Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС, ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын және Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламасына "К" компаниясының апелляциялық шағымын алды) және шығынды азайту.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2017 ж. кезеңіне кешенді салықтық тексеру жүргізді. мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) 247 914,1 мың теңге сомасында түсімдерді, 757,4 мың теңге сомасында өсімпұлды, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын қоспағанда, нәтижелері бойынша заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы хабарлама шығарылған 31.12.2020 ж. бойынша (ҚҚС) 178 045,5 мың теңге сомасында, 54 284,0 мың теңге сомасында өсімпұл және 898 560,9 мың теңге сомасында шығынды азайту.
"К" компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, 246 686,0 мың теңге сомасында КТС, 177 985,8 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу және 164 702,1 мың теңге сомасында шығынды азайту бөлігінде апелляциялық шағым түсірді.
Шағымнан салықтық тексеру нәтижелері бойынша "R" ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша "К"компаниясының есебінен шығыстар мен ҚҚС шегерімдерден алынып тасталғаны шығады.
Шағымда "К" компаниясы мен "R" ЖШС арасында негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыруға бағытталған консультациялық қызметтер көрсетуге шарт жасалғаны көрсетілген.
Консультациялық қызметтер кешені Тау-кен дела, өндірістік процестер, кәсіпорынның инфрақұрылымы, кәсіпорынның экономикалық және әлеуметтік дамуы, кәсіпорынның кірістілігін арттыру, болашаққа арналған стратегиялық жоспарлар саласындағы міндеттердің спектрін қамтиды.
Шағымнан " R " ЖШС жүргізген жұмыс нәтижелері бойынша серіктестіктің негізгі және қосалқы процестерінің тиімділігін арттыру жөніндегі егжей-тегжейлі экономикалық негізделген ұсыныстардан, оларды енгізу жөніндегі ұсыныстардан тұратын есеп ұсынылды.
Сондай-ақ, консультациялық қызметтер кешенінің арқасында көмір өндіру, сатудан түскен кірістілік көрсеткіштері жақсарды, тұрақты шығындар бойынша өзіндік құны төмендеді және жаңа өнім сатып алушылар пайда болды.
Шағымда Серіктестік 10.04.2020 ж. "R" ЖШС-мен қызмет көрсетуге шарт жасасқаны, 18.06.2020 ж. шот-фактура және 1 483 215,7 мың теңге сомасында орындалған жұмыстар актісі қойылғаны атап өтілді. Алайда, 2019 жылы жасалған "R" ЖШС консультациялық қызметтері бойынша есеп дұрыс емес, өйткені талданатын көрсеткіштер 2019ж., шот 2020ж. қойылды.
Бұл ретте, "R" ЖШС қатысты қарсы тексеру жүргізілді, нәтижесінде бұзушылықтар анықталмады. Айта кету керек, "R" ЖШС консультациялық қызметтер көрсету үшін 25.04.2020 ж.бастап "I" ЖШС-мен шарт жасалды, оның негізгі қызмет түрі коммерциялық қызмет және басқару мәселелері бойынша консультация беру болып табылады.
Шағымда "К" компаниясы салықтық тексеру нәтижелері бойынша "К" компаниясы өндірушілері мамандарының жұмыстарының қайталануы, сондай-ақ шот-фактураны, орындалған жұмыстар актісін беру күнінің "R"ЖШС есебінде көрсетілген күнге сәйкес келмеуі байқалатынын көрсетеді.
Салықтық тексеру актісінен "К" компаниясы "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының 25.12.2017 ж. Кодексінің (Салық кодексі) 242 және 400-баптарын бұза отырып, 2020 ж. "R" ЖШС көрсеткен консультациялық қызметтер бойынша шығыстар 1 483 215,7 мың теңге сомасында негізсіз шегерімге жатқызылғаны шығады және 2020 жылдың 2 тоқсанына ҚҚС есебіне 177 985,8 мың теңге сомасында.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 242 - бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге жатады.
Салық кодексінің 400-бабына сәйкес ҚҚС-ты есепке жатқызу үшін шот-фактура негіз болып табылады.
Салық кодексінің 412-бабының 12 - тармағында шот-фактура заңды тұлғалар үшін-атауы мен ұйымдық-құқықтық нысанын көрсететін мөрмен, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтердің қолдарымен куәландырылатыны көзделген.
Шот-фактура салық төлеушінің шешімімен уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен куәландырылуы мүмкін.
Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бұл ретте "бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 3-тармағында операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетілетіні белгіленген, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар нығайтуды және бухгалтерлік жазбаларда барлық операциялар мен оқиғалардың көрсетілуін қамтамасыз етуге тиіс.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабы 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер, атап айтқанда операция жасауға (оқиғаны растауға) және оны ресімдеудің дұрыстығына жауапты адамдардың лауазымдарының атауы, тегі, аты-жөні және қолдары болуға тиіс.
Осылайша, тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар сомаларын шегерімдерге жатқызу осы шығыстар табыс алуға бағытталған және олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын жағдайда, операция не оқиғаның жасалу фактісін тіркейтін осы шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар болған кезде жүргізіледі.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру нәтижелері бойынша консультациялық қызметтер бойынша шығыстар 2020 жылғы шегерімдерден 1 483 215,7 мың теңге сомасында және ҚҚС есебінен ҚҚС есебінен 2020 жылғы 2 тоқсандағы есептен "К" компаниясының "R"ЖШС-мен өзара есеп айырысуы бойынша 177 985,8 мың теңге сомасында Алып тасталды.
Салық кодексінің 1-бабы 1-тармағының 36) тармақшасына сәйкес консультациялық қызметтер-басқарушылық, экономикалық, қаржылық, инвестициялық мәселелерді, оның ішінде стратегиялық мәселелерді шешу мақсатында тұлғаның проблемаларын және (немесе) мүмкіндіктерін айқындауды және (немесе) бағалауды қоса алғанда, түсініктемелер, ұсынымдар, кеңестер және консультациялардың өзге де нысандарын ұсыну жөніндегі қызметтер кәсіпкерлік қызметті жоспарлау, ұйымдастыру және жүзеге асыру, персоналды басқару.
ҚР БСАЖ деректер базасына сәйкес "R" ЖШС қызметінің негізгі түрі "химиялық заттар мен химиялық өнімдердің көтерме саудасы"болып табылады.
Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілетінін атап өту қажет.
Бұл ретте, серіктестік дәлелдемелер ретінде шағымға мынадай растайтын құжаттарды қоса берді: шарт, электрондық шот-фактура, өнеркәсіптік алаңдарда негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша жүргізілген іс-шаралардың нәтижелері туралы есеп, қарсы тексеру актісі.
Қаралып отырған жағдайда, 10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 қызметтер көрсетуге ұсынылған Шарттың мазмұнынан көрініп тұрғандай (10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 қызметтер көрсетуге арналған шартқа №1 қосымша) "R" ЖШС (орындаушы) "К" компаниясының тапсырмасы бойынша (Тапсырыс беруші) серіктестіктің негізгі және қосалқы процестерінің тиімділігін арттыруға бағытталған консультациялық қызметтер.
Көрсетілетін қызметтердің жалпы құны ҚҚС есебімен 1 661 201,6 мың теңгені құрайды.
1.2-тармақпен. 10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 қызметтер көрсетуге арналған шарттың нәтижесі негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша егжей-тегжейлі экономикалық негізделген ұсыныстардан, оларды енгізу бойынша ағымдағы қызметте іске асырылуы мүмкін және тиісті экономикалық есептермен расталған толыққанды ұсыныстардан, сондай-ақ Тапсырыс беруші қабылдаған актіден тұратын есеп болып табылады қызметтің қабылданғанын растайтын орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер).
Шарттың қолданылу мерзімі 9.1-тармақта көзделген. 10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 қызметтер көрсетуге арналған шарт және оған қол қойылған сәттен бастап күшіне енеді және өз көзқарасын 2019 ж.1 қаңтардан бастап таратады және 2020 ж. 31 желтоқсанға дейін қолданылады.
Ұсынылған электрондық шот-фактурада № ESF-090840016516-20200622-40848966 "тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің атауы" бағанында "консультациялық қызметтер"көрсетілген.
Сондай – ақ, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 20.12.2012 ж. №562 бұйрығымен (бұдан әрі - №562 бұйрық) осы бұйрыққа қосымшаларға сәйкес бастапқы есепке алу құжаттарының нысандары бекітілді. Бұл ретте, №562 бұйрыққа 50-қосымшаға сәйкес "орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісі" Р-1 нысаны (бұдан әрі – акт нысаны) бекітілді.
Актінің осы нысаны "жұмыстардың (көрсетілетін қызметтердің) атауы (олар болған кезде жұмыстарды (көрсетілетін қызметтерді) орындау техникалық ерекшелігіне, тапсырмасына, кестесіне сәйкес олардың кіші түрлері бөлінісінде)" 2-бағанды, сондай-ақ "ғылыми зерттеулер, маркетингтік, консультациялық және өзге де көрсетілетін қызметтер туралы есеп туралы мәліметтер (күні, нөмірі)" 4-бағанды көздейді, беттер саны) толтыруға жатады.
Демек, орындалған жұмыстар, орындалған жұмыстар актісінде көрсетілген Қызметтер техникалық ерекшелікке сәйкес жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің түрлерін (кіші түрлерін) көрсетуі, сондай-ақ операция жасау фактісі куәландырылатын есепті қамтуы тиіс.
Қарағанды облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің ақпаратына сәйкес консультациялық қызметтер үшін төлем 1 661 201,6 мың теңге сомасына жүргізілді, "кәсіби, ғылыми және техникалық қызметтер үшін төлемдер, оның ішінде: Бухгалтерлік қызметтер; салық салу саласындағы консультациялық қызметтер; басқару мәселелері бойынша консультациялық қызметтер, қызметтер" төлем тапсырмалары бойынша төлем тағайындалды.
Шағымға қоса берілген орындалған жұмыстардың 18.06.2020 ж. №386 актісінде "ғылыми зерттеулер, маркетингтік, консультациялық және өзге де қызметтер (күні, нөмірі, беттер саны) туралы есеп туралы мәліметтер (олар болған кезде)" 4-бағанында толық емес, яғни орындалған жұмыстардың шифры шешілмеген жағдайда қараймыз.
Бұл ретте, осы құжатта "R" ЖШС-нің орындалған жұмыстардың сипаты мен құрамы көрінетін жұмыстардың түрлері мен кіші түрлері бойынша іс жүзінде операциялар жасағаны туралы ақпарат көрсетілмеген, орындалған жұмыстар бойынша есеп туралы мәліметтер жоқ.
Осылайша, №562 бұйрықтың талаптарын бұза отырып, "R" ЖШС-мен "К" компаниясы жасаған орындалған жұмыстардың актісі операция жасау фактісін көрсете алмайды.
Қарастырылып отырған жағдайда, 2019 жылғы "К" компанияларының өнеркәсіптік алаңдарында негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша жүргізілген іс-шаралардың нәтижелері туралы есеп, онда жұмыс түрлері бойынша зерттеулер мен консультациялар жүргізуге жұмсалған сағат саны, жұмыстар мен қызметтердің әрбір түрінің құны қандай бағамен есептелгені, қандай әдістердің көмегімен жүргізілгені көрсетілмеген жұмыс.
Сондай-ақ, 2019 жылғы "К" компаниясының өнеркәсіптік алаңдарында негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша жүргізілген іс-шаралардың нәтижелері туралы есепте осы есепті жасаудың нақты күні жоқ, "R" ЖШС және "К"компаниясының мөрлері жоқ. "Орындаушылар құрамы" бөлімінде атқаратын лауазымдарының толық жазылуы бар ТАӘ көрсетілген, бұл ретте олар қызметкерлері болып табылатын кәсіпорындардың атауы көрсетілмеген. "Келісу парағы" бөлімінде келісу күндері жоқ, Директорлар Кеңесі төрағасының қаржы жөніндегі Тәуелсіз орынбасарының және қаржы және экономика жөніндегі директордың қолдары жоқ.
Бұдан басқа, 10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 қызметтер көрсетуге арналған шарт, №ESF электрондық шот-фактура-090840016516-20200622-40848966 орындалған жұмыстардың актісі 18.06.2020 ж. №386 2020 ж. даталанған, ал компанияның өнеркәсіптік алаңдарында негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша жүргізілген іс-шаралардың нәтижелері туралы есеп "К" 2019 ж.
Бұл ретте, 10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 қызметтер көрсетуге арналған шарттың мазмұнына сәйкес консультациялық қызметтер алудың түпкі мақсаты "К"компаниясының негізгі және қосалқы процестерінің тиімділігін арттыру болды.
Бұл ретте, 10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 қызметтер көрсетуге арналған шартқа көрсетілетін қызметтер ерекшелігінің №1 қосымшасының VII тармағында "R" ЖШС міндеттеріне шарт бойынша тиісті қызметтер көрсету үшін қажетті "К" компаниясының объектілері мен құжаттамаларын тексеру, сондай-ақ "К"компаниясынан алу кіретіні көзделген қажетті бастапқы Ақпарат және алынған мәліметтерге тиісті талдау жүргізу.
Алайда, "К" компаниясы салықтық тексеру және шағымды қарау барысында жоғарыда көрсетілген құжаттаманы ұсынбаған, көрсетілген растайтын құжаттар да шағымға қоса берілмеген.
2019 жылғы "К" компаниясының өнеркәсіптік алаңдарында негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша жүргізілген іс-шаралардың нәтижелері туралы есептің "мазмұны" бөлімінде 35 іс-шара көрсетілген, бұл ретте салықтық тексеру және шағымды қарау барысында жүргізілген іс-шаралар бойынша құжаттама (аумақтарды зерттеу актілері, ұсынымдар актілері, есептеулер, салыстырмалы талдау және т. б.) ұсынылмаған бұл аталған жұмыстарды тікелей жүргізген мамандарды анықтауға мүмкіндік бермейді.
Сондай-ақ, 2019 жылғы "К" компаниясының өнеркәсіптік алаңдарында негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша жүргізілген іс-шаралардың нәтижелері туралы есепте "қол жеткізілді" бөлімінде "К" компаниясының өткізілген іс-шаралары туралы ақпарат дербес, яғни "R"ЖШС ұсынымына дейін көрсетіледі.
"К" компаниясын тексеру барысында қарсы салықтық тексеру тағайындалды, оның нәтижелері бойынша "К" компаниясының "R"ЖШС-мен өзара есеп айырысуы бойынша 12.12.2022 ж. №293 қарсы салықтық тексеру актісі жасалды.
Қарсы салықтық тексеру актісінде "R" ЖШС тексеруге 01.01.2017-31.12.2020 жж. кезеңінде 10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 шарты, 25.04.2020 ж. №25-04/2020 шарты, өзара есеп айырысуларды салыстыру актісі, орындалған жұмыстар актісі, үзінді көшірмелер ұсынылғаны көрсетілген банктен орындаушылар құжаттарының тізбесі, нәтижелері туралы есеп өткізілген іс-шаралар, 12.12.2018 ж. өзара ынтымақтастық туралы меморандум
Сондай-ақ, қарсы салықтық тексеру актісінің 2-бөлімінде "осы тексеріспен мыналар белгіленді", "R" ЖШС серіктестікке жалпы сомасы 1 661 201,6 мың теңгеге консультациялық қызметтер, оның ішінде 177 985,8 мың теңге сомасында ҚҚС көрсеткені көрсетілген. Төлем тапсырмасына сәйкес 1 661 201,6 мың теңге сомасында төлем жүргізілді. Тексерілетін салық кезеңінің басына 01.01.2017 ж. және 31.12.2020 ж. аяғына берешек жоқ.
Консультациялық қызметтер көрсету үшін "R" ЖШС "I" ЖШС-мен 25.04.2020 ж. №25-04/2020 тауарларға сатып алу бағаларын оңтайландыру бойынша консультациялық қызметтер көрсету, тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді жеткізуге келіссөздер жүргізу және 90 048,0 мың теңге сомасына бәсекелестік орта құру үшін жаңа өнім берушілерді тарту жөнінде шарт жасалды.
"I" ЖШС қызметінің негізгі түрі "коммерциялық қызмет және басқару мәселелері бойынша кеңес беру"болып табылады. Консультациялық қызмет көрсету үшін 17 адам жұмылдырылды, бұл ретте қызметкерлер көрсетілетін консультациялық қызметтер орнына бармады. Өзара есеп айырысулар КТС бойынша декларацияда (100.00-т.) және ҚҚС бойынша декларацияда (300.00-т.) және ЭШФ-да көрсетілген.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, осы жеткізушімен өзара есеп айырысу жөніндегі құжаттар (шарт, электрондық шот-фактура, өнеркәсіптік алаңдарда негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша жүргізілген іс-шаралардың нәтижелері туралы есеп) операциялардың жасалу фактісі туралы сенімді түрде куәландыра алмайды және осы операциялардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды және тиісінше шығыстарды шегерімге жатқызу үшін негіз болып табылады және ҚҚС ҚР салық заңнамасының ережелеріне сәйкес есепке алынады.
Осылайша, 2020 жылғы шығыстар шегерімдерінен 1 483 215,7 мың теңге сомасында және 2020 жылғы 2 тоқсандағы есептен ҚҚС алып тастау салықтық тексеру нәтижелері бойынша "R" ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша 177 985,8 мың теңге сомасында негізделген болып табылады.
Шағымнан салықтық тексеру нәтижелері бойынша "К"компаниясының тіркелген активтері бойынша шегерімдер шығыстардан алынып тасталғаны шығады.
"К" компаниясының шағымында "T" ЖШС-мен жасалған 30.12.2016 ж. №1661-191024-00675 шарт, шот-фактура және орындалған жұмыстар актісі негізінде 34 369,6 мың теңге сомасына тепловоздың доңғалақ жұптарына күрделі жөндеу жүргізілгені көрсетілген.
Бұл ретте, амортизациялық аударымдар сомаларын шегерімдерден алып тастау үшін қосалқы мердігер ретінде тартылған "С" ЖШС тіркеуді жарамсыз деп тану болып табылды.
Сондай-ақ, серіктестік жүргізілген шығыстар құжатпен расталғанын, сондай-ақ "T" ЖШС қарсы тексеру жүргізілгенін және бұзушылықтар мен сәйкессіздіктерсіз акт жасалғанын атап өтті.
Серіктестік шағымда "С" ЖШС өзара есеп айырысуларға қатысы жоқ екенін және 05.01.2022 ж. №8 тіркеу есебінен шығару туралы бұйрық негізінде, яғни "К" компаниясы мен "T"ЖШС арасында шарт жасалғаннан кейін 5 жылдан астам уақыт өткен соң таратылғанын атап өтті.
Салықтық тексеру актісінен "К" компаниясы Салық кодексінің 242, 271-272-баптарын және 264-бабының 2-тармағын бұза отырып, 2018ж. үшін 8 592,4 мың теңге сомасында, 2019ж. үшін 6 444,3 мың теңге сомасында және 2020ж. үшін 4 833,2 мың теңге сомасында амортизациялық аударымдар бойынша шығыстарды негізсіз шегерімге жатқызғаны шығады.топтың (кіші топтың) құндық балансын жалпы сомасы 34 369,6 мың теңгеге ұлғайту есебінен теңге.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 242 - бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге жатады.
Бұл ретте, Салық кодексінің 267-бабына сәйкес тіркелген активтерді есепке алу Техникалық реттеу және метрология жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген сыныптамаға сәйкес қалыптастырылатын топтар бойынша жүзеге асырылатынын көрсету қажет.
Салық кодексінің 271-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес тіркелген активтердің құны Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және шарттарда амортизациялық аударымдарды есептеу арқылы шегерімге жатқызылатыны анықталды.
Егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, әрбір кіші топ, топ бойынша амортизациялық аударымдар салықтық есепке алу саясатында көрсетілген амортизация нормаларын қолдану жолымен айқындалады, олар осы тармақта белгіленген шекті нормалардан салық кезеңінің соңындағы кіші топтың, топтың құн балансына аспауға тиіс.
Сондай-ақ Салық кодексінің 272-бабында активтерді бухгалтерлік есепте танығаннан кейін оларға қатысты жұмсалған пайдалану, жөндеу, реконструкциялау, жаңғырту, күтіп-ұстау, жою жөніндегі шығындар және басқа да шығындар кейінгі шығыстар деп танылатыны көзделген.
Салық кодексінің 272-бабының 2-тармағына сәйкес егер осы баптың 3 және 4-тармақтарында өзгеше көзделмесе, тіркелген активтерге, Салық кодексінің 266-бабы 2-тармағының 14) тармақшасында көрсетілген активтерге жатқызылатын активтердің баланстық құнын ұлғайтуға бухгалтерлік есепте жатқызуға жататын кейінгі шығыстардың, сондай-ақ Салық кодексінің 266-бабы 2-тармағының 14) тармақшасында көрсетілген Салық кодексінің 276-бабының 5-тармағында:
1)актив түріне сәйкес Топтың (кіші топтың) құн балансын ұлғайтады;
2) актив түріне сәйкес келетін топтың (кіші топтың) құндық балансы болмаған кезде ағымдағы салық кезеңінің соңында активтің түріне сәйкес Топтың (кіші топтың) құндық балансын қалыптастырады.
Осы тармақта көзделген кейінгі шығыстар салық кодексінің 268-бабының 13-тармағында көзделген жағдайды қоспағанда, олар бухгалтерлік есепте активтердің баланстық құнын ұлғайтуға жатқызылған салық кезеңінде салық салу мақсатында танылады.
Осылайша, бухгалтерлік есепте активтердің баланстық құнын ұлғайтуға жатқызылған шығыстардың сомалары Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және шарттарда амортизациялық аударымдарды есептеу арқылы шегерімге жатқызылуға жатады.
Қарастырылып отырған жағдайда, 30.12.2016 ж. №Д1661-191024-000675 мүлікті жалға беру шартының мазмұнынан көрініп тұрғандай, "К" компаниясы (жалға беруші) а (мүлік) қосымшасы түрінде қоса берілген тізбеге сәйкес жүктерді тасымалдау үшін "T" ЖШС (жалға алушы) мүлікті уақытша иеленуге және пайдалану.
Бұл ретте, осы Шарттан жалға алушы қажет болған жағдайда, "К" компаниясымен мүлікке күрделі жөндеу жүргізу туралы алдын ала жазбаша келіскен жағдайда және кейін техникалық құжаттамаға сәйкес немесе Қазақстан Республикасында қолданылатын нормалар мен қағидаларға сәйкес мүлікке күрделі жөндеу жүргізуді қамтамасыз етуге міндеттенетіні шығады. Бұл ретте мүлікті күрделі жөндеу жөніндегі жұмыстардың құны мен төлем тәртібін Тараптар алдын ала жазбаша келісуі тиіс.
Ұсынылған электрондық шот - фактурада № ESF-161140018367-20181205-65760859 және орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) 30.11.2018 ж. №100000539 актісінде "Т" ЖШС "К" компаниясының мекенжайына 34 369,6 мың теңге сомасына және "тауарлардың, жұмыстардың,жұмыстардың атауы" бағанында 4 124,3 мың теңге сомасында ҚҚС қойылды. көрсетілген" :
- "2ТЭ10 доңғалақ жұбын күрделі жөндеу№3414-7883(865951-538); №3382-7854(11185-30318); №20649-772216(364110051); №4970-566(4225) №5541-9965 (2794652136); №585-2973(13704) ОС-61-00000450 2ТЭ10 №0488А";
- "2ТЭ10 доңғалақ жұбын күрделі жөндеу№679-506(14859944); №395309 (13145) ОС-61-00000446 2ТЭ10№3506а";
- "2ТЭ10 доңғалақ жұбын күрделі жөндеу№527929 (15837); №978590 (23751) ОС-61-00000438 2ТЭ104259Б";
- "2ТЭ10 доңғалақ жұбын күрделі жөндеу №20337-1177(15918) ОС-61-00000438 2ТЭ10 №4259А";
- "2ТЭ10 доңғалақ жұбын күрделі жөндеу №862798-11968(9219453) ОС-61-00000438 2ТЭ10 №4259А".
Бұл ретте, "К" компаниясының 2018 жылғы салықтық тексеру актісінде көрсетілгендей, тартқыш жылжымалы құрамның тораптары мен агрегаттарын жөндеу бойынша тіркелген активтердің (II топ) құнын 34 369,6 мың теңге сомасына (орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) 08.11.2018 ж. №57 актісі, доңғалақ жұптарын қабылдау-беру актісі) ұлғайтуға жатқызылды жөндеуден 02.11.2018 ж., 07.11.2018 ж., шот-фактура №00000000057 08.11.2018 ж.).
Сонымен қатар, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2018 жылға 8 592,4 мың теңге сомасында, 2019 жылға 6 444,3 мың теңге сомасында және 2020 жылға топтың (кіші топтың) құндық балансын жалпы сомасы 34 369,6 мың теңгеге ұлғайту есебінен 4 833,2 мың теңге сомасында амортизациялық аударымдар шегерімдерден Алып тасталды.
Бұл ретте, жоғарыда көрсетілген тіркелген активтердің құнын және 2018-2020жж. амортизациялық аударымдардың сомаларын азайту үшін "T" ЖШС-де жүргізілген 23.11.2022 ж. №16 қарсы салықтық тексеру нәтижелері негіз болды.
Қарсы салықтық тексеру актісінен "T" ЖШС "К" компаниясының атына 30.12.2016 ж. №Д1661-191024-000675 шарты бойынша жалпы сомасы 34 369,6 мың теңге және ҚҚС 4 124,3 мың теңге доңғалақ жұптарын күрделі жөндеу бойынша жұмыстар орындалды.
"T" ЖШС ұсынған құжаттарға сәйкес жоғарыда көрсетілген жұмыстарды "С" ЖШС 24.08.2018 ж. 09-08/90-09 жасалған тартқыш жылжымалы құрамның тораптары мен агрегаттарын жөндеу жөніндегі жалпы сомасы 34 369,6 мың теңге және ҚҚС 4 124,3 мың теңге (орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісі 08.11.2018 ж. №57 Шартқа сәйкес орындады, қабылдау актісі- доңғалақ жұптарын жөндеуден беру 02.11.2018 ж., 07.11.2018 ж., шот-фактура №00000000057 08.11.2018 ж.).
Сонымен қатар, Қарағанды облысының Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 01.11.2021 ж. №3514-20-00-2/3633 (бұдан әрі - Қарағанды облысы бойынша СМЭС 01.11.2021 ж.) шешімімен "С" ЖШС 08.02.2018 ж. №218-Е мемлекеттік тіркеуі жарамсыз деп танылды.
Демек, "С" ЖШС "T" ЖШС атына 24.08.2018 ж. жасалған 09-08/90-09 шартына сәйкес тартқыш жылжымалы құрамның тораптары мен агрегаттарын жөндеу жұмыстарын жүргізбеген.
Негізгі қызмет түрлері көлік-экспедициялық қызметтер, жүк теміржол көлігі болып табылады.
"T" ЖШС 01.01.2017 ж. бастап ҚҚС төлеуші болып табылады.
Жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларацияның деректеріне сәйкес (200.00-нысан) 2018-2020 жж.салық кезеңдері қызметкерлердің орташа саны тиісінше 605, 613, 639 құрайды.
Айта кету керек, салық органдары Қарағанды облысы бойынша СМЭС 01.11.2021 ж.шешіміне сәйкес "T" ЖШС атына камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кіріс органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама қойды.
Сондай-ақ, Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармақшасына сәйкес салықтық тексеру аяқталғаннан кейін салық органының лауазымды адамы талаптары бұзылған Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті ережелерін көрсете отырып, анықталған бұзушылықтардың толық сипаттамасын көрсете отырып, салықтық тексеру актісін жасайды.
Алайда, салықтық тексеру барысында 34 369,6 мың теңге сомасына тартқыш жылжымалы құрамның тораптары мен агрегаттарын жөндеу бойынша бастапқы құжаттар (мүлікті жалға алу шарты (жылжымалы) 30.12.2016 ж. №Д1661-191024-000675, орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісі 08.11.2018 ж. №57, доңғалақ жұптарын қабылдау-беру актісі) зерттелмеген жөндеуден 02.11.2018 ж., 07.11.2018 ж., шот-фактура №00000000057 08.11.2018 ж.), тиісінше, "T" ЖШС-нің жоғарыда көрсетілген жұмыстарды орындамай бастапқы құжаттарды шығару фактілері анықталмаған.
Демек, доңғалақ жұптарын күрделі жөндеу құны топтың (кіші топтың) құн балансын ұлғайтуға жатқызылуы тиіс және амортизациялық аударымдар арқылы шегерімге жатқызылуы тиіс.
Осылайша, Салық кодексінің 271-272-бабының нормаларын ескере отырып, 2018 жыл үшін 8 592,4 мың теңге сомасында, 2019 жыл үшін 6 444,3 мың теңге сомасында және 2020 жыл үшін салықтық тексеру нәтижелері бойынша 4 833,2 мың теңге сомасында шығыстарды шегеруден алып тастау негізсіз болып табылады.
Шағымнан салықтық тексеру нәтижелері бойынша компанияның шығыстарынан экскаватордың генераторын, қозғалтқышын, бұрылыс редукторын ағымдағы жөндеу бойынша сомалар алынып тасталды және күрделі жөндеуге жатқызылды, бұл амортизациялық аударымдар арқылы шегерімдерге жатқыза отырып, кейінгі шығыстар бойынша шегерімдер сомасының азаюына әкелді.
"К" компаниясының шағымында есепке алу саясатына сәйкес ағымдағы жөндеу – бұл бастапқы есептелген нормативтік көрсеткіштер шегінде негізгі құралды техникалық қолдау мақсатында жоспарлы тәртіппен орындалатын жөндеу (пайдалы қызмет мерзімін, өндірістік қуаттарын Елеулі өзгертпей м т. б.), бұл ретте күрделі жөндеу деп танылады, оның нәтижелері негізгі құралдың ұзақ қызмет ету мерзімі және немесе жақсартылған өнімділік түрінде болашақ экономикалық пайда әкеледі.
Сондай-ақ," К " компаниясы генераторды, қозғалтқышты және бұрылыс редукторын орнату негізгі құралдың бір бөлігін жөндеу болып табылатынын және жалпы негізгі құралдың қызмет ету мерзімін ұзартпайтынын атап өтті. Жөндеу шығындары бастапқы көрсеткіштердің жоғарылауы болған жағдайда ғана негізгі құралдың құнын арттырады, басқа жағдайларда жөндеу объектінің ағымдағы жағдайын қолдау ретінде жіктеледі.
"К" компаниясы шағымда ағымдағы немесе күрделі жөндеуді айқындау кезінде құжаттарды зерделеу мен талдауға негізделген кәсіби пайымдау қолданылғанын, сондай-ақ жыл сайын жөндеу жүргізу кестелері бекітілетінін көрсетеді.
Сонымен қатар, жөндеу шығындары, егер олар актив деп тану шарттарына жауап берсе ғана капиталдандыруға жатады, атап айтқанда: кәсіпорынның осы объектімен байланысты болашақ экономикалық пайда алу мүмкіндігі бар; осы объектінің құнын сенімді түрде бағалауға болады.
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша тозуға байланысты бухгалтерлік есепте құны төмен негізгі құралдарды іріктеу арқылы тіркелген активтердің құн топтары ұлғайтылды, ал Салық кодексінде мұндай әдіс көзделмеген және топтардың құн балансын ұлғайту үшін негіз болып табылмайды.
Сондай-ақ, шағымда "К" компаниясы ЭКГ маркалы экскаваторларға, көмір өндіруші кәсіпорындардағы ЭШ маркалы экскаваторларға жөндеу жүргізу туралы нұсқаулыққа сәйкес жабдықтарды жөндеу жұмыстары жоспарлы-алдын алу, ағымдағы жылдық және күрделі жөндеулерге бөлінетінін атап өтті. Экскаваторлар бойынша жөндеу жоспарлы-алдын алу және ағымдағы жөндеу арқылы жүргізілді, бұл ретте тауарлық-материалдық қорлар (ТМҚ) инвестициялық жобалар арқылы емес, бюджет бойынша сатып алынды. Дайындаушы зауыттың регламенттеріне сәйкес гидравликалық экскаваторларда әр 18 м / сағ сайын жоспарлы-алдын алу жөндеулері жүргізіледі, күрделі жөндеулер жүргізілмеген.
Сонымен қатар, "К" компаниясы технологиялық жабдықты жөндеу кезеңділігінің нормативтерін бекітті және бұйрықпен бекітілді, нормативтер әр 3 жыл сайын қайта қаралады.
"К" компаниясының пікірінше, негізгі құралдардың ағымдағы жөндеулерін капитал ретінде тану Салық кодексінің 122-бабы 3-тармағының қағидаттарына қайшы келеді.
Салықтық тексеру актісінен "К" компаниясы "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының 10.12.2008 ж.Кодексінің (Салық кодексі) 122-бабының 1 және 2-тармақтарын және Салық кодексінің 272-бабының 2-тармағын бұза отырып, 2017 ж. күрделі жөндеу жөніндегі шығындардың ағымдағы шығыстарына негізсіз шегерімдерге жатқызылғаны шығады. 55 872,0 мың теңге сомасында және 2018 жылы 120 652,8 мың теңге сомасында.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
10.12.2008 ж. Салық кодексінің 122-бабының 2-тармағына сәйкес осы баптың 3 және 6-тармақтарында көрсетілгендерді қоспағанда, кейінгі шығыстар, сондай-ақ 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 87-бабының 4-тармағына сәйкес амортизациялауға жатпайтын активтердің бастапқы құнын ұлғайтатын кейінгі шығыстар сол салық кезеңінде шегерімдерге жатқызылуға жатады, онда олар іс жүзінде өндіріледі.
Осы тармақтың ережелері осы тармақтың 1) - 3) тармақшаларында көрсетілген активтерге қатысты қолданылады.
Бұл ретте 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 122-бабының 3-тармақшасында 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 116-бабы 2-тармағының 12) тармақшасында, осы баптың 2-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген активтердің баланстық құнын ұлғайтуға бухгалтерлік есепте жатқызуға жататын кейінгі шығыстардың, сондай-ақ осы баптың 2-тармағында көрсетілген кейінгі шығыстардың сомасы көзделген 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 125-бабы 5.:
1)актив түріне сәйкес Топтың (кіші топтың) құн балансын ұлғайтады;
2) актив түріне сәйкес келетін топтың (кіші топтың) құндық балансы болмаған кезде ағымдағы салық кезеңінің соңында активтің түріне сәйкес Топтың (кіші топтың) құндық балансын қалыптастырады.
ҚЕХС 16-ның 7-тармағына сәйкес негізгі құралдар объектісінің өзіндік құны актив ретінде танылуға жатады, егер:
(a) кәсіпорынның осы объектімен байланысты болашақ экономикалық пайда алу мүмкіндігі бар;
(b) берілген объектінің құнын сенімді түрде өлшеуге болады.
Осылайша, тиісті активтердің баланстық құнын ұлғайтуға бухгалтерлік есепте жатқызуға жататын кейінгі шығыстар-топтың (кіші топтың) құн балансын ұлғайтады (қалыптастырады).
Қарастырылып отырған жағдайда, тексеру актісінен көрініп тұрғандай, "К" компаниясы 2017 ЖЫЛ үшін 55 872,0 мың теңге сомасында және 2018 жыл үшін 120 652,8 мың теңге сомасында кейінгі шығыстарды (Ағымдағы жөндеуді) шегерімге жатқызды, олар салықтық тексеру нәтижелері бойынша Алып тасталды және "өзге қызметтер мен жұмыстар" жолынан шығыстарға ауыстырылды Салық кодексінің 10.12.2008 ж. 122-бабының 3-тармағына және Салық кодексінің 272-бабының 2-тармағына сәйкес топтардың (кіші топтардың) баланстарының құнын ұлғайтуға жататын тіркелген активтер бойынша, оның ішінде:
- Эш-10/70 № 2560 экскаваторды жөндеу(генераторды орнату - 4 ГПЭ-1000 "2/2у2-1000КВ") (негізгі құралдың түгендеу нөмірі 6100000284) 2017ж., генератордың құны 55 872,0 мың теңгені құрайды, бұл ретте осы негізгі құралдың баланстық құны 0 теңгені құрайды;
- БелАЗ 75131 гар карьерлік самосвалын жөндеу. №1159 (қозғалтқышты орнату) (негізгі құралдың түгендеу нөмірі 6100000993) 2018ж., генератордың құны 90 792,8 мың теңгені құрайды, бұл ретте осы негізгі құралдың баланстық құны 0 теңгені құрайды;
- экскаваторды жөндеу ДЕМАГ РС 3000 Е ВН №06258 (бұрылыс редукторын орнату) (негізгі құралдың түгендеу нөмірі 6100000871) 2018ж., бұрылыс редукторының құны 29 859,9 мың теңгені құрайды, бұл ретте осы негізгі құралдың баланстық құны 0 теңгені құрайды.
Бұл ретте тексеру актісінен бұл шығыстар күрделі жөндеу жүргізумен байланысты екендігі шығады.
"К" компаниясы шағымға мынадай растайтын құжаттардың көшірмелерін қоса берді: наряд-жөндеу жұмыстарына арналған тапсырма, қосалқы бөлшектерді, бөлшектер мен тораптарды орнату актілері, пайдалануға беру актісі, қабылдау-беру актілері, есепке алу саясатын бекіту және қолданысқа енгізу туралы бұйрық.
6.3.4-параграфпен. Жөндеу жұмыстарын есепке алу және жіктеу серіктестіктің есеп саясаты бойынша кәсіпорын жөндеу түрлерін күрделі және ағымдағы жөндеуге бөледі.
Күрделі жөндеу-бұл пайдалы қызмет мерзімін ұзартуға немесе бастапқыда есептелген нормативтік көрсеткіштердің өнімділігін арттыруға (объектінің жағдайын жақсартуға) бағытталған жөндеу.
Ағымдағы жөндеу-бұл бастапқы есептелген нормативтік көрсеткіштер шегінде (пайдалы қызмет мерзімін, өндірістік қуаттарды және т.б. Елеулі өзгертусіз) негізгі құралды техникалық қолдау мақсатында жоспарлы тәртіппен орындалатын жөндеу.
Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 30 сәуірдегі № 547 бұйрығымен бекітілген Автокөлік құралдарын техникалық пайдалану ережесінің 54-тармағына сәйкес (бұдан әрі – Ережелер) ағымдағы жөндеу базалықтан басқа жекелеген агрегаттарды, тораптарды және бөлшектерді ауыстыруды қамтиды (ілінісу картері бар қозғалтқыш, беріліс қорабы, беріліс қорабы, Гидромеханикалық беріліс қорабы, артқы ось, ортаңғы көпір, алдыңғы ось (көпір), руль, жүк кабинасы және жеңіл автомобиль корпусы,автобус корпусы, шекті рұқсат етілген тозу параметрлеріне жеткен автомобиль-самосвал платформасының рамасы, көтергіш жабдығы).
Бұл ретте Қағидалардың 62 және 63-тармақтарында күрделі жөндеу автокөлік құралдарының агрегаттары мен тораптарының кейіннен күрделі жөндеуге дейін олардың жүруін қамтамасыз ету үшін техникалық жай-күйінің параметрлерін қалпына келтіруді не жаңа автокөлік құралдары үшін жүріс нормаларының кемінде 80% есептен шығаруды көздейтіні белгіленген.
Автокөлік құралдарын, агрегаттар мен тораптарды күрделі жөндеу диагностикалау нәтижелеріне және (немесе) дайындаушы зауыт белгілеген жөндеуаралық жүріс нормаларына сәйкес қажеттілік бойынша орындалады.
"Автомобиль көлігі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі-Заң) 1-бабының 6) тармақшасына сәйкес автомобиль көлік құралы (бұдан әрі – автокөлік құралы) - автобустарды, шағын автобустарды, жеңіл және жүк автомобильдерін, троллейбустарды, автомобиль тіркемелерін, ершікті тартқыштарға жартылай тіркемелерді, сондай-ақ мамандандырылған автомобиль көлігінің жылжымалы құрамының бірлігі автомобильдер (жүктердің белгілі бір түрлерін тасымалдауға арналған) және арнайы автомобильдер (әртүрлі негізінен көліктік емес жұмыстарды орындауға арналған).
Заңның 1 – бабының 23-2) тармақшасына сәйкес самосвал-жүкті түсіру үшін механикалық еңкейтілетін шанағы бар өздігінен түсірілетін жүк көлігі, тіркеме немесе жартылай тіркеме.
Бұл ретте, Қағидалардың 2-тармағында осы Қағидалардың ережелері Қазақстан Республикасының аумағында автокөлік құралдарын пайдалануды жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғаларға қолданылады деп көзделген.
Осыған байланысты самосвал автокөлік құралына жатады және оған көрсетілген Ережелердің талаптары қолданылады.
Ал экскаватор құрылыс машинасы болып табылады және автокөлік құралдарына жатпайды, сондықтан оларға аталған Ережелердің талаптары қолданылмайды.
Тиісінше, бұрын айтылғандай, ережелерге сәйкес ағымдағы жөндеу базалық қондырғылардан басқа жеке қондырғыларды, тораптарды және бөлшектерді ауыстыруды қамтиды (ілінісу картері бар қозғалтқыш, беріліс қорабы, беріліс қорабы, Гидромеханикалық беріліс қорабы, артқы ось, ортаңғы көпір, алдыңғы ось (көпір), руль, жүк кабинасы және шекті рұқсат етілген тозу параметрлеріне жеткен жеңіл автомобиль корпусы, автобус корпусы, рамка, самосвал-автомобиль платформасының көтергіш жабдығы).
Күрделі жөндеу автокөлік құралдарының агрегаттары мен тораптарының кейіннен күрделі жөндеуге дейін олардың жүруін қамтамасыз ету үшін техникалық жай-күйінің параметрлерін қалпына келтіруді не жаңа автокөлік құралдары үшін жүріс нормаларының кемінде 80% есептен шығаруды көздейді.
Бұл ретте, шағымға қоса берілген 04.08.2017 ж. және 17.08.2018 ж. жөндеу жұмыстарына наряд-тапсырма және 11.10.2018 ж. пайдалануға беру актісіне сәйкес "4 ГПЭ генераторын ауыстыру", "бұрылыс редукторын ауыстыру", "КТА-50С ІЖҚ қозғалтқышын ауыстыру"көрсетілген,
Осыған байланысты, "К" компаниясы жүргізген жөндеу жұмыстарының құрамында есеп саясатында көзделген ағымдағы жөндеу мерзіміне сәйкес келмейтін жекелеген элементтерді ауыстыру бойынша жұмыстар бар. Сондықтан жекелеген элементтерді ауыстыру жұмыстары ағымдағы жөндеу деп таныла алмайды.
Бұл ретте тексеру актісінен жүргізілген осы жөндеу жұмыстары күрделі жөндеу жүргізумен байланысты және экскаваторлар мен самосвалдың пайдалы қызмет мерзімін ұзартуға бағытталғаны жөн.
Жоғарыда айтылғандай, "негізгі құралдар" ХҚЕС (IAS) 16 (бұдан әрі – ХҚЕС 16) 7-тармағына сәйкес негізгі құралдар объектісінің өзіндік құны актив ретінде танылуға тиіс, егер:
(a) кәсіпорынның осы объектімен байланысты болашақ экономикалық пайда алу мүмкіндігі бар;
(b) берілген объектінің құнын сенімді түрде өлшеуге болады.
ХҚЕС 9-тармағына сәйкес 16 тану мақсаттары үшін өлшем бірлігін анықтамайды, яғни негізгі құралдардың объектісі нақты нені құрайды. Осылайша, ұйымның нақты жағдайына қатысты тану критерийлерін қолданған кезде пайымдау қажет.
ХҚЕС 16-ның 12-тармағында 7-тармақта баяндалған тану қағидатына сәйкес ұйым объектінің баланстық құнына объектіге күнделікті техникалық қызмет көрсетуге арналған шығындарды қоспайды. Бұл шығындар пайда болған кезде пайда немесе залал ретінде танылады. Күнделікті техникалық қызмет көрсету шығындары негізінен еңбек шығындарынан және шығын материалдарын сатып алудан тұрады, сонымен қатар ұсақ бөлшектердің құнын қамтуы мүмкін. Бұл шығындардың мақсаты Көбінесе Негізгі құралдар объектісін "жөндеу және ағымдағы техникалық қызмет көрсету" ретінде сипатталады.
7-тармақта баяндалған тану қағидатына сәйкес, егер тану критерийлері қанағаттандырылса, ұйым негізгі құралдар объектісінің баланстық құнына олар пайда болған сәтте осындай объектіні ішінара ауыстыру жөніндегі шығындарды қосады. Бұл ретте ауыстырылатын бөліктердің баланстық құны тануды тоқтату туралы осы стандарттың ережелеріне сәйкес есептен шығарылады (67-72-тармақтарды қараңыз).
Шығыстар мен кірістердің арақатынасы қағидатын сақтау үшін, сондай-ақ 16 ХҚЕС 13-тармағының ережелерін ескере отырып, генераторды ауыстыру, бұрылыс редукторын ауыстыру, тез тозудан қорғау мақсатында жүргізілетін қозғалтқышты ауыстыру негізгі құралдардың құрамында ескерілуі керек.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 120-бабына сәйкес тіркелген активтердің құны Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және шарттарда амортизациялық аударымдарды есептеу арқылы шегерімдерге жатады.
Осыған ұқсас норма салық кодексінің 271-бабында көзделген.
Жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып, мансаптық самосвал мен экскаваторларды жөндеу бойынша шығыстар топтың (кіші топтың) құн балансын ұлғайтуға жатқызылатын және амортизациялық аударымдарды есептеу арқылы шегерімге жатқызылатын активтер ретінде танылуға жатады.
Осылайша, 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 122-бабының, Салық кодексінің 272-бабының нормаларын ескере отырып, кейінгі шығыстарды шегерімдерден алып тастау және оларды топтың (кіші топтың) құндық балансын ұлғайтуға жатқызу және 2017 ж. үшін амортизациялық аударымдарды есептеу нәтижелері бойынша 12 011,1 мың теңге сомасында және 2018 Ж. үшін 30 163,2 мың теңге сомасында салық тексерулер негізделген.
"К"компаниясының шағымынан шегерімдердің азаюын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша шығын 733 858,8 мың теңгені құрайды, бұл ретте салықтық тексеру нәтижелері бойынша хабарламада азайтылған шығын сомасы 898 560,9 мың теңгені құрады.
Салықтық тексеру актісінен шығын 733 858,8 мың теңге сомасында, оның ішінде 2017 жылы 50 384,6 мың теңге сомасында, 2018 жылы 86 836,8 мың теңге сомасында, 2020 жылы 626 034,3 мың теңге сомасында азайтылды.
Қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 299-бабына сәйкес: Салық кодексінің 241-бабында көзделген түзетулерді ескере отырып, шегерімдердің жылдық жиынтық табыстан асып кетуі; кәсіпорынды мүліктік кешен ретінде сатудан болған залал Кәсіпкерлік қызметтен болған залал деп танылады.
Қаралып отырған жағдайда хабарламада салықтық тексеру нәтижелері бойынша азайтылған шығын сомасы 733 858,8 мың теңгенің орнына 898 560,9 мың теңгені құрады.
Салық органдарының ақпаратына сәйкес салықтық тексеру актісінде 733 858,8 мың теңге сомасында азайтылған шығын көрсетілген, бұл ретте "қорытынды" бөлімінде 898 560,9 мың теңге сомасында шығын қате көрсетілген.
Осылайша, арифметикалық қателік нәтижесінде азайтылған шығын сомасы арасындағы алшақтық 164 702,1 мың теңгені құрады (898 560,9-733 858,8). Осыған байланысты, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 164 702,1 мың теңге сомасына залалды азайту негізсіз болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша доңғалақ жұптарын күрделі жөндеу бойынша амортизациялық аударымдарды шегерімдерден алып тастау және шығынды 164 702,1 мың теңге сомасында азайту бөлігінде тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.