Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: Залалды азайту
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) 4 089 189,7 мың теңге сомасында залалды азайту туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «Т» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 2017ж.01.01. бастап 2017ж.31.12. дейінгі кезеңде салықтардың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің барлық түрлері бойынша салық міндеттемесін орындау мәселесі бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 4 089 189,7 мың теңге сомасында залалды азайту туралы хабарлама шығарылды.
«Т» Компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Залалды азайту үшін Салық кодексінің 137-бабын бұзу негіз болды, оған сәйкес 2017 жылы «Т» компаниясы алдыңғы салық кезеңдерінен 4 089 189,7 мың теңге сомасында келтірілген залалды асыра бағалады.
Салық органының осы тұжырымымен «Т» Компаниясы Қазақстан Республикасының салық заңнамасының нормаларын дұрыс түсіндірмеу нәтижесінде келіспейді, осылайша салық төлеушінің өткен жылдардағы шығындарды ауыстыруға заңды құқығын шектеді. Бұл ретте 2015-2016жж. кәсіпкерлік қызметтен 4 089 189,7 мың теңге сомаға келтірілген залал салық тіркелімдерінде және 2015-2017жж. КТС бойынша декларацияда көрсетілген.
Сонымен қатар, КТС бойынша декларацияның 100.00.032 және 100.00.033 жолдарындағы залал сомасын көрсетпеу келтірілген залалдардың жоқтығын және оларды кейінгі салық кезеңдеріне көшіруге тыйым салынғанын куәландырмайды, өйткені олардың нақты болуы құжатпен расталады.
Бұл ретте «Т» Компаниясы 2021ж. 21.01. 100.00.032 «Алдыңғы салық кезеңдерінен өткен шығындар» жолында залал сомасын көрсете отырып, 2016ж. КТС бойынша қосымша декларация ұсынғанын көрсетеді, алайда көрсетілген салық есептілігін салық органы талап қою мерзімінің өтуіне байланысты қабылдамады. Осыған байланысты, Салық кодексінің 48-бабына сәйкес салық органы жоғарыда аталған қосымша салық есептілігін қабылдаудан негізсіз бас тартты деп санайды.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, «Т» Компаниясы 2017 жылғы Салық кодексінің 137-бабын бұза отырып, алдыңғы салық кезеңдерінен 4 089 189,7 мың теңге сомасында келтірілген залалды асыра бағалады.
«Т» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
2017жылғы 25.12. Салық кодексінің 211-бабының 1-тармағына сәйкес салық төлеуші (салық агенті) осы өзгерістер мен толықтырулар жататын салық кезеңі үшін қосымша салық есептілігін жасау жолымен салық есептілігіне өзгерістер мен толықтырулар енгізуге құқылы.
Бұл ретте, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 48 - бабы 1-тармағының 2) тармақшасы салық міндеттемесі мен талабы бойынша талап қою ескіру мерзімі деп салық төлеуші (салық агенті) салық есептілігін табыс етуге міндетті, салық есептілігіне өзгерістер мен толықтырулар енгізуге, салық есептілігін кері қайтарып алуға құқылы уақыт кезеңі танылады.
2017ж.25.12. Салық кодексінің 48-бабының 3-тармағында, (редакцияда жазылған 01.01.2022 ж. дейін) Салық кодексіне сәйкес салық мониторингіне жататын және (немесе) жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшартқа сәйкес қызметті жүзеге асыратын салық төлеушілердің санаттары үшін осы бапта белгіленген ерекшеліктер ескеріле отырып, талап қою мерзімі бес жылды құрайды деп көзделген.
Бұл жағдайда, салық органының ақпаратынан көрініп тұрғандай, "Т" компаниясы 2021 жылы салық мониторингіне жататын салық төлеушілер санатына Жатпады, сондай-ақ жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшартқа сәйкес қызметті жүзеге асырмады.
Демек, 2016ж. (21.01.2021 ж.) КТС (100.00-нысан) бойынша қосымша декларацияны тапсыру күніне талап қою мерзімі үш жылды құрады, тиісінше серіктестіктің жоғарыда көрсетілген салық есептілігін ұсынудың негізділігі туралы дәлелдері ауқатты емес болып табылады.
Бұдан әрі Салық кодексінің 136-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес Салық кодексінің 99-бабында көзделген түзетулер ескеріле отырып, шегерімдердің жылдық жиынтық табыстан асып кетуі кәсіпкерлік қызметтен түсетін залал деп танылатынын атап өткен жөн.
Салық кодексінің 137-бабының 1-тармағына сәйкес кәсіпкерлік қызметтен болған залалдар, сондай-ақ I топтың тіркелген активтерінің шығарылуынан болған залалдар осы салық кезеңдерінің салық салынатын табысы есебінен өтеу үшін кейінгі он жылға қоса алғанда ауыстырылады.
Егер Салық кодексінде өзгеше белгіленбесе, салық кодексінің 36-бабының 1-тармағына сәйкес салық міндеттемесін орындауды салық төлеуші дербес жүзеге асыратынын көрсету қажет.
Салық кодексінің көрсетілген бабы 2-тармағының 4) тармақшасында салық төлеуші салық міндеттемесін орындау үшін салық тіркелімдерін қоспағанда, салық нысандарын және Салық кодексінде белгіленген өзге де нысандарды белгіленген тәртіппен салық органдарына жасайды және табыс етеді деп көзделген.
Қаралып отырған жағдайда, 2017 жылғы салықтық тексеру нәтижелері бойынша алдыңғы салық кезеңдерінен 4 089 189,7 мың теңге сомасында келтірілген залалдар азайтылды.
Бұл ретте, осы залалды азайту үшін 2016 жылғы КТС (100.00 н.) бойынша декларацияның 100.00.032 жолында алдыңғы салық кезеңдерінен өткен залалдың көрсетілмеуі негіз болды.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2014ж.25.12. №587 бұйрығымен бекітілген корпоративтік табыс салығы бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидалары (100.00 - нысан) (бұдан әрі-қағидалар) Салық кодексіне сәйкес әзірленгенін және корпоративтік табыс салығы бойынша салық есептілігі (декларация) нысанын (бұдан әрі - декларация) КТС есептеуге арналған.
Тиісінше, қағидалар КТС (100.00 н.) бойынша декларацияны толтыру және Салық кодексінің нормаларына сәйкес КТС есептеу тәртібін айқындайды.
Мәселен, Қағидалардың 20-тармағына сәйкес 100.00.029 жолында салық кодексінің 137-бабының 1-тармағына сәйкес көшіруге жататын залал көрсетіледі, ал 100.00.032 жолында алдыңғы салық кезеңдерінен ауыстырылған залалдар көрсетіледі.
Бұл ретте, шағымнан көрініп тұрғандай, «Т» Компаниясы КТС бойынша декларацияға сәйкес (ф.100.00) 2015 жылы 1 679 404,6 мың теңге сомасында және 2016 жылы 2 409 785,1 мың теңге сомасында шығын алды, олар 100.00.029 «Ауыстыруға жататын шығын» жолында көрсетілген. Тиісті салық кезеңдері, бұл ретте 2016 жылғы КТС бойынша декларацияның «Алдыңғы салық кезеңдерінен келтірілген залалдар; деген 100.00.032 жолында 0 теңгені құрады.
Жоғарыда көрсетілгендей, 2017 жылғы КТС бойынша декларацияның 100.00.032 жолында (100.00 н.) алдыңғы салық кезеңдерінен келтірілген залал, явно «Т» Компаниясы КТС бойынша декларацияның 100.00.029 «Көшіруге жататын залал» жолында көрсетілген 2 409 785,1 мың теңге 2016 жылға көрсетілуге тиіс.
Бұл жағдайда «Т» Компаниясы 2017 жылғы КТС бойынша декларацияда (100.00 н.) 100.00.032 жолы бойынша алдыңғы салық кезеңдерінен (100.00.032 жолы) 4 089 189,7 мың теңге сомасында келтірілген залалдар көрсетілген, ал 2 409 785,1 мың теңге көрсетілуі тиіс. Бұл ретте 2015 жылғы шығын 1 679 404,6 мың теңге сомасында 2017 жылғы КТС бойынша декларацияға көшірілуге жатпайды, өйткені 2016 жылғы КТС бойынша декларацияның 100.00.032 жолында көрсетілмеген.
Осылайша, Салық кодексінің 136, 137-баптарының нормаларын эскере отырып, 2017 жылы өткен салық кезеңдерінен 2 409 785,1 мың теңге сомасында келтірілген залалды азайту негізсіз болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша 2 409 785,1 мың теңге сомасында залалды азайту бөлігінде тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.