Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушілер санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу және залалды азайту туралы Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «А» компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 2018ж.01.01. бастап 2020ж.31.12. дейінгі кезең үшін салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді дұрыс есептеу және уақтылы төлеу мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 32 740,4 мың теңге сомасында КТС, 11 854,1 мың теңге сомасында өсімпұл есептеу және залалды азайту туралы хабарлама шығарылды сомасы 18 480,1 мың теңге.
«А» компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Салықтың шағымданған сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін 2018 жылғы жиынтық жылдық кірістің жанама әдісті қолдана отырып, төрт ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша кіріс сомасына негізсіз ұлғаюы негіз болды.
Салық органының осы тұжырымымен «А» компаниясы барлық растайтын бухгалтерлік құжаттар мен регистрлер тексеру барысында толық көлемде ұсынылғандығына, сондай-ақ құжаттарға және 1С: Бухгалтерия базасына қол жеткізу ұсынылғандығына байланысты келіспейді.
Сондай-ақ, «А» компаниясы салықтық тексеру актісінде "салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді жанама әдіспен айқындау" бағанында «жоқ» деп көрсетілгенін және «А» компаниясының құжаттарды ұсыну туралы қойылған талаптарға сәйкес салықтық тексеруге құжаттарды ұсынбауы бойынша әкімшілік материал жасалмағанын атап өтеді.
«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 282-бабына сәйкес келісімшарт бойынша көзделген өндіріс, орнату, құрылыс басталған салық кезеңі шегінде аяқталмаған өндіруге, орнатуға, салуға арналған келісімшарт (шарт) ұзақ мерзімді келісімшарт болып табылады.
Салық есебі әрбір ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша жеке жүргізіледі.
Ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыс салық төлеушінің таңдауы бойынша әрбір ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша нақты әдіс немесе аяқтау әдісі бойынша жеке анықталады.
Табыстарды айқындаудың таңдалған әдісі әрбір ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша қолданылатын әдістерді көрсетуге арналған салық тіркелімінде көрсетіледі және ұзақ мерзімді келісімшарттың қолданылу мерзімі ішінде өзгертілмейді.
Мұндай салық тіркелімі немесе онда таңдалған әдіс туралы ақпарат болмаған жағдайда, нақты әдіс осы әдіспен танылады.
Ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша салық кезеңі үшін шеккен шығыстардың сомасы осы бөлімнің 2, 3 және 4-параграфтарына сәйкес шегерімге жатқызылуға тиіс.
Салық кодексінің 283-бабына сәйкес нақты әдіс бойынша есепті салық кезеңі үшін ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыс есепті салық кезеңі үшін алынуға жататын (алынған) табыс, бірақ ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша осындай кезең үшін жұмсалған шығыстар сомасынан кем емес деп танылады.
Егер ұзақ мерзімді келісімшарттың қолданылу мерзімі ішінде осы баптың 1-тармағына сәйкес айқындалған осындай келісімшарт бойынша табыс оның қолданылу кезеңінің ішінде айқындалатын ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыстың жалпы сомасынан асып кеткен жағдайда, ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыс деп танылады:
1) мұндай асып кету орын алған салық кезеңінде-ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша оның бүкіл қолданылу кезеңі ішінде айқындалатын табыстың жалпы сомасы мен ұзақ мерзімді келісімшарт қолданысының алдыңғы салық кезеңдерінде жылдық жиынтық табысқа енгізілген осындай келісімшарт бойынша табыстың сомасы арасындағы оң айырма мөлшеріндегі табыс;
2) ұзақ мерзімді келісімшарт қолданысының кейінгі салық кезеңдерінде - нөлге тең сома.
Қаралып отырған жағдайда, «А» компаниясы 2017-2018жж. кезеңінде «O» ММ, «Q» ММ, «W» ММ-мен және «К» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК жалпы сомасы 2 103 334,5 мың теңгеге ҚҚС ескере отырып, жұмыстарды мемлекеттік сатып алу туралы шарттар жасасты.
Бұл ретте, салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, «А» компаниясы 2018 жыл үшін әрбір ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша жеке салық есебін жүргізбеді, осыған байланысты осы салық кезеңі үшін ұзақ мерзімді келісімшарттар бойынша табыс үлес салмағы бойынша жалпы шығыстарды бөлу жолымен жанама әдіспен айқындалды.
Сонымен қатар, «А» компаниясының құжаттарды ұсыну туралы талапқа берген жауабынан салықтық тексеруге жоғарыда аталған кәсіпорындармен жасалған объектілер бөлінісінде ұзақ мерзімді келісімшарттар бойынша 2018-2019 жж. жұмсалған шығыстардың толық жазылуымен салық тіркелімдері ұсынылғаны жөн.
Салық кодексінің 179 - бабының 5-тармағына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетіледі.
Көрсетілген нормаға сәйкес «А» компаниясы дәлелдемелер ретінде шағымға 2017-2019жж. арналған 6010 «Өнімді сатудан және қызмет көрсетуден түскен табыс» және 1310 «Материалдар» шоттарының карточкалары қоса берілген.
Жоғарыда көрсетілген келісімшарттар бойынша 2017-2019жж. 6010 шоттар карточкасының және 2018-2019жж. салық есебінің тіркелімдерінің деректеріне сәйкес ҚҚС есептемегенде өнімді сатудан және қызмет көрсетуден түскен табыс жалпы сомасы - 1 875 662,9 мың теңгені құрады.
1.1. «O» ММ
«А» компаниясы жалпы сомасы 771 170,0 мың теңгеге ҚҚС есептемегенде мектеп салуға «O» ММ-мен 2017ж.17.07. (шарттың қолданылу мерзімі 2018ж.31.12. дейін) жұмыстарды мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасты, оның ішінде:
- 2017 жылы-431 933,5 мың теңге;
- 2018 жылы - 339 236,5 мың теңге.
2017-2018 жж. арналған 6010 шот карточкасының деректеріне сәйкес, «А» компаниясы осы Келісімшарт бойынша жалпы сомасы 771 170,0 мың теңгеге тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатудан түскен табысты анықтады, оның ішінде:
- 2017 жылы-431 933,5 мың теңге;
- 2018 жылы - 339 236,5 мың теңге.
«А» компаниясы көрсетілген салық кезеңдері үшін КТС бойынша декларацияда (100.00-нысан) осы Келісімшарт бойынша жалпы сомасы 771 170,0 мың теңгеге тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) өткізуден түскен табыс көрсетілген, оның ішінде:
- 2017 жылы-431 933,5 мың теңге;
- 2018 жылы - 339 236,5 мың теңге.
Осылайша, «А» компаниясында бухгалтерлік есеп деректері мен КТС бойынша декларациялар арасында сәйкессіздіктер анықталған жоқ.
Бұдан бұрын салық органы кешенді тексеру жүргізгенін, онда 2017 ж. салықтық тексерумен қамтылғанын, бұл ретте ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табысты айқындауға қатысты бұзушылықтар белгіленбегенін атап өткен жөн. Демек, осы Келісімшарт бойынша тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді сатудан түскен кірістер сомасы бойынша бухгалтерлік есеп пен салықтық есеп деректері арасында алшақтық жоқ.
Сонымен қатар, салықтық тексеру нәтижелері бойынша жанама әдіспен (үлес салмағын қолдана отырып) осы Келісімшарт бойынша 367 209,2 мың теңге сомасында шығыстар айқындалды, тиісінше, 2018 жылы тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатудан түскен табыс 27 972,7 мың теңге сомасына ұлғайды (339 236,5 - 367 209,2).
Жоғарыда көрсетілгендей, егер ұзақ мерзімді келісімшарттың қолданылу мерзімі ішінде Салық кодексінің 283-бабының 1-тармағына сәйкес айқындалған осындай келісімшарт бойынша табыс оның қолданылу кезеңінде айқындалатын ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыстың жалпы сомасынан асып кеткен жағдайда, мұндай асып кету орын алған салық кезеңінде ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыс деп танылады, - ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша оның бүкіл қолданылу кезеңінде айқындалатын табыстың жалпы сомасы мен ұзақ мерзімді келісімшарт қолданысының алдыңғы салық кезеңдерінде жылдық жиынтық табысқа енгізілген осындай келісімшарт бойынша табыстың сомасы арасындағы оң айырма мөлшеріндегі кіріс.
Қарастырылып отырған жағдайда қолданылу кезеңінде ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыстың жалпы сомасы (2017ж.17.07. бастап 2018ж.31.12. дейін) 771 170,0 мың теңгені құрады, осы Келісімшарт бойынша жылдық жиынтық табысқа енгізілген табыс сомасы да 771 170,0 мың теңгені құрады, яғни ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыстың жалпы сомасы мен табыс сомасы арасында оң айырмашылық жоқ, ұзақ мерзімді келісімшарттың бүкіл қолданылу кезеңі үшін жылдық жиынтық табысқа енгізілген.
Осылайша, Салық кодексінің 283 - бабы 2-тармағы 1) тармақшасының нормасын ескере отырып, 2017ж.17.07. ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыстың салықтық тексеру нәтижелері бойынша 27 972,7 мың теңге сомасына ұлғаюы негізсіз болып табылады.
1.2. «Q» ММ
«А» компаниясы жалпы сомасы 263 685,6 мың теңгеге ҚҚС есептемегенде сумен жабдықтау объектілерін салуға «Q» ММ-мен 2017ж.19.05. (шарттың қолданылу мерзімі 2018ж.31.12. дейін) жұмыстарды мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасты, оның ішінде:
- 2017 жылы-43 973,2 мың теңге;
- 2018 жылы - 219 712,4 мың теңге.
2017-2018 жж. арналған 6010 шот карточкасының деректеріне сәйкес, «А» компаниясы осы Келісімшарт бойынша тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді сатудан жалпы сомасы 263 685,6 мың теңгеге табыс анықтады, оның ішінде:
- 2017 жылы-43 973,2 мың теңге;
- 2018 жылы - 219 712,4 мың теңге.
«А» компаниясы көрсетілген салық кезеңдері үшін КТС бойынша декларацияда (100.00-нысан) жалпы сомасы 263 685,6 мың теңгеге осы Келісімшарт бойынша тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатудан түскен табыс көрсетілген, оның ішінде:
- 2017 жылы-43 973,2 мың теңге;
- 2018 жылы - 219 712,4 мың теңге.
Осылайша, «А» компаниясында бухгалтерлік есеп деректері мен КТС бойынша декларация арасында сәйкессіздіктер анықталған жоқ.
Бұдан бұрын салық органы кешенді тексеру жүргізгенін, онда 2017 ж. салықтық тексерумен қамтылғанын, бұл ретте ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша кірістерді айқындаудың бұзушылықтары белгіленбегенін атап өткен жөн. Демек, осы Келісімшарт бойынша тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді сатудан түскен кірістер сомасы бойынша бухгалтерлік есеп пен салықтық есеп деректері арасында алшақтық жоқ.
Сонымен қатар, салықтық тексеру нәтижелері бойынша жанама әдіспен (үлес салмағын қолдана отырып) осы Келісімшарт бойынша 237 829,4 мың теңге сомасында шығыстар айқындалды, тиісінше, 2018 жылы тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді сатудан түскен табыс 18 117,0 мың теңге сомасына ұлғайтылды (219 712,4-237 829,4).
Жоғарыда айтылғандай, ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыс мұндай асып кету орын алған салық кезеңінде танылады - ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша оның бүкіл қолданылу кезеңінде айқындалатын табыстың жалпы сомасы мен ұзақ мерзімді келісімшарт қолданысының алдыңғы салық кезеңдерінде жылдық жиынтық табысқа енгізілген осындай келісімшарт бойынша табыстың сомасы арасындағы оң айырма мөлшеріндегі табыс.
Қарастырылып отырған жағдайда қолданылу кезеңінде ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыстың жалпы сомасы (2017ж.19.05. бастап 2018ж.21.12. дейін) 263 685,6 мың теңгені құрады, осы Келісімшарт бойынша жылдық жиынтық табысқа енгізілген табыс сомасы да 263 685,6 мың теңгені құрады, яғни ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыстың жалпы сомасы мен табыс сомасы арасында оң айырмашылық жоқ ұзақ мерзімді келісімшарттың бүкіл қолданылу кезеңі үшін жылдық жиынтық табысқа енгізілген осындай келісімшарт бойынша.
Осылайша, Салық кодексінің 283 - бабы 2-тармағы 1) тармақшасының нормасын ескере отырып, 2017ж.19.05. ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыстың салықтық тексеру нәтижелері бойынша 18 117,0 мың теңге сомасына ұлғаюы негізсіз болып табылады.
1.3. «W» ММ
«А» компаниясы «W» ММ-мен жалпы сомасы 378 000,0 мың теңгеге ҚҚС есебімен су құбыры желілерін қайта жаңарту бойынша 2018ж.16.07. (шарттың қолданылу мерзімі 2019ж.31.12. дейін) жұмыстарды мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасты, оның ішінде:
- 2018 жылы - 140 178,6 мың теңге;
- 2019 жылы - 237 178,4 мың теңге.
2017-2018жж. үшін 6010 шот карточкасының деректеріне сәйкес, «А» компаниясы осы Келісімшарт бойынша жалпы сомасы 378 000,0 мың теңгеге тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатудан түсетін табысты айқындады, оның ішінде:
- 2018 жылы - 140 178,6 мың теңге;
- 2019 жылы - 237 178,4 мың теңге.
«А» компаниясы көрсетілген салық кезеңдері үшін КТС бойынша декларацияда (100.00-нысан) жалпы сомасы 378 000,0 мың теңгеге осы Келісімшарт бойынша тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді сатудан түскен табыс көрсетілген, оның ішінде:
- 2018 жылы - 140 178,6 мың теңге;
- 2019 жылы - 237 178,4 мың теңге.
Осылайша, «А» компаниясында бухгалтерлік есеп деректері мен КТС бойынша декларация арасында сәйкессіздіктер анықталған жоқ.
Сонымен қатар, салықтық тексеру нәтижелері бойынша жанама әдіспен (үлес салмағын қолдана отырып) осы Келісімшарт бойынша 151 737,4 мың теңге сомасында шығыстар айқындалды, тиісінше, 2018 жылы тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатудан түскен табыс 11 558,8 мың теңге сомасына (140 178,6 -151 737,4) ұлғайтылды.
Ал, «А» компаниясы ұсынған деректерге сәйкес 2018 жылғы осы Келісімшарт бойынша шығыстар 124 201,1 мың теңгені құрады.
Қарастырылып отырған жағдайда қолданылу кезеңінде ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыстың жалпы сомасы (16.07.2018 ж. бастап 31.12.2019 ж. дейін) 378 000,0 мың теңгені құрады, осы Келісімшарт бойынша жылдық жиынтық табысқа енгізілген табыс сомасы да 378 000,0 мың теңгені құрады, яғни ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыстың жалпы сомасы мен табыс сомасы арасында оң айырмашылық жоқ ұзақ мерзімді келісімшарттың бүкіл қолданылу кезеңі үшін жылдық жиынтық табысқа енгізілген осындай келісімшарт бойынша.
Осылайша, Салық кодексінің 283 - бабы 2-тармағы 1) тармақшасының нормасын ескере отырып, 16.07.2018 ж.ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыстың салықтық тексеру нәтижелері бойынша 11 558,8 мың теңге сомасына ұлғаюы негізсіз болып табылады.
1.4. «К» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК
«А» компаниясы жалпы сомасы 462 807,2 мың теңгеге ҚҚС есептемегенде ирригация объектілерін реконструкциялау бойынша «К» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК-мен 2018ж.15.03. (шарттың қолданылу мерзімі 2019ж.31.12. дейін) жұмыстарды мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасты, оның ішінде:
- 2018ж. - 459 065,2 мың теңге;
- 2019 жылы-3 742,0 мың теңге.
2017-2018 жж. арналған 6010 шот карточкасының деректеріне сәйкес, «А» компаниясы осы Келісімшарт бойынша тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді сатудан жалпы сомасы 462 807,2 мың теңгеге табыс анықтады, оның ішінде:
- 2018ж. - 459 065,2 мың теңге;
- 2019 жылы-3 742,0 мың теңге.
«А» компаниясы көрсетілген салық кезеңдері үшін КТС бойынша декларацияда (100.00-нысан) осы Келісімшарт бойынша жалпы сомасы 462 807,2 мың теңгеге тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді сатудан түскен табыс көрсетілген, оның ішінде:
- 2018ж. - 459 065,2 мың теңге;
- 2019 жылы-3 742,0 мың теңге.
Осылайша, «А» компаниясында бухгалтерлік есеп деректері мен КТС бойынша декларация арасында сәйкессіздіктер анықталған жоқ.
Сонымен қатар, салықтық тексеру нәтижелері бойынша жанама әдіспен (үлес салмағын қолданумен) осы Келісімшарт бойынша 496 918,8 мың теңге сомасында Шығыс айқындалды, тиісінше, 2018 жылы тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді сатудан түскен табыс 37 853,6 мың теңге сомасына ұлғайды (459 065,2-496 918,8).
Ал келісімшарт талаптарына сәйкес 2018-2019жж. ҚҚС-сыз тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің жалпы құны 462 807,2 мың теңгені құрайды немесе салықтық тексеру нәтижелері бойынша айқындалған табыс 34 111,6 мың теңгеден асады (496 918,8 - 462 807,2).
Сондай – ақ, «А» компаниясы ұсынған есептердің деректеріне сәйкес осы Келісімшарт бойынша шығыстар 2018 жылы 334 413,9 мың теңгені және 2019 жылы-41 908,7 мың теңгені құрағанын атап өткен жөн.
Қарастырылып отырған жағдайда қолданылу кезеңінде ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыстың жалпы сомасы (2018ж.15.03. бастап 2019ж.31.12. дейін) 462 807,2 мың теңгені құрады, осы Келісімшарт бойынша жылдық жиынтық табысқа енгізілген табыс сомасы да 462 807,2 мың теңгені құрады, яғни ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыстың жалпы сомасы мен табыс сомасы арасында оң айырмашылық жоқ ұзақ мерзімді келісімшарттың бүкіл қолданылу кезеңі үшін жылдық жиынтық табысқа енгізілген осындай келісімшарт бойынша.
Осылайша, Салық кодексінің 283 - бабы 2-тармағы 1) тармақшасының нормасын ескере отырып, 2018ж.15.03. ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша салықтық тексеру нәтижелері бойынша 37 853,6 мың теңге сомаға кірісті ұлғайту негізсіз болып табылады.
2017ж.25.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 242-бабын бұзу салықтың шағымданған сомасын есептеу үшін негіздеме болып табылды.
Салық органының осы тұжырымымен «А» компаниясы "F" компаниясы өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерден шығыстардың негізсіз алынып тасталуына байланысты келіспейді, ол салықтық тексеру актісінің деректері негізінде тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді нақты жеткізусіз ресімделген құжаттардың сенімсіздігі, ойдан шығарылу белгілері бар.
Сондай-ақ, шағымда «А» компаниясы мен «F» компаниясы арасындағы мәмілелер сот тәртібімен жарамсыз деп танылмағаны көрсетілген.
Шағымда «А» компаниясы актіде көрсетілген шегерімдерден шығыстарды алып тастаудың себептерінің бірі «F» компаниясы жиһаз жасай алмайтындығы және монтаждай алмайтындығы, өйткені бұл оның қызметіне байланысты емес екендігі көрсетілген.
Бұл ретте, «А» компаниясы жұмыстар мен қызметтерді сатып алу «А» компаниясының «Е» компаниясы алдындағы міндеттемелерін орындаумен байланысты екенін атап өтеді, мұнда сметалық құжаттамада «А» компаниясы «F» компаниясынан сатып алған жиһаз өнімдерін сатып алу көзделген.
«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 242 - бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге жатады.
Салық кодексінің 400-бабына сәйкес ҚҚС-ты есепке жатқызу үшін шот-фактура негіз болып табылады.
Салық кодексінің 412-бабының 12 - тармағында шот-фактура заңды тұлғалар үшін-атауы мен ұйымдық-құқықтық нысанын көрсететін мөрмен, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтердің қолдарымен куәландырылатыны көзделген.
Шот-фактура салық төлеушінің шешімімен уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен куәландырылуы мүмкін.
Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бұл ретте «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 3-тармағында операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетілетіні белгіленген, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар нығайтуды және бухгалтерлік жазбаларда барлық операциялар мен оқиғалардың көрсетілуін қамтамасыз етуге тиіс.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабы 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер, атап айтқанда операция жасауға (оқиғаны растауға) және оны ресімдеудің дұрыстығына жауапты адамдардың лауазымдарының атауы, тегі, аты-жөні және қолдары болуға тиіс.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар табыс алуға бағытталуы тиіс болған жағдайда шегерімге жатқызылуға жатады. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркеу бойынша жүзеге асырылады.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру нәтижелері бойынша «F» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 6 343,0 мың теңге сомасына 2018 жылғы шығыстар шегерімдерден Алып тасталды.
«F» компаниясы қызметінің түрі – «кеңселер мен сауда кәсіпорындарына арналған жиһаз өндірісі».
Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілетінін атап өту қажет.
Сонымен қатар, «А» компаниясы дәлел ретінде шағымға шарт, мердігерлік шарт қоса берілді.
Ұсынылған Шарттың мазмұнынан көрініп тұрғандай, «F» компаниясы (мердігер) «А» компаниясы (Тапсырыс беруші) бекіткен эскиздік жобаға сәйкес жиһаз жиынтығын дайындауға және монтаждауға міндеттенеді.
Шарттың бағасы №1 спецификацияға сәйкес (барлығы 33 атау, оның ішінде жұмыс үстелі, жұмыс креслосы, диван, ванна, шкаф және т.б.) ҚҚС қоса алғанда 7 104,2 мың теңгені құрайды. Шарттың бағасына өнімді дайындау, жеткізу, құрастыру кіреді.
Бұдан басқа, Шарттың 4.6-тармағымен «А» компаниясы төлем жасауға, жүкқұжатқа немесе қабылдау-тапсыру актісіне қол қоюға міндетті. Міндеттеме екі тарап жүкқұжатқа немесе қабылдау-тапсыру актісіне қол қойғаннан кейін орындалды деп есептеледі.
Мердігерлік шарттың мазмұнынан №1 қосымшаға (жобалау-сметалық құжаттама) сәйкес «Е» компаниясы (Тапсырыс беруші) және «А» компаниясы (мердігер) «Облыстық тарихи-өлкетану мұражайының құрылысы» объектісі бойынша құрылыс-монтаждау жұмыстарын орындауға шарт жасасты.
Салық органы «А» компаниясының шағымын қарау барысында 2018ж.28.09. шот-фактураны, 2018ж.28.09. тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжатты және өзара есеп айырысуларды салыстыру актісін ұсынды.
2018ж.01.01. бастап 2018ж.31.12. дейінгі кезеңде «А» компаниясы мен «F» компаниясы арасындағы өзара есеп айырысуларды салыстыру актісіне сәйкес берешек жоқ.
2018ж.28.09. шот-фактурада «Төлем шарттары» бағанында «қолма-қол ақшасыз есеп айырысу» көрсетілген. «Жеткізілетін тауарлардың (жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің) межелі пункті» бағаны толтырылмаған. «Жөнелту тәсілі» бағанында жиһазды жеткізуге қатысты Шартта көзделген талаптарға сәйкес келмейтін «алып кету» көрсетіледі.
2018ж.28.09. тарапқа арналған қорларды босатуға арналған жүкқұжатта «көлік ұйымы» және «тауар-көлік жүкқұжаты (нөмірі, күні)» бағандары толтырылмаған.
Айта кету керек, «Автомобиль көлігі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Автомобиль көлігі туралы Заң) 2003ж.04.07. 30-бабының 2 - тармағына сәйкес жүкті автомобильмен тасымалдау шартын жасасу тауар-көлік жүкқұжатын (бұдан әрі-ТКЖҚ) жасаумен расталады.
Жүктерді автомобиль көлігімен тасымалдауды ұйымдастыру тәртібі, оларды тасымалдау кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі жалпы талаптар, сондай – ақ жүктерді автомобиль көлігімен тасымалдауға қатысушылардың өзара қарым-қатынасы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015ж.30.04. №546 қаулысымен бекітілген Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидаларымен (бұдан әрі-қағидалар) регламенттеледі, бұл ретте жүктерді тасымалдау ТКЖҚ ресімделуге тиіс.
Осыған ұқсас талаптар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011ж.18.07. №826 қаулысымен бекітілген Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидаларында белгіленген.
Ережеге сәйкес жүктерді тасымалдау ТКЖҚ ресімделеді, ал үйіндімен (үйіндімен) тасымалданатын жүктердің кейбір түрлерін тасымалдау жағдайында өлшеу актісімен немесе өлшеу актісімен ресімделуі мүмкін. Жүк жөнелтуші тасымалдаушыға тасымалдауға ұсынылған, төрт данада жасалатын, негізгі тасымалдау құжаты болып табылатын және ол бойынша жүк жөнелтуші осы жүкті есептен шығаруды және оны жүк алушының кірісіне алуды жүргізетін ТКЖҚ жүктерін ұсынады. Бұл ретте тасымалдаушының екінші данасын жүк алушыға тапсыратынын және алынған жүктерді кіріске алуға арналғанын атап өту қажет.
Осылайша, жүк алушының жүктерді кіріске алуы тауар-көлік жүкқұжатының негізгі тасымалдау құжатына сәйкес жүргізіледі, ал жол парақтары ТКЖҚ бірлесіп, автокөлік құралының жұмысын есепке алу және есеп айырысуды жүзеге асыру үшін көрсеткіштерді айқындайды. Бұл ретте жол парағының үзбелі талоны тасымалдаушының жүк жөнелтушіге төлем талабы шотын ұсынуы үшін негіз болып табылады.
Алайда, «А» компаниясы салықтық тексеруге де, шағымға да ТКЖҚ, жол парақтары не тауардың тасымалданғанын, тиелгенін және түсірілгенін, сондай-ақ оның кіріске алынғанын растайтын жол парақтарының үзбелі талондарын ұсынбаған, көрсетілген растайтын құжаттар да шағымға қоса берілмеген.
Бұдан басқа, «өнім берушінің жауапты тұлғасы» бағанындағы шот-фактурадағы қолдар таратылмаған, «демалыс рұқсат берді» бағанындағы қорларды босатуға арналған жүкқұжатта, өзара есеп айырысуларды салыстыру актісінде «F» компаниясы қолтаңбасы жоқ, «А» компаниясының қолтаңбасының толық жазылуы жоқ.
«F» компаниясы орналасқан жері бойынша болмау себебінен және салық есептілігін ұсынбау себебінен ҚҚС бойынша бірнеше рет есептен шығарылды.
СОНО АЖ мәліметтеріне сәйкес:
- 2018 жылғы КТС бойынша декларация (100.00-Нысан) нөлдік көрсеткіштермен ұсынылған;
- 2018 жылғы 1-4 тоқсандағы жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларациялар (200.00-Нысан) нөлдік көрсеткіштермен ұсынылған;
- 2018 жылғы 1-4 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияларда (300.00-нысан) өткізу бойынша айналым сомалары көрсетілмеген, тиісінше «есепті салық кезеңі ішінде өткізілген тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімі» 300.07-қосымшалары толтырылмаған;
- 2018 жылғы көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (700.00-нысан) ұсынылмаған.
Бұдан басқа, «F» компаниясы бұйрықпен жұмыс істемейтін салық төлеуші болып танылды.
Осылайша, «F» компаниясы шарттың талаптарын орындау үшін тиісті материалдық-техникалық база, көлік құралдары, сондай-ақ еңбек ресурстары жоқ. Сондай-ақ, үшінші тарап компанияларынан Көлік құралдарын жалға алғанын растайтын құжаттар жоқ.
Шарттардың болуы олардың белгіленген талаптарға формальды сәйкестігі мәміле тараптарының өзіне қабылдаған міндеттемелерді нақты орындағанын куәландырмайды және даулы мәмілелер жасасудың даусыз дәлелі болып табылмайды.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, осы өнім берушімен өзара есеп айырысу жөніндегі құжаттар (шарт) операциялардың жасалу фактісі туралы анық куәландыра алмайды және осы операциялардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды және тиісінше ҚР салық заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімге жатқызу үшін негіз болып табылады.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде салықтық тексеру нәтижелері бойынша «F» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау негізді болып табылады.
Салық кодексінің 242, 264, 267, 271-баптарын бұзу шағымданған салық сомасын есептеу үшін негіздеме болып табылды. :
- болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылатын және кейінгі салық кезеңдеріндегі шегерімдерге жатқызылуға жататын, сондай-ақ алдыңғы салық кезеңдеріндегі болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылатын және есепті салық кезеңіндегі шегерімдерге жатқызылатын;
- тіркелген активтердің, преференциялар объектілерінің, амортизацияға жатпайтын активтердің бастапқы құнына қосылатын;
- Салық кодексінің 264-бабы негізінде шегерімге жатқызылмайтын;
- қаржылық қызметтер және тіркелген активтер бойынша шығыстар.
«А» компаниясы салық органының осы тұжырымдарымен келіспейді, себебі 2019 –2020жж. үшін шегерімдерден жұмыстардың және көрсетілетін қызметтердің құны, болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылатын және кейінгі салық кезеңдерінде шегерімге жатқызылуға жататын қорлардың өзіндік құны бойынша шығыстар 3 376,3 мың теңге сомасында негізсіз алынып тасталды, оның ішінде:
- 2019 жылы 682,3 мың теңге сомасында;
- 2020 жылы 2 694,0 мың теңге сомасында.
Сондай-ақ, шағымда салықтық тексеру нәтижелері бойынша алдыңғы салық кезеңдеріндегі болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылатын және 2020 жылғы есепті салық кезеңіндегі шегерімдерге жатқызылатын жұмыстар мен қызметтердің құны, қорлардың өзіндік құны бойынша шығыстар 21,4 мың теңге сомасында шегерімдерден негізсіз алынып тасталғаны көрсетілген.
Бұдан басқа, «А» компаниясы 2019 жылғы шығыстарды қоспағанда, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің құнын, қорлардың өзіндік құнын тіркелген активтердің, преференциялар объектілерінің, амортизациялауға жатпайтын активтердің бастапқы құнына қосу себебінен 1 808,0 мың теңге сомасында сәйкес келмейді.
Бұдан әрі, «А» компаниясы шағымда салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2019 жылғы шегерімдерден 2 391,5 мың теңге сомасында және 2020 жылғы шегерімдерден 3036,5 мың теңге сомасында осы шығыстардың табыс алуға бағытталған қызметпен байланысы болмау себебі бойынша шығыстар, сондай-ақ 2020 жылғы амортизациялық аударымдар бойынша шығыстар негізсіз алынып тасталғанын көрсетеді.7 793,0 мың теңге сомасына.
«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
3.1. Болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылатын және кейінгі салық кезеңдеріндегі шегерімдерге жатқызылуға жататын шығыстарды және алдыңғы салық кезеңдеріндегі болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылатын және есепті салық кезеңіндегі шегерімдерге жатқызылатын шығыстарды алып тастау
Салық кодексінің 242 - бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге жатады.
Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бұл ретте «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 3-тармағында операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетілетіні белгіленген, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар нығайтуды және бухгалтерлік жазбаларда барлық операциялар мен оқиғалардың көрсетілуін қамтамасыз етуге тиіс.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабы 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер, атап айтқанда операция жасауға (оқиғаны растауға) және оны ресімдеудің дұрыстығына жауапты адамдардың лауазымдарының атауы, тегі, аты-жөні және қолдары болуға тиіс.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар табыс алуға бағытталуы тиіс болған жағдайда шегерімге жатқызылуға жатады, бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операция не оқиғаны жасау фактісін белгілеу бойынша жүзеге асырылады.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге жататынын көрсету қажет.
Қаралып отырған жағдайда, 2019 жылғы айналым-сальдо ведомосіне сәйкес, 1720 «Болашақ кезеңдердің шығыстары» шоты бойынша осы шығыстардың сомасы 682,3 мың теңгені құрады, ал «А» компаниясының бұл сомасы 2019 жылғы КТС бойынша декларацияның 100.00.019 IX жолында жұмыстар мен қызметтердің құны, болашақ шығыстар деп танылатын қорлардың өзіндік құны ретінде көрсетілмеген келесі салық кезеңдерінде шегерімге жатқызуға жататын кезеңдер.
Осыған ұқсас бұзушылық 2020 жылы 2 694,0 мың теңге сомасына анықталды.
«Корпоративтік табыс салығы бойынша» Декларация (100.00 – нысан) салық есептілігін жасау қағидаларына (бұдан әрі-100.00 ТНК қағидалары) сәйкес өткізілген тауарлардың өзіндік құны, сатып алынған жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің шегерімге жатқызылатын құны 100-жолдардың мәні ретінде айқындалады. 00.019 I - 100. 00.019 II +100.00.019 III + 100.00.019 IV + 100.00.019 V - 100.00.019 VI - 100.00.019 VII -100.00.019 VIII-100.00.019 IX.
Қаралып отырған жағдайда, 2019 жылғы 100.00.019 IX жолы бойынша кейінгі салық кезеңдерінде шегерімге жатқызуға жататын болашақ кезеңдердің шығыстары 682,3 мың теңгені, 2020 жылы 2 694,0 мың теңгені құрайды, ол өткізілген тауарлар (жұмыстар , көрсетілетін қызметтер) бойынша шығыстарға енгізілуге жатпайды.
Осылайша, болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылатын және кейінгі салық кезеңдерінде шегерімге жатқызылуға жататын шығыстарды шегерімдерден алып тастау 2019 жылы 682,3 мың теңге сомасында және 2020 жылы салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2 694,0 мың теңге сомасында негізделген болып табылады.
3.2. Тіркелген активтердің, преференциялар объектілерінің, амортизацияға жатпайтын активтердің бастапқы құнына енгізілетін шығыстар шегерімдерінен алып тастау
ХҚЕС (ІАЅ) 16 «Негізгі құралдар» 16-тармағына сәйкес негізгі құралдар объектісінің бастапқы құны мыналарды қамтиды:
- сауда жеңілдіктері мен жеңілдіктерді шегергендегі импорттық баждар мен өтелмейтін сатып алу салықтарын қоса алғанда, оны сатып алу бағасы;
- активті көзделген орынға дейін жеткізуге және оны ұйым басшылығының ниетіне сәйкес пайдалану үшін қажетті күйге келтіруге тікелей қатысты барлық шығындар;
- негізгі құралдар объектісін бөлшектеуге және алып тастауға және ол алып жатқан учаскені қалпына келтіруге жұмсалған шығындарды бастапқы есептік бағалау, оған қатысты ұйым осы объектіні сатып алу кезінде немесе оны белгілі бір кезең ішінде осы кезеңдегі қорларды өндіруден басқа мақсаттар үшін пайдалану салдарынан өзіне міндеттеме алады.
ХҚЕС (ІАЅ) 16 «Негізгі құралдар» 55-тармағына сәйкес активтің амортизациясы пайдалануға қол жетімді болған кезде басталады, яғни активтің орналасқан жері мен жағдайы оны ұйым басшылығының ниетіне сәйкес пайдалануды қамтамасыз етеді. Егер актив толығымен амортизацияланбаған болса, актив мүлдем пайдаланылмаса немесе оны белсенді пайдалану тоқтатылса, Амортизация тоқтамайды.
Бұл ретте, негізгі құралдардың амортизациясы-активтің пайдалы пайдалану мерзімі ішінде оның құнын жүйелі бөлу немесе бұл әрбір есепті кезеңде есептелетін және шығыстарға жатқызылатын негізгі құралдардың тозуының құндық көрінісі, топтың (кіші топтың) құндық балансы.
Бұл ретте, Салық кодексінің 266-бабының 1-тармағына сәйкес, егер осы бапта өзгеше көзделмесе, тіркелген активтерге, оның ішінде халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және (немесе) Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес салық төлеушінің бухгалтерлік есебіне түскен кезде есепке алынған негізгі құралдар, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, материалдық емес және биологиялық активтер жатады есепті және (немесе) болашақ кезеңдерде табыс алуға бағытталған қызметте пайдалануға арналған бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік, осы тармақтың 2) тармақшасында көрсетілген активтерді қоспағанда.
100.00 ТНК Ережесінің 100.00.019 VII жолында белгіленген активтердің, преференциялар объектілерінің, амортизацияға жатпайтын активтердің бастапқы құнына енгізілетін жұмыстар мен қызметтердің құны, қорлардың өзіндік құны көрсетілетінін атап өткен жөн.
100.00 ТНК ережелеріне сәйкес сатылған тауарлардың өзіндік құны, сатып алынған жұмыстардың, қызметтердің шегерімге жатқызылатын құны 100 жолдың мәні ретінде айқындалады. 00.019 I - 100. 00.019 II +100.00.019 III + 100.00.019 IV + 100.00.019 V - 100.00.019 VI - 100.00.019 VII -100.00.019 VIII-100.00.019 IX.
Бұл ретте, сатылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстарды айқындау кезінде (100.00.019 жолы) Салық кодексінің 242-бабының 1-тармағына сәйкес шегерімге жатқызылатын сатып алынған жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны тіркелген активтердің, преференциялар объектілерінің, шегерімге жатпайтын активтердің бастапқы құнына енгізілетін жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің құнына, қорлардың өзіндік құнына азаяды амортизация.
Қарастырылып отырған жағдайда, бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес тіркелген активтердің, преференциялар объектілерінің, амортизациялауға жатпайтын активтердің бастапқы құнына енгізілетін жұмыстар мен қызметтердің құны, қорлардың өзіндік құны бойынша шығыстар бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес 1 808,0 мың теңгені құрайды (2410 «Аяқталмаған құрылыс және күрделі салым» дебеті / 1310 «Материалдар» кредиті).
Бұл ретте, «А» компаниясы 100.00 ТНК қағидаларын бұза отырып, 2019 жылғы КТС бойынша декларацияның «Жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің құны, тіркелген активтердің, преференциялар объектілерінің, амортизациялауға жатпайтын активтердің бастапқы құнына енгізілетін қорлардың өзіндік құны» деген 100.00.019 VII жолын толтырмаған, ал 100.00 ТНК қағидаларына сәйкес бұл жол шығыстардан алып тастауға жатады өткізілген тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша.
Осылайша, 266-баптың нормаларын, 100.00 ТНК ережесін және бухгалтерлік есеп деректерін ескере отырып, 2019 жылғы шегерімдерден салықтық тексеру нәтижелері бойынша 1 808,0 мың теңге сомасындағы шығыстарды алып тастау негізді болып табылады.
3.3. Амортизациялық аударымдар бойынша шығыстарды 2020 жылғы шегерімдерден алып тастау
Салық кодексінің 271-бабына сәйкес тіркелген активтердің құны Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және шарттарда амортизациялық аударымдарды есептеу арқылы шегерімдерге жатады.
Салық кодексінің 267-бабының 7-тармағына сәйкес салық кезеңінің басындағы кіші топтың (І топтың), топтың құндық балансы: алдыңғы салық кезеңінің соңындағы кіші топтың (І топтың), топтың құн балансы алдыңғы салық кезеңінде есептелген амортизациялық аударымдардың сомасын шегеру, Салық кодексінің 273-бабына сәйкес жүргізілетін түзетулерді шегеру ретінде айқындалады.
Салық кезеңінің басындағы кіші топтың (I топтың), топтың құн балансының мәні теріс болмауы тиіс.
Қарастырылып отырған жағдайда, салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, «А» компаниясы кіші топтың (топтың), топтың 2020 жылдың басындағы құн балансын, яғни 2019 жылы есептелген амортизациялық аударымдарды есепке алмағанда дұрыс анықтамаған.
Мәселен, 2019 жылдың басындағы топтардың (кіші топтардың) құн балансы 116 077,1 мың теңгені құрайды, бұл ретте келіп түскен тіркелген активтердің құны 18 156,4 мың теңгені, шығып қалған тіркелген активтердің құны - 6 439,5 мың теңгені және одан кейінгі 2-тармаққа сәйкес топтардың (кіші топтардың) құн баланстарын ұлғайтуға жатқызылатын тіркелген активтер бойынша шығыстар Салық кодексінің 272-бабы 1 808,0 мың теңге сомасында.
Нәтижесінде 2019 жылғы КТС (100.00 т.) бойынша декларацияға «Тіркелген активтер» бойынша шегерімдер 100.02 қосымшасының «Салық кезеңінің соңындағы топтардың (кіші топтардың) құндық балансы» 100.02.005 жолы бойынша «А» компаниясы 129 602,0 мың теңге сомасын көрсетті(116 077,1+18 156,4-6 439,5+1 808,0), ол 2019 жылғы амортизациялық аударымдар сомасын есепке алмағанда, 2020 жылғы КТС (100.00 т.) бойынша декларацияға «Тіркелген активтер бойынша шегерімдер» 100.02 – қосымшасының «Салық кезеңінің басындағы топтардың (кіші топтардың) құндық балансы» 100.02.001 жолына көшірілді-30 694,5 мың теңге.
Сол сияқты, 2020 жылдың басындағы топтардың (кіші топтардың) құн балансы 129 602,0 мың теңгені құрайды, бұл ретте келіп түскен тіркелген активтердің құны 25 217,2 мың теңгені, шығып қалған тіркелген активтердің құны – 938,4 мың теңгені құрайды.
2020 ж.КТС (100.00 т.) бойынша декларацияға «Тіркелген активтер бойынша шегерімдер» 100.02 қосымшасының салық кезеңінің соңындағы топтардың (кіші топтардың) құндық балансы 100.02 жолы бойынша 153 880,8 мың теңге соманы құрады (129 602,0+25 217,2-938,4).
Нәтижесінде «А» компаниясы 2020 жылғы КТС (100.00 т.) бойынша декларацияға «Тіркелген активтер» бойынша шегерімдер 100.02 қосымшасының салық кезеңінің соңындағы топтардың (кіші топтардың) құндық балансы 100.02 жолы бойынша 115 822,3 мың теңге сомасын көрсетті(129 602,0+25 217,2-938,4-38 058,52020 жылғы амортизациялық аударымдар сомасын ескере отырып, 2021 жылғы КТС (100.00 – т.) бойынша декларацияға «Тіркелген активтер» бойынша шегерімдер 100.02-қосымшасының салық кезеңінің басындағы топтардың (кіші топтардың) құндық балансы 100.02-жолына көшірілді-38 058,5 мың теңге.
Осылайша, 2020 жылдың басындағы топтардың (кіші топтардың) құн балансы есепке алынбай айқындалғандықтан 2019 жылға есептелген амортизациялық аударымдардың сомасы 30 694,5 мың теңге сомасында, содан кейін топтың (кіші топтың) 2020 жылдың басындағы құн балансы 115 822,3 мың теңгенің орнына 98 907,5 мың теңге сомасында (129 602,0-30 694,5), оның ішінде:
II топ-80 655,2 мың теңге;
III топ - 8 003,6 мың теңге;
IV топ – 10 248,7 мың теңге.
2020 жылғы амортизациялық аударымдардың сомасы салықтық тексеру нәтижелері бойынша түскен және кеткен тіркелген активтерді ескере отырып, 30 265,6 мың теңгені құрады, оның ішінде:
II топ-24 208,8 мың теңге (96 835,2 *25%);
III топ - 3 366,6 мың теңге (84 16,5 * 40%);
IV топ - 2 690,2 мың теңге (17 934,4 *15%).
Ал, КТС бойынша декларацияның деректеріне сәйкес (100.00-нысан) 2020 жылғы амортизациялық аударымдардың есептелген сомасы 38 058,5 мың теңге сомасында көрсетілген, сәйкесінше алшақтық 7 792,9 мың теңге соманы құрайды (38 058,5-30 265,6).
Осылайша, Салық кодексінің 267-бабы 7-тармағының нормасын ескере отырып, 2020 жылғы шегерімдерден салықтық тексеру нәтижелері бойынша 7 792,9 мың теңге сомасында тіркелген активтер бойынша шығыстарды алып тастау негізді болып табылады.
3.4. 5 429,6 мың теңге сомасына басқа шығыстарды шегеруден шығару.
Салық кодексінің 242, 264-баптарының нормаларын ескере отырып, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар табыс алуға бағытталуы тиіс болған жағдайда шегерімге жатқызылуға жатады, бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операция жасау не операция жасау фактісін тіркеу бойынша жүзеге асырылады. оқиғалар.
«А» компаниясы алдын ала шешімге қарсылық білдіре отырып, 2019 жылғы 7310 «Сыйақылар бойынша шығыстар» шоты бойынша сыйақылар бойынша шығыстар 2 569,8 мың теңге сомасында, 2020 жылы 1 998,2 мың теңге сомасында есепке алынбағанын және бұл сома сыйақылар бойынша шығыстар болып табылады деп есептейтінін көрсетті.
Алайда, қаралып отырған жағдайда, 7210 «әкімшілік шығыстар» шоты бойынша шоттың және 2019 жылғы айналым-сальдо ведомосінің осы карточкаларына сәйкес «А» компаниясында қаржылық қызметтер бойынша шығыстар 10 451,1 мың теңге сомасында, оның ішінде банктің қызметтеріне ақы төлеу бойынша шығыстар 1 256,5 мың теңге сомасында, комиссия бойынша шығыстар сомасында 9 194,6 мың теңге. Бұл ретте сыйақылар бойынша шығыстар есепке алынбады.
Сонымен қатар, 2019 жылғы КТС (100.00-нысан) бойынша декларацияға сәйкес қаржылық қызметтер бойынша шығыстар 12 844,2 мың теңге сомасында көрсетілген, сәйкесінше алшақтық 2 393,1 мың теңге соманы құрайды (12 844,2-10 451,1). Бұл сома 2 393,1 мың теңге шегерімдерден салықтық тексеру жүргізу барысында алынып тасталды.
«А» компаниясы сыйақылар бойынша шығыстарды 100.00.023 «сыйақы бойынша шегерімдер» орнына КТС бойынша декларацияның (100.00 т.) «қаржы қызметтері» 100.00.019 III жолы бойынша қате есепке алғаны туралы дәлелдерге қатысты атап өткен жөн.
Салық кодексінің 21-тарауының 159-бабының нормаларына сәйкес салық төлеуші салықтарды есептеуге және шығындарды азайтуға әкеп соғатын анықталған бұзушылықтар бойынша шығарылған тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағымданады.
Салық кодексінің 36-бабы 2-тармағының 1-тармағына, 3) тармақшасына сәйкес, егер Салық кодексінде өзгеше белгіленбесе, салық төлеуші салық міндеттемесін орындауды дербес жүзеге асырады.
Демек, салық есептілігінде көрсетілген мәліметтердің дұрыстығы мен толықтығы үшін жауапкершілік салық төлеушіге жүктеледі.
Қаралып отырған жағдайда, тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламада ұзақ мерзімді келісімшарттар, жалған мәміле және басқа да шегерімдер бойынша есептелген салықтар, яғни салықтық тексеру нәтижелері бойынша бұзушылықтар көрсетілген, сыйақылар бойынша шығыстар бөлігінде белгіленбеген, тиісінше, «А» компаниясының көрсетілген бөліктегі дәлелдері тұрмайды.
Сонымен қатар, Салық кодексінің 211-бабының ережелері Салық кодексінің 48-бабында белгіленген талап қою мерзімін ескере отырып, осы өзгерістер мен толықтырулар жататын салық кезеңі үшін қосымша салық есептілігін жасау жолымен салық төлеушінің салық есептілігіне өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейді.
Бұдан басқа, 7210 «әкімшілік шығыстар» шотының карточкасының деректеріне сәйкес жұмыстар мен қызметтердің құны, Салық кодексінің 264-бабы негізінде шегерімге жатқызылмайтын ТМҚ өзіндік құны 3 036,5 мың теңгені құрады, оның ішінде таза кіріс есебінен шығыстар 2 926,5 мың теңге және жаңа жылдық сыйлықтар сатып алу 110,0 мың теңге, ал «А» 2019 жылғы КТС бойынша декларацияда.100.00) «Салық кодексінің 264-бабы негізінде шегерімге жатқызылмайтын жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің құны, қорлардың өзіндік құны» деген 100.00.019 VIII жол толтырылмаған. Осылайша, 3 036,5 мың теңге мөлшерінде шегерімге жатқызылмайтын жұмыстар мен қызметтердің құнын, ТМҚ өзіндік құнын төмендетуге жол берілді.
Осылайша, Салық кодексінің 264-бабы негізінде 3 036,5 мың теңге сомасында 2019 жылға арналған шегерімге жатқызуға жатпайды.
Салық кодексінің 242, 264-баптарындағы нормаларды ескере отырып, салық тексеруінің нәтижелері бойынша қаржылық қызметтер бойынша шығыстарды және табыс алуға бағытталған қызметпен байланысты емес шығыстарды шегерімдерден алып тастау негізді болып табылады.
Апелляциялық комиссияның нәтижелері бойынша ұзақ мерзімді келісімшарттар бойынша КТС есептеу бөлігінде тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.