Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «К» компаниясынан Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-кеден органы) кедендік бажды және ҚҚС есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауарлардың кедендік құны – «ассортименттегі асхана ыдысы» өтінішінің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 19 645,2 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
«К» компаниясы кеден органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Мәселен, «К» компаниясы кеден органы үшін тексеру объектісі ретінде сыртқы экономикалық келісімшарттар, тауарларға арналған декларациялар (бұдан әрі – ТД), тауарға ілеспе құжаттар, инвойстар, көлік жүкқұжаттары, «К» компаниясы Қазақстан Республикасының аумағына тасымалданған көтерме саудаға арналған тауарларды жеткізушілермен жасасқан қосымша келісімдер болғанын түсіндіреді контейнерлерде.
«К» компаниясы тауарларды кедендік декларациялау кезінде кедендік құн әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша (1-әдіс) айқындалған. Әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша (1-әдіс) тауарлардың мәлімделген кедендік құнын қабылдау туралы кеден органының тиісті хаттары бар.
Мәселен, кедендік тексеру барысында кеден органының талабына «К» компаниясы сұратылған құжаттардың толық пакетін ұсынды, атап айтқанда:
– ТД;
– келісімшарттар және оларға қосымша келісімдер;
– инвойстар;
– орау парақтары,
– экспорттық декларациялар,
– тауарлардың шығарылған елін растайтын құжаттар;
– ақшаның қозғалысын растайтын құжаттар.
Келісімшарттардың (шарттардың) талаптары «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 66-бабының барлық талаптарына толық сәйкес келеді және әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдісті (1-әдіс) қолдану үшін барлық негіздемелер береді.
Тауарларды әртүрлі жеткізу арасындағы нетто салмағы бойынша алшақтыққа қатысты «К» компаниясы Кеден одағы комиссиясының 20.05.2010ж. № 257 Шешімімен бекітілген тауарларға арналған декларацияны толтыру тәртібі туралы нұсқаулыққа сәйкес нетто салмағы бастапқы қаптаманы ескере отырып декларацияланатын тауардың массасы болып табылатынын және тұтыну қасиеттерін бұзбай тауардан оның тұтынушысына дейін бөлуге болмайтынын түсіндіреді тауарлар.
Бұл ретте кеден органы салмағын тауардың әрбір данасына бөлді, ал ТД 31-бағанында «жиынтықтағы пиала» деп көрсетілген, оның бір жиынтығы 6 пиалдан тұрады. Тиісінше, жалпы бастапқы қаптаманы әр ыдысқа бөлуге және/немесе бөлуге болмайды. Әр түрлі жеткізілімдерде бастапқы орау үшін 100% материалды пайдалану мүмкін емес, материалдың тығыздығында, түрінде, сапасында және т.б. айырмашылық бар. Осыған байланысты таза салмақтың айырмашылығы бар, бірақ бұл минималды сәйкессіздіктер бұл қаптамада болуы мүмкін. Тауарларды кедендік тазарту кезінде кеден органына тауарлардың кедендік құнын растау үшін барлық құжаттар ұсынылды, олардың нәтижелері бойынша тауарлардың кедендік құнын қабылдау туралы хаттар берілді.
Осыған байланысты, «К» компаниясының әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдісті (1-әдіс) заңсыз қолдануы туралы кеден органының тұжырымы дұрыс емес болып табылады. Сондай-ақ, тексеру актісінде кедендік құнды айқындаудың негізгі әдісін (1-әдіс) қолдану жөніндегі шарттарды және (немесе) талаптарды сақтамау фактілері жазылмаған.
Бұл ретте «К» компаниясы кеден органы екі кеден органында ресімделген тауарларға мониторинг жүргізгенін, бірақ дұрыс талдау үшін бүкіл республика бойынша талдау жүргізген жөн екенін атап өтті. Тауарды неғұрлым жоғары құны бойынша әкелудің болуын белгілей отырып, кеден органы «К» компаниясы мен үшінші тұлғалардың тауарлары құнының айырмасына кедендік төлемдер мен салықтарды есептеуді жүргізді.
Бұл ретте кеден органы баға ақпаратының көзі ретінде бүкіл тексерілетін кезеңге 3 ТД пайдаланды. Сондай – ақ, «К» компаниясы БАК – 1,17 АҚШ доллары/кг бойынша басқа кеден органында ресімделген ТД БАК – 1,1 АҚШ доллары/кг бойынша «К» компаниясының ТД-мен салыстыруға болмайтынын, өйткені тауарларды межелі жерге жеткізу бойынша шығыстар әртүрлі екенін атап өтеді. Сонымен қатар, ҚХР аумағынан жөнелту аймағын тексеру керек, бұл тауарлардың кедендік құнына әсер етуі мүмкін.
Сондай-ақ, «К» компаниясы кеден органының кеден бекеттерінде ресімделген ТД-ға талдау жасады, оның нәтижелері бойынша «К» компаниясы мәлімдеген кедендік құн басқа ТД-ға төмен және/немесе ұқсас.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде «К» компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Қаралып отырған жағдайда «К» компаниясы (Сатып алушы) «G» компаниясымен жасалған келісімшарт шеңберінде (Сатушы) Қытай Халық Республикасынан «ассортименттегі асхана ыдысы» тауарларын (пиала, табақтар, керамикалық вазалар, асхана сервизі, керамикалық шәйнек) импорттады.
Тауарларды декларациялау «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімі бойынша жүргізілді, әкелінген тауарлардың кедендік құнын декларант әкелінетін тауарлармен мәміленің құны бойынша (1-әдіс) 1,05 АҚШ доллары/кг, 1,08 АҚШ доллары/кг, 1,10 АҚШ доллары/кг есебінен айқындады.
Жасалған келісімшарт шеңберінде «К» компаниясы импорттаған жекелеген тауарларға қатысты тауарларды кедендік тазарту кезеңінде тәуекелдерді басқару жүйесі іске қосылды және қосымша тексерулер тағайындалды, олардың нәтижелері бойынша «К» компаниясы мәлімдеген кедендік құн қабылданды, бұл кеден органының хаттарымен расталады.
Бұдан әрі кеден органы кедендік тексеруді тағайындады, оның барысында «К» компаниясы тауарлардың кедендік құнын растайтын құжаттарды толық көлемде ұсынбады, тауарларды берушінің алдында кредиторлық берешегі, нетто салмағы бойынша сәйкессіздіктері бар, сондай-ақ тауарды жинақтау бойынша анық емес мәліметтер көрсетіледі.
Кедендік тексеру актісінде бар мәліметтер дәлелді шешім шығару үшін жеткіліксіз екенін ескере отырып, шағымды қарау барысында уәкілетті орган шағымданатын мәселелер бойынша «К» компаниясының көшпелі кедендік тексеруін (бұдан әрі – қосымша кедендік тексеру) тағайындады.
Қосымша кедендік тексеру актісінде №42 шешімнің 6-тармағына сәйкес осы шешімнің 5-тармағында көрсетілген мән-жайлар, егер бұл тауарлар бұрын өздеріне ұқсас тауарлар әкелінген сыртқы экономикалық шарттың (келісімшарттың) шеңберінде әкелінген жағдайда, әкелінетін тауарлардың кедендік құнын анық емес айқындау белгілері ретінде қаралмайтыны көрсетілген бір мезгілде мынадай шарттарды сақтау:
а) әкелінетін тауарлар мен бұрын әкелінген тауарлар бірдей болып табылады, мәміленің өзгермейтін талаптары (оның ішінде тауарлардың бағасы мен оларды жеткізу шарттарына қатысты)кезінде бір сыртқы экономикалық шарт (келісімшарт) шеңберінде әкелінген;
б) әкелінетін тауарлардың кедендік құнына бақылау жүргізу кезінде 5-тармақта көрсетілген шешімдердің ішінен бұрын әкелінген бірдей тауарлардың кедендік құнына бақылау жүргізу кезіндегідей мән-жайлар анықталды;
в) бұрын әкелінген бірдей тауарларға қатысты:
тауарлардың кедендік құны әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша тауарлардың кедендік құнын айқындау әдісі бойынша айқындалған (1-әдіс);
тауарлардың кедендік құнын бақылау нәтижелері бойынша тексерілетін мәліметтердің дұрыстығы және (немесе) толықтығы расталды;
д) әкелінетін тауарларға қатысты ТД-да Кеден одағы комиссиясының 20.05.2010ж. №257 шешімімен бекітілген тауарларға арналған декларацияны толтыру тәртібіне сәйкес осы тармақта көрсетілген шарттарға сай келетін бұрын әкелінген бірдей тауарларға қатысты ТД тіркеу нөмірі мәлімделді;
е) бұрын әкелінген бірдей тауарлар шығарылған күннен бастап, ал егер бірдей тауарлар Еуразиялық экономикалық одақ Кеден кодексінің 120-бабына не 121-бабына сәйкес шығарылған болса, мерзім, – декларантқа тауарларға арналған декларацияға, осындай декларацияда мәлімделген мәліметтерді растайтын құжаттарға және көрсетілген тауарларға арналған декларацияда мәлімделген және (немесе) кеден органдарына ұсынылған құжаттарда қамтылған мәліметтерге қатысты жүргізілген кедендік, өзге де құжаттарды және (немесе) мәліметтерді тексеруді аяқтау туралы ақпаратты жіберген күннен бастап, тауарларға арналған декларацияны тіркеу күніне дейін әкелінетін тауарларға қатысты тауарлар тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып айқындалатын мерзімнен аспайды (бірақ күнтізбелік 180 күннен аспайды).
Бұрын жүргізілген тексеру арқылы тауар бірлігі үшін нетто салмағы және тауар бірлігі үшін құны бойынша ақпарат қосымша кедендік тексеру актісінде келтірілген тауарлардың бұрын расталған құнымен салыстырғанда ауытқулар бар екені анықталды.
Кеден органы тауардың мәлімделген кедендік құнын – «жиынтықтағы пиала» (тауар үлгісі ЅР701, тауар артикулы 7р) хаттармен растады, оның тауар бірлігінің нетто салмағы 0,08-ден 0,60 кг-ға дейін, бірліктің құны 0,09-дан 0,65 АҚШ долларына дейін өзгерді.
Ұқсас тауарға қатысты кедендік бақылау жүргізусіз шығарылған кейінгі ТД-да, оның ішінде модель мен артикул бойынша, тауар бірлігінің нетто салмағы 0,08-ден 1,46 кг-ға дейін, тауар бірлігінің құны 0,08-ден 1,6 АҚШ долларына дейін құрады.
Осылайша, қосымша кедендік тексеру ТД бойынша тауар бірлігінің құны мен салмағы бойынша сәйкессіздіктерді растады, оларға қатысты кедендік бақылау жүргізілмеген.
Бұл ретте қосымша кедендік тексеру актісінде «К» компаниясы ТД 31 – бағанында жүктің, қаптаманың және буып – түю материалдарының түрлерінің жіктеуішімен CT кодын мәлімдейтіні көрсетілген, бұл картон қорапты білдіреді.
Осыған байланысты, «К» компаниясының тауардың құны бойынша алшақтық тауардың қаптамасына байланысты емес екендігі туралы дәлелі.
Қосымша кедендік тексеру барысында электрондық шот-фактуралар базасына (бұдан әрі – ЭШФ) мониторинг жүргізілді, оның нәтижелері бойынша «К» компаниясы Қазақстан Республикасының аумағында тауарларды өткізу ТД-да көрсетілген тауарлардың құнынан төмен жүзеге асырылатынын анықтады.
Мысал ретінде 147,25 теңге/дана есебінен мәлімделген «жиынтықтағы пиала» тауарының өзіндік құны келтіріледі, ал «К» компаниясы жеке тұлғаға жазып берген ЭШФ сәйкес ҚҚС есебімен тауардың құны 81,6 теңгені/дана құрады.
Бұл ретте «К» компаниясы кеден органына ұсынған прайс-парақтарға сәйкес жиынтықтағы пиала 2 пиалдан тұрады, жиынтықтағы табақтар 3 табақтан тұрады.
Шағымда «К» компаниясы баяндаған ақпаратқа сүйене отырып, жиынтықтағы пиала 6 пиалдан тұрады.
Бұл ретте «К» компаниясы шағым материалдарына ұсынған фискалдық чектерге сәйкес пиала жеке-жеке сатылады. Мысалы, 18.12.2020ж. фискалдық чек бойынша пиаланың құны 45 теңге/дана, ал 23.12.2020ж. фискалдық чек бойынша құны – 40 теңге/дана.
Осылайша, «К» компаниясы тауарды жинақтау бойынша дұрыс емес мәліметтерді көрсетеді.
Кодекстің 65-бабының 9 және 10-тармақтарында тауарлардың кедендік құнын айқындау тауарлардың ерікті немесе жалған кедендік құнын пайдалануға негізделмеуге тиіс екендігі белгіленген. Тауарлардың кедендік құны және оны анықтауға қатысты мәліметтер дұрыс, сандық түрде анықталатын және құжатпен расталған ақпаратқа негізделуге тиіс.
Кодекстің 66-бабына сәйкес әкелінетін тауарлардың кедендік құны олармен жасалған мәміленің құны, яғни Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкету үшін оларды сату кезінде осы тауарлар үшін нақты төленген немесе төленуге жататын және Кодекстің 67-бабына сәйкес толықтырылған баға болып табылады.
Әкелінетін тауарлар үшін нақты төленген немесе төленуге жататын баға сатып алушы тікелей сатушыға немесе сатушының пайдасына өзге тұлғаға жүзеге асырған немесе жүзеге асыруға жататын осы тауарлар үшін барлық төлемдердің жалпы сомасы болып табылады.
Осыған байланысты, кедендік тексеру барысында кеден органы екінші деңгейдегі банкке сұрау жолдады, оған сәйкес «К» компаниясының «G» компаниясымен (ҚХР) жасалған қолданыстағы келісімшарты бар.
Осы келісімшарттың талаптары бойынша «К» компаниясы (Сатып алушы) сатып алушының аумағында 30 (отыз) жұмыс күні ішінде тауарды алғаннан кейін «G» компаниясына (Сатушы) әрбір нақты жеткізілімнің жалпы құнының 100% төлейді.
1.3-тармаққа сәйкес. келісім-шарттың жалпы сомасы 2 000 000 АҚШ долларын құрайды, ол кейіннен қосымша келісімдерге сәйкес 2 293 100 АҚШ долларына дейін ұлғайтылды.
Осы келісімшартқа «К» компаниясы 9 қосымша келісім жасады, оған сәйкес «К» компаниясы жеткізілген тауар үшін үшінші тарапқа ақшалай қаражатты төлеуге міндеттенеді.
Бұл ретте екінші деңгейдегі банк келісімшарт бойынша жүргізілген төлемдер (аударымдар) және жеткізілген тауарлар (қызметтер) туралы берген ақпаратқа сәйкес, келісімшарт талаптарында көзделгендей құнның 100% мөлшерінде әрбір нақты жеткізілім үшін ақша қаражаты аударылмады, ал аудару келісімшартқа жасалған қосымша үшжақты келісімдер шеңберінде үшінші тұлғалардың атына жүзеге асырылды.
Қосымша кедендік тексеру барысында жүргізілген ТД электрондық көшірмелерінің дерекқорын талдау нәтижелері бойынша «К» компаниясы келісімшарт шеңберінде 2 865 654,45 АҚШ доллары сомасына тауарлар импортын жүзеге асырғанын, ал келісімшарт шеңберінде үшінші тұлғалардың атына аударылған төлемдердің жалпы сомасы 2 142 700 АҚШ долларын құрағанын анықтады.
Берілген банктік мәліметтерден «К» компаниясының сатушы алдында 722 954,45 АҚШ доллары мөлшерінде берешегі бар екендігі шығады.
Сонымен қатар, «К» компаниясының осы кредиторлық берешегін растайтын өнім берушімен өзара есеп айырысу актісі ұсынылмаған.
Бұдан басқа, «К» компаниясы импорттаған тауарлар бойынша мәлімделген мәліметтердің дұрыстығын растау мақсатында кеден органы Қытай Халық Республикасының Мемлекеттік салық басқармасына (бұдан әрі – ҚХР МСБ) сұрау салуды жолдады.
ҚХР Мемлекеттік салық басқармасының ақпараттық жүйесінде ҚХР МСБ-ға берілген ақпаратқа сәйкес «G» компаниясының (Қытай) тіркеуі жоқ.
Белгіленген фактілерді, оның ішінде өнім беруші алдында берешектің болуын, тауарды жинақтау жөніндегі мәліметтердің анық .стігін, тауарды оның өзіндік құнынан төмен сатуды, сондай-ақ ҚХР-дың МСБ ақпаратын ескере отырып, «К» компаниясы тауарының кедендік құны анық мәлімделген болып есептелмейді.
Осылайша, қосымша кедендік тексеру нәтижелері бойынша тауарлардың кедендік құнын төмендетуде көрсетілген бұрын жүргізілген тексерудің кеден заңнамасының бұзылуы расталды.
Жоғарыда көрсетілген мән-жайларды назарға ала отырып, кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік әкелу бажын және ҚҚС есептеу заңды болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.