Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС және ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) ірі кәсіпкерлік субъектілері мен мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді және қосылған құн салығын қоспағанда, мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі – салық органы) заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын және Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге (ҚҚС) есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "Н" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кіріс органы 2010ж.01.01. бастап 2015ж.26.03. дейінгі кезең үшін есептеулердің заңдылығы және өзінің салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер жауапкершілігі мәселесі бойынша "Н" компаниясына кешенді тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 274 129,9 мың теңге сомасында КТС және өсімпұл 111 315,2 мың тенге, ҚҚС сомасы 180 345,0 мың теңге және өсімпұл 119 307,5 мың теңге есептелгені туралы 2022ж.21.11. №486 хабарлама шығарылды.
"Н" компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
2017ж.25.12. "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (25.12.2017 ж. Салық кодексі) 48-бабының бұзылуы шағымданатын салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болды, онда 2022ж.21.11. шағымданатын хабарлама шығарылған күні тексерілетін кезең үшін салықтарды есептеу бөлігінде талап қоюдың ескіру мерзімі өтпеген.
"Т" компаниясы салық органының осы қорытындысымен келіспейді, себебі №14751501100064 қылмыстық іс бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру шеңберінде 2015ж.27.11. №486 құжаттық салықтық тексеру актісінде баяндалған салық органының қорытындыларын растамаған сот-экономикалық сараптамалар жүргізілді және 2018ж.14.09. сотқа дейінгі тергеп-тексеру тоқтатылды.
"Н" компаниясы 2017ж.25.12. Салық кодексінің 48-бабына сәйкес 2010ж.01.01. мен 2015ж.26.03. аралығындағы кезеңде салық міндеттемелері бойынша талап қою мерзімі өткен деп есептейді.
"Н" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
2008ж.10.12. "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 638-бабының 4-тармағына сәйкес (2018ж.01.01. дейін қолданыста болған редакцияда) қозғалған қылмыстық іс шеңберінде салықтық тексеру жүргізілген жағдайда, өзіне қатысты қылмыстық іс қозғалған салық төлеушіні тексеру нәтижелері туралы осындай қылмыстық істі қарау аяқталғаннан кейін хабарлама шығарылады.
Бұл ретте, Салық кодексінің 46-бабының 2-тармағына сәйкес, егер осы бапта өзгеше көзделмесе, талап қою мерзімі бес жылды құрайды.
Сол сияқты, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 159-бабының 1-тармағына сәйкес салықтық тексеру нәтижелері бойынша шешім салықтық тексеру аяқталғаннан кейін шығарылатын тексеру нәтижелері туралы хабарлама болып табылады.
2017ж.25.12. Салық кодексінің 159-бабының 4-тармағымен сотқа дейінгі тергеп-тексеру шеңберінде жүргізілген салық тексерісі жағдайында сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүргізіліп жатқан салық төлеушінің тексеру нәтижелері туралы хабарлама қылмыстық істі қарау аяқталғаннан кейін шығарылатыны айқындалды.
Бұл ретте тексеру нәтижелері туралы хабарлама қылмыстық істің аяқталғанын растайтын ресми құжатты алған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірілмей шығарылады және салық төлеушіге тапсырылады.
2017ж.25.12. Салық кодексінің 48-бабының 2-тармағына сәйкес 2020ж.01.01. дейін қолданыста болған редакцияда, егер осы бапта өзгеше көзделмесе, талап қою мерзімі бес жылды, ал 2020ж.01.01. бастап қолданыста болған редакцияда талап қою мерзімі үш жылды құрайды.
Бұл ретте, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 48 - бабы 3-тармағының 1) және 2) тармақшаларында (2022ж.01.01. дейін қолданыста болған редакцияда) салық төлеушілердің мынадай санаттары үшін осы бапта белгіленген ерекшеліктерді ескере отырып, талап қою мерзімі бес жылды құрайтыны көзделген:
1) Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес осындай санатқа жатқызылған ірі кәсіпкерлік субъектілерінің;
2) жер қойнауын пайдалануға арналған келісім-шартқа сәйкес қызметті жүзеге асыратын тұлғалар.
Бұл ретте, "Соттардың салық заңнамасын қолданудың кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2022ж.22.12. №9 Нормативтік қаулысының 18-тармағына сәйкес салық органының салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің есептелген, есептелген сомасын есептеу немесе қайта қарау құқығына қатысты талап қою мерзімі Салық кодексінің 114-бабы 2-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларда көзделген хабарламалар шығарылған күнге есептеледі.
Қаралып отырған жағдайда, экономикалық тергеу қызметінің салық және кеден салаларындағы құқық бұзушылықтарды тергеу басқармасының 1-ші бөлімінің аса маңызды істер жөніндегі аға тергеушісі шығарған кешенді құжаттық салықтық тексеруді тағайындау туралы қаулы осы тексеруді жүргізу үшін негіз болып табылады.
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2015ж.27.11. №486 салықтық тексеру актісі жасалды.
Экономикалық тергеу департаменті 2022ж.18.11. №46449 хатпен салық органына Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 245-бабы 1-бөлігі бойынша қозғалған "Н" компаниясына қатысты Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексінің 2-тармағы 1-бөлігінің 35-бабы тәртібімен 14751501100064 қылмыстық істің тоқтатылғаны туралы хабарлады.
Салық органы қылмыстық істің аяқталғанын растайтын ресми құжатты алған күннен бастап 2022ж.21.11. №486 тексеру нәтижелері туралы хабарлама қалыптастырды, ол "Н" компаниясына 2022ж.24.11. пошта байланысы арқылы табыс етілді, бұл туралы пошта бөлімшесінің хабарламасын тапсыру туралы белгі куәландырады.
Демек, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 48-бабы 8-тармағының 3) тармақшасына сәйкес, қылмыстық іс бойынша іс жүргізуге байланысты, тиісінше, 24.11.2022ж. тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаның күніне талап қою мерзімі аяқталмады.
Осылайша, 2022ж.21.11. шағым жасалған хабарламаны шығару күніне тексерілетін кезең үшін салықтарды есептеу бөлігінде талап қою мерзімі аяқталмағандықтан, тиісінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 01.01.2010 ж.бастап 26.03.2015 ж. дейінгі кезең үшін КТС, ҚҚС, ЖТС және әлеуметтік салықты есептеу негізді болып табылады.
Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы Қазақстан Республикасының 2008ж.10.12. Кодексінің (Салық кодексі) 89-бабының 1-тармағын бұзу 2013ж. күмәнді міндеттеме бойынша 567 683,3 мың теңге сомасындағы кірістер кірмеді.
Салық органының осы тұжырымымен "Н" компаниясы салықтарды есептеу және хабарлама шығару "Н"компаниясының құқықтарын заңсыз және бұзушы деп санайтындығына байланысты келіспейді.
Шағымнан 2009-2010 жылдары "Н" компаниясы мен "I" компаниясы арасында түрлі шарттар, соның ішінде үй-жайларды жалға алу шарттары жасалғаны шығады. Бұл ретте "Н" компаниясының "I" компаниясы алдындағы жалпы берешегі 1 572 776,9 мың теңге соманы құрады және үш жылдан кейін бұл сома "Н"компаниясының күмәнді міндеттемесі бойынша кіріске енгізуге жататын күмәнді міндеттемеге айналды.
Сондай-ақ, "Н" компаниясы шағымда 2009 жылғы қаңтар мен қараша аралығындағы кезеңдегі кредиторлық берешекті "I" компаниясы алдында 2012 жылғы күмәнді міндеттеме бойынша кіріс деп тану қажет екенін, ал 2010 жылғы қаңтар мен қараша аралығындағы кезеңдегі жалдау бойынша кредиторлық берешекті 2013 жылғы күмәнді міндеттемелер бойынша кіріс ретінде тану қажет екенін көрсетеді.
Бұдан әрі, шағымда "Н" компаниясы 2011 жылы "Н" компаниясы компанияны "I" компаниясымен борышты талап ету құқығына ауыстырғанын және тиісінше" В "компаниясы алдындағы міндеттемелер 2011 жылдан бастап туындайтынын, осыған байланысты міндеттемелерді орындау мерзімі 2014 жылы аяқталғанын атап өтті.
Бұл ретте, "Н" компаниясы шағымда соманың тек бір бөлігі ғана өндірістік үй-жайларды жалға алуға қатысы бар екенін, ал бір бөлігі басқа орындау мерзімдері көзделген өзге міндеттемелерге жататынын көрсетеді.
"Н" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерделегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 85-бабы 1-тармағының 5) тармақшасына сәйкес жылдық жиынтық табысқа салық төлеушінің табысының барлық түрлері, оның ішінде күмәнді міндеттемелер бойынша табысы енгізіледі.
Салық кодексінің 89-бабының 1-тармағына сәйкес сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша, сондай-ақ Салық кодексінің 163-бабының 2-тармағына сәйкес айқындалатын және осы баптың 2-тармағында белгіленген тәртіппен айқындалатын үш жылдық кезең ішінде қанағаттандырылмаған жұмыскерлердің есептелген кірістері бойынша туындаған міндеттемелер күмәнді деп танылады. Алынған кредиттер (қарыздар, микрокредиттер) бойынша күмәнді міндеттемелер бойынша табысқа алынған кредит (қарыз, микрокредит) сомасы енгізілмейді.
Көрсетілген күмәнді міндеттемелер Салық кодексінің 8-бөлімінде белгіленген тәртіппен есептен шығарылуға жататын қосылған құн салығын қоспағанда, салық төлеушінің жылдық жиынтық табысына енгізілуге жатады.
Салық кодексінің 89-бабының 2-тармағына сәйкес күмәнді міндеттемелер бойынша табыс есептелетін үш жылдық кезең өткен салық кезеңінде танылады:
1) кредит (қарыз, микрокредит) шарттары бойынша туындаған күмәнді міндеттемелер бойынша – кредит (қарыз, микрокредит)шартының талаптарына сәйкес сыйақы төлеу мерзімі басталған күннен кейінгі күннен бастап;
2) лизинг шарттары бойынша туындаған күмәнді міндеттемелер бойынша – лизинг шартының талаптарына сәйкес лизингтік төлемді төлеу мерзімі басталған күннен кейінгі күннен бастап;
3) қызметкерлердің есептелген кірістері бойынша туындаған күмәнді міндеттемелер бойынша – Салық кодексінің 163-бабының 2-тармағына сәйкес қызметкерлердің кірістері есептелген күннен бастап;
4) осы тармақтың 1) – 3) тармақшаларында көрсетілмеген күмәнді міндеттемелер бойынша:
орындау мерзімі белгіленген сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша міндеттемені орындау мерзімі аяқталған күннен кейінгі күннен бастап;
орындау мерзімі белгіленбеген сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша міндеттеме бойынша тауарды берген, жұмыстарды орындаған, қызметтер көрсеткен күннен бастап.
Қарастырылып отырған жағдайда, салықтық тексеру актісінен "Н" компаниясының 2009 жылдың қорытындысы бойынша өндірістік үй-жайларды жалға беру бойынша көрсетілген қызметтер үшін "I" компаниясының алдындағы ҚҚС есебінсіз 567 683,3 мың теңге сомасында кредиторлық берешегі бар екендігі шығады.
Бұл ретте, салықтық тексеру актісінде 2009 жылғы КТС (100.00-нысан) бойынша декларацияның деректеріне сәйкес "Шегерімдер" бөлімінде "I" компаниясынан сатып алынған өндірістік үй-жайларды жалға алу нәтижесінде қалыптасқан шығыстар ретінде 567 683,3 мың теңге сомасы ескерілгені көрсетілген.
Айта кету керек, "Н" компаниясы 2009-2010 жылдар кезеңінде пайда болған "I" компаниясы алдында 1 572 776,9 мың теңге сомасында кредиторлық берешектің болуын растайды, оның ішінде 31.12.2009 ж. жағдай бойынша 567 683,3 мың теңге сомасында кредиторлық берешек.
Сонымен қатар," I "компаниясы 2011ж.22.07. кредитордың құқықтарын басқаға беру туралы шартқа, 2011ж.22.07. кредитордың құқықтарын басқаға беру туралы шарт бойынша 2011ж.12.08. міндеттемелерді орындау туралы шартқа және 567 683,3 мың теңге сомасында кредиторлық берешекті растайтын 2012ж.25.06. қосымша келісімге сәйкес" В " компаниясының борышын талап ету құқығын берді.
Сонымен қатар, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 143-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес салық органы осындай операциялар туралы қосымша ақпарат алу, операциялардың фактісі мен мазмұнын растау мақсатында салық органы кешенді немесе тақырыптық тексеру жүргізетін салық төлеушімен (салық агентімен) операцияларды жүзеге асырған тұлғаларды тексеру қарсы тексеру болып табылады. көрсетілген салық төлеушіні (салық агентін) тексеру барысында туындайтын мәселелер.
Қарсы тексеру кешенді немесе тақырыптық тексеруге қатысты көмекші болып табылады.
Бұл жағдайда салықтық тексеру барысында "Н" компаниясының 2015ж.09.07. №5183 "В" компаниясымен өзара есеп айырысуы бойынша қарсы салықтық тексеру жүргізуге Мемлекеттік кірістер басқармасына сұрау салулар, сондай-ақ 2015ж.22.06. №4 "I" компаниясымен сұрау салулар жіберілді.
Бұл ретте, мемлекеттік кірістер басқармасы "Н" компаниясының 2015ж.09.07. №5183 "В" компаниясымен өзара есеп айырысуы бойынша қарсы салықтық тексеру жүргізуге сұрау салуды осы салық төлеушінің заңды мекенжайы бойынша болмауына байланысты тоқтатты.
"I" компаниясы бойынша 2015ж.30.06. №88 қарсы тексеру актісіне сәйкес осы кәсіпорын мен "Н"компаниясы арасында өзара есеп айырысуды растау мүмкіндігі болмағаны атап өтілді.
Бұл ретте, 2015ж.30.06. №88 қарсы тексеру актісінде салық салынатын объектінің орны бойынша "I" компаниясы 2004ж.15.10. бастап мемлекеттік кірістер басқармасында есепте тұрғаны және Қазақстан Республикасының бейрезиденті "Н.С. Н." жеке тұлға басшы болып табылатыны көрсетілген.
Сондай-ақ, 2015ж.30.06. №88 қарсы тексеру актісінде 2011 жылдан бастап банктік шоттар бойынша шығыс операциялары тоқтатылғаны және 2014ж.26.08. салық органының шешімі бойынша ҚҚС бойынша есептен шығарылғаны атап өтілді.
Бұдан басқа, Салық Кодексінің 559-бабына сәйкес, сондай-ақ салық органының Экономикалық тергеу қызметіне №РКД -40-3-2/81 2015ж.30.06. хат жолданды.
Осылайша, салықтық тексеру барысында "Н" компаниясы, "I" компаниясы және "В" компаниясы кредитордың 2011ж.22.07. құқықтарын басқаға беру туралы, 2011ж.12.08. міндеттемелерді орындау туралы шарттардың және 2012ж.25.06. қосымша келісімнің талаптарын орындағаны расталмады.
"В" компаниясы 2011 жылғы КТС (100.00 т.) бойынша декларацияға сәйкес "Қысқа мерзімді дебиторлық берешек" 100.19.003 жолында "Жылдық қаржылық есептіліктің құрамдас бөліктері туралы мәліметтер" №19 қосымшада (100.19 т.) есепті кезеңнің басындағы қысқа мерзімді дебиторлық берешек көрсетілген (2011ж.) 1 865 054,7 мың теңге сомасында және есепті кезеңнің соңында (2011ж.) 1 920 655,6 мың теңге сомасында, яғни 55 600,9 мың теңге сомасына берешек ұлғайтылды.
Ал, 2011ж.22.07. кредитордың құқықтарын басқаға беру туралы, 2011ж.12.08. міндеттемелерін орындау туралы шарттардың және 2012ж.25.06. қосымша келісімнің талаптарына сәйкес "В" компаниясы "Н" компаниясынан "I" компаниясы алдында туындаған 1 572 776,9 мың теңге сомасында кредиторлық берешекті талап ету құқығын алды.
Тиісінше, 2011 жылғы КТС (100.00-нысан) бойынша декларацияның деректеріне сәйкес, сондай-ақ "Н" компаниясының, "I" компаниясының және "В" компаниясының 2011ж.22.07. кредитордың құқықтарын басқаға беру туралы, 2011ж.12.08. міндеттемелерді орындау туралы шарттардың және 2012ж. 25.06. қосымша келісімнің талаптарын орындауы расталмайды.
Бұдан әрі, 2016ж.17.06. Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сот (бұдан әрі – СМЭС-тің 17.06.2016 ж. шешімі) "В" компаниясын банкрот деп тану және банкроттық рәсімін қозғай отырып, осы кәсіпорынды тарату туралы шешім шығарды.
Бұл ретте, СМЭС-тің 2016ж.17.06. шешімінде "В" компаниясының салық органы алдындағы кредиторлық берешегі 5 236,0 мың теңге сомасын, оның ішінде негізгі борышы 3 618,9 мың теңге сомасын құрайтыны көрсетілген.
Сондай-ақ, СМЭС-тің 2016ж.17.06. шешімінде "В" компаниясының меншік құқығында тек жер учаскесі бар екендігі көрсетілген: кадастрлық нөмірі №15-164-021-136 Чермошнян ауылдық округіорналасқан.
Сондай-ақ, кредиторлық берешекті өтеу үшін жылжымалы мүлік, есеп айырысу шоттарындағы ақша қаражаттары және басқа активтер жоқ екенін атап өткен жөн.
Тиісінше, СМЭС-тің 2016ж.17.06. шешімімен "Н" компаниясы алдында пайда болған "В" компаниясында актив ретінде дебиторлық берешектің болуы, 2011ж.22.07. кредитордың құқықтарын басқаға беру туралы, 2011ж.12.08. міндеттемелерді орындау туралы және 2012ж.25.06. қосымша келісім расталмады.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, кредитордың 2011ж.22.07. құқықтарын басқаға беру туралы, 2011ж.12.08. міндеттемелерді орындау туралы шарттар және 2012ж.25.06. қосымша келісім "Н" компаниясының "I" компаниясы алдындағы кредиторлық берешегін төлеу бойынша орындау мерзімінің өзгергені туралы дәлелдемелер ретінде таныла алмайды.
Бұл ретте, жоғарыда көрсетілгендей, "Н" компаниясының 2009-2010 жылдары құрылған "I" компаниясы алдындағы кредиторлық берешегі шағымға қоса берілген құжаттарға сәйкес 1 572 776,9 мың теңге соманы құрайды, бұл 2013 жылғы салықтық тексеру нәтижелері бойынша айқындалған күмәнді міндеттемелер бойынша 567 683,3 мөлшеріндегі кіріс сомасынан асып түседі мың теңге, тиісінше, көрсетілген салық кезеңі үшін осы соманы күмәнді міндеттемелер бойынша табыс деп тану және салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлікте КТС және ҚҚС тиісінше есептеу негізді болып табылады.
Салық кодексінің 100-бабын бұзу шағымданған салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін 2013-2014жж. құжаттық растаманың болмауы себебінен жалпы сомасы 435 063,8 мың теңге тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатып алу жөніндегі шығыстарды шегерімдерден алып тастауға негіз болды.
Салық органының осы тұжырымымен "Н" компаниясы келіспейді, себебі салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2013 жылғы шығыстар шегерімдерден негізсіз алынып тасталды, барлығы 433 809,5 мың теңге сомаға, оның ішінде:
- электр энергиясы бойынша шығыстар, байланыс қызметтері, сақтандыру бойынша қызметтер, Мүлікті бағалау бойынша 2013 ж. 71 620,7 мың теңге сомасына;
- 2013 жылғы Өзге шығыстар бойынша 362 188,8 мың теңге сомаға шығыстар.
Сондай-ақ, "Н" компаниясының пікірінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2013 жылғы ҚҚС есебінен "С" компаниясымен және "М" компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 1 947,9 мың теңге сомасында негізсіз алынып тасталды.
Бұдан басқа, салықтық тексеру нәтижелері бойынша Серіктестіктің пікірінше, 2014 жылы "Б" компаниясымен, "S" компаниясымен, "Г" компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 1 254,3 мың теңге сомасында қызметтер мен жұмыстарды сатып алу бойынша шығыстар заңсыз алынып тасталды.
"Н" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 100-бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Бұл шығыстар халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және ҚР Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, олар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерілуге жатады.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар табыс алуға бағытталуы тиіс, сондай-ақ салық төлеушінің бұйрығымен басшы мен бас бухгалтер немесе оған уәкілеттік берілген қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталған жағдайда шегерімге жатқызылуға жатады.
Салық кодексінің 56-бабының 2-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өткен жөн. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Салық кодексінің 56-бабының 6-тармағында есепке алу құжаттамасы: бухгалтерлік құжаттаманы, салық нысандарын, салықтық есепке алу саясатын, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттарды қамтитыны айқындалған.
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес Бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп регистрлерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерские записи производятся на основании первичных документов. Первичные документы должны быть составлены в момент совершения операции или события либо непосредственно после их окончания.
Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуға тиіс, мұнда басқалармен қатар операция жасауға (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оның дұрыстығы көзделген (оның) ресімдеу.
Осылайша, салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді. Бұл ретте операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркейтін бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуға және ҚР заңнамасының талаптарына сәйкес ресімделуге тиіс.
Салық кодексінің 19-бабы 1-тармағының 5) тармақшасына сәйкес салық органдары салық төлеушіден (салық агентінен, оператордан) салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығын және уақтылы төлеуді (ұстап қалуды және аударуды), міндетті зейнетақы жарналарын есептеудің, ұстап қалудың және аударудың толықтығы мен уақтылығын растайтын құжаттарды ұсынуды талап етуге құқылы, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдарды есептеу және төлеу, салық төлеуші (салық агенті, оператор) жасаған салық нысандары, сондай-ақ салық төлеушінің (салық агентінің) қаржылық есептілігі, оның ішінде резидент салық төлеушінің (салық агентінің) шоғырландырылған қаржылық есептілігі, оның ішінде Қазақстан Республикасынан тыс жерде орналасқан еншілес ұйымдарының қаржылық есептілігі бойынша аудиторлық есепті қоса бере отырып, жазбаша түсініктемелер мұндай адамның Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде міндетті аудит жүргізу белгіленген.
Қарастырылып отырған жағдайда салық органы салықтық тексеру барысында 2015ж. 20.03. бастап 2015ж.29.05. дейінгі мерзімде салықтарды есептеуге байланысты және табыс алуға бағытталған кірістер мен шығыстар бойынша барлық растайтын құжаттарды ұсыну туралы талап/хабарлама қойды, алайда Серіктестік салық органының заңды талаптарын орындамады және салықтық тексеруге құжаттар ұсынылмады.
Сондай-ақ, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағына сәйкес шағымға салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар, сондай-ақ іске қатысы бар өзге де құжаттар қоса берілетінін атап өткен жөн.
Алайда, "Н" компаниясы жоғарыда көрсетілген норманы бұза отырып, шағымға "Н" компаниясы өз талаптарын негіздейтін құжаттар, сондай-ақ өзге де қызметтер мен жұмыстарды сатып алу жөніндегі шығыстарды шегеруден негізсіз алып тастау жөніндегі мән-жайларды растайтын бастапқы құжаттар қоса берілмеген.
На основании вышеизложенного, учитывая норму пункта 3 статьи 100 Налогового кодекса, исключение из вычетов расходов за 2013г. на сумму 433 809,5 тыс.тенге, за 2014г. в сумме 1254,3 тыс.тенге и соответствующее начисление КПН за указанные налоговые периоды по результатам налоговой проверкой является обоснованным.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде, Салық кодексінің 100-бабы 3-тармағының нормасын ескере отырып, 2013 жылғы 433 809,5 мың теңге сомасына 2014 жылғы 1254,3 мың теңге сомасында шығыстарды шегеруден алып тастау және көрсетілген салық кезеңдері үшін КТС-ты тиісті есептеу салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.