ҚҚС бойынша есепке алу осындай есепке қойылған күннен бастап не қайта тіркелген күннен бастап жүргізіледі.
Осы Ережелер салық органы шешім шығарған немесе әрекет (әрекетсіздік) жасаған кезде қолданысқа енгізілген заң нормаларына сәйкес жүзеге асырылатын салықтық әкімшілендіруге жатады.
Егер салық төлеуші бұрын мұндай шығыстарды камералдық бақылау нәтижелері бойынша дербес алып тастамаса, мұндай өзара есеп айырысулар бойынша КТС құжаттық салықтық тексерулердің нәтижелері бойынша есептелуі мүмкін.
Бұл ретте салықтық тексеру актісі салық және өзге де заңнаманың тиісті нормасына сілтеме жасай отырып, салықтық бұзушылықтың толық сипаттамасын көрсете отырып жасалады. Салық төлеушінің контрагентін тарату (қайта тіркеуді жарамсыз деп тану) туралы заңды күшіне енген сот шешімінен басқа, КТС сомаларын есептеу үшін негіз ретінде осы тұлғалар арасындағы Қаржы-шаруашылық операциялардың жарамсыздығын куәландыратын өзге де мән-жайлар көрсетілуі мүмкін.
Салық кодексінің 85-бабы 4-тармағының 4) тармақшасына сәйкес уәкілетті орган белгілеген нысан бойынша салық органының шешімі негізінде ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығару заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде дара кәсіпкерді немесе заңды тұлғаны тіркеу жарамсыз деп танылған жағдайларда салық төлеушіні хабардар етпей жүргізіледі.
Тиісінше, салық органының шешімімен "N" компаниясы мемлекеттік тіркеудің жарамсыз деп танылуына байланысты 2019ж.20.05. бастап ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығарылды.
Баяндалған мән-жайларды ескере отырып, серіктестіктің "N" компаниясымен өзара есеп айырысуларын растау жөніндегі құжаттар операциялардың жасалғаны туралы анық куәландыра алмайтыны және олардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайтыны жөн. Демек, "N" компаниясының көрсетілген құжаттары ҚР Салық және бухгалтерлік заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімдерге және ҚҚС-қа есепке жатқызу үшін негіз бола алмайды.
Осылайша, "Т" компаниясының 2020 жылғы "N" компаниясымен өзара есеп айырысуы бойынша шығыстар мен ҚҚС сомаларын шегерімдерден алып тастау 220 961,2 мың теңге сомасында, 2020 жылғы 4 тоқсандағы ҚҚС салықтық тексеру нәтижелері бойынша 26 515,3 мың теңге сомасында негізделген болып табылады.
2.1. "А"Компаниясы
Шағымданатын соманы есептеу үшін "А" компаниясының Салық кодексінің 242 және 400-баптарының "Т"компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерге және ҚҚС-қа шығыстарды негізсіз жатқызу жөніндегі талаптарын бұзу негіз болды.
Салық органының осы қорытындысымен "А" компаниясы құрылыс кезінде пайдаланылған және 2019ж.30.11. актісі бойынша "Есіл-әуежай ӘЖ құрылысы" объектісіне 2019 жылғы 4 тоқсанда 11 589,3 мың теңге сомаға есептен шығарылған "А" компаниясынан сатып алынған материалдар (қызыл саздақ топырақ) бойынша келіспейді.
Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.
ҚР БСАЖ деректеріне сәйкес "А" компаниясы әділет органдарында 2018ж.04.01. "Автомобиль көлігімен жүк тасымалы" қызмет түрімен тіркелген. "А" компаниясының басшысы және құрылтайшысы 2019ж.06.11. бастап "Ж.Т." жеке тұлға болып табылады.
Салықтық тексеру актісінен 2019ж.14.11. электрондық шот-фактураға (ЭШФ) сәйкес "Т" компаниясы "А" компаниясынан 25 800 текше метр мөлшерінде қызыл сазды топырақ сатып алғаны шығады.
Кең таралған пайдалы қазбаларды өндіруге құқығы бар жер қойнауын пайдаланушылардың тізімі ҚР Инвестициялар және даму министрлігі Геология және жер қойнауын пайдалану комитетінің ресми сайтында жарияланатынын атап өткен жөн (info.geology.gov.kz), бұл ретте көрсетілген тізімде "А" компаниясы жоқ.
Сондай-ақ, "А" компаниясы кең таралған пайдалы қазбаларды өндіруге құқығы бар жер қойнауын пайдаланушылар тізімінде жоқ, тиісінше жер қойнауын пайдаланушы болып табылмайды.
"А"компаниясындағы СЕӨЖ АЖ деректеріне сәйкес:
- 2019 жылғы "қаржылық есептіліктің құрамдас бөліктері туралы мәліметтер" КТС (н.100.00) бойынша декларацияға (н.100.07) қосымшада активтер жоқ;
- 2019 жылғы 4 тоқсандағы жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларация (н.200.00) нөлдік көрсеткіштермен берілген;
- 2019 жылғы 1-4 тоқсандағы пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық бойынша декларациялар (н.590.00) ұсынылмаған;
- 2019 жылғы көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (н.700.00) ұсынылмаған.
Тиісінше, өзара есеп айырысу кезеңінде "А" компаниясында топырақты (қызыл саздақ) сатып алу үшін материалдық-техникалық база, мүлік, негізгі және көлік құралдары болмаған.
Айта кету керек, "Т" компаниясы дәлелдемелер ретінде алдын ала шешімге қарсылыққа мынадай растайтын құжаттар қоса берілген: 2019ж. 25.06. №25/06/Пос жеткізу шарты, тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжат.
2019ж.25.06. №25/06/Пос жеткізу шартының 1.1-тармағына сәйкес "А" компаниясы өтінімдерге сәйкес "Т" компаниясы "т" компаниясына меншікке инертті материалдарды жеткізуге және беруге міндеттенеді, ал "Т" компаниясы осы Шартта көзделген тәртіппен және шарттарда тауарды қабылдауға және төлеуге міндеттенеді.
Демек, жеткізілім шарттарының болуы, тауарлы-материалдық қорларды босатуға арналған жүкқұжаттар және олардың белгіленген талаптарға ресми сәйкестігі мәміле тараптарының өзіне қабылдаған міндеттемелерін нақты орындағанын көрсетпейді және даулы мәмілелер жасасудың сөзсіз дәлелі болып табылмайды.
Орналасқан жері бойынша салық төлеушінің болмауына байланысты қарсы тексеру жүргізілмеген.
"А" компаниясы орналасқан жері бойынша болмауына байланысты 2020ж.17.07. ҚҚС бойынша есептен алынды (2020ж.05.06., 2020ж.25.08., 2020ж.24.11., 2021ж.18.06., 2021ж.20.12., 2022ж.29.04., 2022ж.10.08., 2022ж.14.12., 2023ж.10.02. салықтық тексеру актілері).
Айта кету керек, салықтық тексеру барысында Экономикалық тергеу департаменті (ЭД) 2023ж.10.02. сауал жолданды, 2023ж.14.02. № - ДЭ/830 жауабы берілді, "А" компаниясының басшысы "Ж.Т." жеке тұлға болып табылады, сондай-ақ СИОПСО базасына сәйкес ҚР бейрезиденті болып табылады (Әзірбайжан азаматы), мекен-жайы бойынша тіркелген. Алайда Астана көрсетілген мекенжай бойынша Астана қаласында тұрмайды.
Бұдан басқа, "А" компаниясы анықталған бұзушылық бойынша 01.01.2019-30.11.2019жж. аралығындағы кезеңде 2019ж.10.12. камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама электрондық шот-фактуралардың деректерін, атап айтқанда сатып алынған және өткізілген тауарлар, жұмыстар бойынша мәліметтерді талдауға негізделген тәуекелдерді басқару жүйесінің негізінде және қызметтерге, ЭШФ-да көрсеткен қаржылық-шаруашылық операциялардың оларды жүзеге асыру ықтималдығы төмен екендігі анықталды. Бұл хабарлама орындалмады, осыған байланысты "А" компаниясына ЭШФ АЖ-ға қолжетімділік шектелді.
Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағын бұза отырып, "А" компаниясымен өзара есеп айырысуды растайтын құжаттар (тауар-көлік жүкқұжаттары, тауарларды жеткізу үшін автокөлік құралдарын жалға алу, жол парақтары) "Т" компаниясының шағымына қоса берілмегенін атап өткен жөн.
Сонымен қатар, ЭШФ АЖ деректері бойынша қаржы-шаруашылық қызметті талдау барысында "А" компаниясының атына топырақты (қызыл саздақ) жеткізушілер тек "О" компаниясы және "С" компаниясы болып табылады.
- "О" компаниясы СМЭС-тің 2022ж.05.04. шешімімен 2018ж.27.03. мемлекеттік қайта тіркеу жарамсыз деп танылды.
- "С" компаниясы СМЭС-тің 2021ж.07.04. шешімімен 2019ж.15.04. мемлекеттік қайта тіркеу жарамсыз деп танылды.
Баяндалған мән-жайларды ескере отырып, "Т" компаниясының "А" компаниясымен өзара есеп айырысуын растау жөніндегі құжаттар операциялардың жасалғанын сенімді түрде куәландыра алмайды және олардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды. Демек, "А" компаниясының көрсетілген құжаттары ҚР Салық және бухгалтерлік заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімдерге және ҚҚС-қа есепке жатқызу үшін негіз бола алмайды.
2.2. "Z" Компаниясы
"Z" компаниясының Салық кодексінің 242 және 400-баптарының шығыстарды "Т" компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерге және ҚҚС-қа негізсіз жатқызу жөніндегі талаптарын бұзуы шағымданған соманы есептеу үшін негіз болды.
"Z" компаниясы салық органының осы тұжырымымен келіспейді, өйткені Алматы қаласы-Нұр-Сұлтан қаласы-Павлодар қаласы-жетекші кентінің бағыты бойынша жүк тасымалдау көліктік қызметтері көрсетілді, растайтын құжаттар бар.
Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.
ҚР БСАЖ деректеріне сәйкес "Z" компаниясы әділет органдарында 2020ж.03.08. тіркелген, "Қандай да бір нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментіне көтерме сауда" қызметінің түрі бар. 2020ж.03.08. бастап 2021ж.29.03. дейін "А.Д.С." жеке тұлға, 2021ж.29.03. бастап қазіргі уақытқа дейін «Щ.Е.С.» жеке тұлға "Z" компаниясының басшысы және құрылтайшысы болды.
Қарастырылып отырған жағдайда, ЭШФ АЖ деректер базасына сәйкес "Т" компаниясы "Z" компаниясынан 2020 жылғы 3 тоқсанда келесі ЭШФ бойынша 5 357,1 мың теңге сомасына, 642,9 мың теңге сомасында ҚҚС сатып алынды:
- ESF-200840001038-200928-64602731 2020ж.28.09. бастап, 1 785,7 мың теңге сомасына, 214,3 мың теңге сомасында ҚҚС (көлік қызметтері);
- ESF-200840001038-200928-64602732 2020ж.28.09. бастап, 1 785,7 мың теңге сомасына, 214,3 мың теңге сомасында ҚҚС (көлік қызметтері);
- ESF-200840001038-200928-64602734 2020ж.28.09. бастап, сомасы 1 785,7 мың теңге, ҚҚС сомасы 214,3 мың теңге (көлік қызметтері).
Айта кету керек, "Z" компаниясының СЕӨЖ АЖ деректеріне сәйкес:
- 2020 жылға арналған КТС бойынша декларация (н.100.00) ұсынылмаған;
- 2020 жылғы 3 тоқсандағы жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларацияда (н.200.00) 1 жалдамалы қызметкер көрсетілген, бұл ретте есептелген кірістер көрсетілмеген;
- 2020 жылғы көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (н.700.00) ұсынылмаған.
Тиісінше, өзара есеп айырысу кезеңінде "Z" компаниясында көлік қызметтерін көрсету үшін материалдық-техникалық база, мүлік, негізгі және көлік құралдары болмаған.
Орналасқан жері бойынша салық төлеушінің болмауына байланысты қарсы тексеру жүргізілмеген. "Z" компаниясы орналасқан жері бойынша болмауына байланысты 2020ж.09.12. ҚҚС бойынша есептен алынды (2020ж.29.10., 2020ж.08.12., 2022ж.26.04., 2022ж.27.09., 2022ж. 20.12. салықтық тексеру актілері).
Бұдан басқа, "Z" компаниясына 2020ж.11.11. №62056а900006 камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы 01.01.2019-31.10.2020ж. аралығында анықталған бұзушылық бойынша "Электрондық шот-фактуралардың деректерін, атап айтқанда сатып алынған және іске асырылған мәліметтер бойынша деректерді талдауға негізделген тәуекелдерді басқару жүйесінің негізінде" хабарлама берілді тауарларға, жұмыстар мен қызметтерге, Сіз ЭШФ-да көрсеткен қаржылық-шаруашылық операциялардың оларды жүзеге асыру ықтималдығы төмен екендігі анықталды". Бұл хабарлама орындалмады, осыған байланысты "Z" компаниясы ЭШФ АЖ-ға қолжетімділікті шектеді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 34-тарауының 689-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес жүкті тасымалдау шарты бойынша бір тарап (тасымалдаушы) өзіне екінші тарап (жөнелтуші) сеніп тапсырған жүкті межелі жерге жеткізуге және жүкті алуға уәкілеттік берілген адамға (алушыға) беруге міндеттенетінін, ал жөнелтуші жүкті тасымалдау үшін ақы шартқа немесе тарифке сәйкес төлеуге міндеттенетінін көрсету қажет. Жүкті тасымалдау шарты көлік туралы заңнамалық актілерде көзделген көлік жүкқұжатын, коносаментті, тауар-көлік жүкқұжатын немесе жүкке арналған өзге де құжатты жасаумен ресімделеді.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015ж.30.04. №546 қаулысымен бекітілген Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидаларының 4 - тарауының нормаларына (бұдан әрі-№546 қағидалар) сәйкес жүктерді тасымалдау тауар-көлік жүкқұжатымен ресімделеді, ал үйіндімен (үйіндімен) тасымалданатын жүктердің кейбір түрлерін тасымалдау жағдайында өлшеу актісімен немесе өлшеу актісімен ресімделуі мүмкін. Жүк жөнелтуші тасымалдаушыға тасымалдауға ұсынылған жүкке негізгі тасымалдау құжаты болып табылатын және ол бойынша жүк жөнелтуші осы жүкті есептен шығаруды және оны жүк алушының кірісіне алуды жүргізетін төрт данада жасалатын тауар-көлік жүкқұжатын ұсынады.
Атап айтқанда, бірінші дана жүк жөнелтушіде қалады және тасымалдауға ұсынылған жүктерді есептен шығаруға арналған. Екінші, үшінші және төртінші даналарды жүк жөнелтуші тасымалдаушыға тапсырады. Тасымалдаушы екінші дананы жүк алушыға тапсырады және алынған жүктерді кіріске алуға арналған. Үшінші және төртінші даналар тасымалдаушыда қалады. Үшінші данасы тасымалдау шотына қоса беріледі және жүк жөнелтушімен (жүк алушымен) есеп айырысу үшін негіз болады, ал төртіншісі жол парағына қоса беріледі және көлік жұмысын есепке алу үшін негіз болады. Жүк жөнелтуші тауар-көлік жүкқұжаттарының қосымша даналарын жазып бере алады, олардың саны жүк жөнелтуші мен тасымалдаушы арасындағы келісімде белгіленеді.
Автокөлік құралының жол парақтары тауар-көлік жүкқұжатымен немесе өлшеу (өлшеу) актісімен бірлесіп, автокөлік құралының жұмысын есепке алу, жүктерді тасымалдау үшін есеп айырысуды жүзеге асыру, сондай-ақ жүргізушіге жалақы есептеу үшін көрсеткіштерді айқындайтын бастапқы есепке алудың негізгі құжаттары болып табылады.
Жол парағының үзбелі талонын жүк жөнелтуші толтырады және тасымалдаушының жүк жөнелтушіге төлем талабы шотын ұсынуы үшін негіз болып табылады. Үзбелі талон шотқа қоса беріледі, ал жол парағы тасымалдаушыда қалады, онда жүк жөнелтушіде (жүк алушыда) автокөлік құралының жұмыс уақыты туралы бірдей жазбалар қайталанады.
Автокөлік құралының жол парақтары мен тауар-көлік жүкқұжаттары жол парақтары мен тауар-көлік жүкқұжаттарының қозғалысын есепке алу журналдарында тіркелуге және тасымалдаушы журналдармен бірге 5 жыл бойы сақтауға жатады.
Жол парағын толтыруды тасымалдаушы жүзеге асырады. Бұл ретте жекелеген деректерді жүк жөнелтуші (жүк алушы) да толтырады.
Жол парақтарын тасымалдаушы Берілген күнін көрсете отырып, бір ауысымға (рейске), № 546 Қағидаларға 1 және 2-қосымшаларға сәйкес № 4-п және №4-С нысаны бойынша тасымалдаушының уәкілетті тұлғасының қолымен, тасымалдаушының мөртаңбасымен немесе мөрімен ресімдейді.
№546 Ереже Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында қолданылады және меншік нысанына қарамастан барлық жеке және заңды тұлғаларға қолданылады. №546 қағидалар жүктерді автомобильмен тасымалдауды ұйымдастыру және жүзеге асыру тәртібін, тауар-көлік жүкқұжатының, жол парақтарының нысандарын және оларды қолдану тәртібін, жүктерді автомобильмен тасымалдауға қабылдау тәртібін және өзге де шарттарды айқындайды. Жол парақтары бастапқы есепке алудың негізгі құжаттары болып табылады, олар тауар-көлік жүкқұжатымен, өлшеу (өлшеу) актісімен бірге автокөлік құралының жұмысын есепке алу, жүктерді тасымалдау үшін есеп айырысуды жүзеге асыру үшін көрсеткіштерді айқындайды.
Осылайша, тауар-көлік жүкқұжатының, жол парақтарының жүктерді тасымалдау шарттары бойынша міндетті түрде болуы міндетті салалық заңнаманы ескере отырып, шығыстар тауар-көлік жүкқұжаты, жол парақтары, жүкті тасымалдау фактісін растайтын өзге де құжаттар болған кезде шегерімге жатқызылуға тиіс.
Мәселен, №546 Қағидалардың 17-тармағында жүк алушының жүкті қабылдауы оның қолымен және автокөлік құралының келу және кету уақыты көрсетілетін тауар-көлік жүкқұжатының әрбір данасында мөрмен (мөртабанмен) куәландырылатыны белгіленген.
"Т" компаниясы Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағын бұза отырып, "Z" компаниясымен өзара есеп айырысуды растайтын құжаттар (шарттар, Көлік құралдарын жалға алуға арналған шарттар, тауар-көлік жүкқұжаттары, жол парақтары) салықтық тексеруге қоса берілмеген.
Бұл ретте, ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес "Z" компаниясының атына көлік қызметтерін көрсету бойынша жеткізушілер "Ф" компаниясы, "П" компаниясы және "Л" компаниясы болып табылады.
- "Ф" компаниясы 2020 жылы "Z" компаниясымен өзара есеп айырысулар 7 035,7 мың теңге сомасында, 844,3 мың теңге сомасында ҚҚС құрады, онда басшы және Құрылтайшы В. С. жеке тұлға болып табылады.
2020 жылғы "Ф" компаниясы ЖШС-нің СЕӨЖ АЖ деректеріне сәйкес көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (н.700.00), КТС (н.100.00), жеке табыс салығы және әлеуметтік салық (н.200.00) в салық органдары ұсынылмаған.
"Ф" компаниясы ЖШС заңды мекенжайы бойынша болмауына байланысты қосылған құн салығын төлеуші ретінде тіркеу есебінен алынды (2020ж.03.06., 2020ж.05.08., 2022ж.22.09., 2020ж.18.11., 2021ж.13.01. салықтық тексеру актілері).
Тиісінше, өзара есеп айырысу кезеңінде "Ф" компаниясында көлік қызметтерін көрсету үшін материалдық-техникалық база, мүлік, негізгі және көлік құралдары болмаған.
- "В" компаниясы 2020 жылы "Z" компаниясымен өзара есеп айырысулар 5 357,1 мың теңге сомасында, 642,9 мың теңге сомасында ҚҚС құрады, онда "В" компаниясының басшысы және құрылтайшысы " К.А.В." жеке тұлға болып табылады.
2020 жылғы "В" компаниясындағы СЕӨЖ АЖ деректеріне сәйкес көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларациялар (н.700.00), жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша (н.200.00) салық органдарына табыс етілмеген, қосымшада (н.100.07) 2020 жылғы "Қаржылық есептіліктің құрамдас бөліктері туралы мәліметтер" КТС бойынша декларацияға (н.100.00) активтер жоқ.
Тиісінше, өзара есеп айырысу кезеңінде "В" компаниясында көлік қызметтерін көрсету үшін материалдық-техникалық база, мүлік, негізгі және көлік құралдары болмаған. 2021ж.17.03. "В" компаниясы заңды мекенжайы бойынша болмауына байланысты қосылған құн салығын төлеуші ретінде тіркеу есебінен алынды (2020ж.06.08., 2020ж.20.08., 2020ж.25.08., 2020ж.15.10., 2021ж.04.02., 2021ж.01.02., 2021ж.24.09., 2022ж.28.07. салықтық тексеру актілері).
- "Л" компаниясы 2020 жылы "Z" компаниясымен өзара есеп айырысулар 5 357,1 мың теңге соманы, 642,9 мың теңге сомаға ҚҚС құрады, "Л" компаниясының басшысы және құрылтайшысы " Б.К.Б." жеке тұлға болып табылады.
"Л" компаниясының 2020 жылғы СЕӨЖ АЖ деректеріне сәйкес көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларациялар (н.700.00.), КТС (н.100.00.) бойынша Мемлекеттік кірістер органдарына ұсынылмады. Жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларацияда (н.200.00) 1 жалдамалы қызметкер көрсетілген. "Л" компаниясы бойынша импорттық операциялар белгіленбеген.
Тиісінше, өзара есеп айырысу кезеңінде "Л" компаниясында көлік қызметтерін көрсету үшін материалдық-техникалық база, мүлік, негізгі және көлік құралдары болмаған. 2020ж.15.12. "Л" компаниясы заңды мекенжайы бойынша болмауына байланысты қосылған құн салығын төлеуші ретінде тіркеу есебінен алынды (2020ж.26.10., 2020ж.30.10., 2020ж.22.12., 2020ж.22.12., 2021ж.12.01., 2021ж.01.03., 2022ж.28.04., 2023ж.26.01., 2023ж.10.03. салықтық тексеру актілері).
Көрсетілген мән-жайлар мен фактілер, сондай-ақ операция жасалған сәтте құжаттарды жасау туралы Бухгалтерлік заңнаманың талаптары осы контрагенттің еңбек, материалдық ресурстардың болмауына/жеткіліксіздігіне байланысты жүктерді және халықаралық тасымалдау жөніндегі операцияларды нақты жүзеге асыру мүмкіндігі болмағанын куәландырады.
Баяндалған мән-жайларды ескере отырып, "Т" компаниясының "Л" компаниясымен өзара есеп айырысуын растау жөніндегі құжаттар операциялардың жасалғаны туралы сенімді куәландыра алмайтыны және олардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайтыны жөн. Демек, "Л" компаниясының көрсетілген құжаттары ҚР Салық және бухгалтерлік заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімдерге және ҚҚС-қа есепке жатқызу үшін негіз бола алмайды.
Осылайша, "А" компаниясымен және "Z" компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерден және ҚҚС-тан шығыстарды алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлікте КТС және ҚҚС-ты тиісті есептеу негізді болып табылады.
"Т" компаниясының Салық кодексінің 242 және 400-баптарының талаптарын бұзуы шағымданған салық сомасын есептеу үшін негіз болып табылды, онда 2020 жылға арналған шығыстар 1 160,7 мың теңге сомасында және 2020 жылғы 3 тоқсандағы есептен ҚҚС 139,3 мың теңге сомасында негізсіз жатқызылды.
Салық органының осы тұжырымымен "Т" компаниясы "Н" компаниясынан жалпы сомасы 8 111,1 мың теңгеге материалдар (құм және қиыршық тас) сатып алынғандығына байланысты келіспейді, оның ішінде 01.07.2020 ж. бастап 31.09.2020 ж. дейінгі кезеңде "Степная қосалқы станциясы" объектісін салуға 869,0 мың теңге сомасында ҚҚС "У" компаниясымен жасалған 2021ж.27.04. №484/17-21 Мемлекеттік сатып алу шарты бойынша.
Осыған байланысты, "Т" компаниясы салықтық тексеру нәтижелері бойынша шегерімдерден және ҚҚС-тан есептен шығыстар негізсіз алынып тасталды деп есептейді.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Жоғарыда көрсетілгендей, тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар сомаларын шегерімдерге және ҚҚС-қа есепке жатқызу операция не оқиғаның жасалу фактісін тіркейтін осы шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар болған кезде, осы шығыстар табыс алуға бағытталған және олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын жағдайда жүргізіледі. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркеу бойынша жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағына сәйкес, егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы Заң) белгіленеді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағында бухгалтерлік құжаттамада бастапқы құжаттар, бухгалтерлік есеп регистрлері, қаржылық есептілік және есеп саясаты қарастырылған. Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.
Қаралып отырған жағдайда, тексеру нәтижелері бойынша 2020 жылғы инертті материалдарды (қиыршық тас, құм) сатып алу жөніндегі шығыстар 2020 жылғы 3 тоқсандағы есептен 1 160,7 мың теңге сомасында және ҚҚС "Н"компаниясынан 139,3 мың теңге сомасында шегерімдерден алып тасталды.
Бұл ретте, "Т" компаниясы 2020 жылғы КТС бойынша декларацияға салықтық тексеру барысында ұсынған салық тіркелімдеріне сәйкес, 100.00.009 III a жолында "Тауар - материалдық қорлар сатып алынды" 5 758,1 мың теңге сомасында көрсетілгенін көрсету қажет.
Сондай–ақ, 2020 жылы алынған шот-фактуралар бойынша салық есебінің тіркеліміне сәйкес "Т" компаниясы 2020 жылдың 3 тоқсанына 690,9 мың теңге сомасында ҚҚС есепке жатқызылды.
Сонымен қатар, ЭШФ АЖ дерекқорына сәйкес "Т" компаниясы "Н" компаниясынан 2020 жылғы 3-4 тоқсанда келесі ЭШФ бойынша 4 597,4 мың теңге сомасына инертті материалдар (қиыршық тас, құм), 551,7 мың теңге сомасында ҚҚС сатып алды:
- ESF-191140028326-20200925-09114599 2020ж.25.09. бастап, сомасы 387,5 мың тонна, ҚҚС сомасы 46,5 мың теңге;
- ESF-191140028326-20200930-80832255 2020ж.30.09. бастап, сомасы 491,1 мың теңге, ҚҚС сомасы 58,9 мың теңге;
- ESF-191140028326-20200930-80877167 2020ж.30.09. бастап, сомасы 986,1 мың теңге, ҚҚС сомасы 118,3 мың теңге;
- ESF-191140028326-20201002-02287765 2020ж.02.10. бастап 992,9 мың теңге сомасына, ҚҚС 119,1 мың теңге сомасында;
- ESF-191140028326-20201013-80191714 2020ж.13.10. бастап, сомасы 1 004,5 мың теңге, ҚҚС сомасы 120,5 мың теңге;
- ESF-191140028326-20201018-67744400 2020ж.18.10. бастап 609,6 мың теңге сомасында, ҚҚС 73,2 мың теңге сомасында;
- ESF-191140028326-20201111-84058953 2020ж.11.11. бастап, 125,8 мың тенге сомасына, 15,1 мың теңге сомасында ҚҚС.
Демек, "Т" компаниясы инертті материалдарды (қиыршық тас, құм) сатып алу бойынша шығыстарды 2020 жылға шегерімге 1 161,7 мың теңге сомасында артық жатқызған (5 758,1 - 4 597,4) және ҚҚС 2020 жылғы 3 тоқсан үшін 139,2 мың теңге сомасында (690,9 - 551,7).
Айта кету керек, "Т" компаниясы дәлелдемелер ретінде алдын ала шешімге қарсылыққа мынадай растайтын құжаттар қоса берілген: электрондық шот-фактуралар, тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжаттар, төлем тапсырмалары.
Алайда, "Т" компаниясы шағымға 2020 жылғы 3 тоқсанда 1 161,7 мың теңге сомасында инертті материалдарды (қиыршық тас, құм) және 139,2 мың теңге сомасында ҚҚС сатып алу жөніндегі шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар (шарттар, шот–фактуралар, тасымалдау құжаттары және өзге де құжаттар) қоса берілген жоқ.
Осылайша, "Т" компаниясының жоғарыда көрсетілген шығыстары бастапқы бухгалтерлік құжаттармен расталмағандықтан, тиісінше, бұл шығыстар 2020 жылғы 3 тоқсандағы есептен 2020 жылғы шегерімдерге және ҚҚС-қа жатқызуға жатпайды, тиісінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлікте КТС және ҚҚС есептеу негізделген болып табылады.