Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «К» компаниясынан Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі - кеден органы) кедендік әкелу бажын есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарына сәйкес, кеден органы тауарлардың кедендік құны – «графиттелген электродтар» өтінішінің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 11 424,5 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
«К» компаниясы кеден органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
«К» компаниясы жеткізу шарты негізінде сатушы сатып алушыға шартқа қоса берілген ерекшеліктер мен қосымшаларға сәйкес тауарды сатуға міндеттенді деп мәлімдейді.
Шарттың жалпы сомасы экономикалық нарықтағы бағалардың өзгеруіне байланысты бағалардың өзгеруіне қатысты тараптардың келісімі бойынша мүмкіндік шартымен жеткізілетін тауардың жалпы сомасынан құралды. Бұл ретте мәміле тараптары бағалардың алдағы өзгерістері туралы алдын ала хабарлауға және оларды келісуге уағдаласты.
Осы шарттарға сәйкес декларацияланатын тауар үшін нақты төленген немесе төленетін баға декларацияланатын тауарлар саны салыстырылатын арақатынаста бірыңғай болды.
Жеткізушінің ақпаратынан «К» компаниясынан басқа, олар «қара» металлургия саласындағы басқа да жетекші қазақстандық компанияларға ұқсас бағамен «графиттелген электродтарды» сататыны шығады.
«К» компаниясы бұл ақпарат кеден органына ұсынылған құжаттамамен расталған жеткізу көзінен туындайды деп есептейді.
«К» компаниясы кеден органының талабы бойынша барлық қажетті құжаттар мен мәліметтерді ұсынды деп есептейді.
Жөнелтуші елдің әкелінетін тауарларын есепке алу және экспорттық кедендік декларацияларын қабылдау туралы бухгалтерлік құжаттарды ұсынбау туралы кеден органының бекітулерін негізсіз деп санайды, өйткені олар тауарларға арналған 7 даулы декларация бойынша құжаттамамен бірге ұсынылды.
«К» компаниясы мемлекеттік кіріс органдарында кедендік тексерулер жүргізудің нақты регламентінің болмауы және кеден органдарының тарифтер мен сауда бойынша бас келісімнің халықаралық жүйесімен регламенттелген тауарлардың кедендік құнын айқындау қағидаларын қолданбауы бүгінгі күнге сенімді бағаны айқындауға мүмкіндік бермейді деп пайымдайды.
«К» компаниясы жоғарыда баяндалған мән-жайлар оның негізінде тауар сатып алынған мәміле жасасудың дәйекті, құжатпен расталған және сандық айқындалған дәлелдемелері болып табылатынын бекітеді.
Баяндалғанның негізінде «К» компаниясы кеден органының тексеру нәтижелері туралы хабарламаны толық көлемде жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексере отырып, кеден органы ұсынған материалдарды зерттей отырып, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына кедендік бақылау жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындау мен мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны көзделген.
Кодекстің 65-бабының 13-тармағына сәйкес Кодекстің 6-тарауының ережелері кеден органдарының тауарлардың кедендік құнын растау үшін ұсынылған кез келген өтініштің, құжаттың немесе декларацияның дұрыстығына немесе дәлдігіне көз жеткізу құқығын шектейтін немесе күмән келтіретін ретінде қарастырыла алмайды.
Қаралып отырған жағдайда «К» компаниясы Қытайдан 7 декларация бойынша мәлімделген «графиттелген электродтар» тауарларын жеткізу шарты негізінде әкелді.
Осы тауарларды декларациялау кезінде «К» компаниясының кедендік құны «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсіміне орналастыра отырып, әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша (1-әдіс) әдіс бойынша айқындалған.
Бұдан әрі тауарлар шығарылғаннан кейін кеден органы кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдістің (1-әдіс) күшін жоя отырып, тауарлардың кедендік құнына 7 ТД бойынша түзетулер жүргізілді, біртекті тауарлармен мәміле әдісін (3-әдіс) және резервтік әдісті (6-әдіс) қолдана отырып және кеден органында бар ақпарат кедендік құн мөлшерінің ұлғаюы негізінде.
Кеден органы «К» компаниясына қатысты екінші деңгейдегі банктерден алынған ақпаратқа сәйкес ақша аударымдарының сомасы жеткізілген тауарлардың құнына сәйкес келмейтінін, сондай-ақ тауар үшін төлем мерзімдері бұзылғанын анықтады.
Сондай-ақ «К» компаниясының ұсынылған құжаттарынан, сондай-ақ «АСТАНА-1» ақпараттық жүйесіне салынған ТД-ға қоса берілетін құжаттардан сыртқы экономикалық шартқа сәйкес тауарларды жеткізу шарттары сатып алушы мен сатушы арасында «DAP» ретінде айқындалғаны анықталды.
Сонымен қатар, кедендік ресімдеу кезінде «АСТАНА-1» АЖ-ға салынған ҚХР экспорттық декларацияларында көрсетілген мәліметтер жеткізу шарттары бойынша ТД-да көрсетілген мәліметтерге сәйкес келмейді.
Осыған байланысты, кеден органы ҚХР ТД тауарлардың кедендік құнын растайтын құжат ретінде қабылданбайды, мұнда да бірдей тоннаждар (тауардың салмағы) кезіндегі тауарлар сомасы ҚР ТД-да көрсетілген деректермен сәйкес келмейді деп бекітеді.
Кеден органы тауарларға ақы төлеу жөніндегі талаптардың бұзылуына, келісімшарттар талаптарының сақталмауына, жеткізу шарттары туралы мәліметтердің дәйексіздігіне, тауарлардың кедендік құнын айқындау мақсаттары үшін құнын растайтын құжаттардың болмауына байланысты әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдіс (1-әдіс) қолданылмайды деп санайды.
Кодекстің 479-бабына сәйкес уәкілетті орган шағымды қарау кезінде жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеруді тағайындауға құқылы.
Кеден органының тексеру актісінде бар мәліметтер дәлелді шешім шығару үшін жеткіліксіз екенін ескере отырып, шағымды қарау барысында уәкілетті орган шағым жасалған кезеңде «К» компаниясына қатысты жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеру тағайындады.
Жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеру (бұдан әрі – қосымша тексеру) қорытындылары бойынша мыналар белгіленді.
«К» компаниясы әкелген және ресімдеген «графиттелген электродтар» тауарларының кедендік құнның таза салмағы бойынша 1 кг үшін 2,89 АҚШ долларын құрады.
Қосымша тексеру кезінде жүргізілген талдау тауарды декларациялау кезінде Қазақстан Республикасының аумағында әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдіс бойынша «графиттелген электродтар» (1 - әдіс) негізінен кедендік құнның таза салмағы бойынша 1 кг нетто салмағы үшін 2,00-ден 3,00 АҚШ долларына дейін мәлімделгенін көрсетті.
Қосымша тексеру шеңберінде екінші деңгейдегі банктерге қайта сұрау салулар жіберілді.
Екінші деңгейдегі банктерден алынған банктік ақпаратқа сәйкес қарастырылып отырған шарт валюталық шот бойынша тіркелген.
Банктік үзінді-көшірмені талдау «К» компаниясы 21.06.2019ж. мен 14.03.2022ж. аралығында сатушыға нақты төлемдер жүргізгенін көрсетті. Тауарларды жеткізу 30.05.2019ж. мен 03.11.2021ж. аралығында жүзеге асырылды. Шарттың қолданылу мерзімі аяқталмаған және 31.12.2023 жылға дейін жарамды.
Сондай-ақ, мәміле тараптары (сатушы мен сатып алушы) арасындағы шарттың талаптары шарттың ажырамас бөлігі болып табылатын шартқа қойылатын ерекшеліктерге сәйкес «тауардың белгілі бір көлемі үшін бағасы тауардың таза салмағына» байланысты.
Шартқа қойылатын ерекшеліктерге сәйкес әкелінетін тауарлардың кедендік құны 7 ТД бойынша қаралатын тауарлардың нақты жеткізілуін растайтын инвойстарға сәйкес айқындалғаны анықталды.
Бұдан басқа, қосымша тексеру барысында ЕАЭО және (немесе) ҚР аумағындағы басқа сатып алушылар бойынша әкелінген тауарларды өткізудің өтпелі мониторингі үшін «электрондық шот-фактуралар» ақпараттық жүйесінде талдау жүргізілді, онда тексерілетін кезеңде «графиттелген электродтар» тауарлары өткізілмегені анықталды, өйткені қаралып отырған тауарлар «К» компаниясы өндірілетін өнімді өндіру кезінде пайдаланатын өндірістік қажеттіліктер үшін әкелінді.
Осылайша, «К» компаниясына қатысты кеден саласындағы сыртқы экономикалық және өзге де қызметті жүзеге асыру кезінде талаптардың сақталуына қатысты қосымша тексеру нәтижелері бойынша ЕАЭО және (немесе) ҚР кеден заңнамасын бұзушылықтар анықталған жоқ.
Баяндалғанды ескере отырып, кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу заңсыз болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңсыз деп танылды.