Дау түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС қайтару
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) ҚҚС сомасын қайтарудан бас тарту бөлігінде мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «А» компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 2019ж01.07. кезеңінде қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді. 2022ж.30.06. бойынша, оның нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы 1 407,7 мың теңге сомасында, есепке жатқызылатын ҚҚС-тың қайтаруға расталмаған, төлеуге жатпайтын есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды бюджетке 197 914,7 мың теңге мөлшерінде.
«А» компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының 197 914,7 мың теңге сомасына ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау бөлігінің шешімін жоюды сұрайды және мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда салықтық тексеру барысында шот-фактуралар, төлем құжаттары, шот карточкалары, салықтық есепке алу тіркелімдері, келісімшарттар, шарттар, тауарларға арналған декларациялар, тауарларды әкелу туралы өтініштер және тауар-көлік жүкқұжаттары ұсынылғандығы көрсетілген.
«А» компаниясының пікірінше, электрондық шот-фактуралар қабылданғандықтан, олардың күшін жою немесе оларды жалған деп тану, жұмыстарды нақты орындамай, қызмет көрсетусіз, тауарларды жөнелтусіз жазып берілген фактілер анықталмағандықтан, тиісінше, ҚҚС асып кеткен соманы қайтарудан бас тарту заңсыз болып табылады.
«Жеткізушілер бойынша Пирамида» талдамалық есебіне қатысты Серіктестік тексеру нәтижелері бойынша бұзушылықтар 67 жеткізуші бойынша екінші деңгейде, яғни талдамалық есептің бірінші деңгейінде бұзушылықсыз белгіленгенін түсіндіреді.
Шағымда бұл жағдайда 2-деңгейдегі жеткізушілер жосықсыз болып табылатыны, ал «Т» ЖШС, «Б» ЖШС, «I» ЖШС, «Е» ЖШС, «Д» ЖШС, «М» ЖШС сияқты тікелей жеткізушілер жосықсыз болып табылмайтындығы атап өтілді, өйткені барлығы берілген экспорттық және басқа операцияларды растайтын қажетті құжаттар.
Салықтық тексеру актісінен 1 029 114,6 мың теңге сомасына бұзушылықтар анықталды, оның ішінде: ТБЖ қолдану қорытындысы бойынша анықталған бұзушылықтар бойынша - 974 334,4 мың теңге; валюталық түсімнің түспеуіне байланысты - 2 186,9 мың теңге; есептелген ҚҚС сомасы бойынша - 1 466,8 мың теңге; тауарларды әкелу туралы өтініштер деректерімен бастапқы құжаттардың сәйкес келмеуі-51 126,6 мың теңге.
Осыған байланысты, тексеру нәтижелері бойынша 2021 жылғы 2 тоқсандағы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының 2017ж.25.12. Кодексінің (Салық кодексі) 152-бабы 12-тармағының 2) тармақшасы негізінде 2021 жылғы 2 тоқсандағы ҚҚС-тан асып кеткен сомасы 197 914,7 мың теңге мөлшерінде толық расталмаған.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салықтық тексеру «А» компаниясының 01.07.2019 ж. бастап 30.06.2022 ж.дейінгі кезеңде ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талабы негізінде 197 914,7 мың теңге сомасында, оның ішінде 2021 ж. 2 тоқсанында 197 914,7 мың теңге сомасында жүргізілді.
Салық кодексінің 431-бабының 2-тармағына сәйкес қосылған құн салығының асып кету сомасын қайтару үшін оған шағымдану нәтижелерін ескере отырып (салық төлеуші шағым жасаған кезде) қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау жөніндегі салықтық тексеру актісі негіз болып табылады.
Салық кодексінің 152-бабында қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері көзделген.
Салық кодексінің 152 - бабының 11-тармағына сәйкес салық төлеуші (салық агенті) ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) Ақпараттық жүйелер мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері "Пирамида" талдамалық есебі болып табылады.
Салық кодексінің 1-тармағының 75-тармағына сәйкес электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесі – электрондық нысанда жазылған шот-фактураларды қабылдау, өңдеу, тіркеу, беру және сақтау жүзеге асырылатын уәкілетті органның ақпараттық жүйесі.
Бұдан басқа, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары - Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2019 жылғы 22 сәуірдегі № 370 бұйрығымен электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде электрондық нысанда шот-фактураны жазып беру Қағидалары және оның нысандары бекітілді.
Салық кодексінің 152 - бабы 12-тармағының 2) тармақшасына сәйкес тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілері бойынша тақырыптық тексеру аяқталған күні «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді.
Бұдан басқа, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 19 наурыздағы №391 Бұйрығымен қосылған құн салығының асып кетуін қайтару және қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидалары, сондай – ақ тәуекел дәрежесі өлшемшарттары (бұдан әрі - №391 қағидалар) бекітілгенін көрсету қажет.
№ 391 қағидалар Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленді және ТБЖ қолдана отырып, ҚҚС асып кеткен сомаларды қайтару тәртібін белгілейді.
Мәселен, №391 Қағидалардың 11 және 45-тармақтарына сәйкес қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомалардың дұрыстығын, сондай-ақ бюджеттен қайтарылған, оған қатысты оңайлатылған қайтару тәртібі қолданылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру жүргізу кезінде мемлекеттік кіріс органы тексерілетін салық кезеңі үшін ақпараттық жүйені қолдана отырып, тексерілетін көрсетілетін қызметті алушы бойынша талдамалық жеткізушілер туралы «Пирамида» есебі.
«Пирамида» есебі Салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді, сондай-ақ салық төлеушінің қызметі туралы басқа да құжаттарды және (немесе) мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады.
№ 391 Қағидалардың 52-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерде "Пирамида" есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде, ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау талапта және (немесе) салық өтінішінде көрсетілген, тауарларды, жұмыстарды жеткізушілерге тиесілі ҚҚС асып кету сомасына азайтылған сомалар шегінде жүргізіледі, салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған қызметтер.
Тексеру актісінен көрініп тұрғандай, тексеру аяқталған кезде екінші деңгейдегі жеткізушілердің камералдық бақылаудың анықталған бұзушылықтары жойылған жоқ.
Осылайша, тексеру нәтижелері бойынша бірінші және екінші деңгейдегі жеткізушілер бойынша «Пирамида» Талдамалық есебінің нәтижелері бойынша анықталған және тексеру жүргізу кезеңінде жойылмаған бұзушылықтарға байланысты 197 914,7 мың теңге сомасына ҚҚС асып кетуінің қайтарылуы расталмады.
№391 Қағидалардың 69-тармағына сәйкес тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша расталмаған ҚҚС асып кету сомасы салық төлеушінің талап қою мерзімдері шегінде кейінгі салық кезеңдерінде талапқа енгізу жолымен тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілердің салық заңнамасын бұзушылықтарды жойуына қарай қайтарылуға жатады.
Баяндалғанның негізінде Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2) тармақшасы және салықтық тексеру нәтижелері бойынша №391 Қағидалардың 52 және 67-тармақтары негізінде 2021 жылғы 2 тоқсанда 197 914,7 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізді болып табылады.
Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.